Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
1
UZASADNIENIE
Projektowane rozporządzenie wykonuje upowaŜnienie zawarte w art. 124 ustawy z dnia 9
czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981), zwanej dalej
„ustawą”, zobowiązujące ministra właściwego do spraw gospodarki do określenia, w poro-
zumieniu z ministrami właściwymi do spraw wewnętrznych, środowiska oraz zdrowia:
1) organizacji, szczegółowych zadań i wymagań dla słuŜb ratownictwa górniczego przedsię-
biorcy oraz podmiotu zawodowo trudniącego się ratownictwem górniczym;
2) szczegółowych wymagań dotyczących specjalistycznych badań lekarskich, specjalistycz-
nych badań psychologicznych oraz specjalistycznych szkoleń w zakresie ratownictwa
górniczego, w tym przypadków, w których te szkolenia są przeprowadzane przez przed-
siębiorcę;
3) szczegółowych wymagań dotyczących dokumentacji w zakresie ratownictwa górniczego
oraz planu ratownictwa górniczego;
4) sposobów współpracy przedsiębiorcy oraz podmiotu zawodowo trudniącego się ratownic-
twem górniczym, w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 122 ust. 15 ustawy;
5) przypadków, w których wykonuje się prace profilaktyczne;
6) sposobów prowadzenia akcji ratowniczych w zaleŜności od rodzaju i natęŜenia zagroŜeń
występujących w zakładach górniczych.
Minister właściwy do spraw gospodarki, stosownie do wytycznych zawartych w art. 124
ustawy, wydając to rozporządzenie, ma kierować się potrzebą zapewnienia wysokiego po-
ziomu bezpieczeństwa powszechnego, bezpieczeństwa poŜarowego, bezpieczeństwa i higieny
pracy, bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego, zapobiegania zagroŜeniom występującym w
ruchu zakładu górniczego, a takŜe zapewnienia sprawnego niesienia pomocy w przypadku
zagroŜenia Ŝycia lub zdrowia osób przebywających w zakładzie górniczym, bezpieczeństwa
ruchu zakładu górniczego lub bezpieczeństwa powszechnego.
Projektowany akt zastąpi rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 12 czerwca 2002 r.
w sprawie ratownictwa górniczego (Dz. U. Nr 94, poz. 838, z 2004 r. Nr 102, poz. 1073 oraz
z 2007 r. Nr 204, poz. 1476), wydane na podstawie art. 78 ust. 3 obowiązującej do końca
2011 r. ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr
228, poz. 1947, z późn. zm.). Zgodnie z art. 224 ustawy, obowiązujące przepisy wykonawcze
zachowują moc do czasu wejścia w Ŝycie aktów wykonawczych wydanych na podstawie
ustawy.
W projekcie zrezygnowano z określania przypadków w których specjalistyczne szkolenia są
prowadzone przez przedsiębiorcę. Wynika to z faktu, iŜ obecnie, ze względu na moŜliwości
techniczne i organizacyjne (sprzęt i wykwalifikowana kadra), szkolenia te prowadzone są
jedynie przez zawodowe jednostki ratownictwa.
W związku z małą ilością (1) przepisów dotyczących prac profilaktycznych, przepisy te połą-
czono z przepisami dotyczącymi akcji ratowniczej, w związku z czym punkty 5 i 6 delegacji
ustawowej realizowane są w jednym rozdziale rozporządzenia.
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
2
Zagadnienia ogólne
Ratownictwo górnicze w Polsce składa się ze słuŜb ochotniczych (słuŜby ratownictwa górni-
czego przedsiębiorcy- dalej „słuŜby przedsiębiorcy”) oraz zawodowych (podmioty zawodowe
trudniące się ratownictwem górniczym funkcjonujące samodzielnie lub strukturach przedsię-
biorców – dalej „jednostka ratownictwa”). Posiadanie własnych słuŜb ratownictwa przez
przedsiębiorcę lub powierzenie w całości lub części realizacji obowiązku słuŜb ratownictwa
jednostce ratownictwa wynika z przepisu art. 122 ust. 6 pkt. 1 ustawy, a ust. 15 stanowi, Ŝe
następuje ono na podstawie umowy, za uprzednią zgodą właściwego organu nadzoru górni-
czego, wyraŜoną, w drodze decyzji. Przedsiębiorca posiadający wyłącznie własne słuŜby ra-
townictwa górniczego jest obowiązany spełniać wymagania przewidziane dla podmiotów
zawodowo trudniących się ratownictwem górniczym.
Do rangi ustawowej podniesiono szereg przepisów, które w aktualnym stanie prawnym znaj-
dują się w obowiązującym rozporządzeniu o ratownictwie górniczym. Zrezygnowano z regu-
lacji będących podręcznikowymi zasadami sztuki górniczej dotyczącymi wykonywania po-
miarów.
Rozdział 1 projektu określa zakres przedmiotowy i podmiotowy rozporządzenia, a takŜe za-
wiera definicje pojęć stosowanych w rozporządzeniu.
W rozdziale 2 ujęto materię związaną z organizacja, szczegółowymi zadaniami i wymaga-
niami dla słuŜb ratownictwa górniczego przedsiębiorcy oraz podmiotu zawodowo trudniącego
się ratownictwem górniczym.
Przepisy § 4 – 12 regulują zasady organizacji druŜyny ratowniczej zakładu górniczego. Dru-
Ŝ
yna ratownicza zakładu górniczego składa się z kierującego jej działaniami kierownika ko-
palnianej stacji ratownictwa, jego zastępcy oraz ratowników górniczych i mechaników sprzę-
tu ratowniczego. Ratownicy w czasie akcji ratowniczej i w trakcie wykonywania prac profi-
laktycznych przydzielani są do zastępów ratowniczych, liczących co do zasady pięć osób
(czterech ratowników oraz zastępowego kierującego pracą zastępu). W szczególnych przy-
padkach, wynikających ze specyfiki prowadzonych działań (prac profilaktycznych lub akcji
ratowniczej) kierownik akcji moŜe ustalić liczebność zastępu w granicach od trzech do ośmiu
ratowników łącznie z zastępowym (§ 12). Dopuszczenie zwiększenia lub zmniejszenia li-
czebności zastępu pozwoli na optymalizację wykorzystania zasobów ludzkich w czasie akcji
ratowniczych, a takŜe zredukuje do niezbędnego minimum ryzyko związane z wykonywa-
niem przez ratowników zadań w trudnych warunkach i w niebezpiecznych rejonach zakładów
górniczych. MoŜliwości zmiany liczebności zastępu ratowniczego jest propozycją nową w
stosunku do przyjętego i od dawna funkcjonującego systemu pięcioosobowych zastępów.
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
3
W § 9, 10 i 11 wskazany został zakres wymagań i kompetencji kierownika kopalnianej stacji
ratownictwa górniczego. W § 13 określono wymagania wobec kandydatów na ratowników
górniczych oraz obowiązki ratowników górniczych. Analogiczne zagadnienia dotyczące me-
chaników sprzętu ratowniczego zostały uregulowane w § 14-16. Paragrafy 27 - 22 zawierają
przepisy dotyczące organizacji specjalistycznych (np. nurkowych, alpinistycznych) zastępów
ratowniczych do wykonywania prac w podziemnych zakładach górniczych. W przepisach
tych wskazano zasady tworzenia specjalistycznych zastępów ratowniczych, szkolenia ich
członków, kompetencji kierownika specjalistycznych zastępów ratowniczych. W obowiązują-
cym rozporządzeniu przepisy w tym zakresie regulują jedynie sprawy związane z zastępami
nurkowymi.
W § 23 określono obowiązek wyposaŜenia zakładu górniczego w system niezwłocznego po-
wiadamiania osób kierownictwa i dozoru ruchu przewidzianych do kierowania pracami ra-
towniczymi i pomocniczymi podczas prowadzenia akcji ratowniczej, a takŜe właściwych or-
ganów administracji publicznej i instytucji. Propozycja wprowadzenia tego przepisu wynika z
wniosków przedstawionych przez komisję powypadkową WyŜszego Urzędu Górniczego po-
wołaną w celu zbadania przyczyn wypadku w KWK „Wujek” Ruch „Śląsk”, do którego do-
szło we wrześniu 2009 r. System ten usprawni prowadzenie akcji ratowniczej oraz w ko-
niecznych przypadkach pozwoli na koordynację podejmowanych działań z systemem zarzą-
dzania kryzysowego.
§ 24 i 25 określają zasady funkcjonowania kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w pod-
ziemnym zakładzie górniczym, m.in. zapewnienia pomieszczeń przeznaczonych do przecho-
wywania, konserwacji i naprawy sprzętu ratowniczego, przeprowadzania szkolenia teoretycz-
nego i praktycznego ratowników górniczych oraz grupowania ratowników górniczych zmobi-
lizowanych do akcji ratowniczej.
Przepisy § 26 -30 wskazują w jaki sprzęt, przyrządy i urządzenia wyposaŜ znajdujące się na
wyposaŜeniu stacji ratownictwa górniczego oraz określają zasady ich przechowywania i kon-
serwacji. W przepisach § 31-35 określono zasady sprawowania dyŜurów przez słuŜby ra-
townicze przedsiębiorcy, skład osobowy dyŜurujących zastępów oraz ich niezbędne wyposa-
Ŝ
enie.
W §34 ust. 3 wprowadzono nową zasadę, iŜ co najmniej jeden ratownik w zastępie ratowni-
czym posiada przeszkolenie z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy. Przepis ten jest
wynika z wniosków komisji WUG, badającej przyczyny zaistnienia wypadku w KWK „Wu-
jek” Ruch „Śląsk” we wrześniu 2009 r.
Przepisem §35 ust. 3 wprowadzony został obowiązek wyposaŜenia ratowników w dyŜurują-
cych zastępach ratowniczych oraz biorących udział w akcji ratowniczej zastępów ratowni-
czych w sygnalizatory optyczne i akustyczne uruchamiane przez ratownika, a takŜe w czujni-
ki bezruchu. Ujęcie tego przepisu w projekcie wynika z wniosków komisji WUG badającej
przyczyny zaistnienia wypadku w KWK „Krupiński” w 2011 r.
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
4
Przepisy § 37 – 49 odnoszą się do organizacji, szczegółowych zadań i wymagań dla podmiotu
zawodowo trudniącego się ratownictwem górniczym.
W porównaniu do obecnie obowiązujących przepisów w omawianym projekcie zrezygnowa-
no z przywołania konkretnego podmiotu zawodowo trudniącego się ratownictwem górni-
czym. Obowiązujące rozporządzenie wskazuje jednoznacznie Centralną Stację Ratownictwa
Górniczego S.A. jako jedyny tego rodzaju podmiot. Zastosowane w projekcie rozwiązanie
pozwala na funkcjonowanie innych podmiotów zawodowo trudniących się ratownictwem
górniczym.
Jednostka ratownictwa realizuje swoje zadania za pomocą:
1) dyŜurujących zawodowych zastępów ratowniczych;
2) zawodowych pogotowi specjalistycznych (np. przeciwpoŜarowe, wodne, górniczo - tech-
niczne);
3) dyŜurujących zastępów dla grup zakładów górniczych.
W ramach zapewniania gotowości do działania, na podstawie wspomnianej wyŜej umowy,
słuŜbę w jednostkach ratownictwa pełnią takŜe ochotnicze zastępy ratownicze delegowane
przez przedsiębiorcę. W zaleŜności od postanowień umowy, dyŜur takiego zastępu trwa od
jednego do dwóch tygodni i przypada mniej więcej raz w roku.
Do szczególnych zadań jednostki ratownictwa, wskazanych w § 43 niniejszego projektu, na-
leŜą:
1)
organizowanie i prowadzenie kursów szkoleniowych z zakresu ratownictwa górniczego;
2)
przeprowadzanie ćwiczeń z zakresu ratownictwa górniczego;
3)
organizowanie i przeprowadzanie badań lekarskich ratowników górniczych w specjali-
stycznym ośrodku badań lekarskich;
4)
badanie i opiniowanie sprzętu ratowniczego;
5)
wykonywanie specjalistycznych analiz chemicznych prób powietrza.
Ww. czynności nie są wykonywane przez słuŜby ratownicze przedsiębiorcy.
Przepisy § 37 – 42 zawierają regulacje dotyczące organizacji druŜyny ratowniczej, zasad
pełnienia dyŜurów w jednostce ratownictwa przez zawodowe zastępy ratownicze (m.in. za-
pewnienie gotowości odpowiedniej ilości zastępów, ich skład osobowy) oraz ich wyposaŜe-
nia. Oprócz niezbędnego minimalnego wyposaŜenia (analogicznego do słuŜb ratowniczych
przedsiębiorcy), jednostki ratownictwa powinny dysponować specjalistycznym sprzętem ra-
towniczym oraz wozem bojowym. Szczegółowe wyposaŜenie jednostki ratownictwa, w tym
wozu bojowego w urządzenia, sprzęt i materiały niezbędny zestaw środków i sprzętu me-
dycznego do dyspozycji lekarza biorącego udział w akcji ratowniczej określa kierownik jed-
nostki ratownictwa w zaleŜności od rodzaju zagroŜeń występujących w zakładach górniczych.
Zgodnie z § 38 dokumentem regulującym funkcjonowanie jednostki ratownictwa jest regula-
min jednostki ratownictwa określający zadania wykonywane przez zastępy oraz pogotowia
ratownicze, sposób szkolenia i odbywania ćwiczeń ratowniczych oraz organizację słuŜby me-
dycznej oraz zabezpieczenia medycznego zastępów ratowniczych i pogotowi specjalistycz-
nych, a takŜe kwalifikacje i zasady szkolenia lekarzy.
§ 44 mówią o moŜliwość utrzymywania pogotowi specjalistycznych w celu wykonywania w
podziemnych zakładach górniczych prac ratowniczych wymagających zastosowania specjal-
nych technik ratowniczych. Pogotowia § 46 i 46 regulują kwestie organizacji pogotowi ra-
towniczych i specjalistycznych dla zakładów górniczych prowadzących działalność z zasto-
sowaniem otworów wiertniczych (poszukiwanie i wydobywanie ropy naftowej i gazu ziem-
nego, soli i siarki).
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
5
W § 47 – 49 określono obowiązki lekarzy zabezpieczających pomoc medyczną w jednostce
ratownictwa.
Rozdział 3 dotyczy specjalistycznych badań lekarskich, specjalistycznych badań psycholo-
gicznych oraz specjalistycznych szkoleń w zakresie ratownictwa górniczego.
Paragrafy 57 - 60 zawierają regulacje dotyczące: badań które ratownikom górniczym zapew-
nia przedsiębiorca i prowadzenia ich dokumentacji medycznej, badań ratowników pełniących
dyŜury i odbywającym ćwiczenia w jednostkach ratownictwa oraz uczestniczącym w akcjach
ratowniczych oraz zasad prowadzenia badań kontrolnych ratowników. Specjalistyczne bada-
nia lekarskie i psychologiczne przeprowadza się na podstawie metodyki badań lekarskich i
psychologicznych oraz zasad oceny zdolności do pracy w ratownictwie górniczym, określo-
nych w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
W przepisie § 54 określono jakie formy kształcenia powinny ukończyć osoby, do obowiąz-
ków których naleŜą działania związane z ratownictwem górniczym (m.in. członkowie druŜyn
ratowniczych, kierownik i dyspozytor ruchu zakładu górniczego). W przypadku szkoleń, se-
minariów i ćwiczeń wskazano takŜe częstotliwość z jaką powinny one być powtarzane.
Przepisy § 55 określono zakres programowy kursów dla kandydatów na ratowników górni-
czych i mechaników sprzętu ratowniczego, a w §56 warunki uczestnictwa w takich kursach,
zaś § 57 zasady egzaminowania uczestników kursów dla kandydatów na ratowników górni-
czych i mechaników sprzętu ratowniczego. § 58 zawiera zakres programowy poszczególnych
form kształcenia dla członków druŜyny ratowniczej oraz ratowników górniczych. § 59 i 60
regulują zakres i częstotliwość szkoleń dla kadry kierowniczej zakładu górniczego i druŜyny
ratowniczej. § 61 określa zasady prowadzenia seminariów dla zastępowych zastępów ratow-
niczych. § 62 mówi o szkoleniach specjalistycznych zastępów stosujących w czasie akcji ra-
towniczych i wykonywania prac profilaktycznych w podziemnych zakładach górniczych spe-
cjalne techniki, zwłaszcza alpinistyczne i nurkowe. W § 63 ustalono zasady przeprowadzania
okresowych ćwiczeń sprawdzających wiadomości i umiejętności nabyte na kursach dla ra-
towników górniczych.
Regulacje dotyczące zasad szkolenia w zakresie ratownictwa zostały przeniesione z załączni-
ka nr 2 do obowiązującego rozporządzenia wprost do treści projektowanego rozporządzenia.
Rozdział 4 określa zawartość dokumentacji w zakresie ratownictwa górniczego oraz zakres
plan ratownictwa górniczego.
Zgodnie z przepisem art.122 ust. 5 w zakładzie górniczym i w podmiocie zawodowo trudnią-
cym się ratownictwem górniczym prowadzi się dokumentację w zakresie ratownictwa górni-
czego. Załącznik nr 2 do przedmiotowego projektu rozporządzenia zawiera wykaz dokumen-
tów wchodzących w skład dokumentacji w zakresie ratownictwa górniczego oraz wzory tych
dokumentów.
Materię związaną z planem ratownictwa obejmują §65 i §66. Podstawowym dokumentem
opracowywanym w zakresie ratownictwa górniczego dla zakładu górniczego jest plan ratow-
nictwa górniczego. Określa on w szczególności organizację słuŜb ratownictwa górniczego i
słuŜb pogotowia w zakładzie górniczym, zasady stałego udziału w akcji ratowniczej zawodo-
wych specjalistycznych słuŜb podmiotu zawodowo trudniącego się ratownictwem górniczym
— w przypadku zawarcia ww. umowy, niezbędne wyposaŜenie w sprzęt ratowniczy, sposób
zabezpieczenia opieki psychologicznej dla ratowników, osób poszkodowanych oraz rodzin
poszkodowanych, a takŜe sposób prowadzenia akcji ratowniczej. Opracowywanie planu ra-
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
6
townictwa górniczego jest praktyką od dawna funkcjonującą w polskim górnictwie i w
przedmiotowym projekcie pozostaje utrzymane. W stosunku do obowiązującego zakresu pla-
nu ratownictwa w przedmiotowym projekcie wprowadzono wymóg określenia sposobu za-
bezpieczenia opieki psychologicznej dla ratowników, osób poszkodowanych oraz rodzin po-
szkodowanych, a takŜe zapewnienia pomieszczenia dla przedstawicieli mediów publicznych.
Rozdział 5 dotyczy regulacji sposobu współpracy przedsiębiorcy oraz podmiotu zawodowo
trudniącego się ratownictwem górniczym.
W § 67 określono zakres obowiązków przedsiębiorcy i jednostki ratownictwa w zakresie peł-
nienia dyŜurów w jednostce ratownictwa, moŜliwości korzystania ze sprzętu i wyposaŜenia,
koordynacji działań słuŜb przedsiębiorcy przez jednostkę ratownictwa, organizacji dyŜurów w
jednostce ratownictwa oraz ustalenia harmonogramu ćwiczeń dla zastępów ratowniczych.
§ 68 reguluje współpracę zasady współpracy pomiędzy przedsiębiorcą a jednostką ratownic-
twa w zakresie utworzenia i wyposaŜenia punktu ratownictwa górniczego. § 69 określa obo-
wiązki przedstawiciela jednostki ratownictwa w przypadku jego udziału w akcji ratowniczej.
Ponadto zasady tej współpracy ujęte zostały takŜe w załączniku nr 3.
Rozdział 6 dotyczy prowadzenia prac profilaktycznych oraz akcji ratowniczych. SłuŜby ra-
townictwa górniczego wykonują prace profilaktyczne, zabezpieczające przed zagroŜeniami,
których wystąpienie jest moŜliwe do przewidzenia (poŜarowy, oraz uczestniczą w akcjach
ratowniczych, związanych w szczególności z poŜarami podziemnymi, wybuchami metanu i
pyłu węglowego, tąpnięciami i zawałami, zalaniem wyrobisk podziemnych. Akcje te często
prowadzone są w atmosferze niezdatnej do oddychania (przekroczone dopuszczalne stęŜenia
gazów szkodliwych, zbyt niskie stęŜenie tlenu) lub w trudnych warunkach mikroklimatu (wy-
soka temperatura –1 przekraczająca nawet 60°C).
W § 70 wymieniono przypadki, w który wykonuje się prace profilaktyczne. Pozostałe przepi-
sy tego rozdziału odnoszą się do prowadzenia akcji ratowniczej w róŜnego rodzaju zakładach
górniczych.
PoniewaŜ informacja o wystąpieniu zagroŜenia i konieczności podjęcia akcji ratowniczej do-
ciera w pierwszej kolejności do dyspozytora, prowadzi on akcję do momentu przejęcia przez
kierownika ruchu zakładu górniczego, który jest kierownikiem akcji ratowniczej. Wyjątkiem
są małe zakłady górnicze w których dyspozytor i kierownik ruchu zakładu górniczego to jed-
na i ta sama osoba. § 73 określa katalog czynności, jakie powinna wykonać osoba prowadząca
akcję, a takŜe katalog czynności kontrolnych jakie powinien wykonać kierownik ruchu po
przejęciu kierowania akcją ratowniczą. Szczegółowe zasady prowadzenia akcji ratowniczych
ujęto w załączniku nr 3, a zasady stosowania gazów intertnych (w celu zwalczania poŜarów
endogenicznych) w załączniku nr 4 do niniejszego projektu rozporządzenia.
Obowiązujące przepisy zawierają nieuprawnione subdelegacje dla jednostek ratownictwa
górniczego do opracowania: sposobu prowadzenia akcji ratowniczych i prac profilaktycznych
z wykorzystaniem gazów inertnych, sposobu prowadzenia akcji ratowniczych w trudnych
warunkach mikroklimatu, wzorów dokumentacji w zakresie ratownictwa górniczego. W pro-
jektowanym rozporządzeniu nieprawidłowość ta jest skorygowana poprzez umieszczenie
szczegółowych regulacji w powyŜszym zakresie w załącznikach do rozporządzenia. Przepisy
§ 77 - 82 określają zasady i warunki pracy kierownika oraz sztabu akcji ratowniczej.
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
7
Kierownik akcji ratowniczej powołuje kierownika akcji ratowniczej pod ziemią (w zakładach
górniczych stosujących metodę wydobycia otworowego – kierownik akcji w obiekcie), który
bezpośrednio kieruje działaniami zastępów ratowniczych. Jest jedyną osobą uprawnioną do
wydawania poleceń zastępom ratowniczym i innym pracownikom zatrudnionym w akcji ra-
towniczej. Obowiązki kierownika akcji pod ziemią lub w obiekcie określa § 82 ust. 2 i 3.
Jako obiekt naleŜy rozumieć obiekty budowlane podziemnego zakładu górniczego oraz w
zakładzie górniczym wydobywającym kopaliny otworami wiertniczymi, realizującym pod-
ziemne magazynowanie substancji lub składowanie odpadków otworami wiertniczymi:
1)
odwiert wraz z głowicą eksploatacyjną, systemami oraz urządzeniami znajdującymi się na
powierzchni w strefie przyodwiertowej, lub wiertnię w przypadku rekonstrukcji odwiertu,
2)
ośrodek grupowy zbioru kopaliny, jako jednostka samodzielnie realizująca eksploatację
odwiertów,
3)
ośrodek centralny zbioru kopaliny, do którego jest przekazywana kopalina z ośrodków
grupowych.
W miejscach wymienionych w pkt. 1 - 3 mogą być prowadzone prace profilaktyczne lub ak-
cje ratownicze, którymi kieruje kierownik akcji w obiekcie.
Przepisy § 83 – 91 regulują sposób organizacji, wyposaŜenia i funkcjonowania bazy ratowni-
czej w trakcie akcji ratowniczej, w tym określają kompetencje kierownika bazy. § 92 - 93
określają warunki udziału lekarzy w akcji ratowniczej. § 104 – 111 dotyczą zasad pracy za-
stępów ratowniczych oraz innych osób w akcji ratowniczej, w tym obowiązki zastępowego,
zasady ubezpieczania zastępów będących w akcji, sygnalizacji, zasady prowadzenia akcji
ratowniczej w atmosferze niezdatnej do oddychania (w tym zasady stosowania i kontroli
sprzętu ochrony układu oddechowego: aparatów regeneracyjnych i powietrznych butlowych).
