K

LASYCZNA FILOZOFIA NIEMIECKA

:

 

K

ANT

,

 

F

ICHTE

,

 

H

EGEL

  

1 

 

Temat: Klasyczna filozofia niemiecka: Kant, Fichte, Hegel 

Prowadzący: dr Witold Płotka 

Liczba godzin: 10   

 

 

 

 

Tryb studiów i rok: niestacjonarne; I rok MSU 

Forma zajęć: wykład monograficzny 

 

Opis  zajęć:  Filozofia  krytyczna  Kanta  oraz  jej  kontynuacje  w  myśli  Fichtego  i  Hegla,  w 

sposób  istotny  określiła  i  wciąż  określa  współczesną  refleksję  filozoficzna,  również  poza 

kręgiem  języka  niemieckiego.  Podstawowym  celem  zajęć  Klasyczna  filozofia  niemiecka: 

Kant,  Fichte,  Hegel  jest  prezentacja  dorobku  trzech  wymienionych  w  tytule  myślicieli,  nie 

tylko w odniesieniu do dyskusji z dotychczasową tradycją, ale przede wszystkim, wskazując 

na  ich  nowatorstwo.  Jednocześnie  wspomniane  filozofie  zostaną  przedstawione  jako  nurty 

silnie  zaangażowane  w  proces  kształtowania  praktyki  człowieka,  zarówno  na  poziomie 

indywidualnym,  jak  też  wspólnotowym.  Dodatkowo  celem  wykładu  jest  wskazanie  na 

współczesne  interpretacje  myśli  Kanta,  Fichtego  i  Hegla,  zakreślając  szeroki  horyzont 

możliwych ujęć klasycznej filozofii niemieckiej. 

 

Plan zajęć: 

1.  Co  oznacza  określenie  filozofii  Kanta,  Fichtego  i  Hegla  jako  klasycznej? 

Prezentacja  sylwetek  filozofów  oraz  wskazanie  na  kontekst  historyczno-

filozoficzny  filozofii  XVIII  i  początku  XIX  wieku.  Specyfika  niemieckiej  myśli 

oświeceniowej: Thomasius, Wolff, Baumgarten, Lambert.  

2.  Interpretacja  Kantowskiego  powiedzenia  o  „przewrocie  kopernikańskim”. 

Wskazanie na miejsce filozofii krytycznej w kontekście myśli epistemologicznej. 

Rozróżnienie  poziomu  epistemicznego  od  epistemologicznego.  W  jakiej  relacji 

pozostają  do  siebie  rozum  i  intelekt?  Model  poznania  wg  Kanta.  Antynomie 

czystego rozumu i ich ujęcie na gruncie rozumu praktycznego. 

3.  Filozofia  Fichtego  jako  rozwinięcie  projektu  Kanta.  Teoria  Wiedzy  jako  system 

filozofii transcendentalnej. Zaangażowanie Ja transcendentalnego w praktykę oraz 

wolność jako zasada człowieczeństwa w filozofii Fichtego.  

4.  Propozycje teoretyczne Hegla jako próba rozwiązania antynomicznego charakteru 

rozumu.  Dialektyczny  rozwój  Ducha  w  dziejach.  Stosunek  Hegla  do 

 

K

LASYCZNA FILOZOFIA NIEMIECKA

:

 

K

ANT

,

 

F

ICHTE

,

 

H

EGEL

  

2 

 

dotychczasowej  filozofii.  Próba  interpretacji  fenomenologii  Heglowskiej  w 

kategoriach praktyki i działania oraz z punktu widzenia wspólnoty. 

5.  Wczesna  recepcja  filozofii  krytycznej  i  Heglowskiej:  romantyzm,  młodohegliści, 

neokantyzm.  Podsumowanie:  Podkreślenie  praktycznego  zaangażowania  rozumu 

jako rdzeń klasycznej filozofii niemieckiej.  

 

Bibliografia: 

A)  Literatura sekundarna: 

1.  Adorno  T.  W.,  Horkheimer  M.,  Dialektyka  oświecenia.  Fragmenty  filozoficzne, 

przeł.  M.  Łukaszewicz,  przedkład  przejrzał  i  posłowiem  opatrzył  M.  J.  Siemek, 

Warszawa 1994. 

2.  Kroński T., Hegel, Warszawa 1961. 

3.  Kuderowicz Z., Fichte, Warszawa 1963. 

4.  Kuderowicz Z., Kant, Warszawa 2000. 

5.  Siemek  M.  J.,  Idea  transcendentalizmu  u  Fichtego  i  Kanta.  Studium  z  dziejów 

filozoficznej problematyki wiedzy, Warszawa 1977. 

6.  Żelazny M., Heglowska filozofia ducha, Warszawa 2000. 

7.  Żelazny M., Idea wolności w filozofii Kanta, Toruń 1993 [2. wyd. 2001]. 

 

B)  Literatura źródłowa: 

1.  Fichte J. G., Teoria wiedzy. Wybór pism, T. I, Warszawa 1996 [fragmenty]. 

2.  Hegel G. W. F., Encyklopedia nauk filozoficznych, Warszawa 1990 [fragmenty]. 

3.  Hegel  G.  W.  F.,  Fenomenologia  ducha,  w  tłumaczeniu  Ś.  F.  Nowickiego, 

Warszawa 2002. 

4.  Kant I., Co to jest Oświecenie, [w:] Z. Kuderowicz, Kant, Warszawa 2000. 

5.  Kant  I.,  Krytyka  czystego  rozumu,  w  tłumaczeniu  R.  Ingardena,  Warszawa  1957 

[fragmenty]. 

6.  Kant I., Krytyka praktycznego rozumu, Warszawa 1984 [fragmenty]. 

7.  Kant I., Krytyka władz sądzenia, Warszawa 1986 [fragmenty]. 

 

Warunki zaliczenia: 

Zaliczenie  na  ocenę  egzaminu  pisemnego,  obejmującego  materiał  przedstawiony  na 

zajęciach.