MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO II  

 
 

Zasady oceniania: 

-  Za rozwi!zanie zada" z arkusza II mo#na uzyska$ maksymalnie 50 punktów. 
-  Model  odpowiedzi  uwzgl%dnia  jej  zakres  merytoryczny,  ale  nie  jest  &cis'ym  wzorcem  sformu'owania  (poza  odpowiedziami 

jednowyrazowymi i do zada" zamkni%tych). 

-  Za odpowiedzi do poszczególnych zada" przyznaje si% wy'!cznie pe'ne punkty. 
-  Za zadania otwarte, za które mo#na przyzna$ tylko jeden punkt, przyznaje si% punkt wy'!cznie za odpowied( w pe'ni poprawn!. 
-  Za  zadania  otwarte,  za  które  mo#na  przyzna$  wi%cej  ni#  jeden  punkt,  przyznaje  si%  tyle  punktów,  ile  prawid'owych  elementów 

odpowiedzi (zgodnie z wyszczególnieniem w kluczu) przedstawi' zdaj!cy. 

-  Je#eli  podano  wi%cej  odpowiedzi  (argumentów,  cech  itp.)  ni#  wynika  to  z  polecenia      w  zadaniu,  ocenie  podlega  tyle  kolejnych 

odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest w poleceniu. 

-  Je#eli  podane  w  odpowiedzi  informacje  &wiadcz!  o  zupe'nym  braku  zrozumienia  omawianego  zagadnienia  i  zaprzeczaj!  udzielonej 

prawid'owej odpowiedzi, odpowied( tak! nale#y oceni$ na zero punktów. 

 

Numer 

zadania

 

Oczekiwana odpowied! 

Maksymalna  
punktacja za 
zadanie 

Uwagi 

28. 

Przyk'ad tabeli: 

Podzia' 
polisacharydów 

Przyk'ady  
polisacharydów  

Wyst%powanie polisacharydów w organizmach #ywych 

celuloza 

&ciany komórkowe komórek ro&linnych / niektórych grzybów i 
protistów . 

Strukturalne 

chityna 

wyst%puje w &cianach komórkowych komórek (wi%kszo&ci)grzybów 
/ buduje szkielety zewn%trzne stawonogów. 

skrobia 

wyst%puje w komórkach (strukturach) ro&lin / bulwa ziemniaka. 

Zapasowe 

glikogen 

wyst%puje w komórkach grzybów / narz!dach zwierz!t / w!troba. 

Za prawid'owe sklasyfikowanie w tabeli na polisacharydy strukturalne (celuloza, chityna) i zapasowe 
(skrobia, glikogen)  - 1 pkt 
Za prawid'owe podanie w tabeli dwóch miejsc wyst%powania  - 1 pkt 
Za prawid'owe podanie w tabeli czterech miejsc wyst%powania  - 2  pkt 

 
 
 
 
 
 
 

3 

 

Tabela mo#e mie$ inny uk'ad 
kolumn (np. zaczyna$ si% od 
rodzajów polisacharydów) 
 

 
 
 
 
 
 
 
 

 

29. 

A. – 1 pkt 

1 

 

 

 

 

30. 

 Za ka#d! dobrze oznaczon! faz%  - po 1 pkt 
G2 – 1n, 2c, - 1 pkt 
M – 1n, 1c. – 1 pkt 

 

2 

 

31. 

Za podanie nazwy - fosforylacja substratowa – 1 pkt 

1 

 

32. 

a) Za ustalenie miejsc zachodzenia wymienionych procesów – 1 pkt 
- Chloroplast – procesy anaboliczne, mitochondrium – procesy kataboliczne.  
b) Za poprawne wyja&nienie – 1 pkt 
Przyk'ad wyja&nienia: 
- Chloroplasty i mitochondria  zaopatruj! komórk% w metabolity i/lub ATP. 
- Produkty jednego z organelli s! substratami drugiego / samowystarczalno&$ energetyczna komórki. 