W rozdziale 7 umieszczono przepisy końcowe, w zakresie zachowania mocy uprawnień ra-
townika górniczego i mechanika sprzętu ratowniczego uzyskanych przed dniem wejścia w
Ŝ
ycie rozporządzenia oraz przepis określający termin wejścia projektowanego rozporządzenia
w Ŝycie.
Projekt zostanie umieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej
Ministerstwa
Gospodarki
oraz
Rządowego
Centrum
Legislacji,
stosownie
do
art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa
(Dz. U. Nr 169, poz. 1414, z późn. zm.) w celu umoŜliwienia zgłoszenia, w trybie art. 7 tej
ustawy, zainteresowania pracami nad przedmiotowym projektem rozporządzenia.
Projekt nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu
notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597)
i w związku z tym nie podlega notyfikacji Komisji Europejskiej.
Projektowane rozporządzenie wejdzie w Ŝycie po upływie miesiąca od dnia podpisania.
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
8
OCENA SKUTKÓW REGULACJI
1. Podmioty, na które oddziałuje projektowany akt normatywny
Przepisy zawarte w projekcie rozporządzenia oddziałują w szczególności na:
1) przedsiębiorców prowadzących działalność na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.
— Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981);
2) podmioty zawodowo trudniące się ratownictwem górniczym, tj. jednostki ratownictwa
górniczego: Centralną Stację Ratownictwa Górniczego S.A. w Bytomiu (wraz
z funkcjonującymi w jej strukturze okręgowymi stacjami ratownictwa górniczego), Jed-
nostkę Ratownictwa Górniczo-Hutniczego w Lubinie, Ratowniczą Stację Górnictwa
Otworowego w Krakowie oraz Jednostkę Ratownictwa Górniczego sp. z o.o.
w Tarnobrzegu;
3) pracowników zatrudnionych w podmiotach wymienionych w pkt 1 i 2;
4) organy nadzoru górniczego, sprawujące nadzór nad ruchem zakładów górniczych, m.in.
w zakresie ratownictwa górniczego, oraz nad jednostkami ratownictwa górniczego.
2. Konsultacje społeczne
Projekt zostanie rozesłany do:
1) reprezentatywnych organizacji związkowych oraz reprezentatywnych organizacji praco-
dawców w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw
Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U.
Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.), tj. do:
a) NiezaleŜnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” — w tym do
Komisji Krajowej, Sekretariatu Górnictwa i Energetyki oraz Sekcji Krajowej
Geologiczno-Wiertniczej,
b) Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych, w tym do zrzeszonych w tym
podmiocie górniczych struktur związkowych: Związku Zawodowego Górników
w Polsce, Związku Zawodowego Ratowników Górniczych w Polsce, Związku
Zawodowego Pracowników Przemysłu Miedziowego, Związku Zawodowego
Pracowników Dołowych, Związku Zawodowego Maszynistów Wyciągowych Kopalń w
Polsce, Porozumienia Związków Zawodowych Górnictwa, Związku Zawodowego
Pracowników Zakładów Przeróbki Mechanicznej Węgla w Polsce „Przeróbka”,
Związku Zawodowego Jedności Górniczej, Związku Zawodowego Pracowników
Technicznych i Administracji „Dozór” KGHM Polska Miedź S.A., Federacji Związków
Zawodowych Górnictwa Węgla Brunatnego, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego
Górnictwa Naftowego i Gazownictwa,
c) Forum Związków Zawodowych, w tym do zrzeszonej w tym podmiocie górniczej
struktury związkowej: Porozumienia Związków Zawodowych „KADRA”,
d) Pracodawców Rzeczypospolitej Polskiej,
e) Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”,
f) Business Centre Club — Związku Pracodawców,
g) Związku Rzemiosła Polskiego;
2) Komisji Krajowej Wolnego Związku Zawodowego „Sierpień 80”;
3) Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność 80”;
4) Związku Zawodowego „Kontra”;
8) Forum Przemysłu Wydobywczego;
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
9
9) Porozumienia Pracodawców Przemysłu Wydobywczego (Związku Pracodawców Górnic-
twa Węgla Kamiennego);
10) Związku Pracodawców Polska Miedź;
11) Polskiego Stowarzyszenia Górnictwa Solnego;
12) Związku Pracodawców Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego;
13) Polskiego Związku Producentów Kruszyw;
14) Stowarzyszenia Kopalń Odkrywkowych;
15) Stowarzyszenia Producentów Cementu;
16) Stowarzyszenia Przemysłu Wapienniczego;
17) Regionalnego Stowarzyszenia Przedsiębiorców Wydobywających Kopaliny Pospolite;
18) Stowarzyszenia Kierowników Ruchu Zakładów Górniczych;
19) Krajowego Związku Pracodawców BranŜy Geologicznej;
24) Głównego Instytutu Górnictwa;
26) Centralnego Instytutu Ochrony Pracy — Państwowego Instytutu Badawczego;
27) Państwowego Instytutu Geologicznego — Państwowego Instytutu Badawczego;
28) Instytutu Nafty i Gazu;
29) Instytutu Techniki Górniczej KOMAG;
30) Instytutu Technik Innowacyjnych EMAG;
31) „Poltegor-Instytut” Instytutu Górnictwa Odkrywkowego;
32) Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego;
33) podmiotów zawodowo trudniących się wykonywaniem czynności w zakresie ratownictwa
górniczego oraz innych jednostek ratownictwa górniczego:
a) Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego S.A. w Bytomiu,
b) Jednostki Ratownictwa Górniczo-Hutniczego w Lubinie,
c) Ratowniczej Stacji Górnictwa Otworowego w Krakowie (Oddziału Polskiego
Górnictwa Naftowego i Gazownictwa S.A.),
d) Jednostki Ratownictwa Górniczego sp. z o.o. w Tarnobrzegu;
34) Krajowej Izby Gospodarczej;
35) Górniczej Izby Przemysłowo-Handlowej;
36) Zarządu Głównego Stowarzyszenia InŜynierów i Techników Górnictwa;
37) Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego InŜynierów i Techników Przemysłu Naftowego
i Gazowniczego;
38) Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pracowników SłuŜby BHP;
Omówienie wyników konsultacji społecznych zostanie dokonane w wersji projektu kie-
rowanej do uzgodnień międzyresortowych.
3. Wpływ regulacji na sektor finansów publicznych, w tym budŜet państwa i budŜety
jednostek samorządu terytorialnego
Nie przewiduje się oddziaływania projektowanego rozporządzenia w powyŜszym zakre-
sie.
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
10
4. Wpływ regulacji na rynek pracy
Rozwiązania zamieszczone w projekcie wywierają wpływ na prawa i obowiązki praco-
dawców i pracowników wykonujących zadania z zakresu ratownictwa górniczego. Nie prze-
widuje się jednak zmiany zakresu oddziaływania projektowanego rozporządzenia w stosunku
do obowiązujących przepisów w powyŜszym zakresie.
5. Wpływ regulacji na bezpieczeństwo powszechne i bezpieczeństwo osób zatrudnio-
nych w ruchu zakładów górniczych oraz stan środowiska
Rozwiązania zawarte w projekcie utrzymają poziom obecny bezpieczeństwa w omawia-
nym zakresie.
6. Wpływ regulacji na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na
funkcjonowanie przedsiębiorstw
Projektowane rozporządzenie nie zmienia zasadniczo zakresu oddziaływania w powyŜ-
szym zakresie. Zrezygnowano jednak ze zbędnych, „podręcznikowych”, rozwiązań praw-
nych, co umoŜliwi dostosowanie praktyki postępowania do aktualnych doświadczeń w części
dotychczas normowanych obszarów.
7. Wpływ regulacji na sytuację i rozwój regionalny
Nie przewiduje się oddziaływania projektowanego rozporządzenia w powyŜszym zakre-
sie.
8. Źródła finansowania projektowanych rozwiązań
Projektowana regulacja nie wymaga finansowania ze środków budŜetu państwa. Obowią-
zek utrzymywania słuŜb ratowniczych i ponoszenia kosztów związanych z ich funkcjonowa-
niem ciąŜy na przedsiębiorcy. W trakcie uzgodnień społecznych oszacowane zostaną koszty
związane z wprowadzeniem nowych obowiązków wynikających z niniejszego projektu, tj.
m.in. wprowadzenia systemu niezwłocznego powiadamiania, wyposaŜenia ratowników w
czujniki bezruchu czy teŜ konstruowanie tam w polach metanowych wyłącznie w jako tam
przeciwwybuchowych.
Projekt z dnia 25 maja 2012
Wersja 0.3
__________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
11
WSTĘPNA OPINIA O ZGODNOŚCI PROJEKTU
Z PRAWEM UNII EUROPEJSKIEJ
Na podstawie § 10 ust. 7 uchwały nr 49 Rady Ministrów z dnia 19 marca 2002 r. — Regu-
lamin pracy Rady Ministrów (M. P. Nr 13, poz. 221, z późn. zm.) przedstawia się następującą
opinię:
Projektowana regulacja ma na celu przede wszystkim uregulowanie szczegółowych za-
gadnień dotyczących ratownictwa górniczego, w tym prowadzenia akcji ratowniczych. Część
projektowanych rozwiązań dotyczy ponadto szkoleń w dziedzinie ratownictwa górniczego.
Przepisy te statuują istotny element profilaktyki bezpieczeństwa w górnictwie i są zgodne z:
1) dyrektywą 92/91/EWG z dnia 3 listopada 1992 r. dotyczącą minimalnych wymagań mają-
cych na celu poprawę warunków bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników w za-
kładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (jedenasta dyrek-
tywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L
348 z 28.11.1992, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 2, str.
118, z późn. zm.) — art. 5 i 6 oraz załącznik do dyrektywy część A, m.in. pkt 4.2, 5, 6 i 7;
2) dyrektywą 92/104/EWG z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań w za-
kresie poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i pod-
ziemnego przemysłu wydobywczego (dwunasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu
art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 404 z 31.12.1992, z późn. zm.;
Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 2, str. 134, z późn. zm.) — załącznik
do dyrektywy część C pkt 15.
W konkluzji naleŜy stwierdzić, Ŝe projekt rozporządzenia Ministra Gospodarki
w sprawie ratownictwa górniczego jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
1
Załącznik
nr 1 do rozporządzenia
Ministra Gospodarki z dnia…. (poz.
……)
Metodyka specjalistycznych badań lekarskich i specjalistycznych badań psychologicznych
oraz zasady oceny zdolności do pracy w ratownictwie górniczym
1. Rodzaje i zakres specjalistycznych badań lekarskich i specjalistycznych badań
psychologicznych kandydatów na ratowników górniczych, ratowników górniczych
nurków oraz ratowników górniczych i ratowników górniczych nurków.
1.1. Specjalistyczne badania lekarskie i specjalistyczne badania psychologiczne przeprowadza się
w celu stwierdzenia przydatności kandydatów na ratowników górniczych i ratowników
górniczych do słuŜby w ratownictwie górniczym i obejmują:
1) badanie wstępne;
2) badanie kwalifikacyjne;
3) badanie okresowe;
4) badanie kontrolne.
1.2. Badanie wstępne przeprowadza się dla kandydatów na ratowników górniczych, w celu
określenia ogólnego stanu zdrowia kandydata na ratownika górniczego i jest wykonywane
przez lekarza sprawującego podstawową opiekę lekarską.
1.3. Badanie kwalifikacyjne przeprowadza lekarz medycznej słuŜby zabezpieczenia ratownictwa
górniczego w specjalistycznym ośrodku badań lekarskich ratowników górniczych dla
kandydatów na:
1) ratowników górniczych;
2) ratowników górniczych nurków,
- których stan zdrowia w wyniku badania wstępnego został uznany za odpowiedni.
1.4. Badanie kwalifikacyjne obejmuje:
1) badanie ogólnolekarskie;
2) badania lekarskie specjalistyczne, zaleŜne od wyniku badania ogólnolekarskiego;
3) badania lekarskie specjalistyczne z zakresu laryngologii i neurologii dla kandydatów na
ratowników górniczych nurków;
4) badania dodatkowe;
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
2
5) badanie psychologiczne.
1.5. Badanie okresowe ratowników górniczych i ratowników górniczych nurków obejmuje
badania określone w pkt. 1.4. z zastrzeŜeniem pkt. 1.5.4.
1.5.1 Badanie okresowe przeprowadza się dla wszystkich ratowników górniczych nie rzadziej niŜ
co 12 miesięcy.
1.5.2. Badanie okresowe dla ratowników górniczych nurków powyŜej 30 roku Ŝycia,
przeprowadza się nie rzadziej niŜ co 6 miesięcy, z tym Ŝe częstotliwość badania tolerancji
wysokiej temperatury i wilgotności w komorze klimatycznej przeprowadza się jak dla
ratowników górniczych.
1.5.3. Badanie okresowe dla ratowników górniczych powyŜej 45 roku Ŝycia przeprowadza się nie
rzadziej niŜ co 6 miesięcy.
1.5.4 Badanie psychologiczne, w ramach badań okresowych, przeprowadza się nie rzadziej niŜ co
24 miesiące.
1.6. Badanie kontrolne obejmuje badanie ogólnolekarskie, a w razie wskazań inne badania
określone w pkt. 1.4.
1.7. Wyniki badań: kwalifikacyjnego, okresowego i kontrolnego wpisuje się w karcie badania
(wzór 1.1.) i wydaje się orzeczenie (wzór 1.2.).
1.8. W przypadku orzeczenia czasowej niezdolności do słuŜby w ratownictwie górniczym, lekarz
badający na podstawie oceny stanu zdrowia orzeka okres tej niezdolności oraz ustala termin
następnego
badania,
rodzaj
koniecznych
badań
dodatkowych
lub
konsultacji
specjalistycznych.
1.8.1. Orzeczenie trwałej niezdolności do słuŜby w ratownictwie górniczym wymaga pisemnego
potwierdzenia tej niezdolności w karcie badania przez drugiego lekarza specjalistycznego
ośrodka badań lekarskich.
1.9. Kandydaci na ratowników górniczych, ratownicy górniczy, kandydaci na ratowników
górniczych nurków oraz ratownicy górniczy nurkowie zgłaszają się na badania z następującymi
dokumentami:
1) dowodem osobistym,
2) skierowaniem na badania z zakładu pracy,
3) wyciągiem z karty zdrowia - wzór 1.3,
4) ksiąŜeczką ratownika.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
3
1.9.1. Ratownik górniczy zgłaszając się na badanie kontrolne dodatkowo dostarcza opinię lekarską
dotyczącą przebytych chorób – wydaną przez lekarza, który orzekł niezdolność do pracy lub
lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
2. Zakres badania ogólnolekarskiego i badań dodatkowych
2.1.1. Badanie ogólnolekarskie obejmuje:
1) wywiad lekarski:
Lekarz przeprowadza dokładny wywiad ze szczególnym uwzględnieniem przebytych chorób,
hospitalizacji, urazów, okresów niezdolności do pracy, chorób w rodzinie oraz innych danych
mogących mieć znaczenie dla oceny zdolności do pełnienia słuŜby w ratownictwie.
2) badanie fizykalne:
Dokonuje się pomiaru wzrostu, masy ciała i temperatury ciała.
Przeprowadza się ocenę całego ciała badanego z uwzględnieniem budowy, wyglądu skóry,
odŜywienia, kształtu czaszki, klatki piersiowej, brzucha, kończyn górnych i dolnych, wad
wrodzonych i innych. Podczas badania fizykalnego szczególną uwagę naleŜy zwrócić na stan
układów: krąŜenia, oddechowego, pokarmowego, moczowo-płciowego i nerwowego oraz
narządów: ruchu, wzroku i słuchu. Przy badaniu i ocenie poszczególnych układów i narządów
naleŜy zwracać szczególną uwagę na schorzenia i zaburzenia czynności mogące mieć istotne
znaczenie dla oceny przydatności badanego do słuŜby w ratownictwie.
2.1.2. W przypadku stwierdzenia odchyleń od normy w badaniu fizykalnym dla potwierdzenia
tych zmian lekarz badający zleca konieczne badania dodatkowe i konsultacje lekarzy specjalistów.
2.1.3. Przy ocenie zdolności do słuŜby w ratownictwie górniczym naleŜy kierować się „Wykazem
chorób i uszczerbków zdrowia”, zawartym w punkcie 3 Metodyki specjalistycznych badań
lekarskich i specjalistycznych badań psychologicznych oraz zasady oceny zdolności do pracy
w ratownictwie górniczym
2.2. Badania dodatkowe obejmują w szczególności:
1) zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej – co 2 lata;
2) badanie elektrokardiograficzne spoczynkowe;
3) badanie spirometryczne;
4) badania laboratoryjne: OB, morfologia krwi, badanie ogólne moczu oraz inne w zaleŜności
od wskazań lekarskich;
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
4
5) badanie ostrości wzroku za pomocą tablic Snellena, badanie rozróŜniania barw przy
pomocy optogramów barwnych;
6) badanie wydolności fizycznej za pomocą testu PWC (ang. Physical Working Capacity) lub
harwardzkiej próby wydolnościowej;
7) badanie tolerancji wysokiej temperatury i wilgotności w komorze klimatycznej;
8) badania audiometryczne: badanie przewodnictwa powietrznego, badanie przewodnictwa
kostnego oraz
9) inne badania medyczne w zaleŜności od wskazań lekarskich.
3. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
3.1. W tabelach zawierających wykaz chorób i uszczerbków dla zdrowia zastosowano następujące
skróty kwalifikacyjne:
Z – zdolny,
N – niezdolny,
N, Z – lekarz przeprowadzający badanie, po przeanalizowaniu wszystkich wyników badań i
konsultacji specjalistycznych, podejmuje ostateczną decyzję o zdolności do słuŜby w
ratownictwie górniczym.
3.2. W przypadkach nasuwających wątpliwości powinno orzekać dwóch lekarzy.
3.3. Budowa ciała
Tabela nr 1
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Wzrost poniŜej 155 cm i powyŜej 195 cm
przy proporcjonalnej budowie ciała
N
N, Z
2.
Odwrotne połoŜenie trzewi z zaburzeniami
ustroju
N
N
3.3.1. Nadwaga i otyłość obniŜają tolerancję wysokiej temperatury, zwiększają ryzyko hipertermii,
a nawet udaru cieplnego i obniŜają wydolność fizyczną.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
5
3.3.2. NaleŜną masę ciała w zaleŜności od wzrostu i budowy ciała określa się na podstawie
tabeli nr 2 wg METROPOLITAN LIFE INSURANCE CO. albo wskaźnika masy ciała BMI
(ang. BODY MASS INDEX) z nomogramu (rys.1), gdzie:
2
[m])
(wzrost
[kg]
masa
BMI =
3.3.3. Prawidłowa masa ciała to wartość BMI w przedziale od 18,5 do 24,9.
3.3.4. Dla kandydatów na ratowników górniczych dopuszczalna nadwaga nie powinna przekraczać
wartości wskaźnika BMI = 27,2 (o 10% wagi naleŜnej).
3.3.5. Dla ratowników górniczych dopuszczalna nadwaga nie powinna przekraczać wartości
wskaźnika BMI = 29,9 (o 15% wagi naleŜnej).
3.3.6. Dopuszczalna niedowaga wg wskaźnika BMI nie powinna być mniejsza niŜ BMI = 18,5.
3.3.7. Ostatecznej oceny dokonuje lekarz analizując budowę i proporcje ciała badanego.
3.3.8 Przy kwalifikowaniu badanych, u których rozpoznano odwrotne połoŜenie trzewi, naleŜy
przeprowadzić badanie radiologiczne płuc i zatok przynosowych oraz badanie nerek (USG i
urografia).
Tabela nr 2
Wzrost w cm
bez obuwia
Budowa drobna (kg)
Budowa średnia (kg)
Budowa silna (kg)
155
49,4 - 53,2 (51,3)
52,3 - 57,1 (54,6)
55,9 - 62,7 (59,1)
156
50,0 - 53,7 (51,8)
52,8 - 57,6 (55,1)
56,4 - 63,2 (59,7)
157
50,5 - 54,2 (52,3)
53,3 - 58,2 (55,7)
56,9 - 63,7 (60,3)
158
51,1 - 54,7 (52,9)
53,8 - 58,9 (56,3)
57,4 - 64,2 (60,8)
159
51,6 - 55,2 (53,4)
54,3 - 59,6 (56,9)
58,0 - 64,8 (61,4)
160
52,2 - 55,8 (54,0)
54,9 - 60,3 (57,6)
58,5 - 65,3 (61,9)
161
52,7 - 56,3 (54,5)
55,4 - 60,9 (58,2)
59,0 - 66,0 (62,5)
162
53,2 - 56,9 (55,0)
55,9 - 61,4 (58,6)
59,6 - 66,7 (63,2)
163
53,8 - 57,4 (55,6)
56,5 - 61,9 (59,2)
60,1 - 67,6 (63,8)
164
54,3 - 57,9 (56,1)
57,0 - 62,5 (59,7)
60,7 - 68,2 (64,4)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
6
165
54,9 - 58,5 (56,7)
57,6 - 63,0 (60,3)
61,2 - 68,9 (65,1)
166
55,4 - 59,2 (57,3)
58,1 - 63,7 (60,9)
61,7 - 69,6 (65,6)
167
55,9 - 59,9 (57,9)
58,6 - 64,4 (61,5)
62,3 - 70,3 (66,3)
168
56,5 - 60,6 (58,5)
59,2 - 65,1 (62,1)
62,9 - 71,1 (67,0)
169
57,2 - 61,3 (59,3)
59,9 - 65,8 (62,8)
62,9 - 72,0 (67,8)
170
57,9 - 62,0 (59,9)
60,7 - 66,6 (63,6)
64,3 - 72,9 (68,6)
171
58,6 - 62,7 (60,6)
61,4 - 67,4 (64,4)
65,1 - 73,8 (69,4)
172
59,4 - 63,4 (61,4)
62,1 - 68,3 (65,2)
66,0 - 74,7 (70,3)
173
60,1 - 64,2 (62,2)
62,8 - 69,1 (65,9)
66,9 - 75,5 (71,2)
174
60,8 - 64,9 (62,8)
63,5 - 69,9 (66,7)
67,6 - 76,2 (71,9)
175
61,5 - 65,6 (63,5)
64,2 - 70,6 (67,4)
68,3 - 76,9 (72,6)
176
62,2 - 66,4 (64,3)
64,9 - 71,3 (68,1)
69,0 - 77,6 (73,3)
177
62,9 - 67,,3 (65,1)
65,7 - 72,0 (68,8)
69,7 - 78,4 (74,1)
178
63,6 - 68,2 (65,9)
66,5 - 72,8 (69,6)
70,4 - 79,1 (74,7)
179
64,4 - 68,9 (66,6)
67,1 - 73,6 (70,3)
71,2 - 80,0 (75,6)
180
65,1 - 69,6 (67,3)
67,8 - 74,5 (71,2)
71,9 - 80,9 (76,4)
181
65,8 - 70,3 (68,0)
68,5 - 75,4 (71,9)
72,7 - 81,8 (77,2)
182
66,6 - 71,0 (68,7)
69,2 - 76,3 (72,7)
73,6 - 82,7 (78,2)
183
67,2 - 71,8 (69,5)
69,9 - 77,2 (73,5)
74,5 - 83,5 (79,1)
184
67,9 - 72,5 (70,2)
70,7 - 78,1 (74,4)
75,2 - 84,5 (79,8)
185
68,6 - 73,2 (70,9)
71,4 - 79,0 (75,2)
75,9 - 85,4 (80,6)
186
69,4 - 74,0 (71,7)
72,1 - 79,0 (76,0)
76,7 - 86,2 (81,4)
187
70,1 - 74,9 (72,5)
72,8 - 80,0 (76,8)
77,6 - 87,1 (82,3)
188
70,8 - 75,8 (73,3)
73,5 - 81,7 (77,6)
75,5 - 88,0 (83,2)
189
71,5 - 76,5 974,0)
74,4 - 82,6 (78,5)
79,4 - 88,9 (84,2)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
7
190
72,2 - 77,2 (74,7)
75,3 - 83,5 (79,4)
80,3 - 89,8 (85,1)
191
72,9 - 77,9 (75,4)
76,2 - 84,4 (80,3)
81,1 - 90,7 (85,9)
192
73,6 - 78,6 (76,1)
77,1 - 85,3 (81,2)
81,8 - 91,6 (86,7)
193
74,4 - 79,3 (76,8)
78,0 - 86,1 (82,1)
82,5 - 92,5 (87,5)
194
75,1 - 80,1 (77,6)
78,9 - 87,0 (82,9)
83,2 - 93,4 (88,3)
195
75,8 - 80,8 (78,3)
79,8 - 87,9 (83,8)
84,0 - 94,3 (89,2)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
8
Rys.1. Nomogram do obliczania wskaźnika BMI (wg. Metropolitan Life Insurance Company
1983r.)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
9
3.4. Skóra, tkanka podskórna i węzły chłonne
Tabela nr 3
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Przewlekłe choroby skóry, upośledzające
sprawność ustroju
N
N
2.
