A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

36 

Ś

WIATOWE STANDARDY WYKONYWANIA 

ORZECZE

Ń

  

Andrzej Bałandynowicz 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicz-

nym monitorowaniem w Stanach Zjednoczo-

nych Ameryki 

I. Okre

ś

lenie problemu 

Arizona do

ś

wiadcza dłu

Ŝ

szego ni

Ŝ

 dziesi

ę

cioletni okres wzrostu populacji 

wi

ę

ziennej. Dane z Departamentu Sprawiedliwo

ś

ci USA pokazuj

ą

, 

Ŝ

e popu-

lacja  wi

ę

zienna  w  tym  stanie  w  roku  1998  liczyła  16.261  osadzonych  na 

13.884 miejsc w zakładach karnych. Wi

ę

zienia stanowe i areszty okr

ę

gowe 

s

ą

  przepełnione,  natomiast  budowa  nowych  w  celu  sprostania  przewidywa-

nemu wzrostowi liczby osób odbywaj

ą

cych kar

ę

 pozbawienia wolno

ś

ci stała 

si

ę

 mniej korzystna z powodów finansowych. Próbuj

ą

c zaradzi

ć

 tej sytuacji, 

stanowy  organ  ustawodawczy  podj

ą

ł  działania  legislacyjne  w  lipcu  1988  r., 

na  mocy  których  wydzielono 

ś

rodki  na  realizacj

ę

  programu  aresztu  domo-

wego  z  elektronicznym  monitorowaniem  (EM)  prowadzonego  przez  Depar-
tament do Spraw Poprawczych (ADC – Arizona Department of Corrections). 
Programem  tym  obj

ę

to  pocz

ą

tkowo  o

ś

miu  skazanych,  a  aktualnie  znajduje 

on zastosowanie wobec pi

ę

ciuset osadzonych.  

W okr

ę

gu Pima stanu Arizona funkcjonuj

ą

 niezale

Ŝ

nie dwa modele wyko-

nywania aresztu domowego wsparte monitorowaniem elektronicznym. Jeden 
organizowany jest dla przest

ę

pców skazywanych na dłu

Ŝ

sze kary izolacyjne 

i  wymagaj

ą

cych  intensywnych  działa

ń

  resocjalizacyjnych  i  prowadzi  go  De-

partament Probacji dla Dorosłych S

ą

du Okr

ę

gowego (APD – Adult Probation 

Department).  Drugi  za

ś

,  kierowany  do  skazanych,  którzy  uprzednio  nie  byli 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

37 

karani  i  okre

ś

lani  s

ą

  jako  mniej  niebezpieczni  dla  społecze

ń

stwa  i  prowa-

dzony przez Departament do Spraw Poprawczych (ADC).  

Areszt  domowy  z  elektronicznym  monitorowaniem  jest  alternatyw

ą

  do 

osadzania w wi

ę

zieniu. Pozwala przest

ę

pcy odby

ć

 cz

ęść

 lub cało

ść

 wyroku 

w swoim własnym domu. W tym czasie jest on monitorowany elektronicznie. 
Potencjaln

ą

  korzy

ś

ci

ą

  jest  ograniczenie  populacji  wi

ę

ziennej  bez  zwi

ę

ksza-

nia w nieakceptowanym stopniu ryzyka dla otoczenia. Ta kara 

ś

redniej mocy 

mo

Ŝ

e  tak

Ŝ

e  obni

Ŝ

y

ć

  ogólne  koszty  zwi

ą

zane  z  izolacj

ą

  wi

ę

zienn

ą

  poprzez 

przyjmowanie  osób,  które  nie  sprostały  warunkom  systemu  probacji.  Mo

Ŝ

li-

we jest te

Ŝ

 oszcz

ę

dzenie 

ś

rodków stanowych i okr

ę

gowych przeznaczonych 

na opiek

ę

 medyczn

ą

 dla poddanych probacji, którzy znajdowaliby si

ę

 w wi

ę

-

zieniu, gdyby program aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem 
nie  istniał.  Osoby  kierowane  do  systemu  probacji,  które  tym  samym  nie 
przebywaj

ą

  w  wi

ę

zieniu,  mog

ą

  pracowa

ć

,  a  przez  to  uiszcza

ć

  zas

ą

dzone 

grzywny,  opłaty  za 

ś

wiadczenia  socjalne  oraz  ró

Ŝ

ne  nale

Ŝ

no

ś

ci  i  tytuły  wy-

konawcze.  Mo

Ŝ

liwe  jest  tak

Ŝ

e  wykorzystanie  tej  kary 

ś

redniej  mocy  jako 

elementu intensywnego nadzoru probacyjnego. 

Areszt domowy z elektronicznym monitorowaniem mo

Ŝ

e zwi

ę

kszy

ć

 ogól-

n

ą

 liczb

ę

 przest

ę

pców znajduj

ą

cych si

ę

 pod rzeczywistym nadzorem proba-

cyjnym. Wzrastaj

ą

ca kontrola mo

Ŝ

e by

ć

 uwa

Ŝ

ana za ograniczenie, je

ś

li jest 

wykonywana w przypadkach, w których wystarczyłyby słabsze formy nadzo-
ru. Z drugiej strony niedostateczna kontrola nad przest

ę

pcami mo

Ŝ

e prowa-

dzi

ć

  do  wzrostu  niebezpiecze

ń

stwa  z  ich  strony  dla  społecze

ń

stwa. 

W areszcie  domowym  z  elektronicznym  monitorowaniem  nie  przebywa 

Ŝ

a-

den  przest

ę

pca  skazany  za  zbrodni

ę

  I  kategorii,  cho

ć

  program  tej  kary  po-

my

ś

lany  jest  szczególnie  dla  osób  o  wysokim  ryzyku  i  du

Ŝ

ych  potrzebach 

resocjalizacyjnych. A zatem, jest on adresowany do osób legitymuj

ą

cych si

ę

 

znaczn

ą

  karier

ą

  kryminaln

ą

,  uzale

Ŝ

nionych  od  nałogów  i  prowadz

ą

cych 

aspołeczny tryb 

Ŝ

ycia oraz szukaj

ą

cych wsparcia w destruktywnych grupach 

społecznych. 

Rodzaj aresztu domowego z odpowiednim zakresem monitoringu uzale

Ŝ

-

niony jest ka

Ŝ

dorazowo od wst

ę

pnego szacunku diagnostycznego b

ę

d

ą

cego 

sum

ą

  cech  i  wła

ś

ciwo

ś

ci  osobowo

ś

ciowych  sprawcy  rzutuj

ą

cych  na  zacho-

wanie. Kurator s

ą

dowy w oparciu o ustalenia zawarte we wst

ę

pnej diagnozie 

przypadku wnioskuje do s

ą

du o zastosowanie aresztu z jednoczesnym mo-

nitorowaniem na poziomie okre

ś

lonej intensywno

ś

ci nadzoru. 

