1

mgr Jolanta Sadek 

 

BADANIE WEWNĘTRZNE PRZEZ POCHWĘ       EXAMINATIO PER VAGINAM 

 

Wskazania: na badaniu wewnętrznym opiera się diagnostyka położnicza,  

-  ocena sytuacji położniczej, 
-  zawsze przy zaburzeniach ASP (FHR), 
-  przed każdym zabiegiem położniczym i operacyjnym. 

Przeciwwskazania: krwawienie z dróg rodnych, (położenie poprzeczne - względne). 
Niebezpieczeństwo: wprowadzenie zakażenia. 
 
A. Badanie musi odbywać się w warunkach aseptycznych 

Pierwsze badanie na sali zabiegowej, na fotelu ginekologicznym, następne w trakcie porodu na 
łóżku porodowym. 

 
Przygotowanie: 

a). przygotowanie zestawu, sali: 

-  zestaw (sterylny): wzierniki dwułyżkowe, amnioskop, pęsety, gaziki, rękawiczki; 
-  lampa bezcieniowa, źródło zimnego światła 
-  dzbanek z ciepłą wodą + KMnO

4

 lub mydło antyseptyczne 

-  basen 
-  KTG / słuchawka położnicza. 

b). przygotowanie rodzącej: 

-  przygotowanie psychiczne, (wyjaśnić cel i przebieg badania, ułożenie)  
-  opróżnienie pęcherza moczowego, 
-  dokładne umycie sromu i krocza, 

c) przygotowanie badającego: higieniczne mycie rąk, sterylne rękawiczki, 

 
Badanie rozpoczyna się zawsze w przerwie międzyskurczowej i kontynuuje aż do wystąpienia 
skurczu. 
Po badaniu wysłuchać ASP. 
 
B. Plan badania. 
I.  * Oglądanie sromu, krocza, przedsionka pochwy: żylaki, blizny np. po nacięciu krocza. 

* Założenie wzierników: 

-  długość i szerokość pochwy 
-  część pochwowa szyjki - ocena wzrokowa 
-  błony płodowe, 
-  sączenie płynu, 
-  ew. krwawienie 

II. Wprowadzenie dwóch palców (wskazujący i środkowy) do pochwy: 

1. 

Ocena szerokości i długości pochwy. 

2. 

Ocena części pochwowej szyjki macicy: 
a). ocena położenia szyjki w stosunku do osi miednicy: 

-  skierowana do kości krzyżowej, 
-  w pozycji pośrodkowej, 
-  w pozycji środkowej (w osi kanału rodnego) 

b). ocena spoistości szyjki: 

-  zbita (twarda), 
-  średnio rozpulchniona (średnia),  
-  rozpulchniona (miękka), 

 

2

c). ocena długości szyjki: 

-  utrzymana (zachowana) 2,5-3 cm, 
-  skrócona l cm, 
-  zanikła (całkowicie zgładzona ), 

d). rozwarcie wyjścia zewnętrznego i jakość brzegów 

-  grubość (cienkie - grube), 
-  podatność (podatne - niepodatne), 
-  rozwarcie: 

o

   ujście zamknięte, 

o

   drożne dla opuszki, 

o

   l palec - 2cm, 2 palce - 4cm, 5 palców – l0 cm (nie wyczuwa się brzegów) 

3. 

Ocena błon płodowych (łatwiej badać w skurczu): 

-  zachowane, napięte na główce, 
-  pęknięte, sączy się płyn owodniowy - kolor 

4. 

Ocena części przodującej: 

a). co jest częścią przodującą: 

-  główka, 
-  pośladki, 
-  rączka, 
-  bark, 
-  stópki, 

jeśli wraz z główka przoduje rączka lub pępowina  część poprzedzająca, 

b). gdzie znajduje się część przodująca, (w stosunku do płaszczyzn miednicy) i stosunek 

punktu prowadzącego do linii międzykolcowej 

c). jakie jest ustawienie i ułożenie części przodującej: 

 

główka: 

 

szwy:  który szew badamy; w jakim wymiarze; synklitycznie, asynklitycznie  

 

ciemiączka:  które ciemiączko,  stosunek do spojenia łonowego, kości krzyżowej, 
ścian bocznych miednicy, 

 

punkt prowadzący:  co jest punktem prowadzącym,  stosunek do linii 
międzykolcowej, 

 

ustalenie się główki w przestrzeniach kanału rodnego 

 