Przewlekłe choroby skóry, nie upośledzające
sprawności ustroju
N, Z
N, Z
3. Nowotwory łagodne powłok zewnętrznych
N, Z
N,Z
4.
Skupienia powiększonych węzłów chłonnych
obwodowych nie upośledzające sprawności
ustroju
N, Z
N, Z
5.
Skupienia powiększonych węzłów chłonnych
obwodowych upośledzające sprawność
ustroju
N
N
6.
Przewlekłe zapalenie węzłów chłonnych
obwodowych (gruźlica, grzybica)
z ropieniem
N
N
7. Blizny upośledzające sprawność ustroju
N
N
3.4.1. Pkt. 1 i 2 tabeli nr 3 naleŜy kwalifikować róŜnorodne, przewlekłe, uogólnione choroby
skóry, jak: wyprysk endogenny, wrodzone zaburzenia rogowacenia skóry znacznego stopnia,
wrodzone dziedziczne oddzielenie naskórka, pęcherzyca, skóra pergaminowata, uogólnione
i nawracające lub oporne na leczenie postacie łuszczycy, gruźlica oporna na leczenie.
3.4.2. Przez „blizny upośledzające sprawność ustroju” naleŜy rozumieć blizny utrudniające
noszenie odzieŜy ochronnej i wyposaŜenia, blizny połączone z ubytkami tkanek miękkich (po
zranieniach, oparzeniach) oraz blizny w miejscach naraŜonych na tarcie w czasie ruchów i
chodzenia.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
10
3.5. Czaszka
Tabela nr 4
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Zniekształcenia czaszki utrudniające
uŜywanie maski ochronnej
N
N
2.
Zniekształcenia czaszki (guzy, wgniecenia)
ubytki kości czaszki, pęknięcia nieznacznie
upośledzające czynność układu nerwowego
N
N
3.6. Narząd wzroku
Tabela nr 5
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Zniekształcenia powiek upośledzające ich
sprawność
N
N
2.
Przewlekłe choroby brzegów powiek lub
spojówki nieznacznie upośledzające
sprawność ustroju
N, Z
N, Z
3.
Zrosty spojówki gałkowej i powiekowej
upośledzające ruchomość gałki ocznej
N
N
4.
ZwęŜenie lub niedroŜność kanałów łzowych.
Pooperacyjny brak woreczka łzowego
N
N
5. Ślepota jednego oka lub brak gałki ocznej
N
N
6.
Nieznaczny oczopląs przy skierowaniu gałek
ocznych w bok
N, Z
N, Z
7. Nieznaczny oczopląs przy patrzeniu wprost
N, Z
N, Z
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
11
8.
Brak jednoczesnego widzenia obuocznego
(zez utajony, zez naprzemienny, stan po
operacji zeza)
N
N
9. PoraŜenie mięśni zewnętrznych oka
N
N
10.
Trwałe jednostronne poraŜenie zwieracza
ź
renicy i poraŜenie nastawności
N
N
11.
ObniŜenie ostrości wzroku jednego oka o ≥
0,5 D
N, Z
N, Z
12.
Przewlekłe choroby rogówki, twardówki,
tęczówki i ciałka rzęsowego
N
N
13.
Przewlekłe choroby siatkówki, naczyniówki i
nerwu wzrokowego, jaskra
N
N
14. Upośledzenie rozróŜniania barw
N
N
3.6.1 Przy kwalifikowaniu zrostów spojówki powiekowej naleŜy brać pod uwagę ograniczenie
ruchomości oka i upośledzenie widzenia obuocznego.
3.6.2. Przez ślepotę oka naleŜy rozumieć takŜe ostrość wzroku poniŜej 0,1 nie dającą się poprawić
szkłami albo wypadki, w których pole widzenia nie przekracza 10%.
3.6.3. KaŜdy przypadek oczopląsu podlega konsultacji neurologicznej i laryngologicznej.
3.6.4. W przypadku stwierdzenia niedowładów lub poraŜeń mięśni zewnętrznych lub
wewnętrznych oka konieczna jest konsultacja neurologiczna.
3.6.5. JeŜeli ostrość wzroku któregokolwiek oka wynosi o ≥ 0,5 D naleŜy skierować badanego do
okulisty w celu określenia wady refrakcji.
3.6.6. Przez „prawidłowe rozróŜnianie barw" naleŜy rozumieć umiejętność rozróŜniania czterech
barw podstawowych.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
12
3.7. Narząd słuchu, równowagi, nos.
Tabela nr 6
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Brak, znaczny niedorozwój lub
zniekształcenie małŜowin usznych
N
N
2.
Ubytek w błonie bębenkowej lub jej brak
N
N
3.
Zaburzenia równowagi ciała (uszkodzenie
ucha wewnętrznego lub nerwu
przedsionkowego)
N
N
4.
Przewlekłe stany zapalne ucha
wewnętrznego, środkowego i zewnętrznego
N
N
5.
Zniekształcenie nosa powodujące zaburzenia
w oddychaniu
N
N
6.
Przewlekłe stany zapalne nosa i jam
obocznych nosa
N
N
7.
Utrata węchu
N
N
8.
Polipy nosa lub przerosty małŜowin
nosowych upośledzające droŜność nosa
N
N
9.
Nowotwory łagodne nosa
N
N
3.7.1. We wszystkich przypadkach obniŜenia ostrości słuchu konieczne jest badanie
specjalistyczne w celu określenia rodzaju i stopnia upośledzenia słuchu.
3.7.2. Zaburzenia w zakresie narządu równowagi wymagają zawsze badania laryngologicznego
i neurologicznego.
3.7.3. Przez „osłabienie słuchu” naleŜy rozumieć upośledzenie zdolności słyszenia lŜejszego
stopnia. Kandydatów do słuŜby w ratownictwie górniczym, naleŜy poddać badaniom
audiometrycznym. Rozpoznanie zaburzeń równowagi, powinno być oparte na wynikach
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
13
prób przedsionkowych. W razie stwierdzenia odchyleń w próbach przedsionkowych, naleŜy
przeprowadzić kwalifikacje wspólnie z neurologiem.
3.7.4. W razie przerostu muszli nosowej, polipów, a zwłaszcza skrzywienia przegrody nosowej,
decydujące znaczenie przy ocenie zdolności do słuŜby ma zachowany stopień zdolności
oddychania przez nos. Przez „upośledzenie sprawności ustroju” w tych wypadkach naleŜy
rozumieć trwałe i wyraźne upośledzenie oddychania przez nos ze skłonnością do częstych
zapaleń jam przynosowych, ucha środkowego lub do przewlekłych chorób gardła.
3.8. Narząd Ŝucia, jama ustna, gardło, krtań
Tabela nr 7
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Zniekształcenia i wady wrodzone warg,
narządów jamy ustnej i gardła upośledzające
sprawność ustroju
N
N
2.
Torbiele jamy ustnej nieznaczne
upośledzające połykanie lub mowę
N
N
3.
Nowotwory łagodne warg, narządów jamy
ustnej lub gardła
N
N
4.
Przewlekłe choroby jamy ustnej i gardła
(gruźlica, twardziel grzybica)
N
N
5.
Wady zgryzu upośledzające uŜywanie
ustników, sprzętu ratowniczego itp.
N
N
6.
Braki i wady uzębienia, rozległa próchnica
ograniczająca zdolność Ŝucia powyŜej 45%
N
N, Z
7. Proteza ruchoma całkowita
N
N,
8.
Zwichnięcie nawykowe i uszkodzenia szczęk
ograniczające ich ruchomość
N
N
9. Przewlekły nieŜyt krtani
N, Z
N, Z
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
14
10.
Choroby krtani powodujące zaburzenia
oddychania i mowy
N
N
11.
Wady wymowy upośledzające zdolność
porozumiewania się
N
N
3.8.1. Przy badaniu uzębienia naleŜy zwrócić uwagę na rodzaj i stan zgryzu, ewentualnie jego
zniekształcenie, na stan tkanek okołozębia i moŜliwe objawy paradontopatii. Zęby
przeznaczone do usunięcia (zęby z miazgą zgorzelinową, wielokorzeniowe ze znacznie
zniszczonymi koronami) naleŜy traktować jako brakujące. Przy ocenie procentowej utraty
zdolności Ŝucia przyjmuje się 28 zębów w jamie ustnej.
3.8.2. Procentową utratę zdolności Ŝucia oblicza się wg poniŜszej tabeli nr 7a:
Tabela nr 7a
Ząb
1
2
3
4
5
6
7
wartość procentowa
4
3
6
7
7
11
12
3.8.3 Przy obliczaniu wartości procentowej zdolności Ŝucia bierze się pod uwagę nie tylko zęby
brakujące, ale równieŜ zęby pozbawione antagonistów.
3.8.4. Protezy stałe naleŜy traktować jako odtworzenie zdolności Ŝucia.
3.9. Szyja, klatka piersiowa i kręgosłup - tabela 8.
Tabela nr 8
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Kręcz karku bez zmian przedmiotowych w
układzie nerwowym
N
N
2. Przetoki szyjne
N
N
3.
Zniekształcenia lub ubytki kostne klatki
piersiowej nieznacznie upośledzające
sprawność ustroju
N, Z
N, Z
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
15
4.
Ciała obce wgojone w narządy klatki
piersiowej upośledzające sprawność
N
N
5.
ś
ebra nadliczbowe szyjne upośledzające
czynności kończyny górnej lub powodujące
objawy uciskowe
N
N
6.
Ograniczenie ruchomości oraz skrzywienie i
wady kręgosłupa, wrodzone lub nabyte
upośledzające sprawność ustroju
N
N
7. Gruźlica kręgosłupa
N
N
8.
Zniekształcenia lub ubytki obojczyka
upośledzające sprawność obręczy barkowej
N
N
9.
Choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa
upośledzające sprawność
N
N
3.9.1. Kręcz karku ze zmianami w układzie nerwowym powinien być potwierdzony badaniem
specjalistycznym.
3.9.2. Podstawą kwalifikowania do słuŜby w ratownictwie górniczym jest ustalenie stopnia
upośledzenia czynności narządów klatki piersiowej, w szczególności zaburzenie krąŜenia,
zmniejszenie pojemności Ŝyciowej płuc.
3.9.3. Skrzywienia, wady kręgosłupa nabyte i wrodzone upośledzające funkcję dyskwalifikują
kandydatów do słuŜby w ratownictwie górniczym. W razie niemoŜności wykluczenia
ewentualnego skrzywienia bądź wady, naleŜy kandydatów do na ratowników górniczych
poddać badaniom radiologicznym.
3.9.4. Ocenę choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa naleŜy uzaleŜniać od rozległości i nasilenia
procesu chorobowego i zaburzeń czynnościowych kręgosłupa.
3.10. Układ oddechowy, serce
Tabela nr 9
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
16
1. Przewlekłe nieŜyty oskrzeli
N
N
2. Rozedma płuc
N
N
3. Dychawica oskrzelowa
N
N
4. Rozstrzenia oskrzeli
N
N
5.
Zwłóknienia (zbliznowacenia) oraz liczne
zwapnienia w miąŜszu płucnym lub węzach
chłonnych śródpiersia
N
N
6.
Powiększenie węzłów chłonnych wnękowych
z upośledzeniem stanu ogólnego ustroju
N
N
7.
Zrosty opłucnej upośledzające sprawność
ustroju
N
N
8.
Zagęszczenie miąŜszu płucnego (na tle
procesów nieswoistych) nie upośledzające
sprawności ustroju
N
N
9.
Przewlekłe śródmiąŜszowe zapalenie płuc
(marskość oraz pylica)
N
N
10. Zespół pierwotny gruźlicy przebytej
Z
Z
11.
Gruźlica ograniczona płuc lub opłucnej w
fazie włóknienia lub wapnienia
N
N
12. Bąblowiec, grzybica płuc lub opłucnej
N
N
13.
Nowotwory łagodne płuc, opłucnej lub
ś
ródpiersia
N
N
14.
Choroby mięśnia sercowego w okresie
wydolności układu krąŜenia
N
N
15. Choroba wieńcowa i stany po zawale serca
N
N
16. Wrodzone i nabyte wady serca
N
N
17.
Istotne kliniczne zaburzenia częstości i rytmu
pracy serca
N
N
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
17
3.10.1 Ocena stopnia upośledzenia przepływu powietrza w przypadku występowania objawów
przewlekłego zapalenia oskrzeli oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc opiera się w
szczególności na wskaźnikach: natęŜonej objętość wydechowej pierwszosekundowej
(FEV
1
), pojemności Ŝyciowa (VC) lub natęŜonej pojemności Ŝyciowej (FVC) i wskaźniku
odsetkowym FEV
1
/VC.
W wykrywaniu łagodnej obturacji bardziej czuły jest wskaźnik
FEV
1
/VC.
Wartość wskaźnika VC powinna wynosić powyŜej 85% wartości naleŜnej.
Wartość wskaźnika FEV
1
powinna wynosić powyŜej 80% wartości naleŜnej.
3.10.2. ŚródmiąŜszowe zapalenie płuc obejmuje zmiany nieswoiste: zawodowe choroby układu
oddechowego
(pylice, krzemice), pneumopatie wywołane pyłami organicznymi
i nieorganicznymi, działaniem draŜniącym gazów i par aerosoli lub dymów. Ponadto objawy
płucne w chorobach układowych, sarkoidozę oraz niektóre rzadkie choroby płuc
(hemosyderozę, amyloidozę).
3.10.3. Zaburzenia częstości i rytmu pracy serca: utrwalony częstoskurcz nadkomorowy
i komorowy, utrwalone ekstrasystolie nadkomorowe i komorowe, utrwalony blok P–K
II i III stopnia, pełne bloki prawej i lewej odnogi pęczka Hisa.
3.11.Układ krwiotwórczy i krwionośny
Tabela nr 10
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Niedokrwistość niedobarwliwa stała
niewielkiego stopnia
N
N
2.
Wszelkie inne choroby krwi (niedokrwistość
złośliwa aplastyczna, czerwienica, białaczka,
skazy krwotoczne, ziarnica złośliwa)
N
N
3. Nadciśnienie tętnicze
N
N
4. Tętniaki naczyń krwionośnych
N
N
5.
Choroby naczyń krwionośnych upośledzające
sprawność ustroju
N
N
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
18
6. śylaki kończyn dolnych
N
N, Z
3.11.1. Przez określenie „choroby naczyń krwionośnych” naleŜy rozumieć przede wszystkim
choroby naczyń obwodowych.
3.12. Układ trawienny
Tabela nr 11
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Choroby organiczne i czynnościowe przełyku
nieznacznie upośledzające sprawność ustroju
N
N, Z
2.
Zrosty otrzewnej nieznacznie upośledzające
sprawność ustroju
N, Z
N, Z
3.
Przewlekły nieŜyt Ŝołądka lub dwunastnicy
bez upośledzenia stanu odŜywiania
N, Z
N, Z
4. Choroba wrzodowa Ŝołądka lub dwunastnicy.
N
N
5.
Wygojony wrzód Ŝołądka lub dwunastnicy,
albo stan po częściowej resekcji Ŝołądka z
powodu wrzodu lub innych przyczyn
N, Z
N, Z
6.
Przewlekły nieŜyt jelit upośledzający
sprawność ustroju
N
N
7.
Stan po zabiegach operacyjnych na jelitach
(resekcje itp.) bez zaburzeń ustroju
N, Z
N, Z
9.
Nowotwory łagodne przełyku i narządów
jamy brzusznej
N
N
10. Przewlekłe zapalenie pęcherzyka Ŝółciowego
N
N
11.
Kamica Ŝółciowa lub inne choroby dróg
Ŝ
ółciowych
N
N
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
19
12.
Pooperacyjny brak pęcherzyka Ŝółciowego
bez zaburzeń czynności przewodu
pokarmowego
N, Z
N, Z
13. Przewlekłe śródmiąŜszowe zapalenie wątroby
N
N
14.
Powiększenie śledziony bez zmian
w wątrobie lub krwi
N
N
15.
Brak pooperacyjny śledziony bez zmian we
krwi
N, Z
N, Z
16. Przepukliny wszelkich rodzajów
N
N
17. Guzy krwawnicze odbytu
N
N
18. Przewlekłe choroby trzustki
N
N
3.13. Układ moczowo – płciowy
Tabela nr 12
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Opuszczenie jednej lub obu nerek
upośledzające sprawność ustroju
N
N
2.
Kamica nerek moczowodów i pęcherza
moczowego
N
N
3. Przewlekłe zapalenie miedniczek nerkowych
N
N
4. Przewlekłe zapalenie pęcherza moczowego
N
N
5.
Nowotwory łagodne pęcherza moczowego
lub gruczołu krokowego
N
N
6.
ZwęŜenie cewki moczowej powodujące
zaburzenia oddawania moczu
N
N
7.
Spodziectwo i wierzchniactwo nie
powodujące zaburzenia w oddawaniu moczu
N, Z
N, Z
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
20
8. Wnętrostwo jedno- lub obustronne
N
N
9. Brak lub zanik obu jąder
N
N
10.
ś
ylaki powrózka nasiennego upośledzające
sprawność ustroju
N
N
11.
Wodniaki jądra, powrózka nasiennego lub
torbiele najądrza upośledzające sprawność
ustroju
N
N
12. Przewlekłe zapalenie jądra lub najądrza
N
N
13. Przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego
N
N
3.14. Układ ruchu: kończyna górna i dolna
Tabela nr 13
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Skrzywienie kończyny z upośledzeniem jej
sprawności
N
N
2.
Brak dwóch palców ręki prawej przy
zachowanym kciuku i wskazicielu
N
N
3. Brak wskaziciela prawego
N
N, Z
4. Brak prawego kciuka
N
N
5.
Brak dwóch palców ręki lewej przy
zachowanym kciuku
N
N, Z
6.
Częściowe braki palców bez upośledzenia
chwytu
N, Z
N, Z
7.
Częściowe braki palców z upośledzeniem
chwytu
N
N
8.
Ograniczenie ruchów palców lub przykurcze
bez upośledzenia sprawności ręki
N
N, Z
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
21
9.
Ograniczenie ruchów palców lub przykurcze
z upośledzeniem sprawności ręki
N
N
10.
Palce nadliczbowe z upośledzeniem
sprawności ręki
N
N
11.
Kolana szpotawe lub koślawe upośledzające
sprawność ustroju
N
N
12.
Stopa płaska lub wydrąŜona z upośledzeniem
sprawności
N
N
13. Brak jednego palucha
N
N, Z
14.
Brak trzech palców z wyjątkiem palucha z
zachowaniem główek kości śródstopia
N
N, Z
15.
Częściowe braki palców lub ograniczenie ich
ruchomości upośledzające sprawność ustroju
N
N
16.
Wygojone złamanie kości miednicy, pasa
barkowego, kończyn z upośledzeniem
sprawności ustroju
N
N
17. Skrócenie kończyny dolnej powyŜej 2 cm.
N
N, Z
18.
Zgrubienie kości po przebytych stanach
zapalnych oraz urazach z upośledzeniem
sprawności ustroju
N
N
19.
Nowotwory łagodne kości upośledzające
sprawność ustroju
N
N
20.
Upośledzenie ruchów duŜych stawów
kończyn
N
N
21.
Przewlekłe choroby stawów bez
zniekształceń oraz przewlekłe zapalenie
tkanki łącznej rozlane i okołostawowe
N
N
3.14.1. Kończyny dolne naleŜy mierzyć w pozycji leŜącej ze zsuniętymi stopami. Długość
bezwzględną kończyny dolnej mierzy się od kolca biodrowego górnego do szczytu krawędzi
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
22
kostki bocznej. Długość względną mierzy się od kolca biodrowego górnego do szczytu kostki
przyśrodkowej.
3.14.2. Za brak palca uwaŜa się:
- w przypadku kciuka - przynajmniej brak paliczka paznokciowego,
- w przypadku pozostałych palców - przynajmniej dwóch paliczków.
3.15. Układ nerwowy
Tabela nr 14
Lp. Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1.
Uszkodzenie kręgosłupa z objawami
zaburzeń czynności rdzenia lub obwodowego
układu nerwowego
N
N
2.
Objawy szczątkowe po urazach czaszki i
mózgu lub przebytych chorobach
ośrodkowego układu nerwowego
N
N
3.
Trwałe następstwa chorób lub urazów
nerwów obwodowych z zaburzeniami
ruchowymi czuciowymi lub troficznymi
N
N
4.
Utrwalone nerwobóle i przewlekłe zapalenie
pojedynczych lub licznych nerwów albo
splotów nerwowych z okresowymi
zaostrzeniami
N
N
5.
Nowotwory łagodne nerwów obwodowych
upośledzające sprawność ustroju
N
N
6.
Zwyrodnienia, zaniki i wrodzone braki
mięśni
N
N
7.
Padaczka
N
N
8
Zaburzenia mowy utrudniające
porozumiewanie się
N
N
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
23
9.
Przewlekłe bóle głowy i migrena
N
N
10. Psychozy i otępienie psychiczne oraz
upośledzenia rozwoju umysłowego
N
N
11. Przebyte choroby umysłowe
N
N
12. Przewlekłe nerwice
N
N
13. Nerwice narządowe
N
N
14. Psychozy alkoholowe
N
N
15. ZaleŜność alkoholowa
N
N
3.15.1. W przypadku zaleŜności alkoholowej po abstynencji trwającej co najmniej 6 miesięcy,
potwierdzonej pisemnie przez lekarza specjalistę psychiatrii, lekarz medycznej słuŜby
zabezpieczenia ratownictwa górniczego w specjalistycznym ośrodku badań lekarskich
ratowników górniczych moŜe wydać warunkowo orzeczenie o zdolności do słuŜby w
ratownictwie górniczym. Termin waŜności warunkowego orzeczenia o zdolności do słuŜby w
ratownictwie górniczym ustalany jest indywidualnie na podstawie badania ogólnolekarskiego,
opinii lekarza specjalisty psychiatrii, badań dodatkowych oraz badania psychologicznego.
3.15.2. Rozpoznanie nerwobólów i przewlekłych zapaleń nerwów wymaga odpowiedniej
dokumentacji specjalistycznej. Przy orzekaniu naleŜy brać pod uwagę nie tyko zmiany
przedmiotowe, stopień nasilenia bólów, lecz równieŜ częstość ich występowania.
3.16. Układ wydzielania wewnętrznego i choroby metaboliczne
Tabela nr 15
Lp
.
Wykaz chorób i uszczerbków zdrowia
Kandydaci na
ratowników
górniczych
Ratownicy górniczy
1. Wole znacznych rozmiarów
N
N
2. Zmiany czynnościowe tarczycy z wolem lub
bez wola upośledzające sprawność ustroju
N
N
3. Skaza moczanowa (dna) upośledzająca
sprawność ustroju
N
N
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
24
4. Cukrzyca
N
N
5. Wielogruczołowe zaburzenia czynnościowe
upośledzające sprawność ustroju
N
N
4. Badania psychologiczne
4.1. Celem badań psychologicznych jest określenie właściwości psychofizycznych kandydata na
ratownika górniczego i ratownika górniczego oraz ich ocena względem norm stosowanych dla tej
grupy zawodowej lub porównywalnej grupy statystycznej.
4.1.1. Badania psychologiczne przeprowadzane są w ramach badań kwalifikacyjnych, okresowych
i kontrolnych.
4.2. Kryteria psychologicznego doboru osób do słuŜby w ratownictwie górniczym.
Tabela nr 16.