Ten  rodzaj  kary 

ś

redniej  mocy  wypełnia  istotn

ą

  luk

ę

  pomi

ę

dzy  kara  po-

zbawienia  wolno

ś

ci  a  zwykł

ą

  probacj

ą

1

.  Ponadto  odchodzi  od  tradycyjnego 

karania  i  stwarza  mo

Ŝ

liwo

ś

ci  tzw.  „poszerzenia  sieci”,  czyli  zró

Ŝ

nicowania 

                                       

1

  B. R. M c   C a r t h y, Intermediate punishments: Intensive supervision, home confinement and 

electronic surveillance, Monsey, N.Y. 1987, Willow Tree. 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

38 

form  kontroli  pa

ń

stwa  nad  przest

ę

pcami.  W  literaturze  mo

Ŝ

na  znale

źć

  trzy 

typy efektu „poszerzania sieci”, tj. „ró

Ŝ

norodne sieci”, „silniejsze sieci”, „szer-

sze sieci”

2

. Pierwszy odnosi si

ę

 do wykorzystywania alternatywnych progra-

mów,  takich  jak  intensywny  nadzór  probacyjny  (IPS  –  Intensive  Probation 
Supervision) i areszt domowy z elektronicznym monitorowaniem. Drugi doty-
czy alternatywnych sposobów i metod zwi

ę

kszaj

ą

cych kontrol

ę

 pa

ń

stwa nad 

skazanymi.  I  ostatni,  oznacza  bezwzgl

ę

dny  wzrost  liczby  przest

ę

pców  pod 

ró

Ŝ

nymi formami kontroli pa

ń

stwa. Jednym z pierwszych opracowa

ń

, w któ-

rym  próbowano  okre

ś

li

ć

  efekt  „poszerzania  sieci”,  była  praca  Deckera

3

. 

Przeprowadzono  w  niej  analiz

ę

  programu  poprawczego  dla  nieletnich  na 

przykładzie du

Ŝ

ej aglomeracji miejskiej, który wykazał wzrost liczby raportów 

policyjnych i aresztowa

ń

 osób nieletnich. Autor bada

ń

 wykorzystał test ró

Ŝ

ni-

cowy  dla  okresu  przed  programem  i  o

ś

miu  lat  po  jego  zako

ń

czeniu 

z uwzgl

ę

dnieniem  trzech  zmiennych  w  postaci:  zawiadomienia  o  przest

ę

p-

stwach,  charakteru  narusze

ń

  prawa  i  rodzaju  odpowiedzialno

ś

ci  karnej. 

W konsekwencji zaobserwowano wzrost liczby osób kierowanych do s

ą

dów 

i orzekanie tradycyjnych 

ś

rodków odpowiedzialno

ś

ci karnej, zamiast ograni-

czania si

ę

 do alternatywnych metod karania. Tym samym nast

ą

piło zjawisko 

zintensyfikowania  efektu  „poszerzenia  sieci”.  Wykonywanie  kary  aresztu 
domowego  wspartego  monitorowaniem  elektronicznym  odpowiada  zapo-
trzebowaniu na prewencyjny jej model ze strony społecze

ń

stwa z jednocze-

snym  oddziaływaniem  na  potrzeby  resocjalizacyjne  skazanych

4

.  Ponadto 

ś

rodek  ten  bazuje  na  substracie  ograniczonej  wolno

ś

ci  i  nie  pozbawia  jed-

nostki tych praw i swobód, co czyni kara izolacyjna. Jest on znacznie finan-
sowo mniej dolegliwy dla społecze

ń

stwa od przetrzymywania w klasycznym 

wi

ę

zieniu

5

.  

Ź

ródłem  propozycji  rozszerzonego  wykorzystania  kar 

ś

redniej  mocy 

i 

ś

rodków probacji w stosunku do kar izolacyjnych jest tzw. „Projekt Orzecz-

nictwa”, b

ę

d

ą

cy pa

ń

stwow

ą

 organizacj

ą

 działaj

ą

c

ą

 na rzecz reformy polityki 

kryminalnej  w  kierunku  znacznego  ograniczenia  przest

ę

pczo

ś

ci.  W  1995  r. 

organizacja ta odnotowała, i

Ŝ

 prawie dwa miliony Amerykanów znajduje si

ę

 

w  wi

ę

zieniach  i  aresztach  oraz  całkowity  koszt  ich  pobytu  obci

ąŜ

a  bud

Ŝ

et 

                                       

2

  D.  P a l u m b o,  M.  C l i f f o r d,  Z.  S n y d e r - J o y,  From  net-widening  to  intermediate  sanc-

tions:  The  transformation  of  alternatives  to  incarceration  from  malevolence  to  benevolence, 
Paper presented at the 42 Annual Meeting of the American Society of Criminology, Baltimore, 
November, M. D. 1994. 

3

  S. D e c k e r, A systematic analysis of diversion: Net-widening and beyond, Journal of Crimi-

nal Justice 1985, nr 16. 

4

 R. J. L a u e n, Community-managed corrections and other solutions toamerica`s prison crisis, 

New York 1988, American Corrections Association. 

5

  B. R. M c   C a r t h y, Intermediate punishments: Intensive supervision, home confinement and 

electronic surveillance, Monsey, N.Y. 1987, Willow Tree; A. A. V a s s, Alternatives to prison: 
Punishment, custody and the community, Newbury, C. A. 1990, Sage.  

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

39 

pa

ń

stwa  kwot

ą

  ponad  20  milionów  dolarów  rocznie  (Sentencing  Projekt 

1995). W raporcie tym porównywano dane dotycz

ą

ce osadzonych w wi

ę

zie-

niach w uprzemysłowionych krajach 

ś

wiata; i tak Stany Zjednoczone Amery-

ki  maj

ą

  jeden  z  najwy

Ŝ

szych  wska

ź

ników  w 

ś

wiecie  osób  osadzonych 

w zakładach karnych i plasuj

ą

 si

ę

 na czele 22 pa

ń

stw pod wzgl

ę

dem liczby 

wi

ęź

niów na 100 tys. mieszka

ń

ców (426 osadzonych na 100 tys. mieszka

ń

-

ców). 

Ostro

Ŝ

niejsze spojrzenie na kary 

ś

redniej mocy i system probacji prezen-

tuje B. R. Mc Carthy. Jej pogl

ą

dy odzwierciedlaj

ą

 nast

ę

puj

ą

ce stwierdzenia: 

„Rozwijanie,  testowanie  i  doskonalenie  nowych  strategii  poprawczych  nie 
jest zadaniem łatwym... Tylko dokładnie studiuj

ą

c i planuj

ą

c, mo

Ŝ

emy zrów-

nowa

Ŝ

y

ć

 koszty i cele społecznej kontroli, czego wymaga wprowadzenie kar 

o 

ś

redniej mocy”

6

. Praca Mc Carthy jest kompilacj

ą

 bada

ń

 dotycz

ą

cych pro-

gramów  wykonywania  intensywnych  nadzorów  probacyjnych  (IPS)  w  Geor-
gii,  Massachussets,  New  Jersey,  Oregon,  Ohio  i  Visconsin  oraz  oceny  sto-
sowania  aresztów  domowych  z  monitorowaniem  elektronicznym  (EM) 
w Texsasie, Florydzie i Kentucky. We wnioskach autorka stwierdza, i

Ŝ

 „zbyt 

cz

ę

ste  prezentowanie  fragmentarycznych  wyników  analiz  empirycznych  nie 

tylko osłabia entuzjazm na ich rzecz, ale tak

Ŝ

e rozwój tych instytucji karnych. 