 
 
 

2 

 
 
 
 
 
 
 

33. 

Za poprawnie wyja&nion! zale#no&$ – 1 pkt  
Przyk'ad wyja&nienia: 
- Im lepiej jest rozwini%ta siateczka &ródplazmatyczna szorstka, tym wi%cej jest produkowanego bia'ka. 
-  Obfito&$ siateczki &ródplazmatycznej szorstkiej wzmaga syntez% bia'ek (enzymów). 
 

 
 
 

1 

 

34. 

Za ka#d! z dwóch prawid'owo wymienion! funkcj% – po 1 pkt 
Przyk'ady funkcji wakuol: 

- Utrzymuj! komórk% w stanie uwodnienia (odpowiadaj! za turgor komórki). 
- Magazynuj! zb%dne produkty przemiany materii (glikozydy, alkaloidy, garbniki, kwasy organiczne). 
- Magazynuj! materia'y zapasowe  (bia'ka w postaci ziaren aleuronowych, cukry, t'uszcze). 
- Znajduj! si% w nich barwniki  - antocjany i flawony – nadaj!ce barw% kwiatom, owocom, li&ciom. 
- Znajduj! si% w nich enzymy hydrolityczne upodabniaj!ce wakuole do lizosomów. 
- Wakuole zawieraj! enzymy hydrolityczne (trawi!ce), dzi%ki czemu uczestnicz! w rozk'adzie bia'ek i 

kwasów nukleinowych. 

 
 
 
 
 

2 

Nie uznajemy magazynowania 
skrobi w wakuolach, wydzielania 
wody. 

35. 

Za ka#d! z dwóch poprawnie podanych zale#no&ci - po 1 pkt 
Przyk'ad zale#no&ci: 

-  Chloroplasty w komórkach skórki ro&liny wodnej u'atwiaj! fotosyntez% w &rodowisku wodnym 

(&wiat'o o ma'ym nat%#eniu, rozproszone). 

-  Brak aparatów szparkowych - &rodowisko wodne zapewnia ro&linie sta'! wilgotno&$ (ro&lina nie musi 

oszcz%dza$ wody).  

-  Cienka kutykula w obu warstwach skórki – u'atwia gospodark% wod! i solami mineralnymi.   

 

 
 
 

2 

 

 

 

 

36. 

Za ka#d! z dwóch poprawnie sformu'owanych zalet – po 1 pkt 
Przyk'adowe zalety strtegii: 

-  Wirusy dzia'aj!ce wolno maj! wi%ksze szanse na zaatakowanie nowego (i kolejnych) gospodarza i 

wykorzystanie go. 

-  Stykaj!c si% z organizmami ró#nych gospodarzy wirusy maj! wi%ksze szanse zdobycie przystosowa" 

na drodze mutacji (doboru naturalnego, selekcji). 

) W'!czanie materia'u genetycznego wirusa do materia'u genetycznego gospodarza pozwala na jego 

powielanie i stanowi ochron% przed zniszczeniem. 

)  Powolne dzia'anie wirusa wyd'u#a czas choroby, daj!c  szans% na wynalezienie leków, które je 

zwalcz!. 

)  Powolne dzia'anie wirusa wyd'u#a #ycie chorego cz'owieka, a jest ono przecie# nadrz%dn! warto&ci!. 
)  Na pocz!tku cz'owiek nie ma #adnych objawów i nie cierpi. 

 

 
 
 
 
 
 

2 

 

37. 

Za poprawnie podany wp'yw bakterii – 1 pkt 
Przyk'ad odpowiedzi: 
- Proces ten powoduje zakwaszenie gleby. 
- Powstaj! jony SO

4

2-

 

Za podanie konsekwencji – 1 pkt 
Przyk'ad odpowiedzi:   

-  [onsekwencj! zakwaszenia jest zubo#enie  &wiata ro&linnego na tym terenie. 
-  Na glebie kwa&nej mog! rozwija$ si% ro&liny kwasolubne. 
-  Tworz! si% siarczany potrzebne dla prawid'owego wzrostu i rozwoju ro&lin.  