Kategoria
wskaźników
przydatności
zawodowej
Cechy niezbędne
Cechy przydatne
Sprawności
sensomotoryczne
- szybki refleks,
- koordynacja wzrokowo – ruchowa,
- spostrzegawczość,
- widzenie stereoskopowe,
Zdolności
- rozumowanie logiczne,
- umiejętność szybkiego
podejmowania decyzji,
- wyobraźnia przestrzenna,
- uzdolnienia techniczne,
- łatwość wypowiadania się,
Osobowość
i temperament
- odporność i równowaga
emocjonalna,
- samokontrola,
- wytrzymałość na długotrwały
wysiłek,
- umiejętność podporządkowania się,
- umiejętność pracy
w szybkim tempie,
- łatwość przerzucania uwagi
z jednej czynności na inną,
- umiejętność nawiązywania
kontaktu z ludźmi,
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
25
- umiejętność współpracy w zespole,
- sumienność, dokładność,
- odwaga,
- gotowość do pracy
w nieprzyjemnych warunkach,
- motywacja do pracy,
Brak uzaleŜnień
4.3. Diagnoza psychologiczna obejmuje:
1)
analizę ilościową i jakościową poziomu wykonanych zadań testowych;
2)
dane z ankiety badania psychologicznego uzupełnione informacjami z wywiadu
psychologicznego;
3)
dane z obserwacji psychologicznej.
4.4 Metody i techniki pomiaru badanych obszarów i funkcji psychologicznych.
Tabela nr 17.
Badania kwalifikacyjne i okresowe
ratowników górniczych, ratowników
górniczych nurków
Badania kwalifikacyjne i okresowe
członków dyŜurujących zawodowych
zastępów ratowniczych
- Miernik Sprawności Sensomotorycznej
MSS
- Aparat typu „Piórkowski”
- Symulator pracy w stresie lub
Komputerowy system diagnostyki
psychofizjologicznej
- Test Matryc Ravena
- Test „B”
- Tablica poleceń
- Skala inteligencji WAIS-R
- Kwestionariusz orientacji Ŝyciowej SOC-29
- Kwestionariusz osobowości Eysencka
(EPQ – R) lub Inwentarz osobowości NEO-
FFI
- Kwestionariusz oceny zdrowia
psychicznego Goldberga
- Skala I-E w pracy
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
26
- Kwestionariusz temperamentu (FCZ-KT)
- Test Drzewa
- Wzrokowo motoryczny test Gestalt
- Ankieta badania psychologicznego
- Ankieta badania psychologicznego
- Wywiad psychologiczny
- Obserwacja psychologiczna
- Wywiad psychologiczny
- Obserwacja psychologiczna
4.5. Metody i techniki pomiaru badanych obszarów i funkcji psychologicznych
4.5.1 Miernik Sprawności Sensomotorycznej i Aparat typu „Piórkowski”
Badanie przeprowadza się indywidualnie w tempie 107/min. Poprzedzone jest próbą w tempie
93/min., przed którą podana zostaje dokładna instrukcja o zasadach wykonania zadania i jego
znaczeniu w całym procesie diagnostycznym.
4.5.2. Skrzynka poleceń
Badanie przeprowadza się indywidualnie z pomiarem czasu. Nie stosuje się próby,
lecz podaje się pełną instrukcję o sposobie wykonania zadania i oczekiwanym czasie wykonania.
Maksymalnie 4 minuty.
4.5.3. Test Matryc Ravena – w wersji STANDARD, forma równoległa
Badanie przeprowadza się indywidualnie lub grupowo. Po podaniu instrukcji i zapoznaniem
badanych z charakterem zadań, przewiduje się 30 minut na ich wykonanie. W indywidualnych
przypadkach moŜna wydłuŜyć czas wykonywania zadań, zaznaczając miejsce, w którym badany
rozwiązywał test w momencie upływu limitu czasu.
4.5.4 Skala Inteligencji Wechslera dla Dorosłych – WAIS-R (PL)
Przeciętny czas badania wynosi 90-120 minut. Badanie przeprowadza się indywidualnie. Skala
Inteligencji Wechslera dla Dorosłych stosowana jest w celach kontrolnych.
4.5.5. Test „B”
Badanie przeprowadza się grupowo lub indywidualnie. Przed badaniem podana zostaje instrukcja
do całości testu. Test przeprowadza się w trzech próbach czasowych dostosowanych do serii zadań
(1,5 minuty, 2 minuty, 3 minuty).
4.5.6. Kwestionariusz Osobowości Eysencka
Badanie przeprowadza się indywidualnie lub grupowo, bez ograniczenia czasu wykonania.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
27
4.5.7. Kwestionariusz Temperamentu (PTS)
Badanie przeprowadza się indywidualnie lub grupowo, bez ograniczenia czasu wykonania.
4.5.8.
Kwestionariusz Temperamentu (FCZ-KT)
Badanie przeprowadza się indywidualnie lub grupowo, bez ograniczenia czasu wykonania.
4.5.9.Inwentarz stanu i cechy lęku (ISCL-STAI)
Badanie przeprowadza się indywidualnie lub grupowo, bez ograniczenia czasu wykonania.
4.5.10
Inwentarz osobowości NEO – FFI
Badanie przeprowadza się indywidualnie lub grupowo, bez ograniczenia czasu wykonania.
4.5.11
Skala I – E w Pracy
Badanie przeprowadza się indywidualnie lub grupowo, bez ograniczenia czasu wykonania
4.5.12. Test Drzewa
Test przeprowadza się indywidualnie. Badany otrzymuje kartkę papieru i ołówek. Po podaniu
instrukcji, obserwacji podlega sposób wykonania zadania. Test przeprowadza się bez ograniczenia
czasu wykonania.
4.5.13. Wzrokowo – Motoryczny test Gestalt
Badanie przeprowadza się indywidualnie. Badany otrzymuje kartkę papieru, ołówek i gumkę.
Obserwacji podlega sposób wykonania zadania i stosowanie się do podanej instrukcji. Badanie
przeprowadza się bez ograniczenia czasu wykonania.
4.5.14. Ocena Zdrowia Psychicznego wg. Goldberga
Badanie przeprowadza się indywidualnie. Test stosuje się podczas badań kontrolnych, bez
ograniczenia czasu wykonania.
4.5.15. Kwestionariusz Heilmana
Badanie przeprowadza się indywidualnie. Test stosuje się w przypadku indywidualnej diagnozy,
bez ograniczenia czasu wykonania.
4.5.16. Kwestionariusz orientacji Ŝyciowej SOC-29
Wynik uzyskany tą metoda pozwala ocenić, czy badany postrzega problem jako zadanie, a co za
tym idzie, czy preferuje poŜądany u ratownika styl radzenia skoncentrowany na zadaniu oraz jakie
zasoby osobiste posiada (poczucie zaradczości, wsparcia ze strony zaufanych osób, sensowności
podejmowanego ryzyka), które w znaczący sposób warunkują odporność na stres. Równocześnie
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
28
przy pomocy Kwestionariusza ocenia się, czy badany przejawia prozdrowotne sposoby radzenia
sobie z negatywnymi skutkami stresu lub ma skłonność do załamywania się oraz uŜywania
substancji psychoaktywnych. W wypadku tego rodzaju przesłanek naleŜy je potwierdzić lub
wykluczyć kierując badanego na konsultację diagnostyczną do Poradni UzaleŜnień.
4.5.17. Symulator pracy w stresie
Badanie przeprowadza się indywidualnie przy pomocy urządzenia, które umoŜliwia zbadanie
koncentracji na zadaniu oraz stopień tej koncentracji w warunkach stresu wywołanego bodźcami
zakłócającymi (dźwiękowymi).
4.6.
Metody diagnozowania wspomagane komputerowo
Rozwiązanie alternatywne w procesie diagnostyki psychologicznej stanowią nowoczesne systemy
badań funkcji psychofizjologicznych. Badanie ma charakter indywidualny. UmoŜliwia dokonanie
ilościowej i jakościowej oceny wyników. Nowoczesne systemy badań wspomagane komputerowo,
stanowią korzystne rozwiązanie w procesie diagnozy z uwzględnieniem pomiaru parametrów
fizjologicznych. Stosowanie systemu zapewnia wyjątkowy poziom obiektywności procedury
badawczej.
4.6.1. System Diagnostyki Psychofizjologicznej
System, wykorzystujący komputer osobisty z dodatkowym panelem do pomiaru funkcji
fizjologicznych podczas badania, pozwala na diagnozę podstawowych funkcji z zakresu
koordynacji, precyzji ruchów, reakcji poprawnych i błędnych z równoległym pomiarem
podstawowych parametrów fizjologicznych. Przeprowadza się tego rodzaju badanie dwukrotnie w
tym samym dniu, przed i po wysiłku. Pozwala to ocenić, jak zmienia się funkcjonowanie w
zakresie psychomotorycznym pod wpływem stresu (tu fizjologicznego) oraz które funkcje
psychiczne i wykonawcze ulegają szczególnemu obniŜeniu po wysiłku. Przeprowadzenie tych
dwóch badań porównawczych umoŜliwia określenie indywidualnego dla kaŜdego badanego
continuum w zakresie maksymalnej i minimalnej zdolności utrzymania poŜądanego kierunku
sprawności i poziomu organizacji mimo nadmiernego pobudzenia, co nazywane jest odpornością
na stres. KaŜde następne badanie przeprowadzone przy pomocy Systemu Diagnostyki
Psychofizjologicznej daje obraz aktualnej sprawności, dzięki odniesieniu do indywidualnego
continuum moŜliwości badanego.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
29
4.6.2. Wiedeński System Testów
System zawiera procedury umoŜliwiające badanie m.in.: zdolności ogólnych, procesów myślenia,
spostrzegania i uwagi, pamięci, zmęczenia, sprawności psychomotorycznej, koordynacji ruchowej,
tremoru oraz szybkości reakcji. Badanie ma charakter indywidualny.
4.7. Procedura badania psychologicznego
4.7.1. Etapy badania
Badanie psychologiczne najczęściej ma formę badania grupowego. W szczególnych przypadkach
stosuje się procedurę badań indywidualnych.
1. Badanie rozpoczyna uzupełnienie przez osoby badane danych personalnych w Karcie badania
psychologicznego (wzór 1.4) i wypełnienie Ankiety badania psychologicznego (wzór 1.5).
Następnie proponuje się badanie sprawności umysłowej wybranym testem. Po sprawdzeniu
wyników przeprowadza się badanie sprawności psychomotorycznej, indywidualnie przy
odpowiednim stanowisku.
2. Kolejny etap obejmuje badanie cech osobowości i temperamentu.
3. W ostatnim etapie kaŜdy badany jest indywidualnie informowany o wynikach badania.
Otrzymuje informacje zwrotne o swoich predyspozycjach psychofizycznych z uwzględnieniem
kierunku doskonalenia i rozwoju. W kontakcie indywidualnym psycholog, na podstawie
wypełnionej przez badanego ankiety, przeprowadza wywiad z szczególnym uwzględnieniem
kwestii udziału badanego w ostatnich akcjach ratowniczych. W przypadku kandydatów do słuŜby
w ratownictwie górniczym informacje zwrotne powinny zawierać dane o mocnych i słabych
stronach kandydata oraz sposobach właściwego wykorzystania swoich predyspozycji i ochrony
zdrowia psychicznego.
4.8. Wybór metod i technik badania
O wyborze metod i technik badania decyduje psycholog. Wybór w zakresie metod podstawowych
i ekwiwalentnych zdeterminowany jest charakterem badania. Podczas badań okresowych
ratowników górniczych, moŜna skorzystać wybiórczo z metod podstawowych i ekwiwalentnych
nie pomijając Ŝadnego z podlegających diagnozie obszarów. W przypadku badań kontrolnych
naleŜy przygotować odpowiedni zestaw narzędzi pomiaru stosownie do wcześniejszych wyników
osoby badanej w zastosowanych próbach testowych. MoŜna skorzystać z wszystkich metod i
technik wymienionych wyŜej, a wszelkie wątpliwości naleŜy weryfikować za pomocą metod
dodatkowych. Badanie kwalifikacyjne traktuje się jako najistotniejsze, toteŜ wymaga zastosowania
pełnego spektrum metod i technik badawczych.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
30
Przewiduje się wprowadzenie kompleksowego, wspomaganego komputerowo sytemu diagnostyki.
Charakter badania powinien odpowiadać najwyŜszym standardom, najlepiej uwzględniającym
szeroki wachlarz technik i metod badawczych, przeprowadzanych w warunkach komfortu
psychicznego osoby badanej i badającej (odpowiedni czas przeznaczony na właściwy przebieg
procesu diagnostycznego z uwzględnieniem indywidualnych predyspozycji i koniecznej
psychoedukacji).
4.9. Ocena i interpretacja
4.9.1.Oceny i interpretacji zadań testowych dokonuje psycholog na podstawie norm
standardowych opracowanych, dla populacji osób badanych w danej pracowni.
4.9.2.Obliczenie wartości standardowych w zakresie skal stenowych dokonuje się w odpowiednich
grupach wiekowych (do 30 lat, w przedziale 30 - 40 lat i powyŜej 40 lat). Dotyczy to w
szczególności metod podstawowych i ekwiwalentnych stosowanych w badaniach sprawności
sensomotorycznej i ocenie poziomu sprawności intelektualnej. Dla celów porównawczych moŜna
korzystać z norm ogólnokrajowych. Normy własne naleŜy weryfikować co 5 lat.
4.9.3. W przypadku badania osobowości i temperamentu naleŜy odwoływać się do norm
standardowych opracowanych dla danego narzędzia pomiaru przez jego autorów.
4.9.4. Pełna interpretacja danych uzyskanych podczas badania psychologicznego obejmuje wyniki
z prób testowych i kwestionariuszy lub uzyskane dzięki metodom diagnozowania wspomaganych
komputerowo oraz informacje z wywiadu (w oparciu o wypełnioną przez badanego ankietę) i
obserwacji psychologicznej (arkusz obserwacji wypełnia psycholog).
4.10. Zasady kwalifikacji
Wynik końcowy badania psychologicznego ujmuje się w kategoriach zdolności do słuŜby
w ratownictwie górniczym:
1)
zdolny – wynik pozytywny,
2)
niezdolny – wynik negatywny,
3)
czasowo niezdolny – konieczność wykonania badań kontrolnych.
4.10.1. Wynik pozytywny otrzymuje osoba, która w badaniach sprawności sensomotorycznej
i sprawności umysłowej uzyskała wyniki w granicach normy, gdzie wartość progową i kryterium
przydatności określają predyktory wyznaczone dla kandydatów na ratowników górniczych i
ratowników górniczych. Wyniki poniŜej tej wartości uzyskane we wszystkich próbach testowych
wskazują na przeciwwskazania do słuŜby w ratownictwie górniczym.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
31
4.10.2. Uzyskanie przez osobę badaną wyników niejednoznacznych (o wartości progowej
i poniŜej przeciętnej) decyduje o konieczności wykonania badania kontrolnego w innym terminie.
4.10.3. O wyniku pozytywnym decyduje równieŜ posiadanie odpowiednich cech i predyspozycji
osobowościowych. Profil cech osobowości, poŜądanych dla ratownika górniczego wskazuje, Ŝe
powinna to być osoba z tendencją do ekstrawersji, nisko reaktywna, której poziom neurotyzmu nie
przekracza wartości średniej według norm ogólnopolskich zawartych w opracowaniach autorów
testów badających tę cechę.
4.10.4. Przeciwwskazania dotyczą zaburzeń osobowości (wysoki neurotyzm, psychotyzm),
trudności w kontaktach interpersonalnych, braku dojrzałości emocjonalnej, nastawień lękowych,
agresywności i uzaleŜnień. Przeciwwskazaniem jest takŜe obserwowane nieprzystosowanie
społeczne, brak motywacji do pracy na stanowisku ratownika górniczego, wyraźne zaburzenie
płynności słownej (jąkanie).
4.10.5. W przypadku wątpliwości dotyczących stanu psychicznego ratownika, wynikających
z czasowej niedyspozycji na skutek doznanego urazu psychicznego podejmuje się decyzję
o czasowym odsunięciu od słuŜby w ratownictwie górniczym i wyznacza się nowy termin badań
kontrolnych z uwzględnieniem dodatkowych metod i technik pomiaru.
4.10.6. Predyktory przydatności do słuŜby w ratownictwie górniczym
Tabela nr 18
Funkcja
Sprawność
umysłowa
Sprawność
sensomotoryczna
Osobowość Temperament
Motyw
acja
Płynność
słowna
kandydat
6
6
+
+
+
+
ratownik
5
5
+
+
+
+
Cyfry oznaczają dolne granice predyktorów ujmowane w skali stenowej (1 - 10 ).
Znaki „+” oznaczają brak przeciwwskazań w obrębie badanych obszarów i cech.
Predyktory mają zastosowanie dla standardowych metod i technik pomiaru.
4.11. Dokumentację badania psychologicznego stanowi Karta badania psychologicznego
z naniesionymi wynikami uzyskanymi przez osobę badaną w zastosowanych próbach. Karta
zawiera takŜe wynik badania i ewentualne uwagi. W przypadku badań ratowników górniczych, nie
wystawia się osobnego zaświadczenia z badań psychologicznych. Do dokumentacji dołącza się
Ankietę badania psychologicznego wypisaną przez osobę badaną z uwagami z obserwacji
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
32
psychologicznej. Dokumentację uzupełniają kwestionariusze zastosowane podczas badania i inne
formularze testowe oraz wytwory pracy osoby badanej.
5.. Badanie wydolności fizycznej
5.1.Badania wydolności fizycznej naleŜy przeprowadzać w moŜliwie jednakowych warunkach
dotyczących samego badanego jak i środowiska (o tej samej porze dnia, najlepiej w godzinach
przedpołudniowych), w temperaturze pokojowej (temperatura powietrza 18-24
0
C i wilgotność
względna 60-70%).
5.2. Badany kandydat na ratownika górniczego lub ratownik górniczy:
1)
-powinien być ubrany w lekką odzieŜ,
2)
-co najmniej 12 godzin przed wykonaniem próby nie powinien wykonywać cięŜkiej pracy
fizycznej,
3)
-ok. 2 - 3 godzin przed wykonaniem próby powinien spoŜyć lekki posiłek,
4)
ok.. 12 godzin przed wykonaniem próby nie powinien pić napojów zawierających alkohol,
5)
ok.. 3 - 4 godzin przed wykonaniem próby nie powinien palić tytoniu.
5.3. Badany nie moŜe stosować narkotyków i innych środków psychostymulujących oraz leków
wpływających na wyniki badań wydolności fizycznej.
5.4. W uzasadnionych przez lekarza przypadkach będą wykonywane badania laboratoryjne
wykrywające stosowanie przez ratownika środków farmakologicznych i innych, które mogą
w znaczący sposób wpłynąć na zmianę wydolności fizycznej.
5.5. Od osoby badanej naleŜy uzyskać informację o zaŜywanych lekach.
5.6. Próby wysiłkowe naleŜy wykonywać po przeprowadzeniu badania ogólnolekarskiego
i wykonaniu elektrokardiogramu spoczynkowego oraz badania spirometrycznego.
5.7. Jeśli badania przeprowadza średni personel medyczny, powinna być zapewniona pomoc
lekarska.
5.8. Wyniki badań naleŜy podać w „Karcie badania” (wzór 1.4.).
5.9. Badanie wydolności fizycznej kandydatów na ratowników górniczych i ratowników
górniczych naleŜy wykonywać przy zastosowaniu testu PWC - testu wytrzymałości tlenowej (ang.
Physical Working Capacity).
5.10. W czasie badania naleŜy zapewnić ciągłe monitorowanie i analizę komputerową zapisu EKG
badanego, a takŜe rejestrację przebiegu badania na nośniku danych
i ich wydruku.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
33
5.11. W szczególnych przypadkach, za zgodą kierownika jednostki ratownictwa, dopuszcza się
moŜliwość wykonywania badania wydolności fizycznej harwardzką próbą wydolnościową.
5.12.Kieronik jednostki ratownictwa zapewnia personel, sprzęt i środki farmakologiczne, które
zabezpieczą prawidłowe przeprowadzenie ewentualnej akcji reanimacyjnej.
5.13. Badanie zdolności do wykonywania wysiłku fizycznego (PWC)
5.13.1. W celu wyznaczenia PWC wykonuje się badanie na cykloergometrze rowerowym.
5.13.2. Wskaźnik PWC 150/170 określa zdolność wykonania przez ratownika górniczego pracy
fizycznej przy częstości akcji serca 150 uderzeń na minutę oraz 170 uderzeń na minutę.
5.13.3. Wartości częstości akcji serca 150 uderzeń na minutę oraz 170 uderzeń na minutę mogą
być obliczone na podstawie pomiarów częstości akcji serca po zakończeniu ostatniego etapu
badania pod obciąŜeniem oraz pomierzonej częstości akcji serca po zakończeniu poprzedniego
etapu badania pod obciąŜeniem.
5.13.3.1 Etapy badania pod obciąŜeniem, które zostały przerwane przed zaprogramowanym
czasem, nie będą brane pod uwagę.
5.13.4. Wartość PWC 150/170 podana jest w Watach i moŜe być obliczona tylko wtedy, jeŜeli
istnieje przyrost częstości akcji serca pomiędzy dwoma ostatnimi etapami badania.
W przeciwnym razie wartość nie jest podawana.
5.13.5. Wartości PWC 150/170 określone są przez wyniki uzyskane w ostatnich dwóch etapach
badania pod obciąŜeniem, które zostały całkowicie wykonane przez badanego. Wartość PWC
dana jest w punkcie przecięcia tej linii z wartościami częstości skurczów 150/170 na minutę (rys.
nr 2). Oznacza to, Ŝe jeŜeli u ratownika występuje większa częstość akcji serca niŜ 170, program
nadal określa wartość PWC w ten sam sposób. MoŜe to spowodować pewne niewielkie
odchylenia od bezwzględnej wartości PWC, ale nie są one znaczące dla prawidłowej diagnozy.
Rys.2. Wyznaczanie wartości wskaźnika PWC
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
34
5.14. Wskaźnik PWC względne (PWC wzgl.)
5.14.1. W celu obliczenia PWC wzgl., wartości PWC 150/170 dzielone są przez cięŜar ratownika,
dając wskaźnik wydolności fizycznej, odniesiony do cięŜaru badanego.
5.14.2. Wartości PWC 150/170 i PWC wzgl. wyznaczane są przy pomocy programu
komputerowego, będącego integralną częścią zestawu cykloergometrycznego.
5.14.3. Dla ratowników górniczych i ratowników górniczych nurków wymagana wartość
PWC wzgl. wynosi ≥ 3,0 W / kg
5.14.3.1. Przy wartościach PWC wzgl. < 3,0 dopuszczalna jest 5% tolerancja. W tym przypadku
ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz prowadzący badanie.
5.14.4. W przypadku osób z wysoką masą mięśniową weryfikacja na bieŜni wysiłkowej lub próba
harwardzka, według wskazań lekarza.
5.15. Przebieg badania wydolności:
1. Przygotowanie ratownika górniczego do próby.
2. Rozpoczęcie testu zgodnie z wybranym protokołem.
3. Zakończenie testu po osiągnięciu limitu tętna lub wystąpieniu innych kryteriów zakończenia
badania.
4. Etap odpoczynku.
5. Wydruk protokołu końcowego.
6. Ocena próby.
5.16. Próba wydolnościowa harwardzka
5.16.1. WyposaŜenie niezbędne do wykonania próby harwardzkiej:
1)
- stopień o wysokości 40 cm,
2)
- stoper,
3)
- metronom.
5.16.2. Wykonanie próby harwardzkiej.
5.16.2.1 Badanie przeprowadza się w stroju gimnastycznym.
5.16.2.2.Metronom nastawiony na rytm 120 uderzeń na minutę,
5.16.2.3.Czas trwania pełnego ćwiczenia wynosi 5 minut.
5.16.3. W ciągu podanego czasu badany wchodzi na stopień w tempie 30 razy/ minutę.
5.16.4. Przed przystąpieniem do próby naleŜy badanemu wyjaśnić sposób jej wykonania, moŜna
pozwolić na wsłuchanie się w rytm metronomu oraz na kilka próbnych wejść. Na hasło „raz” (1
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
35
takt metronomu) badany stawia lewą stopę na stopniu, na hasło „dwa” (2 takt metronomu)
dostawia prawą stopę do lewej (na stopień) przy całkowitym wyproście w stawach kolanowych i
biodrowych, na hasło „trzy” (3 takt metronomu) stawia lewą stopę na podłodze, a na hasło
„cztery” (4 takt metronomu) prawą stopę dostawia do lewej stopy (na podłogę), przyjmując
postawę zasadniczą. Czas trwania jednej ewolucji wynosi 2 sekundy.