Cele  bada

ń

  dotycz

ą

cych  efektywno

ś

ci  systemu  probacji  s

ą

  jasne  i powinny 

ustali

ć

, w jaki sposób najlepiej wykonywa

ć

 te 

ś

rodki, stwierdzi

ć

, czy stanowi

ą

 

strategi

ę

 rzeczywistej kontroli społecznej oraz czy daj

ą

 szans

ę

 osobom pod-

danym  rygorom  kar 

ś

redniej  mocy  i 

ś

rodkom  probacji  wróci

ć

  do 

Ŝ

ycia  na 

wolno

ś

ci”

7

. 

Oponenci wobec idei rozszerzania w polityce kryminalnej wykorzystywa-

nia  kar 

ś

redniej  mocy  i 

ś

rodków  probacji  skupiaj

ą

  si

ę

  na  krytyce  zjawiska 

efektu „poszerzania sieci”. Istotny argument wysuwany przez tych autorów to 
fakt,  i

Ŝ

  zmierzaj

ą

  te  kary  do  rozbudowy  instytucjonalnego  zakresu  kontroli 

nad przest

ę

pcami, a nie redukuj

ą

 go, pomimo głoszonych deklaracji. W lite-

raturze  przewa

Ŝ

aj

ą

  jednak  głosy  zwolenników  rozbudowanego  systemu ka-

rania  o 

ś

rodki  penalne  bazuj

ą

ce  na  fundamencie  ograniczonej  wolno

ś

ci 

i wolno

ś

ci  dozorowanej.  Podkre

ś

la  si

ę

  odci

ąŜ

enie  zakładów  karnych  oraz 

stworzenie  intensywnego  nadzoru  dzi

ę

ki  monitorowaniu  elektronicznemu 

spełniaj

ą

cym  w  sposób  bardziej  skuteczny  funkcje  ochrony  społecze

ń

stwa 

przed ponownymi zachowaniami inkryminowanymi ze strony osób nadzoro-

                                       

6

  H. C. C o w e y, S. M e n a r d, Community corrections diversion in Colorado, Journal of Crimi-

nal Justice 1989, nr 12, s. 132. 

7

  A. K. S c h m i d t, Electronic monitoring: Who uses it? How much does it cost? Does it work?, 

Corrections Today, December 1987; J. B.  V a u g h n, Planning for change: The use of elec-
tronic monitoring as a correctional alternative, 1986, (w:) Intermediate punishments: Intensive 
supervision, home confinement and electronic surveillance, B. R. M c   C a r t h y, Monsey, NY 
1987, Willow Tree. 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

40 

wanych. Areszt domowy wzmocniony systemem kontroli sprawowanej przez 
techniczne  monitorowanie  zachowania  skazanego  pozwala  na  skuteczn

ą

 

prób

ę

  eliminowania  potencjalnych  przest

ę

pstw  i  zastosowanie  indywidual-

nych interwencji resocjalizacyjnych

8

. 

Blomberg, Waldo i Burcroff badali skuteczno

ść

 aresztu domowego z u

Ŝ

y-

ciem  i  bez  stosowania  nadzoru  elektronicznego

9

.  Autorzy  uznali  i

Ŝ

:  „areszt 

domowy  bez  elektronicznego  monitorowania  jest  wyj

ą

tkiem  od  zasady... 

Natomiast praktyka penitencjarna powinna i

ść

 w kierunku powstawania ró

Ŝ

-

nych programów wykonywania aresztu domowego wykorzystuj

ą

cego nadzór 

elektroniczny,  co  spowoduje  zró

Ŝ

nicowanie  stopnia  dolegliwo

ś

ci  i  zakresu 

stosowania indywidualnych metod i 

ś

rodków poprawczych”

10

. 

Departament  Szeryfa  Okr

ę

gu  Palm  Beach  wprowadził  pilota

Ŝ

owy  pro-

gram  aresztu  domowego  z  elektronicznym  monitorowaniem  w  grudniu 
1994 r.,  w  celu  redukcji  przepełnienia  w  miejscowym  areszcie.  Uznano, 

Ŝ

e 

ś

rodek ten jest efektywny kosztowo w porównaniu z osadzeniem w wi

ę

zieniu 

oraz 

Ŝ

e osi

ą

gni

ę

to sukces w zakresie minimalizacji ryzyka dla otoczenia. 

Lilly,  Ball  i  Wright  (1985)  omawiaj

ą

  rozwój  instytucji  aresztu  domowego 

w Kentucky  oraz  oceniaj

ą

  jego  skuteczno

ść

  i  zjawisko  efektu  „poszerzania 

sieci”

11

.  Osobami  badanymi  były  jednostki  notorycznie  popełniaj

ą

ce  wykro-

czenia  oraz  uznane  winnymi  przest

ę

pstw  bez  u

Ŝ

ycia  przemocy,  głównie 

dotyczy  to  prowadzenia  pojazdu  pod  wpływem  alkoholu  lub  niealimentacji. 
Konkluduj

ą

c, autorzy stwierdzaj

ą

: „W okr

ę

gu Kenton areszt domowy nie był 

traktowany  jako 

ś

rodek  powi

ę

kszaj

ą

cy  liczb

ę

  osób  obj

ę

tych  kontrol

ą

  spo-

łeczn

ą

 pa

ń

stwa, gdy

Ŝ

 w okresie ponad jednego roku skazano na areszt do-

mowy jedynie trzydzie

ś

ci pi

ęć

 osób. Badania osób skazanych na areszt do-

mowy wykazały, 

Ŝ

e w stosunku do osiemdziesi

ę

ciu procent z nich wcze

ś

niej 

stosowano instytucj

ę

 aresztu b

ą

d

ź

 umieszczenia w zakładzie karnym, nato-

miast dwadzie

ś

cia procent osób skazanych w dotychczasowej karierze kry-

minalnej nie przebywało w wi

ę

zieniu i mo

Ŝ

na w stosunku do nich uzna

ć

, 

Ŝ

e 

system 

ś

rodków sprawiedliwo

ś

ci karnej został rozszerzony o te osoby”

12

. 

                                       

8

  T. G. B l o m b e r g, G.  P. W a l d o, C. B u r c o f f, Home confinement  and electronic surveil-

lance,  (w:)  Intermediate  punishments:  Intensive  supervision  home  confinement  and  elec-
tronic surveillance, B. R. M c   C a r t h y (ed.), Monsey B. R., NY, 1987, Willow Tree. 