 

 
 
 
 

2 

 

38. 

Za wskazanie sposobu dzia'ania leku – 1 pkt 
Przyk'ad odpowiedzi: 

-  Lek powinien blokowa$ dzia'anie bia'ek gronkowca s'u#!cych do uwalniania #elaza z erytrocytów. 
-  Lek mo#e blokowa$ ekspresj% genów bia'ek gronkowca. 

Za okre&lenie efektów  dzia'ania leku – 1 pkt 
Przyk'ad odpowiedzi: 

- które to dzia'anie przerwie dostarczanie #elaza do komórki gronkowca / zaburzenie metabolizmu /, co 

spowoduje unieszkodliwienie bakterii – 1 pkt 

LUB: 

- Za podanie ka#dego dwóch sposobów mechanizmów dzia'ania leku – po 1 pkt 

 

 
 
 
 
 

2 

 

 

39. 

Za ka#de z dwóch logicznych wyja&nie" – po 1 pkt 
Przyk'ady wyja&nie": 
a) Dzi%ki temu, #e tworz! si% k%py mchów, u'atwia to utrzyma$ wod% mi%dzy ro&linami.(U'atwia to 

pobieranie wody przez listki)   

b) Dzi%ki bezpo&redniej blisko&ci gametangiów * i + u'atwione jest zaplemnienie (zap'odnienie, 

przeniesienie plemników przez wod% do rodni). – 1 pkt 

 

 

 
 

2 

 
 
 
 
 
 

 

40. 

Za podanie prawid'owej nazwy organu – 1 pkt  
Modyfikacji uleg'y 'odygi (bulwa ziemniaka i k'!cze kosa$ca). 
Za poprawne wyja&nienie – 1 pkt 
Przyk'ady wyja&nie": 
- Gromadz! materia'y (substancje) zapasowe (w%glowodany) (zu#ywane 
  do budowy wzrostu i rozwoju tych ro&lin). 
- Obydwie 'odygi u'atwiaj! wegetatywne rozmna#anie si% tych ro&lin. 
- ['!cze kosa$ca pozwala na lepsze umocowanie  ro&liny w glebie. 
- S! organami przetrwalnikowymi. 

 
 
 
 

2 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

41. 

Za podanie nazwy - symetria promienista. – 1 pkt 
Za poprawne uzasadnienie – 1 pkt 
Przyk'ad uzasadnienia: 
- Ukwia' jest  zwierz%ciem osiad'ym, które musi odbiera$ bod(ce ze wszystkich kierunków (nie mo#e 

zmieni$ swojego po'o#enia).  

- Symetria promienista u'atwia ukwia'owi (jako zwierz%ciu osiad'emu) zdobywanie pokarmu i obron%. 
 

 
 
 

2 

Nie uznaje si% znaczenia symetrii 
promienistej w rozmna#aniu i 
regeneracji. 
 

42. 

Za ka#de z dwóch poprawnych wyja&nie" – po 1 pkt 
Przyk'ady odpowiedzi: 

- Gruczo'y &linowe produkuj! &lin% zawieraj!c!  substancj%, która przeciwdzia'a krzepni%ciu krwi / 

Gruczo'y &linowe produkuj! &lin% zawieraj!c!  hirudin%. 

- Du#e kieszeniowate wole u'atwia magazynowanie krwi (zmieszana z hirudin! d'ugo zachowuje 

&wie#o&$ – nie krzepnie). 

 
 
 

2 

 

 

43. 

Za wskazanie (róde' wodoru – 1 pkt 
- ,ród'em wodoru w procesie fotosyntezy ro&lin zielonych jest woda, a w procesie fotosyntezy 

purpurowych bakterii siarkowych – siarkowodór. 