5.16.5. Po upływie 5 min. badany siada na krześle, a osoba prowadząca próbę wykonuje pomiar
częstości tętna, począwszy od 1 min po zakończeniu próby do 1 min 30 s, następnie od 2 min do 2
min 30 s oraz od 4 min do 4 min 30s (3 pomiary przez 30s).
5.16. 6 Wskaźnik sprawności FI oblicza się według następującego wzoru:
tętna
pomiarów
trzech
suma
x
2
100
x
sek)
(w
pracy
czas
FI =
5.16.7. Próbę naleŜy przerwać, jeŜeli badany nie jest w stanie jej wykonać w ciągu 5 min..
5.16.7.1.Próbę przerywa się równieŜ, jeśli badany w ciągu ok. 20 s nie jest w stanie skorygować
lub utrzymać rytmu wykonywania ćwiczenia.
5.16.8. Ocena wydolności fizycznej na podstawie wielkości wskaźnika FI z uwzględnieniem
wieku ratownika górniczego / kandydata na ratownika górniczego
Tabela nr 19
Wiek badanego w latach
Wartość
wskaźnika
poniŜej 30
powyŜej 30
powyŜej 90
b. dobra
-
80 – 90
dobra
b. dobra
65 – 79
ś
rednio wysoka
dobra
55 – 64
ś
rednio niska
ś
rednia
poniŜej 55
mała
mała
5.16.9. Wymagana minimalna wartość wskaźnika dla kandydatów na ratowników górniczych
wynosi 80, a dla ratowników górniczych75.
6. Badanie tolerancji gorąca w komorze klimatycznej
6.1. Warunki
zdrowotne dopuszczenia do przeprowadzenia testu.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
36
6.1.1.Do badania w komorze klimatycznej dopuszcza się tylko tych kandydatów na ratowników
górniczych i ratowników górniczych, którzy na podstawie badania ogólnolekarskiego, badań
lekarskich specjalistycznych, badań dodatkowych zostają uznani za zdolnych do słuŜby
w ratownictwie górniczym.
6.1.2. Do badania w komorze klimatycznej kwalifikują się ratownicy, u których:
1)
częstość skurczów serca jest nie większa niŜ 90 uderzeń na minutę,
2)
ciśnienie tętnicze krwi jest w zakresie: skurczowe od 100 do 140 mm Hg,
a rozkurczowe od 60 do 90 mm Hg,
3)
temperatura wewnętrzna ciała jest w zakresie od 36,0
0
C do 36,9
0
C.
6.1.2. Kierownik jednostki ratownictwa zapewnia personel, sprzęt i środki farmakologiczne, które
zabezpieczą prawidłowe udzielenie pomocy medycznej lub
przeprowadzenie akcji reanimacyjnej.
6.2. Miejscem przeprowadzania badania jest komora klimatyczna zapewniająca utrzymanie
temperatury 45
0
C i wilgotności względnej 60 %.
6.3. Przed próbą w komorze klimatycznej badani powinni przebywać około 30 minut,
w warunkach temperatury pokojowej.
6.4. Bezpośrednio przed wejściem do komory naleŜy zmierzyć masę ciała osoby badanej.
6.5. Osoba badana przed ekspozycją na gorące środowisko powinna wypić co najmniej 400 ml
niegazowanej wody mineralnej lub stołowej.
6.6. Czas trwania testu wynosi 60 minut.
6.7. W czasie pobytu w komorze, badani przebywają w pozycji siedzącej.
6.7.1. W czasie pobytu w komorze naleŜy prowadzić:
1)
ciągłą rejestrację skurczów serca,
2)
rejestrację temperatury wewnętrznej ciała w jamie ustnej co 10 min,
3)
obserwację zachowania badanych, a okresowo naleŜy przeprowadzać wywiad
odnośnie samopoczucia.
6.8. Kryteria przerwania testu:
1) subiektywnie objawy złego samopoczucia zgłaszane przez badanego lub zaobserwowane w
badania,
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
37
2) wzrost częstości skurczów serca o więcej niŜ 30 uderzeń na minutę powyŜej poziomu
spoczynkowego określonego przed ekspozycją na gorące środowisko (zgodnie z PN-EN ISO 9886
: 2005 (U) na przyrost temperatury wewnętrznej o 1
0
C,
3) wzrost temperatury wewnętrznej ciała powyŜej 38,5
0
C,
4) zaburzenia częstości rytmu serca.
6.9. Bezpośrednio po zakończeniu testu w komorze klimatycznej naleŜy zmierzyć masę ciała
osoby badanej oraz ciśnienie tętnicze krwi osoby badanej.
6.10. Czynniki dyskwalifikujące do słuŜby w ratownictwie górniczym:
1)
opuszczenie komory przed upływem 60 minut z powodu złego samopoczucia;
2)
bóle i zawroty głowy, duszności, mroczki przed oczami, ogólne osłabienie
lub wystąpienie omdlenia, a takŜe inne objawy świadczące o niskiej tolerancji gorąca
zgłoszone po wyjściu z komory;
3)
podwyŜszona temperatura wewnętrzna ciała powyŜej 38,5
0
C (świadczy o niskiej tolerancji
gorąca);
4)
wystąpienie skurczów dodatkowych serca, niemiarowość akcji serca lub inne objawy
ś
wiadczące o niskiej tolerancji gorąca;
5)
utrata powyŜej 1000g masy ciała w ciągu 1 godzinnego testu, zgodnie z PN-EN ISO 9886 :
2005 (U);
6)
przyrost częstości tętna o 30 uderzeń na minutę lub więcej w stosunku do wartości
spoczynkowej mierzonej przed wejściem do komory na przyrost temperatury wewnętrznej
o 1
0
C.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
38
Wzór 1.1.
KARTA BADANIA
KANDYDATA NA RATOWNIKA GÓRNICZEGO / RATOWNIKA GÓRNICZEGO
KANDYDATA NA RATOWNIKA GÓRNICZEGO NURKA / RATOWNIKA
GÓRNICZEGO NURKA
RODZAJ BADANIA: KWALIFIKACYJNE / OKRESOWE / KONTROLNE
Data i miejsce badania : …………………………
Nazwisko i imię ...................................................................................................................................
Data i miejsce urodzenia......................................................Pesel:...........................................
Miejsce zamieszkania ..........................................................................................................................
Zakład górniczy ...................................................................................
Stanowisko:...........................................................
Ilość lat przepracowanych w górnictwie: .................
I. Badanie ogólnolekarskie
1. Badania podmiotowe
Dolegliwości obecne
..........................................................................................................................................................
Przebyte choroby ................................................................................................................................
Wywiad rodzinny
.................................................................................................................................
Nałogi i uzaleŜnienia:
− palenie papierosów ......................
− spoŜywanie alkoholu ..........................
− przyjmowanie środków odurzających lub substancji psychotropowych ........................................
Inne: …………………………………………………………………..
2. Badania przedmiotowe
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
39
A. Budowa ciała
- cięŜar ciała: .........................
- wzrost: ......................
B. Skóra: ......................................................................
C. Wzrok: V p:.......................... V l: ............................
- kształt i reakcje źrenic: …………………..……………
D. Słuch: szept U p: ................... U l: .........................
E. Głowa:
- czaszka: …..............................................................
- nos: …...................................................................
- gardło: ………………………..................................
- uzębienie: …………………………………...............
F. Szyja: ……………………………............................
G. Układ oddechowy
- klatka piersiowa: …………...........................................
- ruchomość oddechowa: .............................................
- odgłos opukowy: ......................................................
- szmer oddechowy: ……………………………………..
H. Brzuch:
- bolesność, opory patologiczne ...................................
- wątroba: …………………………………………………
- śledziona: ....................................
- przepukliny: ………………………………………….
- nerki: obj. Goldflamma ………………………………
I. Układ krąŜenia
- czynność serca: …..………………………………
- tony serca: ……...................................................
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
40
- szmery: ...............................................................
- tętno: ............../min, RR ................ / ............ mm Hg
- układ Ŝylny: …………………………..........................
J. Układ kostno - stawowy
- kręgosłup: …………………………..........................
- stawy: ....................................................................
- ruchomość prawidłowa:..........................................
- kończyny górne: ....................................................
- kończyny dolne: .....................................................
- płaskostopie: ..........................................................
K. Układ nerwowy
- próba Romberga: ………….....................................
- obj. Babińskiego: .....................................................
- poraŜenia, niedowłady: ............................................
- zaniki mięśniowe: .....................................................
L. Pozostałe: ………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
II. Badania dodatkowe
A.
Badanie radiologiczne klatki piersiowej:
……………………………………………………………
B.
Badanie elektrokardiograficzne spoczynkowe:
……………………………………………………
C.
Spirometria: VC .......................... FEV
1
.........................
D. Badania laboratoryjne
- morfologia: …………………….............. OB: .......................................
- badanie ogólne moczu: ………………………......................................................
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
41
E. Badanie wzroku: ………………………………………………………………………..
F. Badanie wydolności fizycznej: ………………………………………..
G. Badanie tolerancji wysokiej temperatury i wilgotności w
komorzeklimatycznej:
1) badanie przed rozpoczęciem próby:
- tętno ...................../min, RR ................................
- temperatura wewnętrzna ciała ..............................
- skargi badanego ......................................................................................................................
2) badanie w 60- tej minucie próby:
- tętno ……………………../min
- temperatura wewnętrzna ciała …………………….
3) badanie po wyjściu z komory:
- ubytek wagi po 60 min .............................. kg ....................
- tętno ...................../min, RR ................................
- skargi badanego
………………………………………………………………………………………
4) ocena: …………………………………………………………………………………………
H. Badanie audiometryczne: ……………………………………………………………
III. Badanie psychologiczne: ……………………………………………………………
.........................................................
(podpis i pieczątka psychologa)
IV. Badania specjalistyczne lekarskie: ……………………………………………………………
..................................................
(podpis i pieczątka lekarza)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
42
………………………………………………………………………….
........................................................
(podpis i pieczątka lekarza)
V. Inne zlecone badania: ……………………………..
VI. Orzeczenie: .................................................................................
Data kolejnego badania .....................................
VII. Wskazania, zalecenia: ………………………………………………….
............................................................
(podpis i pieczątka lekarza)
Oświadczenie badanego:
Oświadczam, Ŝe podałem zgodnie z prawdą wszystkie wady, ułomności i przebyte choroby i
nie zataiłem niczego, co wpływałoby na ocenę mojej zdolności do pracy.
Oświadczam równieŜ, Ŝe nie zaŜywałem substancji, które mogą wpłynąć na zmianę wydolności
fizycznej, w tym środków farmakologicznych, leków, środków odurzających lub substancji
psychotropowych.
Treść złoŜonego oświadczenia w pełni zrozumiałem.
......................................................................
(podpis badanego w obecności lekarza)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
43
Wzór nr 1.2.
…………………………………………..
(pieczęć podmiotu przeprowadzającego badanie lekarskie)
...................................................
dnia ..............................
miejscowość
ORZECZENIE LEKARSKIE
Nr…………../ (rok)
W wyniku przeprowadzonego w dniu ..................................... badania kwalifikacyjnego*,
okresowego*, kontrolnego* Pana ...........................................................................
(imię i nazwisko)
Nr PESEL…......................
ur. ............................................. w ...............................................................
zatrudnionego w zakładzie górniczym
....................................................................................................
stwierdzam brak/istnienie* przeciwwskazań zdrowotnych do słuŜby w ratownictwie górniczym.
Data ponownego badania lekarskiego .....................................................................
* - niepotrzebne skreślić
.....................................................
(podpis i pieczątka lekarza)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
44
Wzór 1.3.
Pieczęć Zakładu Opieki Zdrowotnej
...............................
dnia ..........................
miejscowość
WYCIĄG Z KARTY ZDROWIA
Imię i nazwisko ………………………………………………………… PESEL
……………..………………
Zakład Górniczy
……………………………………………………………….………………………………….
Wykaz chorób w okresie ostatnich 12 - tu miesięcy, choroby przewlekłe:
…………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………....……
Okresy niezdolności do pracy i przyczyny niezdolności wg klasyfikacji ICD - 10 :
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
.....................................................
(podpis i pieczątka lekarza)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
45
Wzór 1.4.
KARTA BADANIA PSYCHOLOGICZNEGO
Nazwisko i imię
..........................................................................................................................................
Wiek ............. data badania ........................ rodzaj badania.......................................
Opis badania:
Lp. Nazwa
Wynik surowy
Ocena
Uwagi
1
2
3
4
5
6
Wynik badania: ...........................................................................................................
Wskazania: ..........................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
............................................................
(podpis psychologa)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
46
Wzór 1.5.
ANKIETA BADANIA PSYCHOLOGICZNEGO
Imię i nazwisko............................................................................................................................
Zakład pracy.................................................................................
Oddział.................................................
Stanowisko...................................................................... StaŜ pracy..............................................
Uprawnienia i funkcje w druŜynie
ratowniczej......................................................................................
.................................................................................... StaŜ ratowniczy...............................................
Czy byłeś badany psychologiczne? (zakreśl) TAK / NIE
Data (rok) poprzedniego badania ......................... cel badań …...............................………………
Czy uległeś wypadkom w pracy? (zakreśl) TAK / NIE
Opisz charakter urazu, podaj datę zdarzenia (rok) .............................................................................
............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
Wymień przebyte w ciągu ostatnich 5 lat cięŜkie choroby, pobyty w szpitalu
..............................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
Czy byłeś leczony w: poradni zdrowia psychicznego, poradni odwykowej, poradni neurologicznej,
korzystałeś z psychoterapii (właściwe podkreśl)?
Stan cywilny: ………………………………………
Ilość osób na utrzymaniu ................. Ilość dzieci ................ Wiek dzieci ....................................
Czy w rodzinie jesteś: jedynakiem, dzieckiem pośrednim, dzieckiem najmłodszym, dzieckiem
najstarszym (właściwe podkreśl) liczba rodzeństwa ..............................................
Czy wychowywali Cię oboje rodzice? (zakreśl) TAK / NIE (jeśli NIE opisz co było tego
przyczyną)
.............................................................................................................................................................
Czy jesteś zadowolony ze swojej pracy? (zakreśl) TAK / NIE
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
47
Co uwaŜasz za najbardziej uciąŜliwe w swojej pracy? Opisz
.............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
Czy spodziewasz się trudności na nowym stanowisku? (wypełnia kandydat) TAK / NIE
Jeśli TAK, opisz jakich
...........................................................................................................................................................
Praca zawodowa daje mi: (właściwe podkreśl)
• poczucie samodzielności,
• satysfakcję finansową,
• poczucie zadowolenia z siebie,
• moŜliwość wykazania się,
• poczucie bycia osobą potrzebną,
• moŜliwość przebywania z lubianymi ludźmi,
• inne................................................................................................................................................
Czy chciałbyś zmienić stanowisko pracy ? (zakreśl) TAK / NIE, jeśli TAK opisz na jakie -
….……………….................................................................................................................................
.
Gdybyś miał taką moŜliwość jaki zawód chciałbyś wykonywać?
..........................................................
Po dniu pracy, najczęściej jesteś: (podkreśl) bardzo zmęczony, zmęczony, trochę zmęczony.
Co pomaga Ci odzyskać siły po pracy?
................................................................................................
Jakie masz hobby? ..............................................................................................................................
Co robisz w wolnym czasie, jak odpoczywasz?
....................................................................................
............................................................................................................................................................
Rodzaj akcji, charakter zagroŜenia
.......................................................................................................
Czas trwania ..........................................................................
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
48
Czy miałeś kontakt z poszkodowanymi (zakreśl) TAK / NIE
Inne trudności, których doświadczyłeś.................................................................................................
............................................................................................................................................................
Czy obecnie masz powaŜne zmartwienia? (zakreśl) TAK / NIE jeśli TAK, co jest ich przyczyną?
Opisz...................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
Czy znasz sposoby poradzenia sobie z nimi? (zakreśl) TAK / NIE jeśli NIE, czy chciałbyś
uzyskać informacje na ten temat? (zakreśl) TAK / NIE
Co chciałbyś osiągnąć w przyszłości? .................................................................................................
.............................................................................................................................................................
Czy palisz papierosy? (zakreśl) TAK / NIE jeśli TAK, ile dziennie ................................
Jaki alkohol pijesz najczęściej? .................................. Ile razy w tygodniu? .......... W jakiej ilości
ostatnio? .................... Kiedy? ......................................
Jak się teraz czujesz? (podkreśl) dobrze, źle, wypoczęty, zmęczony, spokojny, niespokojny,
opanowany, zdenerwowany, pobudzony, niecierpliwy, rozkojarzony.
DZIĘKUJEMY ZA WYPEŁNIENIE ANKIETY
ARKUSZ OBSERWACJI
1.
Nastrój: zmęczony, wypoczęty, pogodny, smutny, ospały, podejrzliwy, rozdraŜniony,
gniewny.
2.
Poziom pobudzenia: zahamowany, aktywny i spokojny, aktywny i oŜywiony, podniecony i
zorganizowany, podniecony z zdezorganizowany, niezrównowaŜony, reaguje nie adekwatnie
(zbyt silnie, słabo).
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
49
3.
Stosunek do badającego: Ŝyczliwy, otwarty, zamknięty, niechętny, wrogi, pozytywny, otwarty,
zamknięty, uległy, dominujący.
4.
Samokontrola: bardzo pewny siebie, pewny siebie, nie pewny, brak wiary w siebie,
zrezygnowany.
5.
Uwaga: uwaŜny, skupiony, dość uwaŜny, niezbyt uwaŜny, rozproszony.
6.
Rozumienie: łatwo przyswaja instrukcje, rozumie je przeciętnie, niezbyt dobrze, wymaga
wyjaśnień, przyswaja z trudem, nie rozumie instrukcji.
7.
Styl radzenia w sytuacji zadaniowej: nastawiony na zadanie, skoncentrowany na emocjach,
unikający, szukający potwierdzenia.
8.
Zdolności werbalne/ słownictwo: bardzo dobre, dobre, przeciętne, raczej słabe, bardzo słabe.
9.
Tempo pracy: szybkie i dokładne, szybkie i niedokładne, przeciętne, raczej powolne, wolne.
10.
Wygląd zewnętrzny: bardzo zadbany, zadbany, schludny, niedbały, brudny.
11.
Cechy charakterystyczne:..............................................................................................................
12.
Uwagi.............................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
1
Załącznik nr 2 do rozporządzenia
Ministra Gospodarki z dnia….
(poz. ……)
SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA DOTYCZĄCE DOKUMENTACJI W ZAKRESIE
RATOWNICTWA GÓRNICZEGO
1.
Dziennik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego (wzór nr 1).
2.
Dziennik ćwiczeń druŜyny ratowniczej zakładu górniczego (wzór nr 2).
3.
Ewidencja członków druŜyny ratowniczej (wzór nr 3).
4.
Dziennik zastępów specjalistycznych (wzór nr 4).
5.
Ewidencja osób dozoru ruchu nienaleŜących do druŜyny ratowniczej (wzór nr 5).
6.
KsiąŜka kontroli:
1) aparatów regeneracyjnych;
2) aparatów powietrznych butlowych;
3) ucieczkowych aparatów regeneracyjnych z tlenem spręŜonym;
4) sprzętu ochrony układu oddechowego przystosowanego do ewakuacji poszkodowanego;
5) aparatów nurkowych;
6) sprzętu oczyszczającego ucieczkowego.
Wzór ksiąŜki kontroli ustala dostawca sprzętu w uzgodnieniu z podmiotem zawodowo
trudniącym się ratownictwem górniczym, na podstawie instrukcji obsługi lub uŜytkowania
oraz instrukcji przeprowadzania kontroli aparatu, wydanej przez producenta. Dla sprzętu
uŜytkowanego w zakładach górniczych w dniu wejścia w Ŝycie rozporządzenia naleŜy
stosować dotychczasowe wzory ksiąg kontroli.
6.1. KsiąŜka kontroli, o której mowa w pkt. 6, zawiera:
1) nazwę zakładu górniczego;
2) okres prowadzenia księgi;
3) miejsce na wzory podpisów osób przeprowadzających kontrole;
4) ponumerowane kolejno karty kontroli aparatu.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
2
6.2. Karta kontroli przeznaczona dla jednego aparatu, umoŜliwia dokonanie następujących
wpisów:
1) nazwa aparatu, typ, nr identyfikacyjny (nr zakładowy lub nr fabryczny);
2) data kontroli;
3) rodzaj czynności kontrolnych;
4) wynik czynności kontrolnych wykonanych zgodnie z instrukcją kontroli aparatu;
5) uwagi dotyczące wyników kontroli aparatu, dokonanych napraw, wymiany części itp.;
6) stwierdzenie „aparat sprawny” lub „aparat niesprawny”;
7) własnoręczny podpis mechanika sprzętu ratowniczego;
8) w lewym górnym rogu karty powinien być zapis „Przeniesiono z karty nr…”, w prawym
dolnym rogu karty powinien być zapis „Przeniesiono na kartę nr…”.
6.3. Dla kaŜdego aparatu naleŜy przeznaczyć jedną kartę, a po zapisaniu całej karty dalsze zapisy
naleŜy przenieść na najbliŜszą wolną kartę, przy czym na zapisanej karcie naleŜy podać u dołu
numer kolejny karty, na którą przeniesiono ciąg dalszy zapisów dla danego aparatu. Na nowo
prowadzonej karcie naleŜy podać u góry numer kolejny karty zapisanej.
7.
Wzór księgi kontroli masek twarzowych do:
1) aparatów regeneracyjnych;
2) powietrznych butlowych
- ustala dostawca sprzętu w uzgodnieniu z podmiotem zawodowo trudniącym się
ratownictwem górniczym, na podstawie instrukcji obsługi lub uŜytkowania oraz instrukcji
przeprowadzania kontroli masek, wydanej przez producenta. Dla sprzętu uŜytkowanego w
zakładach górniczych w dniu wejścia w Ŝycie rozporządzenia naleŜy stosować dotychczasowe
wzory ksiąg kontroli.
7.1. Księga kontroli, o której mowa w pkt. 7:
1) umoŜliwia wpisanie nazwy zakładu górniczego;
2) wskazuje okres prowadzenia księgi;
3) zawiera miejsca na wzory podpisów osób przeprowadzających kontrole;
4) posiada ponumerowane kolejno karty kontroli maski.
7.2. Karta kontroli przeznaczona dla jednej maski, umoŜliwia dokonanie następujących wpisów:
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
3
1) typ maski, nr identyfikacyjny (nr zakładowy lub nr fabryczny), data wprowadzenia do
ruchu;
2) data kontroli;
3) rodzaj czynności kontrolnych;
4) wykonane czynności (przegląd, konserwacja, naprawa, wymiana części);
5) wynik kontroli maski wykonany zgodnie z instrukcją kontroli (stan maski i szczelność);
6) własnoręczny podpis mechanika sprzętu ratowniczego;
7) w lewym górnym rogu karty powinien być zapis „Przeniesiono z karty nr…”, w prawym
dolnym rogu karty powinien być zapis „Przeniesiono na kartę nr…”.
7.3. Dla kaŜdej maski naleŜy przeznaczyć jedną kartę, a po zapisaniu całej karty dalsze zapisy
naleŜy przenieść na najbliŜszą wolną kartę, przy czym na zapisanej karcie naleŜy podać u dołu
numer kolejny karty, na którą przeniesiono ciąg dalszy zapisów dla danej maski. Na nowo
prowadzonej karcie naleŜy podać u góry numer kolejny karty zapisanej.
8.
Księga ewidencji ucieczkowych aparatów regeneracyjnych (wzór nr 6).
9.
Księga przeglądów ucieczkowych aparatów regeneracyjnych (wzór nr 7).
10.
KsiąŜka kontroli urządzeń i sprzętu ratowniczego, dla których nie prowadzi się odrębnych
ksiąŜek.
10.1.Rodzaje urządzeń i sprzętu ratowniczego, dla którego naleŜy prowadzić ksiąŜki kontroli,
ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.
10.2.Wzór ksiąŜki ustala dostawca urządzeń lub sprzętu ratowniczego na podstawie instrukcji
obsługi lub uŜytkowania oraz instrukcji przeprowadzania kontroli, wydanej przez producenta.
Dla urządzeń lub sprzętu uŜytkowanego w zakładach górniczych w dniu wejścia w Ŝycie
rozporządzenia naleŜy stosować dotychczasowe wzory ksiąŜek kontroli.