9

  T. G. B l o m b e r g, G. P. W a l d o, C. B u r c o f f, Home confinement…, op. cit., s. 91. 

10

 R.  N.  L i l l y,  R.  A.  B a l l,  J.  W r i g h t,  Home  incarceration  with  electronic  monitoring  in 

Kenton  Country,  KY:  An  Evaluation,  (w:)  Intermediate  punishments:  Intensive  supervision, 
home confinement and electronic surveillance, B. R. M c   C a r t h y (ed.), Monsey, NY, 1987, 
Willow Tree. 

11

 R. N. L i l l y, R. A. B a l l, J. W r i g h t, Home incarceration…, op. cit., s. 212. 

12

 M. M u s h e n o, D. P a l u m b o, S. M a y n a r d - M o o d y, J. L e v i n e, Evaluating the imple-

mentation  of  community  corrections,  (w:)  Community  corrections:  A  community  field  ap-
proach, D. E. D u f f e e, E. F. M c   G a r r e l l (Eds), Cincinnati, O. H. 1987, Anderson. 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

41 

Musheno,  Palumbo,  Maynard-Moody  i  Levine  (1987)  ocenili  wdra

Ŝ

anie 

aresztu  domowego  wspartego  indywidualnymi  programami  poprawczymi 
w Oregonie,  Colorado  i  Connecticut

13

. W Colorado,  jak  stwierdził Musheno, 

społeczny  program  poprawczy  wraz  z  aresztem  przebiegał  pomy

ś

lnie 

i ograniczył polityk

ę

 orzekania oraz wykonywania bezwzgl

ę

dnej kary pozba-

wienia wolno

ś

ci. Morris i Tonry (1990) wyrazili pogl

ą

d, 

Ŝ

e 

ś

rodki alternatyw-

nego karania w stosunku umieszczania w wi

ę

zieniu „były cz

ę

sto nie alterna-

tywami, lecz dodatkowymi sankcjami...”

14

. Na poparcie tej tezy zauwa

Ŝ

yli, 

Ŝ

e 

wzrastaj

ą

cemu  wykorzystaniu  kar 

ś

redniej  mocy  i  systemu  probacji  w  Sta-

nach  Zjednoczonych  Ameryki  pomi

ę

dzy  1980  a  1998  rokiem  towarzyszył 

najwi

ę

kszy w dziejach wzrost populacji wi

ę

ziennej pomimo zmniejszenia si

ę

 

o  około  dwóch  procent  liczby  popełnianych  przest

ę

pstw  w  drugiej  połowie 

tego  okresu.  Autorzy  stwierdzili,  i

Ŝ

:  „Ruch  alternatywny  prowadzi  do  wielu 

eksperymentów  w polityce kryminalnej  w  postaci kreowania kar:  wykonania 
prac  na  cele  społeczne,  aresztu  rezydencjalnego,  aresztu  wzmocnionego 
monitorowaniem  elektronicznym,  o

ś

rodków  terapii  odwykowej  dla  alkoholi-

ków  i  narkomanów  w  systemie  przymusowego  uczestnictwa  oraz 

ś

rodków 

wolno

ś

ci  dozorowanej  opartej  na  nadzorze  kuratorskim,  a  mimo  to  trudno 

zaobserwowa

ć

 ograniczenie populacji osób uwi

ę

zionych”

15

. 

Innym autorem, który prezentuje podobny pogl

ą

d, jest Vass (1990): „Zwo-

lennicy reformy karania nie mog

ą

 wykaza

ć

 

Ŝ

adnych realnych lub odczuwal-

nych  oszcz

ę

dno

ś

ci,  je

Ŝ

eli  nie  zostanie  zredukowana  populacja  wi

ę

zienna 

w takim  stopniu, 

Ŝ

e  umo

Ŝ

liwi  to  zamkni

ę

cie  jakiego

ś

  zakładu  karnego  lub 

jego  oddziału,  a  personel  b

ę

dzie  zwolniony  z  pracy”

16

.  Vass  twierdzi, 

Ŝ

e 

ś

rodki alternatywnego karania w stosunku do umieszczania w wi

ę

zieniu b

ę

-

d

ą

 słu

Ŝ

yły jedynie poszerzaniu sieci kontroli pa

ń

stwa tak długo, jak zakłady 

karne b

ę

d

ą

  zwalnia

ć

  skazanych  i  poddawa

ć

  ich  rygorom kar 

ś

redniej mocy 

oraz systemu probacji. Ponadto zauwa

Ŝ

a, 

Ŝ

e „chocia

Ŝ

 ró

Ŝ

nice mi

ę

dzy kosz-

tami utrzymania wi

ęź

nia a osoby poddanej karom 

ś

redniej mocy b

ą

d

ź

 

ś

rod-

kom probacji s

ą

 istotne, to nie bierze si

ę

 pod uwag

ę

 kosztów ukrytych zwi

ą

-

zanych z naruszaniem wymaga

ń

 i zobowi

ą

za

ń

 osób poddawanych rygorom 

instytucji ograniczonej lub dozorowanej wolno

ś

ci”

17

. 

Odmienne podej

ś

cie do kar 

ś

redniej mocy prezentuje Lauen, uznaj

ą

cy te 

ś

rodki  karne  za  instytucje  spełniaj

ą

ce  głownie  zadania  resocjalizacyjne  wo-

                                       

13

 N. M o r r i s, M. T o n r y, Between prison and probation: intermediate sentencing in a rational 

sentencing system, New York 1998, Oxford UP. 

14

 N. M o r r i s, M. T o n r y, Between prison…, op. cit., s. 17. 

15

 Ibidem, s. 71. 

16

 A. A. V a s s, Alternatives to prison: Punishment, custody and the community, Newbury, C. A. 

1990, Sage, s. 92.  

17

 A. A. V a s s, Alternatives…, op. cit., s. 115.  

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

42 

bec skazanych

18

. W pracy o karze pracy społecznie u

Ŝ

ytecznej stwierdził, i

Ŝ

: 

„Spojrzenie  na  jej  cele  i  funkcje  winno  ulec  zmianie  i  powinna  ona  przej

ąć

 

XIX-wieczn

ą

  misj

ę

  polegaj

ą

c

ą

  na  próbie  naprawienia  przest

ę

pców.  Najlep-

sz

ą

 nadziej

ą

 na to w długim okresie jest resocjalizacja przest

ę

pców w społe-

cze

ń

stwie, w którym 

Ŝ

yj

ą

 – w ramach społeczno

ś

ci, a nie w ramach instytu-

cji”

19

.  Lauen  prezentuje  nadto  pi

ęć

  warunków,  od  których  uzale

Ŝ

nia  zredu-

kowanie populacji wi

ę

ziennej: 

−

  uzna

ć

 nale

Ŝ

y wi

ę

zienia jako 

ś

rodek ostateczny; 