Główka nieustalona - płaszczyzna miarodajna nie przeszła wchodu miednicy (kresy 
granicznej). Trudno dojść do główki - balotuje lub jest przyparta na wysokości -3/-2/-1 
w stosunku do linii międzykolcowej. Szew strzałkowy przebiega w wymiarze 
poprzecznym lub nieco skośnie. Można swobodnie dojść do promontorium i górnego 
brzegu spojenia łonowego. 
Główka ustalona w płaszczyźnie wchodu - płaszczyzna miarodajna znajduje się na 
wysokości linii granicznej lub ją przekroczyła. Punkt prowadzący osiąga linię 
międzykolcową = O. Szew strzałkowy przebiega w wymiarze poprzecznym, 
ciemiączko tylne w zależności od ustawienia po stronie P lub L, obniżone w stosunku 
do ciemiączka przedniego. Do promontorium się nie dochodzi. 
Główka ustalona w próżni - punkt prowadzący +2, szew strzałkowy przebiega 
skośnie: w wymiarze skośnym I lub II; ciemiączko tylne bliżej spojenia łonowego, 
kolce kulszowe prawie niedostępne. 
Główka ustalona w cieśni (na dnie miednicy) - całe zagłębienie krzyżowo-biodrowe 
zajęte jest przez główkę, szew strzałkowy w wymiarze prostym, ciemiączko tylne pod 
spojeniem łonowym. Wybadanie kolców kulszowych jest niemożliwe. 
 

 

3

Główka ustalona w płaszczyźnie wychodu - w czasie skurczu widoczny jest odcinek 
potylicy, szew strzałkowy w wymiarze prostym, ciemiączko tylne pod spojeniem 
łonowym. 
 

 

adaptacja kości czaszki, 

 

różnicowanie ułożenia twarzyczkowego z pośladkowym, 

 

przedgłowie 
PRZEDGŁOWIE CAPUT SUCCEDANEUM obrzęk punktu prowadzącego 
wskutek nagromadzenia przesięku w obrębie tkanek miękkich, między czepcem 
ścięgnistym a okostną = obrzęk nadokostnowy. 
Tworzy się zawsze w tym miejscu części przodującej, która znajduje się bardziej 
ku przodowi i nieco głębiej w kanale rodnym. W ułożeniu potylicowym przednim: 
Ustawienie I - okolica ciemiączka tylnego i prawej kości ciemieniowej (lewa kość 
ciemieniowa  wchodzi  pod  prawą).  Ustawienie  II  -  okolica  ciemiączka  tylnego  
i lewej kości ciemieniowej. 
Wielkość przedgłowia zależy od czasu trwania porodu oraz siły i czasu trwania 
skurczów (długi poród i słabe skurcze = krótki i silne skurcze). 
Duże przedgłowie - zagrożenie życia płodu (długi poród, silne skurcze). 

 

 

miednica: 

 

ułożenie, 

 

grzebień krzyżowy pośrodkowy, 

 

kość guziczna, 

 

guzy kulszowe, 

 

krętarze, 

 

odbyt, 

 

różnicowanie stopki z rączką, 

 

położenie poprzeczne: 

 

odmiana ustawienia: nóżki, rączki, grzbiet, brzuszek. 

d). tendencja  do  zwrotu,  tzn.  w  który  wymiar  skośny  miednicy  zwraca  się  szew 

 

strzałkowy (najlepiej badać w czasie skurczu), 

 

5. 

Ocena podatności mięśni dna miednicy. 

6. 

Ocena kanału rodnego: kształt, wymiary: 

a). promontorium - czy dochodzi się do promontorium, wystawanie wzgórka  
b). pomiar sprzężnej przekątnej... 
c). kość krzyżowa: kształt (krzywizna), długość, szerokość 
d). kość guziczna - wystawanie, ruchomość 
e). kolce kulszowe - łatwo czy trudno dostępne, wystające, ostre, słabo zaznaczone, 
f). wymiar skośny tylny cieśni, 
g). łuk łonowy i kąt podłonowy: łagodny, ostry, zaokrąglony, 

 

7.  Ocena treści na placach (śluz, krew, smółka) 
8.  ASP. 
9.  Udokumentowanie i analiza badania: 

a). postęp porodu, 
b). czy poród jest możliwy drogami i siłami natury, 
c). kiedy należy spodziewać się zakończenia porodu 
d). czy matce i dziecku nie zagraża niebezpieczeństwo.