10.3. KsiąŜka kontroli, o której mowa w pkt. 10:
1) umoŜliwia wpisanie nazwy zakładu górniczego;
2) wskazuje okres prowadzenia księgi;
3) zawiera miejsca na wzory podpisów osób przeprowadzających kontrole;
4) posiada ponumerowane kolejno karty kontroli maski.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
4
10.4.Karta kontroli przeznaczona dla jednego urządzenia lub sprzętu, umoŜliwia dokonanie
następujących wpisów:
1) nazwa i typ urządzenia lub sprzętu, nr identyfikacyjny (nr zakładowy lub nr fabryczny),
data wprowadzenia do ruchu, data wycofania;
2) data kontroli;
3) rodzaj czynności kontrolnych;
4) stan urządzenia lub sprzętu, wykonane czynności (przegląd, konserwacja, naprawa,
wymiana części);
5) wynik kontroli wykonany zgodnie z instrukcją kontroli;
6) własnoręczny podpis mechanika sprzętu ratowniczego.
11.
Księga pracy przetłaczarki tlenu.
11.1.Wzór księgi ustala dostawca przetłaczarki tlenu na podstawie instrukcji obsługi lub
uŜytkowania oraz instrukcji przeprowadzania kontroli, wydanej przez producenta. Dla
przetłaczarek tlenu uŜytkowanych w zakładach górniczych w dniu wejścia w Ŝycie
rozporządzenia naleŜy stosować dotychczasowe wzory ksiąg pracy.
12.
W kopalnianej stacji ratownictwa górniczego naleŜy przechowywać atesty kaŜdej dostawy
tlenu przeznaczonego do uŜycia w aparatach regeneracyjnych i ucieczkowych aparatach
regeneracyjnych. W karcie atestu tlenu naleŜy ująć numery butli, w których dostarczono tlen.
13.
Księga ewidencji napełniania butli tlenem (wzór nr 8).
14.
Księga pracy spręŜarki powietrza.
14.1.Wzór księgi ustala dostawca spręŜarki powietrza na podstawie instrukcji obsługi lub
uŜytkowania oraz instrukcji przeprowadzania kontroli, wydanej przez producenta. Dla
spręŜarek powietrza uŜytkowanych w zakładach górniczych w dniu wejścia w Ŝycie
rozporządzenia naleŜy stosować dotychczasowe wzory ksiąg pracy.
15.
Księga ewidencji napełniania butli spręŜonym powietrzem (wzór nr 9).
16.
KsiąŜka spręŜeń w komorze dekompresyjnej (wzór nr 10).
17.
KsiąŜka czynności nurkowych (wzór nr 11).
18.
KsiąŜka prowadzenia akcji ratowniczej (wzór nr 12).
19.
KsiąŜka prowadzenia prac profilaktycznych (wzór nr 13).
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
5
20.
Karta udziału zastępu w akcji ratowniczej (wzór nr 14).
21.
Karta udziału zastępu w pracach profilaktycznych (wzór nr 15).
22.
Karta ratownika górniczego (wzór nr 16).
23.
Zobowiązanie kandydata na ratownika (wzór nr 17).
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
1
Załącznik nr 3 do rozporządzenia
Ministra Gospodarki z dnia….
(poz. ……)
ZASADY PROWADZENIA AKCJI RATOWNICZYCH W ZAKŁADACH GÓRNICZYCH
1. Akcja ratownicza w przypadku poŜarów podziemnych w polach niemetanowych
1.1. Za akcję ratowniczą przeciwpoŜarową, zwaną dalej „akcją przeciwpoŜarową”, uznaje się
wszelkie prace prowadzone w celu:
1) ratowania ludzi zagroŜonych w wyniku poŜaru podziemnego;
2) ograniczenia rozwoju poŜaru;
3) zlikwidowania poŜaru;
4) otamowania wyrobisk, w których rejonie powstał poŜar;
5) zacieśnienia lub likwidacji pola poŜarowego;
6) usuwania skutków poŜaru powstałego w wyniku wybuchu: metanu, pyłu węglowego lub
gazów poŜarowych.
1.2. Kierownik akcji ratowniczej po zlokalizowaniu miejsca poŜaru określa w szczególności:
strefę zagroŜenia poŜarowego, liczbę zagroŜonych osób oraz podejmuje działania
zmierzające do ich wycofania ze strefy, uwzględniając zaistniałą sytuację wentylacyjną i
zagroŜenie poŜarowe.
1.3. Prace ratownicze, prowadzone w celu ratowania załogi oraz likwidacji poŜaru, powinny
być wykonywane na podstawie planu akcji przeciwpoŜarowej, wpisanego do ksiąŜki
prowadzenia akcji ratowniczej; ksiąŜka ta powinna znajdować się u kierownika akcji.
1.3.1. Plan akcji przeciwpoŜarowej zawiera:
1) ustalenie granic strefy zagroŜenia poŜarowego i sposobu wycofania z niej osób;
2) zakres robót, jaki naleŜy wykonać w celu likwidacji zagroŜenia poŜarowego;
3) ustalenia dotyczące środków technicznych niezbędnych do prowadzenia akcji
przeciwpoŜarowej oraz sposób jej organizacji;
4) liczbę osób zaangaŜowanych w kierowaniu akcją przeciwpoŜarową i liczbę zastępów
ratowniczych do wykonania zaplanowanych robót;
5) sposób kontroli zaplanowanych zadań;
6) przypuszczalny czas realizacji zadań.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
2
1.3.2. Plan akcji przeciwpoŜarowej powinien być na bieŜąco korygowany i uwzględniać zmiany
mogące powstać podczas jej trwania.
1.4. W celu bieŜącego rozpoznania stanu poŜaru oraz występujących w strefie zagroŜenia
zmian w składzie gazów oraz ich parametrów stanu, a takŜe oceny zagroŜenia
wybuchowego kierownik akcji ratowniczej powinien niezwłocznie zorganizować pomiar
parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów poŜarowych (skład chemiczny,
temperatura, wilgotność, prędkość, ilość). Dla zwiększenia kontroli stanu zagroŜenia
poŜarowego, a zwłaszcza dla oceny temperatury i masy zagrzanego węgla, naleŜy pobierać
próby powietrza do precyzyjnych analiz chromatograficznych.
1.5. Do pomiarów składu chemicznego powietrza i gazów poŜarowych powinny być przede
wszystkim stosowane urządzenia do zdalnego pobierania prób, współpracujące z
chromatografem gazowym lub innymi analizatorami gazów.
1.6. Pomiar składu chemicznego powietrza i gazów poŜarowych prowadzi się takŜe przy
uŜyciu:
1) prób pipetowych;
2) rurek wskaźnikowych;
3) przenośnych analizatorów gazów;
4) aparatury kontrolno-pomiarowej.
1.7. Pomiar temperatury powietrza i gazów poŜarowych oraz górotworu prowadzi się przy
uŜyciu:
1) odpowiednich urządzeń zainstalowanych w miejscach określonych przez kierownika
akcji, zapewniających pomiary zdalne;
2) przyrządów przenośnych w szczególności termometrów, pirometrów, kamer
termowizyjnych w miejscach prowadzenia prac przez zastępy ratownicze.
1.8 Kierownik akcji ratowniczej wyznacza miejsca wykonania pomiarów, o których mowa
w pkt 1.4. oraz ich zakres umoŜliwiający pełną ocenę zmian przebiegu poŜaru. Wyniki
pomiarów dokumentuje się.
1.9. Pomiary, o których mowa w pkt 1.5. w zakładach górniczych wydobywających kopaliny
palne, wykonuje pogotowie pomiarowe utrzymywane przez właściwą jednostkę
ratownictwa górniczego.
1.10.
Strefę zagroŜenia poŜarowego zabezpiecza się przed dostępem osób niebiorących udziału
w akcji ratowniczej w sposób trwały lub posterunkami na dojściach do strefy zagroŜenia.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
3
Lokalizacja posterunków powinna uwzględniać warunki lokalizacji bazy ratowniczej, o
których mowa w
§ 84 rozporządzenia.
1.11. Podczas akcji przeciwpoŜarowej sieć wentylacyjna zakładu górniczego powinna być
zabezpieczona przed przypadkowym otwarciem lub zamknięciem tam i śluz
wentylacyjnych, mających wpływ na zmiany potencjałów aerodynamicznych w sąsiedztwie
strefy zagroŜonej, oraz przed przypadkowymi zmianami parametrów wentylatorów
głównych.
1.12. W razie występowania wysokiej temperatury dymów i gazów poŜarowych ustala się
miejsca zagroŜone powstaniem wtórnych ognisk poŜarowych oraz sposób przeciwdziałania
temu zagroŜeniu.
1.13. Podczas akcji przeciwpoŜarowej podejmowane są działania zmierzające do aktywnego
ugaszenia ognia, z zachowaniem warunków bezpieczeństwa ratowników. Kierownik akcji
ratowniczej po aktywnym ugaszeniu poŜaru powinien ustalić sposób i częstotliwość
kontroli miejsca poŜaru.
1.14. JeŜeli aktywna likwidacja poŜaru nie jest moŜliwa, przystępuje się do izolacji rejonu poŜaru
od czynnych wyrobisk zakładu górniczego tamami o konstrukcji przeciwwybuchowej.
1.15. Podczas akcji przeciwpoŜarowej podejmowane są działania zmierzające do wyrównywania
potencjału aerodynamicznego wokół pola poŜarowego.
1.16. Tamy, o których mowa w pkt 1.14 w rejonach zagroŜonych tąpaniami powinny być
budowane w miejscach, gdzie prawdopodobieństwo ich uszkodzenia jest najmniejsze.
1.17. Wszystkie prace ratownicze w strefie zagroŜenia poŜarowego wykonują zastępy
ratownicze. W strefie zagroŜenia przebywać moŜe tylko taka liczba zastępów, jaka jest
niezbędna do sprawnego wykonania zadania. Wszyscy ratownicy zatrudnieni w strefie
zagroŜenia poŜarowego powinni być ubrani w odzieŜ lekką, przewiewną, odporną na
chwilowe działanie płomienia i posiadać środki ochrony indywidualnej.
2. Akcja ratownicza w przypadku poŜarów podziemnych w polach metanowych
2.1. Podczas prowadzenia akcji ratowniczej przeciwpoŜarowej w polu metanowym stosuje się
zasady określone dla akcji ratowniczej w polu niemetanowym, a takŜe wymagania, których
celem jest niedopuszczenie do wybuchu metanu i gazów poŜarowych. Podczas
wyznaczania strefy zagroŜenia poŜarowego powinno się uwzględniać moŜliwość i zasięg
skutków ewentualnego wybuchu, poszerzając odpowiednio tę strefę.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
4
2.2. Podejmując decyzję o ograniczeniu ilości powietrza dopływającego do miejsca poŜaru,
uwzględnia się moŜliwość:
1) wzrostu koncentracji metanu w prądzie wlotowym;
2) zwiększenia ilości wydzielającego się metanu do prądów powietrza w strefie zagroŜenia
poŜarowego;
3) dodatkowego wydzielania się metanu ze zrobów lub wyrobisk zbędnych;
4) zaburzenia funkcjonowania systemu odmetanowania.
2.3. W celu przeciwdziałania powstaniu zagroŜenia wybuchowego w rejonie poŜaru uwzględnia
się moŜliwość:
1) rozrzedzenia mieszanin gazowych przez zwiększenie ilości przepływającego powietrza;
2) ograniczenia przepływu powietrza przez ogniska poŜaru;
3) ograniczenia zawartości tlenu w gazach poŜarowych przez zastosowanie inertyzacji
atmosfery wszelkimi dostępnymi środkami.
2.4. W przypadku utworzenia się wybuchowych nagromadzeń metanu lub gazów poŜarowych
w rejonie poŜaru, powinny być niezwłocznie wycofane ze strefy zagroŜenia poŜarowego
wszystkie osoby zatrudnione w akcji przeciwpoŜarowej oraz podjęte środki dla usunięcia
tego zagroŜenia.
2.5. Podczas prowadzenia akcji przeciwpoŜarowej nie przerywa się odmetanowania górotworu.
Proces odmetanowania w strefie zagroŜenia poŜarowego powinien być kontrolowany
poprzez wykonywanie pomiarów ilości i temperatury odsysanego gazu oraz zawartości w
nim metanu i tlenku węgla w rurociągach:
1) metanowych, przechodzących przez zaognione wyrobiska;
2) odprowadzających metan z tych ujęć, w których zakłócenie procesu odmetanowania
moŜe spowodować wzrost zawartości metanu w wyrobiskach objętych poŜarem, w
wyrobiskach z prądami powietrza kierowanymi do ogniska poŜaru lub w wyrobiskach
odprowadzających gorące gazy poŜarowe.
2.6. W przypadku stwierdzenia uszkodzenia rurociągu przechodzącego przez rejon poŜaru i
zmniejszenia w nim zawartości metanu, rurociąg powinien być zamknięty od strony stacji
odmetanowania i w miarę moŜliwości od strony ujęć metanu.
2.7. Podczas akcji przeciwpoŜarowej naleŜy wykorzystać wszystkie dostępne środki do
aktywnego gaszenia ognia. Decyzja o aktywnym gaszeniu ognia w polach metanowych
powinna być szczegółowo przeanalizowana, tak aby nie spowodować dodatkowego
zagroŜenia osób zatrudnionych w akcji. Równocześnie z gaszeniem poŜaru środkami
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
5
aktywnymi wyznacza się miejsca na budowę tam poŜarowych i transportuje materiały do
ich budowy.
2.8. Aktywne gaszenie ognia jest niedopuszczalne w warunkach:
1) powstania poŜaru w bezpośrednim sąsiedztwie zrobów, w których mogą być
nagromadzone znaczne ilości metanu;
2) duŜej metanowości bezwzględnej w rejonie poŜaru, szczególnie w przypadkach
ograniczonego przepływu powietrza.
2.9.
W rejonie objętym skutkami wypływu metanu, wybuchów gazów i pyłu węglowego oraz
wyrzutu metanu i dwutlenku węgla, po powstaniu zagroŜenia powinien być wyłączony
dopływ prądu elektrycznego w celu uniknięcia moŜliwości zainicjowania wybuchu lub
spowodowania zapalenia materiałów palnych przez uszkodzone przewody i urządzenia
elektryczne.
2.10. Sposoby budowy tam o konstrukcji przeciwwybuchowej
2.10.1. Tamy o konstrukcji przeciwwybuchowej wykonuje się dla zabezpieczenia przed
przeniesieniem się wybuchu, od strony zrobów, zbędnych wyrobisk, w których mogą
wystąpić wybuchowe mieszaniny gazów palnych oraz pól poŜarowych.
2.10.2. Tamy o konstrukcji przeciwwybuchowej mogą być wykonane w postaci:
1) korków podsadzkowych;
2) korków wodnych;
3) korków podsadzkowych na bazie tamy organowej z dwustronnymi rozporami;
4) tamy z worków wypełnionych materiałami niepalnymi;
5) tamy ze spoiw szybkowiąŜących;
6) tamy o konstrukcji innej niŜ wyŜej wymienione, odpowiednio udokumentowanej i
pozytywnie zaopiniowanej przez jednostkę ratownictwa górniczego.
2.10.3. Tamy o konstrukcji przeciwwybuchowej, z wyjątkiem korków wodnych i podsadzkowych
wyposaŜa się w:
1)
przepust tamowy Ø
min.
- 800 mm umoŜliwiający przewietrzanie i komunikację z
przestrzenią izolowaną, wyposaŜony w obudowę przeciwwybuchową o konstrukcji
umoŜliwiającej zamknięcie od strony izolowanego pola lub od strony dojścia do pola i
zapewniającej odporność na ciśnienie fali wybuchu o wartości 1 MPa;
2)
rury kontrolne Ø
min.
- ½’’, umoŜliwiające sprawdzanie parametrów atmosfery
w izolowanej przestrzeni, zabudowane na ¾ wysokości wyrobiska;
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
6
3)
rurociąg odwadniający Ø
min.
- 80 mm wraz z syfonem i koszem;
4)
rury tłoczne Ø
min.
- 50 mm do podsadzania korka;
5)
rurę Ø
min.
- 50 mm odpowietrzającą podsadzaną przestrzeń;
6)
jednostronnie zaślepione rurociągi technologiczne Ø
min.
- 80 mm, w tym do
podawania gazów inertnych.
2.10.4. Podczas akcji ratowniczej, sposób zabezpieczenia wyrobisk tamami o konstrukcji
przeciwwybuchowej ustala kierownik akcji ratowniczej.
2.10.5. W ramach profilaktyki poŜarowej decyzję w zakresie określonym w pkt 2.10.4. podejmuje
kierownik ruchu zakładu górniczego.
2.11. Lokalizacja tam o konstrukcji przeciwwybuchowej, warunki ich doboru oraz kontroli
2.11.1. Kierownik akcji ratowniczej, po zasięgnięciu opinii specjalistów w sztabie akcji, wyznacza
wyrobiska, w których powinny być budowane tamy o konstrukcji przeciwwybuchowej.
2.11.2 Kierownik akcji pod ziemią wyznacza miejsca budowy tam w wyrobiskach, o których
mowa w pkt 2.11.1.
2.11.3. Wyznaczając miejsca budowy tam, o których mowa w pkt 2.11.2., uwzględnia się
w szczególności:
1) warunki naturalne i techniczne w wyrobisku, a w szczególności stan górotworu i
obudowy wyrobiska;
2) moŜliwość zastosowania gazów inertnych do gaszenia poŜaru ;
3) konieczność lokalizacji tamy, jak najbliŜej ogniska poŜaru;
4) moŜliwość wykonania komór dla wyrównania ciśnień w izolowanym polu poŜarowym.
2.12. Podstawowe warunki wyboru tam o konstrukcji przeciwwybuchowej i przepustów
tamowych.
2.12.1. Kierownik akcji ratowniczej, w uzgodnieniu z przedstawicielem jednostki ratownictwa,
wybiera rodzaj tam o konstrukcji przeciwwybuchowej i sposób ich wykonania, biorąc pod
uwagę moŜliwości techniczne zakładu górniczego.
2.12.2. W przypadku górotworu słabego i spękanego powinny być stosowane korki podsadzkowe
o odpowiedniej długości lub w zaleŜności od warunków geologiczno-górniczych, korki
wodne.
2.12.3. Kierownik akcji ratowniczej ustala liczbę przepustów tamowych instalowanych w tamie o
konstrukcji przeciwwybuchowej, w zaleŜności od stanu zagroŜenia wybuchowego w
rejonie poŜaru oraz od warunków górniczych.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
7
2.12.4.MontaŜ obudowy przeciwwybuchowej przepustu tamowego powinien być wykonany
zgodnie z instrukcją producenta.
2.13. Kontrola tam o konstrukcji przeciwwybuchowej
2.13.1. Tamę o konstrukcji przeciwwybuchowej kontroluje się w trakcie jej wykonywania, biorąc
pod uwagę w szczególności:
1) stan oryglowania i rozparcia tamy;
2) wypełnienie tamy materiałem podsadzkowym lub stopień zalania muldy wodą;
3) moŜliwość uzyskania naleŜytej szczelności zamknięć przepustów tamowych;
4) stan wyposaŜenia tamy i stan podłączeń do przyrządów kontrolno-pomiarowych.
2.13.2 Kontrole, o których mowa w pkt 2.13.1., przeprowadza:
1) zastępowy zastępu ratowniczego;
2) osoby wyznaczone przez kierownika akcji ratowniczej;
3) przedstawiciel jednostki ratownictwa.
2.13.3. Kontrolę tamy o konstrukcji przeciwwybuchowej, w strefie zagroŜenia poŜarowego,
przeprowadzają wyłącznie ratownicy górniczy.
2.13.4. Kierownik akcji ratowniczej, przed podjęciem decyzji o zamknięciu przepustów tamowych
zabudowanych w tamach o konstrukcji przeciwwybuchowej powinien mieć informacje
o składzie chemicznym gazów z miejsc istotnych dla przebiegu akcji ratowniczej oraz zza
tam wlotowych i wylotowych z rejonu poŜaru.
2.13.5. Miejsca istotne dla przebiegu akcji ratowniczej, w których naleŜy zbadać skład chemiczny
gazów w sytuacji o której mowa w pkt. 2.13.4. określa kierownik akcji ratowniczej.
2.13.6. Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala częstotliwość i zakres kontroli tam
o konstrukcji przeciwwybuchowej po ich wykonaniu i zamknięciu.
2.13.7. Przepusty w tamach o konstrukcji przeciwwybuchowej w wlotowych i wylotowych
prądach powietrza z rejonu poŜaru powinny być zamykane jednocześnie.
2.13.8. Przed przystąpieniem do zamykania przepustów w tamach przeciwwybuchowych
powinno się wycofać ze strefy zagroŜenia poŜarowego wszystkie osoby zatrudnione
w akcji poŜarowej, z wyjątkiem zastępów ratowniczych niezbędnych do zamknięcia
przepustów w tamach.
2.13.9. Podczas zamykania przepustów w tamach, o których mowa w pkt 2.13.6. w strefie
zagroŜenia nie mogą być wykonywane Ŝadne inne prace; zastępy ratownicze po wykonaniu
zadania powinny być wycofane natychmiast do bazy ratowniczej.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
8
2.13.10.
Wejście do strefy zagroŜenia poŜarowego, po zamknięciu tam, o których mowa w
pkt 2.13.6. jest dozwolone po obniŜeniu zawartości tlenu w utworzonym polu poŜarowym
poniŜej 8 % lub po upływie czasu wyznaczonego, w zaleŜności od objętości pola
poŜarowego i wydzielania się metanu, przy czym czas wyznaczony nie moŜe być krótszy
od 12 godzin. Dwunastogodzinny czas wyczekiwania nie musi być dotrzymany, jeŜeli
wyniki pomiarów składu gazów w polu poŜarowym wskazują, Ŝe nie istnieje moŜliwość
wybuchu tych gazów.
2.13.11 Po zamknięciu tam, o których mowa w pkt 2.13.6 prowadzi się zdalną kontrolę
parametrów gazów w otamowanej przestrzeni. JeŜeli wyniki analiz składu gazów w
otamowanej przestrzeni, po jej zamknięciu, wskazują stęŜenie wybuchowe, w rejonie
strefy zagroŜonej mogą być prowadzone wyłącznie prace zmierzające do neutralizacji
atmosfery, w trybie akcji przeciwpoŜarowej.
2.13.12. Otwieranie pola poŜarowego jest dopuszczalne tylko pod warunkiem stosowania
wymagań dotyczących prowadzenia akcji przeciwpoŜarowej.
2.13.13.Plan akcji przeciwpoŜarowej, opracowany w celu otwarcia (zacieśnienia) pola
poŜarowego, określa w szczególności:
1)
sposób kontroli parametrów gazów w polu poŜarowym;
2)
sposób kontroli temperatury i wilgotności powietrza w polu poŜarowym;
3)
sposób zwalczania zagroŜenia wybuchu metanu i gazów poŜarowych oraz sposób
ochrony ludzi przed działaniem podwyŜszonej temperatury powietrza.
2.13.14 Po otwarciu przepustów w tamach, o których mowa w pkt 2.13.6. (przepustów w tych
tamach) i wznowieniu przewietrzania wyrobisk w polu poŜarowym powinno się wycofać,
poza strefę zagroŜenia poŜarowego, wszystkie osoby zatrudnione w akcji poŜarowej oraz
prowadzić zdalną kontrolę zawartości gazów w polu poŜarowym i ilości powietrza
przepływającego przez to pole. Wejście do otwartego pola poŜarowego, w którym
wznowiono przewietrzanie, oraz do strefy zagroŜenia poŜarowego, wyznaczonej dla tego
pola, moŜe nastąpić po upływie czasu określonego przez kierownika akcji ratowniczej.
2.14. Akcja ratownicza w przypadku poŜaru w ślepym wyrobisku z wentylacją lutniową
2.14.1. Po stwierdzeniu poŜaru w ślepym wyrobisku przewietrzanym za pomocą wentylacji
lutniowej powinny być natychmiast podjęte działania w celu wyprowadzenia ludzi do
bezpiecznego rejonu.
2.14.2. JeŜeli niemoŜliwe jest aktywne ugaszenie ognia, podejmuje się działania zmierzające do
jego izolacji przez tamowanie wyrobiska.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
9
2.14.3. Stan zagroŜenia wybuchowego gazów poŜarowych powinien być w sposób systematyczny
zdalnie kontrolowany.
2.14.4. W przypadku stwierdzenia w ślepym wyrobisku zagroŜenia wybuchem gazów
poŜarowych, prace związane z likwidacją zagroŜenia powinny być prowadzone z miejsc,
które nie zostaną dotknięte skutkami ewentualnego wybuchu.