−

  zredukowa

ć

  do  okre

ś

lonej  wielko

ś

ci  liczb

ę

  osób  skazywanych  na  kar

ę

 

wi

ę

zienia,  tak  aby  mo

Ŝ

na  było  wykonywa

ć

  racjonaln

ą

  polityk

ę

  peniten-

cjarn

ą

; 

−

  ograniczy

ć

 długo

ść

 okresu przebywania w wi

ę

zieniu dla okre

ś

lonych ka-

tegorii skazanych, a nast

ę

pnie obj

ąć

 ich re

Ŝ

imem kar 

ś

redniej mocy i sys-

temu probacji; 

−

  polityk

ę

 karn

ą

 oprze

ć

 o zasad

ę

 sprawiedliwo

ś

ci formalnej i sprawiedliwo-

ś

ci  wyrównawczej,  rezygnuj

ą

c  tym  samym  z  koncepcji  niebezpiecze

ń

-

stwa sprawcy; 

−

  stworzy

ć

 mo

Ŝ

liwo

ś

ci dla społecze

ń

stwa, aby mogło uczestniczy

ć

 w reali-

zacji  programów  korekcyjnych  stanowi

ą

cych  tre

ść

  kar 

ś

redniej  mocy 

i systemu probacji. 
Duffee i Mc Garrell nale

Ŝą

 tak

Ŝ

e do zwolenników 

ś

rodków alternatywnego 

karania,  widz

ą

c  w  nich  przede  wszystkim  mo

Ŝ

liwo

ść

  stosowania  zró

Ŝ

nico-

wanych  programów  korekcyjnych,  a  zwłaszcza  tych,  które  mog

ą

  by

ć

  wyko-

nywane  w  warunkach  ograniczonej  wolno

ś

ci,  jak  np.  w  tzw.  domach  po-

prawczych

20

. 

II. Efektywno

ść

 kosztowa kar 

ś

redniej mocy 

Fundamentalnym  zagadnieniem  dyskutowanym  w  naukach  kryminolo-

gicznych jest problem opłacalno

ś

ci finansowej kar 

ś

redniej mocy w stosunku 

do kar izolacyjnych. Raporty badawcze Narodowego Instytutu Sprawiedliwo-

ś

ci (NIJ – National Institute of Justice), Biura Statystyki Sprawiedliwo

ś

ci (BJS 

–  Bureau  of  Justice  Statistics),  Biura  Wspierania  Wymiaru  Sprawiedliwo

ś

ci 

(BJA  – Bureau  of  Justice  Assistance) dostarczyły  wiarygodnych danych”

  21

, 

                                       

18

 R.  J.  L a u e n,  Community-managed  corrections  and  other  solutions  to  america’s  prison 

crisis, New York 1988, American Corrections Association, s. 102. 

19

 D. E. D u f f e e & E. F. M c   G a r r e l l, Community corrections: A Community field approach, 

1990, Cincinnati, Anderson. 

20

 D. E. D u f f e e & E. F. M c   G a r r e l l, Community corrections…, op. cit., s. 51. 

21

 P.  H a y n e s,  C.  R.  L a r s e n,  Financial  consequences  of  incarceration  and  alternatives: 

Burglary, Crime and Delinquency 1994, nr 11. 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

43 

i

Ŝ

  w okresie  1995–1999  zakłady  karne  w  Stanach  Zjednoczonych  Ameryki 

funkcjonowały w warunkach przekraczaj

ą

cych ich pojemno

ść

 o około 30%. 

W  opracowaniu  Haynesa  i  Larsena  wyra

ź

nie  wida

ć

,  i

Ŝ

  koszty  zwi

ą

zane 

z funkcjonowaniem  kar 

ś

redniej  mocy  s

ą

  nieporównywalnie  ni

Ŝ

sze,  ani

Ŝ

eli 

wydatki  finansowe  na  cał

ą

  infrastruktur

ę

  systemu  penitencjarnego  wraz  ze 

ś

rodkami  przeznaczonymi  na  utrzymanie  skazanych.  Proporcja  kosztów 

przedstawia  si

ę

  mniej  wi

ę

cej  czterokrotnie  korzystniej  na  rzecz  instytucji 

alternatywnego karania w porównaniu z zakładami karnymi. 

Ś

rednio na oso-

b

ę

 korzystaj

ą

c

ą

 z kar 

ś

redniej mocy przeznacza si

ę

 800 dolarów, a na ska-

zanego w wi

ę

zieniu ponad 3 tys. dolarów

22

.  

Gray,  Larsen,  Haynes  i  Olson  w  swoich  badaniach  dowiedli,  i

Ŝ

  koszty 

zwi

ą

zane  z  zapewnieniem  funkcjonowania  wi

ę

zie

ń

  oraz  utrzymywaniem 

skazanych odbywaj

ą

cych kar

ę

 pozbawienia wolno

ś

ci s

ą

 wy

Ŝ

sze ni

Ŝ

 

ś

rednio 

3 tys. dolarów, poniewa

Ŝ

 doda

ć

 nale

Ŝ

y koszty ukryte zwi

ą

zane z niekorzyst-

nym  wpływem  izolacji  wi

ę

ziennej  na  zdrowie  skazanych  oraz  wypełnianiem 

przez nich rozlicznych ról społecznych na wolno

ś

ci

23

. 

W  latach  1990–1994  w  dwóch  stanach  Arizona  i  Floryda  zbadano  efek-

tywno

ść

 kosztow

ą

 aresztu domowego wzmocnionego monitorowaniem elek-

tronicznym dla osób zwalnianych z odbywania kary pozbawienia wolno

ś

ci za 

por

ę

czeniem.  Ustalono,  i

Ŝ

  skuteczno

ść

  tego 

ś

rodka  mierzona  w  okresie 

czteroletniej  katamnezy  oscylowała  w  granicach  ponad  60%  przypadków. 
W takiej  bowiem  wielko

ś

ci  osoby  poddane  re

Ŝ

imowi  aresztu  domowego  re-

zydencjalnego i monitorowania nie popełniły przest

ę

pstw, a koszty wykony-

wania aresztu domowego okazały si

ę

 trzykrotnie ni

Ŝ

sze od wydatków zwi

ą

-

zanych z realizacj

ą

 programów pomocowych w ramach dozoru probacyjne-

go w stosunku do porównywalnej grupy skazanych korzystaj

ą

cych z instytu-

cji warunkowego zwolnienia z odbywania kary izolacyjnej

24

. 

Raport Departamentu do Spraw Poprawczych Stanu Arizona zawiera da-

ne  porównawcze  wydatków  zwi

ą

zanych  z  umieszczaniem  skazanych  za 

zbrodnie II i III klasy w zakładach karnych, a nast

ę

pnie kierowanych po od-

byciu połowy kary do aresztów domowych wraz z monitoringiem w stosunku 
do analogicznej grupy wi

ęź

niów obejmowanych w fazie zwolnieniowej inten-

sywn

ą

  probacj

ą

  polegaj

ą

c

ą

  na  umieszczaniu  w  placówkach  korekcyjnych 

z obowi

ą

zkowym  dozorem  kuratora.  Analiza  wykazała,  i

Ŝ

 

ś

rodki  finansowa-

nia na utrzymanie tych instytucji s

ą

 porównywalne, cho

ć

 koszt 

ś

redni wydat-

                                       

22

 T. G r a y, C. R. L a r s e n, P. H a y n e s, K. W. O l s o n, Using cost-benefit analysis to evalu-

ate correctional sentences, Evaluation Review, February 1998, nr 15. 