Za poprawne wyja&nienie – 1 pkt 
Przyk'ady odpowiedzi: 
- Ró#nica (róde' wynika z tego, #e fotosynteza ro&lin zielonych zachodzi w warunkach tlenowych, a 

wymienione bakterie s! beztlenowcami -  w ich otoczeniu jest dost%pny H

2

S.  

- Organizmy te #yj! w ró#nych &rodowiskach ( tlenowe , beztlenowe). 

 
 
 
 

2 

 
 
 
 
 
 

 

44. 

Za prawid'owe uzupe'nienie ka#dej z dwóch luk schematu – 1 pkt 
Lewa strona schematu – niski poziom ATP; prawa strona schematu – wysoki poziom ATP. 

 

1 

 

45. 

Za w'a&ciwy wybór krzywej - krzywa A – 1 pkt 
Za poprawne uzasadnienie – 1 pkt 
Przyk'ad uzasadnienia: 
- Poniewa# organizmy stenotermiczne s! to takie organizmy, które wykazuj! w!ski zakres tolerancji na 

temperatur% (których aktywno&$ przypada na znacznie w%#szy zakres temperatur).  

 
 

2 

 
 
 
 
 
 

46. 

Za prawid'owo sformu'owany problem badawczy – 1 pkt 
Problem badawczy - przyk'ady: 
- W jaki sposób samce konika polnego wabi! samice (w okresie godowym)a 
- Wra#liwo&$ samic konika polnego na d(wi%ki wydawane przez samca. 
- Czy samice konika polnego bardziej reaguj! na widok samca czy na jego g'osa 
- Badanie zachowa" godowych koników polnych. 

 
 
 

1 

 
 
 
 
 
 
 

47. 

Za prawid'owo sformu'owany wniosek – 1 pkt 
Przyk'ad wniosku: 

- Bez wzgl%du na po'o#enie ga'!zki, p%dy zawsze wykazuj! geotropizm ujemny, a korzenie – 

geotropizm dodatni. 

- Bez wzgl%du na po'o#enie ga'!zki p%dy i korzenie rosn! w swoim naturalnym kierunku - p%dy w gór% 

a korzenie w dó' 

 

 
 
 

1 

 

 
 
 
 
 
 

48. 

Za ka#d! z dwóch prawid'owo podan! sytuacj% wraz z uzasadnieniem – po 1 pkt 
Przyk'ady sytuacji: 

- Wykrycie przest%pcy – mo#liwo&$ sprawiedliwego ukarania. 
- Uniewinnienie (oczyszczenie z zarzutów) niewinnie oskar#onych – rehabilitacja spo'eczna. 
- Ustalenie to#samo&ci osób zaginionych, pozbawionych pami%ci – odnajdywanie rodzin. 
- Ustalenie to#samo&ci osób znalezionych martwych: ofiar dzia'a" wojennych, zamachów 

 
 
 
 

2 

 
 
 
 
 
 

 

terrorystycznych i katastrof – odnajdowanie rodzin, pochówek (rodziny, pa"stwo). 

- Pomoc w ustaleniu naturalnych rodziców dzieci adoptowanych (je#eli chc! ich pozna$) – odnowienie 

wi%zi rodzinnych, scalanie rodzin. 

- Rozstrzyganie sporów o ojcostwo – alimenty, kontakty dziecka z biologicznym ojcem. 

 
 
 
 
 

49. 

Za prawid'owo podane fenotypy dwóch osobników – 1 pkt 
a) czarny,  b) br!zowy  
b) Za prawid'owo zapisan! krzy#ówk% – 1 pkt 
(AaBb b aaBb) 

 

 

AB 

aB 

Ab 

ab 

aB  AaBB  aaBB  AaBb  aaBb 
ab  AaBb  aaBb  Aabb  aabb 

 

c) Za podanie prawdopodobie"stwa - 25c /0,25 / d /1 - 4 osobników albinotycznych – 1 pkt 
  

 
 
 
 
 

3 

 

 
Dopuszcza si% zapis krzy#ówki w 
ka#dej innej formie. 
 