2.14.5. Kierownik akcji ratowniczej, podczas trwania akcji ratowniczej podejmując decyzję
o zatrzymaniu przewietrzania ślepego wyrobiska w polu metanowym, ustala sposób
zabezpieczenia przed zagroŜeniem wybuchem gazów poŜarowych lub metanu.
2.14.6. Podczas prowadzenia prac zmierzających do likwidacji poŜaru w ślepym wyrobisku
stosuje się odpowiednio wymagania określone w niniejszym załączniku.
3. Akcja ratownicza prowadzona w trudnych warunkach mikroklimatu w podziemnych
zakładach górniczych.
3.1. Prace wykonywane przez ratowników górniczych w aparatach regeneracyjnych albo
powietrznych butlowych podczas akcji ratowniczych:
a) w warunkach temperatury powyŜej 25
0
C, mierzonej termometrem suchym i wilgotności
względnej powyŜej 50 %, w ubraniach z włókien chemicznych,
b) w warunkach temperatury powyŜej 30
0
C mierzonej termometrem suchym i wilgotności
względnej powyŜej 60 %, w ubraniach z włókien naturalnych,
naleŜy traktować jako akcje ratownicze prowadzone w trudnych warunkach mikroklimatu.
3.2 Podczas akcji ratowniczej prowadzonej w trudnych warunkach mikroklimatu kierownik
akcji ratowniczej jest zobowiązany podjąć działania poprawiające zarówno komfort
oddychania w aparatach regeneracyjnych jak i warunki mikroklimatu w miejscu pracy
ratowników. Zakres tych działań i środki techniczne do ich realizacji, kierownik akcji
ratowniczej powinien skonsultować z przedstawicielem właściwej jednostki ratownictwa,
pracującym w sztabie akcji ratowniczej i polecić ich odnotowanie w ksiąŜce prowadzenia
akcji ratowniczej.
3.3. Prace wykonywane przez ratowników górniczych w akcjach ratowniczych w aparatach
regeneracyjnych, bez stosowania środków poprawiających komfort oddychania i warunki
mikroklimatu w miejscu pracy ratowników, moŜna prowadzić wyłącznie w atmosferze, w
której temperatura mierzona termometrem suchym nie przekracza 35
0
C i wilgotność
względna nie przekracza 60 %.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
10
3.4. Od zasady stosowania środków poprawiających zarówno komfort oddychania jak i warunki
mikroklimatu w miejscu pracy ratowników moŜna odstąpić:
- w razie konieczności ratowania Ŝycia ludzkiego,
- gdy miejsce prowadzonych prac ratowniczych znajduje się w odległości nie większej
niŜ 20 metrów od świeŜego prądu powietrza i w warunkach dobrej widoczności.
3.5. Zastęp zatrudniony w akcji ratowniczej w trudnych warunkach mikroklimatu, niezaleŜnie
od podstawowego wyposaŜenia do wykonywania zadania, powinien posiadać przyrządy do
pomiaru temperatury i wilgotności względnej powietrza.
3.6. Do prac w trudnych warunkach mikroklimatu naleŜy zatrudniać wyłącznie ratowników
górniczych, którzy zostali przebadani w bazie ratowniczej przez lekarza i tylko wtedy, gdy
nie stwierdził on przeciwwskazań do ich pracy w takich warunkach. W obecności lekarza
ratownicy powinni potwierdzić, Ŝe są w pełni sił fizycznych, a lekarz powinien o tym
poinformować kierownika akcji pod ziemią.
3.7. Dla kwalifikacji prac wykonywanych przez ratowników podczas akcji naleŜy się opierać na
tabeli nr 1 określającej orientacyjne wartości wydatków energetycznych u ratowników
górniczych podczas wykonywania typowych czynności ratowniczych.
3.8. Przy wykonywaniu prac w trudnych warunkach mikroklimatu ratownicy powinni być
ubrani w odzieŜ ochronną z włókien naturalnych a maksymalne czasy pracy ratowników w
tych warunkach określone są w tabelach nr 2 i 3.
3.9. W razie konieczności uŜywania ubrań ochronnych z włókien chemicznych w akcji
ratowniczej prowadzonej w trudnych warunkach mikroklimatu, naleŜy przyjmować
maksymalny czas pracy ratowników górniczych określony w tabeli nr 4.
3.10. Czasy pracy podane w tabelach nr 2,3 i 4 naleŜy odpowiednio skracać, gdy oprócz
trudnych warunków mikroklimatu występują inne utrudnienia w miejscu pracy lub na
drodze dojścia albo powrotu do lub z tego miejsca.
3.11. Podczas pracy zastępu, zastępowy zobowiązany jest do bieŜącej kontroli wilgotności
względnej i temperatury otoczenia na wysokości twarzy, z częstotliwością określoną przez
kierownika akcji na dole. W razie, gdy temperatura otoczenia wzrośnie o ponad 3ºC,
zastępowy powinien podjąć decyzję o wycofaniu zastępu do bazy, informując o tym
kierownika akcji na dole.
3.12. Ratownicy zastępu podczas wykonywania pracy w trudnych warunkach mikroklimatu
powinni badać tętno. Zastępowy zobowiązany jest polecać badanie tętna u kaŜdego
z ratowników. Polecenie takie wydawać moŜe równieŜ kierownik akcji pod ziemią.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
11
3.13. JeŜeli u któregoś z ratowników zastępu nastąpiło przekroczenie wartości tętna ponad 140
uderzeń/minutę, ratownik ten musi do następnej kontroli tętna wypoczywać bez
obciąŜenia. JeŜeli po kolejnej kontroli, tętno to nie obniŜy się, zastępowy powinien podjąć
decyzje o wycofaniu zastępu do bazy.
3.14. W razie ratowania Ŝycia ludzkiego drugi zastęp ubezpieczający moŜe znajdować się pod
ziemią w drodze do bazy.
3.15. W trudnych warunkach mikroklimatu ratownik moŜe być zatrudniony tylko jeden raz w
ciągu 24 godzin. Od zasady tej moŜna odstąpić jedynie w razie nagłej konieczności
ratowania Ŝycia ludzkiego lub w innych uzasadnionych przypadkach, gdy lekarz w bazie
nie stwierdzi przeciwwskazań do ponownego zatrudnienia ratowników.
3.16. Ratownicy zatrudnieni przy wykonywaniu pracy w trudnych warunkach mikroklimatu są
obowiązani zgłosić zastępowemu kaŜdy objaw zmiany samopoczucia, a w szczególności:
zawroty głowy, bóle głowy, bóle kończyn, zaburzenia wzroku i słuchu oraz mdłości.
Zastępowy po zgłoszeniu przez ratownika takich objawów jest obowiązany natychmiast
wycofać zastęp, powiadamiając o tym kierownika akcji pod ziemią.
3.17. W przypadku prowadzenia akcji ratowniczej w temperaturze powyŜej 33
0
C mierzonej
termometrem suchym, bez uŜycia aparatów regeneracyjnych, czasy pracy podane w
tabelach nr 2,3 i 4 moŜna wydłuŜyć do 25 %.
3.18. W planie akcji ratowniczej naleŜy wziąć pod uwagę zastosowanie środków
zapobiegawczych na wypadek konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w trudnych
warunkach mikroklimatu.
3.19. W akcjach ratowniczych prowadzonych w trudnych warunkach mikroklimatu mogą być
stosowane aparaty regeneracyjne i powietrzne butlowe, nie ujęte w tabelach nr 2, 3 i 4
posiadającą ocenę typu WE wydaną przez jednostkę notyfikowaną.
3.20. Wartości wydatków energetycznych u ratowników górniczych podczas wykonywania
typowych czynności ratowniczych (praca w aparacie regeneracyjnym)
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
12
Tabela Nr 1
Wydatek energetyczny w (W/m
2
)
przy wilgotności względnej w %
Lp.
Rodzaj czynności
50
60
70
80
90
100
1.
Budowa tamy murowej
180
195
210
226
241
256
2.
Penetracja wyrobiska kąt 5
0
z prędkością 4km/h
203
218
233
249
264
279
3.
Penetracja niskiego i stromego
wyrobiska
272
287
303
318
333
348
4.
Transport kostki
278
293
308
324
339
354
5.
Cięcie drewna
296
312
327
342
357
372
6.
Transport na noszach
317
333
348
363
378
393
1) Praca lekka:
100 ÷ 165 W/m
2
2) Praca umiarkowana:
165 ÷ 230 W/m
2
3) Praca cięŜka:
230 ÷ 290 W/m
2
4) Praca bardzo cięŜka:
> 290 W/m
2
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
13
Tabela nr 2
Tabela bezpiecznego czasu pracy przy obciąŜeniu pracą umiarkowaną
w ubraniu z włókien naturalnych
Ro
d
za
j
ap
ar
at
u
W
-7
0
W
-7
0
+
S
A
T
+
k
am
iz
el
k
a
BG
-4
*
+
k
am
iz
el
k
a
A
p
ar
at
p
o
w
ie
tr
zn
y
b
u
ty
lo
w
y
*
*
W
-7
0
W
-7
0
+
S
A
T
+
k
am
iz
el
k
a
BG
-4
*
+
k
am
iz
el
k
a
A
p
ar
at
p
o
w
ie
tr
zn
y
b
u
ty
lo
w
y
*
*
W
-7
0
W
-7
0
+
S
A
T
+
k
am
iz
el
k
a
BG
-4
*
+
k
am
iz
el
k
a
A
p
ar
at
p
o
w
ie
tr
zn
y
b
u
ty
lo
w
y
*
*
Temperatura
[
0
C]
95%
85%
70%
22
23
24
25
26
27
120
28
101
120
120
29
84
120
106
90
117
30
72
103
92
89
99
120
31
63
88
80
79
85
120
112
90
120
120
32
56
76
70
68
72
110
100
86
112
112
120
33
50
66
62
57
64
98
87
75
98
105
105
90
34
45
57
55
53
57
88
71
66
85
92
90
89
35
40
50
48
44
51
76
62
59
75
82
78
79
36
36
44
43
40
46
66
55
52
66
72
70
71
37
32
38
37
35
41
58
49
47
58
64
62
62
38
29
34
33
32
37
51
44
42
51
58
53
57
39
26
30
31
29
34
45
40
38
46
52
50
53
40
24
27
28
27
31
39
36
34
41
47
43
49
41
22
24
25
23
28
35
32
31
36
42
40
43
42
20
21
23
21
25
31
29
28
33
38
38
40
43
18
19
21
19
23
28
27
25
29
35
33
38
44
17
17
19
17
21
26
24
23
26
32
30
35
45
15
15
17
15
20
23
23
21
24
28
26
31
46
14
14
16
14
18
21
21
19
22
26
24
28
47
13
13
15
13
17
19
18
17
20
23
21
25
48
12
12
13
12
15
17
17
16
18
21
19
24
49
11
11
12
11
14
16
16
15
16
20
17
22
50
10
10
11
10
13
15
15
14
15
18
16
20
Maksymalny czas przebywania w akcji dla aparatów tlenowych 120 min.
a dla aparatu powietrznego 90 min.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
14
Tabela Nr 3
Tabela bezpiecznego czasu pracy przy obciąŜeniu pracą cięŜką
w ubraniu z włókien naturalnych
Ro
d
za
j
ap
ar
at
u
W
-7
0
W
-7
0
+
S
A
T
+
k
am
iz
el
k
a
BG
-4
*
+
k
am
iz
el
k
a
A
p
ar
at
p
o
w
ie
tr
zn
y
b
u
ty
lo
w
y
*
*
W
-7
0
W
-7
0
+
S
A
T
+
k
am
iz
el
k
a
BG
-4
*
+
k
am
iz
el
k
a
A
p
ar
at
p
o
w
ie
tr
zn
y
b
u
ty
lo
w
y
*
*
W
-7
0
W
-7
0
+
S
A
T
+
k
am
iz
el
k
a
BG
-4
*
+
k
am
iz
el
k
a
A
p
ar
at
p
o
w
ie
tr
zn
y
b
u
ty
lo
w
y
*
*
Temperatura
[
0
C]
95%
85%
70%
22
23
24
25
26
120
27
107
28
93
120
120
90
120
29
82
111
105
87
105
120
120
30
70
93
91
80
92
117
115
120
31
59
79
79
75
81
103
104
90
106
120
120
32
50
68
68
63
70
91
91
85
91
111
104
90
33
43
58
60
54
62
80
84
74
77
91
90
85
34
37
50
52
50
54
71
70
65
67
81
78
78
35
32
43
46
42
47
63
61
57
58
74
68
72
36
27
38
41
39
41
56
52
51
51
66
60
67
37
24
33
36
33
36
50
46
45
44
62
53
61
38
21
29
32
30
31
45
40
40
40
56
47
54
39
18
25
29
27
28
40
37
36
34
50
44
50
40
16
22
27
21
24
36
33
32
32
46
41
45
41
14
20
24
19
22
33
30
29
27
41
39
41
42
12
17
22
16
19
30
28
26
24
36
37
38
43
11
16
20
14
17
27
26
23
22
34
31
33
44
10
14
18
12
15
24
23
21
19
31
27
32
45
9
12
16
10
14
22
22
19
17
26
24
30
46
8
11
15
10
12
20
20
17
16
21
22
27
47
7
10
14
9
11
18
17
16
15
19
19
23
48
6
9
12
8
10
16
14
14
13
17
16
22
49
6
8
11
7
9
15
13
13
12
16
15
20
50
5
7
10
6
8
13
11
12
11
14
14
17
Maksymalny czas przebywania w akcji dla aparatów tlenowych 120 min.
a dla aparatu powietrznego 90 min.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
15
Tabela Nr 4
Tabela bezpiecznego czasu pracy przy obciąŜeniu pracą cięŜką
w ubraniu z włókien chemicznych
Ro
d
za
j
ap
ar
at
u
W
-7
0
W
-7
0
+
S
A
T
+
k
am
iz
el
k
a
BG
-4
*
+
k
am
iz
el
k
a
A
p
ar
at
p
o
w
ie
tr
zn
y
b
u
ty
lo
w
y
*
*
W
-7
0
W
-7
0
+
S
A
T
+
k
am
iz
el
k
a
BG
-4
*
+
k
am
iz
el
k
a
A
p
ar
at
p
o
w
ie
tr
zn
y
b
u
ty
lo
w
y
*
*
W
-7
0
W
-7
0
+
S
A
T
+
k
am
iz
el
k
a
BG
-4
*
+
k
am
iz
el
k
a
A
p
ar
at
p
o
w
ie
tr
zn
y
b
u
ty
lo
w
y
*
*
Temperatura
[
0
C]
95%
90%
85%
22
23
24
25
120
26
115
27
105
120
120
90
28
89
118
114
87
120
120
120
90
120
29
73
105
96
77
103
114
110
89
120
120
118
30
61
86
80
71
87
99
97
87
117
119
106
31
51
72
68
68
73
86
86
81
101
107
97
90
32
43
60
58
59
62
75
76
76
87
91
88
89
33
37
51
52
50
53
66
68
61
75
82
80
81
34
31
43
47
41
45
58
61
55
65
76
75
73
35
27
36
43
34
39
51
55
49
57
68
67
67
36
23
31
38
28
34
45
49
42
50
60
59
63
37
20
27
34
25
29
41
45
38
43
58
51
58
38
17
23
31
22
26
36
38
35
39
52
42
51
39
15
20
28
18
22
32
33
30
33
49
40
49
40
13
17
26
16
20
29
29
28
31
45
39
42
41
11
15
23
14
17
26
25
25
26
40
36
39
42
10
13
21
12
15
24
22
22
23
35
33
37
43
9
11
19
11
14
21
20
20
21
33
30
31
44
8
10
17
10
12
19
18
17
18
30
26
28
45
7
9
15
9
11
18
16
15
16
24
19
25
46
6
8
14
8
10
16
15
12
15
20
18
21
47
5
7
13
7
9
15
14
11
14
18
16
20
48
5
6
10
6
8
13
12
10
12
15
13
19
49
4
5
9
5
7
12
10
10
11
13
11
17
50
4
5
8
5
6
10
9
8
9
11
10
16
* dotyczy aparatów BR-4EP ze schładzaczem powietrza z wkładem lodowym,
** aparat powietrzny z zapasem powietrza minimum 4000dcm
3
Maksymalny czas przebywania w akcji dla aparatów tlenowych 120 min.
a dla aparatu powietrznego 90 min.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
16
4.
Akcja ratownicza prowadzona w sytuacji jednoczesnego występowania kilku zagroŜeń.
4.1.
Przez akcję ratowniczą prowadzoną w sytuacji jednoczesnego występowania kilku
zagroŜeń naleŜy rozumieć prowadzenie akcji ratowniczej w przypadku wystąpienia
równocześnie co najmniej dwóch zagroŜeń górniczych, w szczególności: tąpaniami,
zawałowego, poŜarowego, metanowego, wyrzutami gazów i skał, przekroczenia
dopuszczalnych stęŜeń gazów w przekrojach wyrobisk, wodnego, wybuchem pyłu
węglowego, klimatycznego, erupcyjnego, siarkowodorowego.
4.2.
Kierownik akcji ratowniczej sprawdza, jakie zagroŜenia równocześnie występują lub mogą
wystąpić i jakie są ich wzajemne oddziaływania oraz dostosować do występujących
zagroŜeń prowadzenie akcji ratowniczej.
4.3.
W zaleŜności od rodzaju zagroŜeń, podczas prowadzenia akcji ratowniczej naleŜy zatrudnić
zastępy jednostek ratownictwa górniczego, wyspecjalizowane w zwalczaniu danego
zagroŜenia.
4.4.
W przypadku ratowania ludzi, jeŜeli miejsce lokalizacji bazy ratowniczej ze względów
organizacyjnych i technicznych jest oddalone od miejsca prowadzenia akcji, dopuszcza się
załoŜenie podbazy.
4.5.
Kierownik akcji ratowniczej, w konsultacji ze sztabem akcji, podejmuje decyzję o
załoŜeniu podbazy oraz jej obsadzie i wyposaŜeniu.
4.6.
Podbaza powinna być zlokalizowana w miejscu z ustabilizowanym prądem powietrza,
zapewniającym moŜliwość wykonywania pomiarów stęŜenia gazów, zapewniać warunki
dla szybkiego wycofania obsady podbazy i posiadać łączność z bazą.
5. Akcja ratownicza prowadzona w sytuacji z awarii energomechanicznej.
5.1. Podczas kierowania akcjami ratowniczymi związanymi z awariami energomechanicznymi
przepisy dotyczące kierownika akcji na dole, sztabu akcji i organizacji bazy ratowniczej
stosuje się odpowiednio.
5.2. Kierownik akcji ratowniczej powinien ustalić skład zespołów pracowniczych, które
uczestniczyć będą w usuwaniu skutków awarii.
5.3. W przypadku konieczności, w ramach akcji ratowniczej, pogotowie specjalistyczne
przewoźnych wyciągów awaryjnych włącza się do wykonywania następujących prac:
1) ewakuacji ludzi w szybie podczas awarii urządzeń wyciągowych;
2) kontroli stanu szybu i jego wyposaŜenia, gdy wystąpi awaria urządzenia wyciągowego;
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
17
3) kontroli szybu, w którym brak jest urządzeń wyciągowych;
4) naprawy urządzeń i wyposaŜenia szybu, w sytuacji gdy wystąpi awaria urządzenia
wyciągowego w razie braku takiego urządzenia w szybie.
5.4. Wszystkie prace związane z montaŜem i obsługą urządzeń pogotowia przewoźnych
wyciągów ratowniczych wykonują specjaliści pogotowia.
5.5. W rejonie wykonywania prac ratowniczych związanych z awariami energomechanicznymi
przebywają wyłącznie pracownicy zatrudnieni przy wykonywaniu i kontroli tych prac.
5.6. Miejsce, w którym prowadzone są prace ratownicze, powinno być odpowiednio oświetlone.
5.7. Prac ratownicze w wyrobiskach pionowych lub o duŜym nachyleniu wykonują
specjalistyczne zastępy ratownicze.
5.8. W
przypadku
konieczności
prowadzenia
akcji
likwidacji
skutków
awarii
energomechanicznych w warunkach wystąpienia innych zagroŜeń: gazowego, poŜarowego,
wodnego i zawału skał, przepisy obowiązujące przy prowadzaniu akcji ratowniczych
związanych z tymi zagroŜeniami naleŜy stosować odpowiednio.
6. Akcja ratownicza w trudnych warunkach cieplnych w zakładach górniczych
wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi
6.1.
Za akcję ratowniczą w trudnych warunkach cieplnych, z wyjątkiem poŜarów, uznaje się
prace przeprowadzane przez ratowników górniczych w celu ratowania Ŝycia ludzkiego
bądź likwidacji zagroŜeń, gdy temperatura w miejscu akcji przekracza 40 °C.
6.2 Wszelkie prace, prowadzone w warunkach o których mowa w pkt. 6.1.,wykonywane są przez
ratowników górniczych w izolujących kombinezonach gazoszczelnych i kwasoodpornych.
6.3.
Podczas wykonywania prac ratowniczych w trudnych warunkach cieplnych czas pracy
zastępu w akcji powinien być odpowiednio skrócony; czas ten określa kierownik akcji na
podstawie wyników pomiaru temperatury w miejscu prowadzonej akcji.
6.4.
Ratownicy uŜywają odpowiednich ubrań izolujących, w zaleŜności od temperatury
występującej w miejscu prowadzenia akcji ratowniczej.
6.4.1. W temperaturze do 60 °C, w górnictwie otworowym siarki, ratownik uŜywa ubrania
kwasoodpornego i gazoszczelnego oraz powinien być wyposaŜony w aparat powietrzny
butlowy na ubranie lub zasilany powietrzem z aparatu węŜowego.
6.4.2. W temperaturze powyŜej 60 °C ratownik powinien być zabezpieczony ubraniem
gazoszczelnym i kwasoodpornym oraz powinien być wyposaŜony w aparat powietrzny
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
18
butlowy pod ubranie; o potrzebie zastosowania urządzenia klimatyzacyjnego decyduje
kierownik akcji ratowniczej.
6.5.
Ratownicy górniczy podczas akcji przeprowadzanej w trudnych warunkach cieplnych
powinni zgłaszać zastępowemu kaŜdy objaw przegrzania organizmu, w szczególności
zawroty i bóle głowy, bóle kończyn, zaburzenia wzroku lub słuchu oraz mdłości. Po
otrzymaniu takiego zgłoszenia od ratowników zastępowy natychmiast wycofuje cały
zastęp do bazy.
6.6.
Dla ratowników górniczych powracających do bazy, po wykonaniu prac w trudnych
warunkach cieplnych, powinny być przygotowane w bazie: odzieŜ na wymianę, koce i
ciepłe napoje.
6.7.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa pracy zastępu w trudnych warunkach cieplnych
powinno się wykorzystać wszelkie moŜliwe środki do obniŜenia temperatury, a w razie
bardzo silnego promieniowania cieplnego korzystać ze środków ochrony, takich jak
ekrany, tarcze osłonowe, ubrania Ŝaroodporne lub przeciwpłomienne.
6.8.
Ratownicy górniczy kierowani do prac w trudnych warunkach cieplnych, wyposaŜeni w
ochronne kombinezony gazoszczelne, powinni być kaŜdorazowo pouczeni przez
kierownika bazy o sposobie pracy w kombinezonie.
7. Akcja ratownicza prowadzona w sytuacji zalania wodą, zatopienia oraz powstania
zapadlisk
7.1.
Za akcję ratowniczą prowadzona w sytuacji zalania wodą, zatopienia oraz powstania
zapadlisk uznaje się wszelkie prace wykonywane przez ratowników lub pracowników
zakładu górniczego w celu ratowania ludzi, zabezpieczenia urządzeń i wyposaŜenia
zakładu.
7.2.
Kierownik akcji ratowniczej wyznacza strefy zagroŜenia wodnego. W strefie tej
przebywają tylko osoby biorące udział bezpośrednio w akcji ratowniczej.
7.3.
W przypadku zatopienia obiektu, w akcji ratowniczej biorą udział pracownicy zakładu oraz
ratownicy górniczy. Ratownicy górniczy wykonują w szczególności zadania związane
z obsługą urządzeń i sprzętu specjalnie przygotowanego do usuwania skutków zatopienia.
7.4.
Kierownik akcji ratowniczej sprawdza moŜliwość dalszego zatopienia zakładu. Po
ustaleniu, Ŝe nie istnieje takie niebezpieczeństwo, dokonuje on podziału na grupy osób
biorących udział w akcji i rozdziela zadania między poszczególne grupy.