23

 T.  R.  C l e ar,  A  critical  assessment  of  electronic  monitoring  in  corrections,  Policy  Studies 

Review 1994, nr 7. 

24

 D. P a l u m b o, Home arrest in Arizona. Report to the State Legislature on the operation of 

the  Home  Arrest  Program  during  its  first  year,  Phoenix  A.  Z.,  January  1992,  The  Arizona 
Department of Corrections. 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

44 

kowany  na  osob

ę

  obj

ę

t

ą

  probacj

ą

  wynosi  1200  dolarów,  a  na  skazanego 

poddanego aresztowi z monitorowaniem elektronicznym 1800 dolarów

25

.  

Interesuj

ą

ce badania przeprowadził Wagner, poddaj

ą

c analizie kosztowej 

wydatki  zwi

ą

zane  z  zastosowaniem  wobec  skazanych  za  ten  sam  rodzaj 

przest

ę

pstwa  (przest

ę

pstwa  komunikacyjne)  i  legitymuj

ą

cych  si

ę

  podobn

ą

 

karier

ą

  kryminaln

ą

  (skazywani  co  najmniej  3-krotnie)  ró

Ŝ

nych 

ś

rodków  kar-

nych.  Analiza  obejmuj

ą

ca  grup

ę

  4500  skazanych  wykazała,  i

Ŝ

  najdro

Ŝ

sze 

jest finansowanie pobytu skazanych w zakładach karnych; na osobach pod-
danych  aresztom  z  monitorowaniem  oszcz

ę

dza  si

ę

  około  40%  ogólnych 

kwot na utrzymanie wi

ęź

niów, za

ś

 na osobach oddanych pod nadzór proba-

cyjny  oszcz

ę

dza  si

ę

  około  50%  sum  pieni

ęŜ

nych  stanowi

ą

cych  bud

Ŝ

et  dla 

skazanych umieszczanych w zakładach karnych

26

.  

Na koniec 1998 r. Biuro Administracyjne S

ą

du Najwy

Ŝ

szego Stanu Arizo-

na (AOC – Administrative Offices of Arizona Supreme Court) dokonało oce-
ny  polityki  karnej  za  okres  1990–1998  i  stwierdziło, 

Ŝ

e  obserwuje  si

ę

  stał

ą

 

tendencj

ę

 wzrostow

ą

 do preferowania kar 

ś

redniej mocy i 

ś

rodków wolno

ś

ci 

dozorowanej,  przy  utrzymywaniu  poziomu  umieszcze

ń

  w  wi

ę

zieniach  prze-

kraczaj

ą

cych 

ś

rednio  ponad  30%  ogólnej  liczby  miejsc.  Z  danych  tego

Ŝ

  or-

ganu wynika, i

Ŝ

 efekt „poszerzania sieci” przez wykonywanie 

ś

rodków alter-

natywnego  karania  w  stanie  Arizona  osi

ą

gn

ą

ł  poziom  46,6%

27

.  Funkcjono-

wanie  kar 

ś

redniej  mocy,  a  nade  wszystko  aresztu  domowego  z  monitoro-

waniem elektronicznym, wi

ąŜ

e si

ę

 z prawnymi i organizacyjnymi gwarancja-

mi  nienaruszania  praw  osób  poddanych  re

Ŝ

imowi  tej  instytucji.  Dotyczy  to 

zabezpiecze

ń

  zwi

ą

zanych  z  dochowaniem  prawa  przest

ę

pcy  do  własnej 

prywatno

ś

ci, prawa uwalniania si

ę

 przed samooskar

Ŝ

aniem oraz prawem do 

nieuzasadnionej rewizji i zatrzyma

ń

.  

Opracowanie Bindera badało wpływ aresztu domowego wspartego moni-

torowaniem  na  zachowanie  praw  konstytucyjnych  osób  skazanych.  Mono-
grafia  miała  na  celu  pomóc  pracownikom  wymiaru  sprawiedliwo

ś

ci  przeła-

ma

ć

  opór  wobec  kar 

ś

redniej  mocy,  zwa

Ŝ

aj

ą

c  na  gwarancje  ustawowych 

zapewnie

ń

  skazanych,  które  s

ą

  zachowywane  w  stadium  wykonawczym. 

W pracy stwierdzono, i

Ŝ

 s

ą

dy apelacyjne federalne oraz stanowe nie rozpo-

znawały skarg skazanych na naruszanie praw przez oddanie osób pod nad-
zór  elektroniczny

28

.  Elektroniczne  monitorowanie  jako  rodzaj  sankcji  karnej 

orzekane  jest  w  przypadkach  uzasadniaj

ą

cych  warunkowe  zwolnienie  osób 

odbywaj

ą

cych kar

ę

 pozbawienia wolno

ś

ci. A zatem ma charakter uprawnie-

                                       

25

 D. W a g n e r, Evaluation of the Florida community control program, American Probation and 

Parole Association 1991. 

26

 Arizona Revised Statuses, § 13–901–917, November 1990. 

27

 A. B i n d e r, A systematic analysis of Decker’s a systematic analysis of diversion: net widen-

ing and beyond, Journal of Criminal Justice 1987, nr 15. 

28

 E. B a b b i e, The practice of social research, New York, Wadsworth 1999. 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

45 

nia,  a  nie  bezwzgl

ę

dnie  chronionego  prawa.  Warunki  wykonywania  tego 

ś

rodka  nie  naruszaj

ą

  czwartej  poprawki  do  Konstytucji  Stanów  Zjednoczo-

nych,  mówi

ą

cej  o  ochronie  przed  bezpodstawnym  poszukiwaniem  i  zatrzy-

mywaniem,  oraz  nie  daj

ą

  podstaw  prawnych do  rewizji  w  miejscu  zamiesz-

kania.  Ponadto  egzekwowanie  aresztu  nie  stoi  w  sprzeczno

ś

ci  z  pi

ą

t

ą

  po-

prawk

ą

  do  Konstytucji  przewiduj

ą

c

ą

  ochron

ę

  przeciwko  samooskar

Ŝ

aniu. 

Elektroniczne  monitorowanie  nie  jest  tak

Ŝ

e  traktowane  jako  pogwałcenie 

zasady prawnej przewiduj

ą

cej ochron

ę

 przed karaniem arbitralnym organów 

wymiaru sprawiedliwo

ś

ci, gdy

Ŝ

 jest rodzajem sankcji penalnej rz

ą

dz

ą

cej si

ę

 

tre

ś

ciami humanitarnymi w znacznie wi

ę

kszym stopniu ani

Ŝ

eli wykonywanie 

kary wiezienia. 