Nie uznajemy wyniku 25c przy z 
b'%dnie zapisanej krzyzówce. 
 

 

 

50. 

I sposób punktacji: (stosowany, gdy brak odpowiedzi na drug! cz%&$ polecenia, lub jest ona b'%dna) 
Za zapisanie prawid'owych genotypów  kobiety (II) – 1 pkt 
e

D

e

d

 

Za zapisanie prawid'owych genotypów m%#czyzn (I, III, IV) – 1 pkt 
I – e

d

g; II –; III – e

d

g; IV – e

d

g  

 
 II sposób punktacji (stosowany, gdy ucze"  przedstawi' prawid'owe uzasadnienie faktu, #e daltonizm 
jest cech! recesywn!  otrzyma' tylko jeden pkt za zapisanie genotypów lub nie otrzyma' go wcale). 
 
Przyk'ady prawid'owych  argumentów wynikaj!cych  z  wiedzy ucznia – 1 pkt 

-  Heterozygotyczne kobiety nie s! daltonistkami, lecz tylko nosicielkami tego genu. 
-  Gdyby gen na daltonizm by' dominuj!cy, to nie by'oby nosicielek tego genu i  choroba 

wyst%powa'aby podobnie cz%sto u m%#czyzn i kobiet. 

Uwaga: 
Je#eli ucze" poda, #e na podstawie analizy schematu nie mo#na uzasadni$, #e daltonizm jest cech! 
recesywn! – 1 pkt. 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

2 

 

Dopuszcza inne oznaczenia 
literowe alleli (A, a; B, b; H, h. 
Nawet bez ich obja&nienia. 
 

 
 
 
 
 
 
 
 

51. 

Za podanie rodzaju zmienno&ci - zmienno&$ niedziedziczna – 1 pkt. 
Za poprawny argument – 1 pkt 
Przyk'adowy argument:  

- Zmiana barwy na ró#ow! jest spowodowana przez kwa&ne pod'o#e.   
- Zmian% barwy kwiatów warunkuje zmiana &rodowiska.  
- Warunki (czynniki) &rodowiskowe wp'ywaj! na zmian% barwy kwiatów na ró#ow!. 

 
 
 

2 

 
 
 
 

 

 

52. 

Za logiczne wyja&nienie – 1 pkt 
Przyk'ady wyja&nie": 
Skuteczno&$  oznacza: 

-  Takie przystosowania do #ycia w danym &rodowisku, dzi%ki którym gatunek b%dzie móg' tam #y$ 

(rozwija$ si%) i wydawa$ potomstwo. 

-  Wytworzenie (zespo'u) cech u'atwiaj!cych gatunkowi #ycie i prze#ycie w danym &rodowisku. 

 
 
 

1 

 
 
 
 
 

 

53. 

Za narysowanie piramidy i wstawienie cyfr w odpowiednie miejsca – 1 pkt 
Za poprawne nazwanie 2 poziomów (w przypadku prawid'owego rysunku piramidy) – 1 pkt 

Za poprawne nazwanie 4 poziomów – 2 pkt 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

3 

 

Podpisy poziomów w nawiasach s! 
odpowiedziami alternatywnymi. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

54. 

Za ka#de z dwóch  poprawne okre&lenie  uwzgl%dniaj!ce gloLalne skutki wycinania lasów -  po 1 pkt  
Przyk'ad odpowiedzi:  

-  Nadmierne wycinanie lasów powoduje zmniejszenie biomasy producentów (wykorzystuj!cych 

dwutlenek w%gla w procesie fotosyntezy), co mo#e spowodowa$ zwi%kszenie st%#enia 
dwutlenku w%gla w atmosferze. 

-  Mo#e to doprowadzi$ do wyst!pienia efektu cieplarnianej. 

 
 
 

2