7.5.
Akcję ratowniczą w przypadku zatopienia, prowadzi się wszelkimi dostępnymi środkami,
w szczególności przy uŜyciu:
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
19
1) sprzętu i urządzeń do zatrzymywania dopływu wody i jej usuwania;
2) techniki nurkowania.
7.6.
Przy stosowaniu techniki nurkowania podczas prowadzenia akcji ratowniczej wykorzystuje
się specjalistyczne zastępy ratowników nurków.
7.7.
Akcję ratowania ludzi rozpoczyna się od ustalenia miejsca, w którym znajdują się
zagroŜeni ludzie, i prowadzi do czasu ich uwolnienia.
7.8.
JeŜeli w wyniku zatopienia powstały gazy szkodliwe lub występuje przedostawanie się
substancji szkodliwych do atmosfery, prace w strefie zagroŜenia powinny być prowadzone
wyłącznie przez ratowników, z uŜyciem aparatów regeneracyjnych lub powietrznych
butlowych.
7.9.
Przy zasypywaniu zapadlisk powstałych na polu otworowym lub przy przemieszczaniu mas
podsadzkowych w szczególności:
1) wyznacza się osoby prowadzące obserwację krawędzi zapadliska;
2) określa i zabezpiecza strefę wpływów i oddziaływania zapadliska;
3) wyznacza drogi dojazdowe i miejsca, do których moŜna dojeŜdŜać cięŜkim sprzętem;
4) podejmuje prace zabezpieczające zagroŜony obiekt oraz prace likwidacyjne zapadliska,
w zaleŜności od występujących zagroŜeń;
5) ustala zasady bezpiecznej pracy ludzi oraz sposób ich ubezpieczania.
8. Akcja ratownicza w sytuacji wystąpienia erupcji płynu złoŜowego oraz poŜaru przy
poszukiwaniu i wydobywaniu ropy naftowej i gazu ziemnego
8.1. Podczas pracy ratowników w sytuacji wystąpienia erupcji płynu złoŜowego oraz poŜaru
przy poszukiwaniu i wydobywaniu ropy naftowej i gazu ziemnego przestrzegać naleŜy
w szczególności następujących zasad:
1) prowadzenie prac w temperaturze, poniŜej — 15 °C naleŜy ograniczyć jedynie do tych
prac, których wykonanie jest niezbędne dla prowadzenia akcji ratowniczej;
2) kierownik akcji ratowniczej decyduje o uŜyciu ubrań gazoszczelnych podczas prac
prowadzonych w atmosferze zawierającej H
2
S;
3) jeŜeli w miejscu pracy stęŜenie par i gazów palnych przekracza 20 % dolnej granicy
wybuchowości, eliminuje się urządzenia i sprzęt mogący powodować iskrzenie i
podejmuje decyzję dotyczącą ewentualnego wycofania zastępu ratowniczego;
4) prace pod strumieniem wypływającej z otworu ropy moŜna prowadzić po wyposaŜeniu
ratowników górniczych w ubrania ochronne nieelektryzujące i olejowo odporne;
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
20
5) ratowników naleŜy wyposaŜyć w ochronniki słuchu oraz określić dla nich dopuszczalny
czas przebywania w strefie o duŜym natęŜeniu hałasu;
6) w warunkach zagroŜenia wybuchem, zastęp powinien pracować w odzieŜy i obuwiu
niepowodujących iskrzenia;
7) w warunkach zagroŜenia termicznego, pochodzącego od wypływającej z otworu cieczy
o wysokiej temperaturze, ratowników wyposaŜa się w ubrania zabezpieczające przed
działaniem temperatury oraz ubrania ochronne wodoszczelne;
8) podczas pracy w trudnych warunkach czas odpoczynku nie powinien być krótszy od
czasu pracy;
9) przy znanym i kontrolowanym stęŜeniu gazów toksycznych dopuszcza się udział w akcji
pracowników niebędących ratownikami górniczymi, zgodnie z zasadami określonymi
przez kierownika akcji ratowniczej.
8.2. Podczas erupcji otwartej gazu ziemnego, prowadząc akcję ratowniczą, w szczególności:
1) wyznacza się strefę zagroŜenia wybuchem;
2) określa się wielkość natęŜenia hałasu i wyznacza ewentualną strefę natęŜenia
niebezpiecznego dla zdrowia;
3) zapewnia się odpowiednią ilość środków zabezpieczających ratowników oraz słuŜby
pomocnicze przed działaniem hałasu;
4) prowadzi się w obrębie stanowisk pracy ciągły pomiar stęŜeń wybuchowych i
zawartości tlenu w powietrzu;
5) prowadzi się prace ratownicze z uŜyciem narzędzi nieiskrzących;
6) powinien być obniŜony stan zagroŜenia wybuchem;
7) przygotowuje się urządzenia zabezpieczające wylot otworu oraz sprzęt do
naprowadzenia go na strumień gazu;
8) przystępuje się do opanowania wypływu.
8.3. Podczas erupcji otwartej ropy naftowej (wody złoŜowej), prowadząc akcję ratowniczą, w
szczególności:
1) wyznacza się strefę zagroŜenia;
2) zabezpiecza istniejące cieki wodne przed przedostaniem się do nich ropy (wody
złoŜowej);
3) wykonuje obwałowania, wykorzystując istniejące zagłębienia terenu;
4) organizuje środki do transportu ropy z miejsca jej gromadzenia;
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
21
5) przygotowuje się sprzęt i narzędzia słuŜące do zamknięcia wylotu otworu;
6) podczas prowadzenia prac ratunkowych w obrębie rozlewisk ropy naftowej, w obrębie
miejsc pracy, powinna być połoŜona piana gaśnicza;
7) prowadzi się ciągłą kontrolę wybuchowości.
8.4. Podczas erupcji otwartej płynu złoŜowego z zawartością siarkowodoru:
1) wykonuje się zadania określone w pkt 4.18 lub 4.19;
2) określa się strefę zagroŜenia i skaŜenia toksycznego;
3) prace ratownicze prowadzi się z uŜyciem sprzętu ochrony układu oddechowego (nie
stosuje się aparatów regeneracyjnych);
4) przeprowadza się stałą lub okresową ewakuację okolicznej ludności, w zaleŜności od
powstałych zagroŜeń;
5) neutralizuje się siarkowodór w płynie złoŜowym, w miejscach jego nagromadzeń.
8.5. Podczas zagroŜenia poŜarowego przy erupcji otwartej płynu złoŜowego kierownik akcji
powinien:
1) określić skład oraz objętość wypływającego płynu złoŜowego, rodzaj i kształt strugi oraz
zagroŜenia mogące spowodować poŜar;
2) podjąć działania zapobiegające poŜarowi przez eliminowanie zagroŜeń i obniŜenie
zapalności płynu złoŜowego wypływającego z otworu;
3) przygotować obiekt do prowadzenia akcji gaśniczej;
4) ustalić współdziałanie odpowiednich jednostek na wypadek poŜaru, zgodnie z planem
ratownictwa oraz planem ochrony przeciwpoŜarowej.
8.6. JeŜeli powstanie poŜar, kierownik akcji ratowniczej powinien:
1) dokonać oceny zagroŜenia oraz podjąć działania moŜliwe do wykonania w pierwszej
fazie poŜaru, obejmujące:
a) ewakuację ludzi przebywających w zasięgu zagroŜenia,
b) podjęcie akcji gaśniczej środkami gaśniczymi, dostępnymi w obiekcie,
c) wyznaczenie strefy zagroŜenia;
2) zapewnić przygotowanie obiektu do właściwej akcji gaśniczej poprzez:
a) oczyszczenie terenu poŜaru z zabudowy pomocniczej, zniszczonych elementów
konstrukcji,
b) wykonanie w przypadku erupcji ropy naftowej obwałowania obiektu i systemu jej
doprowadzania,
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
22
c) zabezpieczenie odpowiedniej ilości wody i innych środków gaśniczych,
d) wezwanie odpowiednich jednostek wyspecjalizowanych w gaszeniu poŜarów;
3) ustalić podstawowe etapy gaszenia poŜaru, obejmujące:
a) wstępne ochładzanie terenu poŜaru, gaszenie lokalnych ognisk poŜaru oraz
przygotowanie do gaszenia właściwego,
b) właściwe gaszenie płonącej strugi z doborem metody działania oraz zastosowanych
ś
rodków gaśniczych,
c) końcowe ochładzanie.
8.7. Podczas prowadzenia akcji ratowniczej naleŜy przestrzegać następujących zasad:
1) współdziałanie słuŜb biorących udział w akcji powinno przebiegać według ustalonego
planu;
2) sprzęt uŜyty do działań ratowniczo-gaśniczych powinien mieć zapewnioną moŜliwość
przemieszczania;
3) przed kaŜdą czynnością przeprowadza się krótki instruktaŜ dla jej uczestników; operacje
bardziej skomplikowane lub szczególnie niebezpieczne powinny być wcześniej
przećwiczone na innym terenie;
4) po ugaszeniu poŜaru, do momentu obniŜenia się natęŜenia promieniowania cieplnego do
wartości 4 190 W/m
2
, nie mogą być wykonywane Ŝadne prace przy otworze ani w jego
sąsiedztwie;
5) w zakresie ochrony przed promieniowaniem cieplnym:
a) ratowników górniczych oraz straŜaków pracujących w bezpośrednim sąsiedztwie
poŜaru wyposaŜa się w ubrania Ŝaroodporne; osoby te oraz sprzęt i urządzenia
dodatkowo powinny być chronione przed działaniem Ŝaru za pomocą tarcz
odbijających z blachy aluminiowej, rozpylonego strumienia wody lub w inny sposób
określony przez kierownika akcji ratowniczej,
b) uczestników akcji ratowniczej znajdujących się blisko miejsca poŜaru w
jakiejkolwiek odzieŜy ochronnej powinno się zraszać wodą w sposób ciągły i z
dostateczną wydajnością,
c) na aluminiowe powłoki ubrań Ŝaroodpornych niedopuszczalne jest nanoszenie
Ŝ
adnych znaków i napisów,
d) kierownik akcji ustala strefę, w której mogą pracować osoby bez specjalnych osłon i
odzieŜy Ŝaroodpornej,
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
23
e) czas jednorazowego pobytu w strefie działania wysokich temperatur nie moŜe
przekraczać 10 minut, po których powinien być zapewniony co najmniej 2-godzinny
odpoczynek,
f) czas jednorazowego pobytu w strefie o natęŜeniu promieniowania cieplnego powyŜej
13 500 W/m
2
, nawet w ubraniach Ŝaroodpornych zraszanych wodą, nie moŜe
przekraczać 5 minut,
g) osoby przewidziane do pracy w strefie wysokich temperatur naleŜy stopniowo
przyzwyczajać do warunków cieplnych w niej panujących oraz zapewnić im
odpowiednią ilość napoi,
h) grupa ratownicza, wchodząca w strefę działania wysokich temperatur, nie moŜe
liczyć mniej niŜ 3 osoby; w kaŜdym przypadku powinna być przewidziana grupa
dodatkowa, przeznaczona do dokonania natychmiastowej, awaryjnej zamiany grupy
pracującej na terenie poŜaru lub do udzielenia jej pomocy,
i) w przypadku odczuwania bólów i zawrotów głowy, ciąŜenia w nogach, duszności,
powinno się powiadomić o tym dowódcę grupy, a sama grupa powinna natychmiast
wycofać się poza strefę zagroŜenia;
6) pracownicy oraz ratownicy biorący udział w akcji powinni być wyposaŜeni w
ochronniki słuchu oraz okulary chroniące przed poraŜeniem świetlnym;
7) w przypadku wystąpienia zagroŜeń toksycznych powinno się:
a) dokonywać ciągłych pomiarów stęŜeń związków toksycznych wydobywających się z
otworu w kierunkach ich rozprzestrzeniania się, ustalić zasięg stref zagroŜenia i
odpowiednio je oznakować,
b) ustalić zasady ewakuacji ludzi z terenu akcji i ludności z okolicznych terenów w razie
przewidywanego objęcia tych terenów zasięgiem skaŜenia toksycznego; powinny być
zapewnione siły i środki do realizacji ewakuacji ludności.
8.8. Wymagania techniczne oraz szczegółowe zasady gaszenia poŜarów otworów naftowych
określa kierownik ruchu zakładu górniczego w planie ratownictwa górniczego.
8.8.1. W przypadku powstania erupcji, kierownik obiektu powinien natychmiast powiadomić
jednostkę straŜy poŜarnej, zgodnie z planem ratownictwa górniczego.
8.8.2. Przed przystąpieniem do akcji określa się:
1) rodzaj i charakterystykę erupcji (skład płynu złoŜowego, wielkość wypływu, kształt i
ukierunkowanie strugi, ciśnienie złoŜowe);
2) rodzaj i wielkość zagroŜeń;
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
24
3) zakres i sposób ochrony erupcji przed poŜarem.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
1
Załącznik nr 4 do rozporządzenia
Ministra Gospodarki z dnia….
(poz. ……)
ZASADY STOSOWANIA GAZÓW INERTNYCH
1.
Postanowienia ogólne.
1.1.
Zasady stosowania gazów inertnych, zwane dalej „Zasadami”, określają stosowanie gazów
inertnych podczas prowadzenia akcji ratowniczych i prac mających na celu likwidację
poŜaru, zagroŜenia poŜarowego wybuchu gazu lub pyłu węglowego w podziemnych
zakładach górniczych.
1.2.
Ilekroć w „Zasadach” mowa o „gazach inertnych”, naleŜy przez to rozumieć azot lub
dwutlenek węgla oraz gazy spalinowe uzyskane w wytwornicy gazów obojętnych.
1.3.
Stosowanie innych gazów do inertyzacji powietrza kopalnianego odbywa się w sposób
określony w instrukcji opracowanej przez kierownika ruchu zakładu górniczego albo
kierownika akcji w porozumieniu z kierownikiem jednostki ratownictwa górniczego.
1.3.1.
Stosowanie gazów inertnych prowadzi się na podstawie dokumentacji technicznej
określającej w szczególności:
1) charakterystykę i ocenę:
a) stanu przewietrzania wyrobisk,
b) występujących zagroŜeń tąpaniami i metanowego oraz zagroŜenia poŜarowego;
2) miejsca podawania gazu inertnego i przewidywanego kierunku jego przemieszczania
się;
3) miejsca moŜliwego wypływu gazu inertnego do czynnych wentylacyjnie wyrobisk
oraz miejsc zagroŜenia w związku ze stosowaną inertyzacją, w tym awarii rurociągów
przesyłowych gazu inertnego;
4) sposób regulacji przewietrzania zapewniający zminimalizowanie migracji powietrza
przez przestrzeń, do której podawany będzie gaz inertny;
5) technologię podawania gazu inertnego;
6) sposób wykonywania pomiarów i kontrolowania stęŜeń gazów w powietrzu
w miejscach, o których mowa w ppkt 3;
7) rodzaj indywidualnego sprzętu ochrony układu oddechowego stanowiącego
wyposaŜenie osób przebywających w miejscach, o których mowa w ppkt 3;
8) sposób kontroli szczelności rurociągów w czasie podawania gazu inertnego;
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
2
9) sposób postępowania w przypadku wystąpienia zaburzeń w przewietrzaniu (przerwy
w pracy wentylatorów głównych, uszkodzenie urządzeń wentylacyjnych, tąpnięcie)
w czasie wtłaczania gazów inertnych;
10) zakres i częstotliwość kontroli podawania gazów inertnych z uwzględnieniem w
szczególności bieŜących kontroli przeprowadzonych co najmniej raz na dobę
i obejmujących:
a) pomiary zawartości tlenu w podawanym rurociągiem gazie inertnym —
w przypadku stosowania azotu pozyskiwanego bezpośrednio z powietrza
atmosferycznego,
b) kontrolę ogólnego stanu rurociągów przesyłowych i prawidłowości ich
zawieszenia;
11) sposób postępowania w przypadku powstania niebezpiecznego nadciśnienia powyŜej
3 hPa w otamowanej przestrzeni;
12) sposób i warunki zabudowy wytwornicy gazów obojętnych;
13 sposób zabezpieczenia przeciwpoŜarowego wytwornicy gazów obojętnych oraz
pomiar składu gazów obojętnych.
1.4.
Dokumentację techniczną:
1) w przypadku prowadzenia akcji ratowniczej – opracowuje sztab akcji ratowniczej, a
następnie zatwierdza kierownik akcji ratowniczej po uzgodnieniu z kierownikiem
jednostki ratownictwa górniczego;
2) w przypadku likwidacji zagroŜenia poŜarowego – opracowuje kierownik działu
wentylacji, a zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego.
1.5.
Integralną część dokumentacji technicznej stanowią szczegółowe fabryczne instrukcje
obsługi, kontroli, konserwacji i naprawy urządzeń stosowanych do wytwarzania gazów
inertnych.
2.
Urządzenia stosowane do wytwarzania gazów inertnych mogą być zabudowane na
powierzchni podziemnego zakładu górniczego albo w jego wyrobiskach.
3.
Prace związane z podawaniem gazów inertnych do podziemnych wyrobisk zakładu
górniczego są prowadzone pod nadzorem osoby dozoru ruchu wyznaczonej przez:
1) w przypadku prowadzenia akcji ratowniczej — kierownika akcji ratowniczej;
2) w przypadku likwidacji zagroŜenia poŜarowego kierownika ruchu zakładu górniczego.
4.
Stosowanie gazów inertnych w akcjach ratowniczych.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
3
4.1.
Decyzję o konieczności stosowania gazów inertnych w czasie akcji ratowniczej podejmuje
kierownik akcji ratowniczej, w uzgodnieniu z kierownikiem jednostki ratownictwa
górniczego.
4.2.
Prace związane ze stosowaniem w akcjach ratowniczych gazów inertnych w wyrobiskach
podziemnych zakładu górniczego powinny być prowadzone z udziałem pogotowia
specjalistycznego do inertyzacji powietrza kopalnianego jednostki ratownictwa górniczego.
4.3.
W akcji ratowniczej gazy inertne do wyrobisk zakładu górniczego mogą podawać równieŜ
inne podmioty wykonujące czynności w ruchu zakładu górniczego w ramach działalności
pogotowia specjalistycznego do inertyzacji powietrza kopalnianego jednostki ratownictwa
górniczego.
4.4.
Zakres udziału innego podmiotu wykonującego czynności w ruchu zakładu górniczego w
ramach działalności pogotowia specjalistycznego do inertyzacji powietrza kopalnianego
jednostki ratownictwa górniczego, określa umowa zawarta pomiędzy tym podmiotem,
a jednostką ratownictwa górniczego.
4.5.
Podczas akcji ratowniczej zakres i częstotliwość kontroli podawania gazów inertnych
określa kierownik akcji ratowniczej.
5.
Stosowanie gazów inertnych w pracach mających na celu likwidację zagroŜenia
poŜarowego.
5.1.
Decyzję o konieczności stosowania gazów inertnych w pracach mających na celu
likwidację zagroŜenia poŜarowego, podejmuje kierownik ruchu zakładu górniczego
po zasięgnięciu opinii właściwego kopalnianego zespołu do spraw zagroŜeń.
5.2.
W czasie podawania gazu inertnego naleŜy dokumentować:
1) ilość gazu podawanego do danego rejonu;
2) wyniki analiz składu chemicznego powietrza pobranego z miejsc ustalonych przez
kierownika działu wentylacji.
5.3.
Rurociąg przesyłowy do podawania gazu inertnego do wyrobisk powinien być wyposaŜony
na wlocie w układ pomiarowy, zapewniający ciągłe wskazania i rejestrację:
1) objętościowego wydatku gazu z rejestracją czasu podawania;
2) ciśnienia gazu wtłaczanego w rurociąg przesyłowy;
3) stęŜenia tlenu w przypadku stosowania azotu pozyskiwanego bezpośrednio z powietrza
atmosferycznego.
5.4.
Do podawania gazów inertnych mogą być wykorzystane istniejące sieci rurociągów
zabudowanych na powierzchni podziemnego zakładu górniczego lub w jego wyrobiskach.
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
4
5.4.1. Rurociągi przesyłowe gazu inertnego powinny być odpowiednio oznakowane.
5.5.
Przed rozpoczęciem podawania gazów inertnych rurociąg doprowadzający gaz inertny z
powierzchni do wyrobisk podziemnych musi być skontrolowany na szczelność przy
pomocy spręŜonego powietrza wtłoczonego do rurociągu pod ciśnieniem 0,25—0,3 MPa.
Instalację naleŜy uznać za szczelną, jeŜeli w ciągu godziny spadek ciśnienia nie przekroczy
wartości 10% ciśnienia pierwotnego.
5.5.1. Sprawdzanie szczelności rurociągu przy pomocy spręŜonego powietrza naleŜy
przeprowadzić równieŜ po kaŜdej przerwie w podawaniu gazów inertnych. Czas trwania
przerwy, po której naleŜy sprawdzić szczelność rurociągu przesyłowego ustala kierownik
działu wentylacji.
5.6.
Zawartość tlenu w podawanym rurociągiem gazie inertnym nie moŜe przekraczać 3 %.
5.7.
We wszystkich wyrobiskach wzdłuŜ trasy rurociągu, którym podawany jest gaz inertny,
naleŜy zapewnić minimalną ilość powietrza, w sposób określony w pkt 4.10. Ilość ta moŜe
być mniejsza w przypadku zastosowania:
1) urządzeń pomiarowo-ostrzegawczych w wyrobiskach;
2) urządzeń do ciągłej kontroli bilansu podawanego rurociągiem gazu inertnego
(jednoczesny pomiar ilości podawanego gazu na wlocie do rurociągu i pomiar ilości
gazu w pobliŜu wylotu z rurociągu z sygnalizacją na stanowisku dyspozytora
wystąpienia róŜnicy wskazań powyŜej 20 %).
5.8.
Podawanie gazów inertnych naleŜy natychmiast przerwać w przypadku zaistnienia
zaburzeń
w
przewietrzaniu
czynnych
wentylacyjnie
wyrobisk,
w sąsiedztwie
inertyzowanych przestrzeni oraz wyrobisk, w których zabudowane są rurociągi
przesyłowe, spowodowanych w szczególności:
1) uszkodzeniem urządzeń wentylacyjnych;
2) tąpnięciem;
3) awarią wentylatorów lutniowych lub uszkodzeniem lutniociągów;
4) przerwą w pracy wentylatora głównego (wentylatorów głównych).
5.9.
Stanowisko obsługi urządzenia podającego gaz inertny musi być wyposaŜone w łączność
telefoniczną.
5.10. W celu zapewnienia bezpieczeństwa pracy w wyrobiskach z zabudowaną instalacją do
podawania gazów inertnych, minimalną ilość powietrza płynącą tymi wyrobiskami naleŜy
określać według wzorów:
1) dla technologii stosowania azotu jako gazu inertnego:
Projekt z dnia 30 lipca 2012 r. Wersja 0.7
_______________________________________________________________________________________________
Pracownik prowadzący sprawę:
Rafał Dąbrowski (DGA), tel. 693 53 82
5
2
min o
V
•
— minimalna ilość powietrza umoŜliwiająca utrzymanie O
2
> 19 % [m
3
/min]
dop
So
wyr
So
rur
So
dop
So
Va
o
V
2
2
2
2
2
min
−
−
=
•
•
•
Va
— wydajność, z jaką podawany jest gaz inertny
[m
3
/min]
rur
So
2
— stęŜenie O
2
w rurociągu
[%]
dop
So
2
— stęŜenie O
2
dopuszczalne w powietrzu kopalnianym
19,0 [%]
wyr
So
2
— stęŜenie O
2
w wyrobiskach
[%];
2) dla technologii stosowania dwutlenku węgla jako gazu inertnego:
2
min co
V
•
—
minimalna ilość powietrza umoŜliwiająca utrzymanie CO
2
< 1 % [m
3
/min]
wyr
Sco
dop
Sco
dop
Sco
rur
Sco
Va
co
V
2
2
2
2
2
min
−
−
=
•
•
•
Va
— wydajność, z jaką podawany jest gaz inertny
[m
3
/min]
rur
Sco
2
— stęŜenie CO
2
w rurociągu
[%]
dop
Sco
2
— stęŜenie CO
2
dopuszczalne w powietrzu kopalnianym
1,0 [%]
wyr
Sco
2
— stęŜenie CO
2
w wyrobiskach
[%].