W  literaturze  spotka

ć

  mo

Ŝ

na  stanowisko  uznaj

ą

ce  zasadno

ść

  zaskar

Ŝ

e-

nia  aresztu  domowego  wzmocnionego  monitorowaniem  elektronicznym  na 
podstawie czternastej poprawki do Konstytucji przewiduj

ą

cej prawo ka

Ŝ

dego 

obywatela  do  równej  ochrony,  gdy

Ŝ

  „pozbawienie  sprawców  przest

ę

pców 

o niskim  statusie  materialnym  mo

Ŝ

liwo

ś

ci  skorzystania  z  kar 

ś

redniej  mocy 

w zwi

ą

zku  z  niemo

Ŝ

no

ś

ci

ą

  opłacania  przez  nich  usług  monitoringu,  mo

Ŝ

e 

prowadzi

ć

 do osadzenia ich w wiezieniu, a tym samym narusza reguł

ę

 rów-

nego traktowania skazanych”

29

. 

III. Program społecznego karania na przykładzie stanu Arizona 

Program Społecznego Karania (CPP – Community Punishment Program) 

został stworzony przez ciało ustawodawcze stanu Arizona w celu udoskona-
lenia systemu probacji na tym terenie i dla zredukowania przepełnienia wi

ę

-

zie

ń

 i aresztów 

ś

ledczych. W latach 1992 i 1993 CPP był finansowany przez 

ś

rodki (2,6 mln dolarów) z bud

Ŝ

etu ADC (Arizona Department of Corrections 

–  Departament  Poprawczy  Stanu  Arizona),  za

ś

  wielko

ść

  finansowania 

w kolejnych latach była na tym samym poziomie, osi

ą

gaj

ą

c w 1999 r. wymiar 

ponad 4 mln dolarów, które z inicjatywy gubernatora Fife Symingtona zostały 
przeznaczone na ten cel

30

. 

1)  Elektroniczny  monitoring  jest  stosowany  co  najmniej  na  trzech  pozio-

mach w ramach nadzoru probacyjnego. Podstawow

ą

 postaci

ą

 jest intensyw-

ny  monitoring  elektroniczny  (IPS),  który  obowi

ą

zuje  w  Arizonie  od  1984  r. 

i jest  stosowany  do  dzisiaj.  Tre

ś

ci

ą

  tego 

ś

rodka  karnego  jest  prowadzenie 

zwi

ę

kszonego nadzoru  probacyjnego poprzez  monitorowanie  elektroniczne, 

obowi

ą

zkowe  przebywanie  w  stałym  miejscu  zamieszkania  bez  mo

Ŝ

liwo

ś

ci 

                                       

29

 Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court.  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1992–1999 fourth quarter report, Phoenix, A. Z.: Administrative Offices of 
the Arizona Supreme Court.  

30

 Arizona Revised Statuses, § 13–901–917, November 1990. 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

46 

jego  opuszczenia  oraz  wykonywanie  co  najmniej  10  godzin  do  20  godzin 
tygodniowo prac społecznych na rzecz społeczno

ś

ci lokalnej. Osoba podda-

na rygorom intensywnego monitoringu dodatkowo zobowi

ą

zana jest podda

ć

 

si

ę

 kontroli kuratora, a zwłaszcza przedkłada

ć

 jemu co tydzie

ń

 za

ś

wiadcze-

nia  o swoich  dochodach  i  wydatkach  oraz  spłatach  rat  zasadzonych  grzy-
wien  lub  innych  nale

Ŝ

no

ś

ci  finansowych.  W  przypadku  skazanych  za  prze-

st

ę

pstwa,  w  wyniku  których  s

ą

d  okr

ę

gowy  nało

Ŝ

ył  obowi

ą

zek  wyrównania 

szkody  (np.  przest

ę

pstwa  ekonomiczne,  gospodarcze,  niealimentacji,  prze-

ciwko mieniu), s

ą

 zobowi

ą

zani do stałej zarobkowej pracy i musz

ą

 dwa razy 

w tygodniu  potwierdza

ć

  swoje  zatrudnienie  kuratorowi  s

ą

dowemu. 

Ś

redni 

okres  stosowania  intensywnego  nadzoru  wynosi  od  12  do  18  miesi

ę

cy;  po 

pomy

ś

lnym  przebiegu  próby  skazany  kierowany  jest  do  regularnej  probacji 

polegaj

ą

cej  na  współpracy  z  kuratorem.  Wszelkiego  rodzaju  zobowi

ą

zania 

nakładane  na  nadzorowanego  musz

ą

  by

ć

  realizowane  na  bie

Ŝą

co,  co  sta-

nowi warunek kontynuowania 

ś

rodka karnego. W oparciu o istniej

ą

cy porz

ą

-

dek  prawny  intensywnym  monitoringiem  elektronicznym  mog

ą

  by

ć

  obejmo-

wani: skazani za zbrodnie, dla których skorzystanie z systemu 

ś

rodków pro-

bacji nie jest zabronione, naruszyli warunki probacji poprzez niewywi

ą

zywa-

nie  si

ę

  z  nało

Ŝ

onych  obowi

ą

zków,  pod  warunkiem,  i

Ŝ

  nie  dopu

ś

cili  si

ę

 

w okresie  próby  kolejnego  przest

ę

pstwa.  Ponadto,  S

ą

d  Najwy

Ŝ

szy  Stanu 

Arizona okre

ś

lił dodatkowe kryteria kwalifikacyjne do stosowania tej postaci 

intensywnego  monitoringu  w  postaci:  „stopnia  niebezpiecze

ń

stwa  sprawcy 

czynu,  charakteru  przest

ę

pstwa,  przeszło

ś

ci  kryminalnej  sprawcy,  prawdo-

podobie

ń

stwa, 

Ŝ

e  przest

ę

pca,  pozostaj

ą

c  na  wolno

ś

ci,  nie  b

ę

dzie  naruszał 

prawa,  długo

ś

ci  potencjalnego  okresu  przebywania  w  wi

ę

zieniu  na  mocy 

wyroku skazuj

ą

cego, charakteru uszczerbku dla ofiary w wyniku popełnione-

go  przest

ę

pstwa,  stosunku  poszkodowanego  do  zastosowania  wobec  ska-

zanego  tego 

ś

rodka  karnego,  w  przypadku  skazanych  odbywaj

ą

cych  kar

ę

 

pozbawienia  wolno

ś

ci  uzyskanie  od  administracji  penitencjarnej  pozytywnej 

opinii  w  przedmiocie  prognozy  zachowania  na  wolno

ś

ci,  charakterze  wy-

kształcenia  i  posiadanych  kwalifikacji  zawodowych  okre

ś

laj

ą

cych  rzeczywi-

ste mo

Ŝ

liwo

ś

ci ich zatrudnienia”

31

. Proces doboru skazanych mog

ą

cych sko-

rzysta

ć

 z tej kary 

ś

redniej mocy obejmuje nade wszystko ocen

ę

 stopnia nie-

bezpiecze

ń

stwa sprawcy czynu. Poprawiony Statut Stanu Arizona w § 13–913 

definiuje intensywny monitoring, jako „wysoce zorganizowan

ą

 i 

ś

ci

ś

le nadzo-

rowan

ą

  probacj

ę

  z  naciskiem  na  zapłacenie  zado

ść

uczynienia”,  §  13–914 

zezwala kuratorom dla dorosłych „oceni

ć

 potrzeby przest

ę

pcy i ryzyko, jakie 

stwarza on dla otoczenia, bior

ą

c pod uwag

ę

 charakter przest

ę

pstwa i prze-

szło

ść

 kryminaln

ą

 sprawcy”, kiedy rekomenduj

ą

 s

ą

dowi, 

Ŝ

e jednostka mo

Ŝ

e 

                                       

31

 Criminal  Justice  Abstracts,  IPS  with  electronic  monitoring  option,  Atlanta:  Georgia  Depart-

ment of Corrections, June 1999, nr 22. 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

47 

by

ć

 skazana na t

ę

 kar

ę

. Przed 1990 r. prawo stanowe Arizony nie pozwalało 

przest

ę

pcom,  którzy  popełnili  zbrodni

ę

  klasy  II  i  III,  b

ą

d

ź

  naruszyli  rygory 

probacji, poprzez niewywi

ą

zywanie si

ę

 z nało

Ŝ

onych obowi

ą

zków, aby mogli 

skorzysta

ć

 z intensywnej probacji. Od 1992 r. wszyscy skazani za zbrodnie 

II i III klasy, którzy naruszyli warunki probacji, s

ą

 kierowani do wi

ę

zienia lub 

orzeka  si

ę

  wobec  nich  intensywny  nadzór  wzmocniony  monitoringiem  bez 

wzgl

ę

du  na  stopie

ń

  niebezpiecze

ń

stwa  sprawcy.  Jedn

ą

  z  miar  pozwalaj

ą

-

cych  okre

ś

li

ć

  stopie

ń

  niebezpiecze

ń

stwa  sprawcy  jest  powszechnie  stoso-

wane w stanie Arizona skala ryzyka stwarzanego przez przest

ę

pc

ę

 dla oto-

czenia społecznego. Na jej podstawie stwierdzi

ć

 mo

Ŝ

na zasadno

ść

 kierowa-

nia  osoby  do  zamkni

ę

tego  zakładu  karnego  lub  do  systemu  probacji.  Pod-

stawowymi  wyznacznikami  stopnia  zagro

Ŝ

enia  s

ą

:  charakter  czynu  prze-

st

ę

pnego,  przeszło

ść

  kryminalna  sprawcy,  podatno

ść

  na  adaptacj

ę

  spo-

łeczn

ą

. Wy

Ŝ

sza liczba punktów na tej

Ŝ

e skali oznacza podwy

Ŝ

szone ryzyko 

dla  otoczenia  i  wi

ąŜ

e  si

ę

  z  prawdopodobie

ń

stwem  skazania  przez  s

ą

d  na 

kar

ę

  pozbawienia  wolno

ś

ci  ani

Ŝ

eli  na  probacj

ę

.  Badania  kryminologiczne 

dotycz

ą

ce  populacji  przest

ę

pców  kierowanych  do  intensywnego  nadzoru 

probacyjnego wraz z elektronicznym monitoringiem wykazały, i

Ŝ

 s

ą

 to osoby 

skazywane głównie za przest

ę

pstwa przeciwko mieniu lub za handel narko-

tykami.  Ponadto  s

ą

dy  stosuj

ą

  polityk

ę

  karn

ą

  wymiennego  orzekania  kary 

pozbawienia wolno

ś

ci lub 

ś

rodków probacji w zale

Ŝ

no

ś

ci od faktu przyznania 

si

ę

  skazanego  do  innego  przest

ę

pstwa  obok  głównego  stanowi

ą

cego 

przedmiot  post

ę

powania.  Na  176  przypadków  zastosowania  intensywnego 

nadzoru probacyjnego z jednoczesnym monitorowaniem w roku 1998 w sta-
nie  Arizona,  a

Ŝ

  w  166  sprawach  karnych,  tj.  97,7%  z  nich,  skazani  dobro-

wolnie przyznali si

ę

 do innych przest

ę

pstw i tym samym uzyskali mo

Ŝ

liwo

ść

 

skorzystania z kary 

ś

redniej mocy

32

. 

2)  Drugim  rodzajem  kary 

ś

redniej  mocy  wykorzystuj

ą

cej  ograniczenie 

wolno

ś

ci  do  organizowania  działa

ń

  poprawczych  w  stosunku  do  skazanych 

uzale

Ŝ

nionych od alkoholu lub narkotyków jest wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny 

(DIRECT  –  Drug  Involvement  Reversal  trough  Education,  Control  and  Tre-
atment).  Jest  on  regularnym  specjalistycznym  programem  dla  alkoholików 
b

ą

d

ź

 narkomanów. Trwa sze

ść

 miesi

ę

cy i polega na przymusowym leczeniu 

odwykowym  w  instytucjach  zamkni

ę

tych.  Zgodnie  z  wytycznymi  wymiaru 

kary  osoby  kierowane  do  DIRECT  to  skazani  charakteryzuj

ą

cy  si

ę

  ci

ą

głym 

za

Ŝ

ywaniem narkotyków b

ą

d

ź

 uzale

Ŝ

nieni trwale od alkoholu, którym zawie-

szono wykonywanie kary pozbawienia wolno

ś

ci b

ą

d

ź

 skorzystali z warunko-

wego przedterminowego zwolnienia, wyrazili gotowo

ść

 podj

ę

cia edukacji lub 

uzyskania niezb

ę

dnych kwalifikacji do wykonywania zawodu, s

ą

 pozbawieni 

                                       

32

 Criminology & Penology Abstracts, Community corrections in Kansas: Extending community-

based corrections or widening the net, January 1999, nr 30. 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

48 

w stopniu 

ś

rednim zdolno

ś

ci do adaptowania si

ę

 do 

Ŝ

ycia na wolno

ś

ci oraz 

wykazuj

ą

 na skali ryzyka zagro

Ŝ

enia społecznego przeci

ę

tne wielko

ś

ci stop-

nia niebezpiecze

ń

stwa. 

Wzmo

Ŝ

ony  nadzór  probacyjny  (DIRECT)  obok  przymusu  leczenia  do 

sze

ś

ciu  miesi

ę

cy  mo

Ŝ

e  by

ć

  poł

ą

czony  z  aresztem  domowym  lub  aresztem 

w miejscu zamieszkania z elektronicznym monitorowaniem. O dodatkowych 
rygorach  jego  stosowania  decyduje  s

ą

d  w  celu  stwierdzenia  rzeczywistych 

zmian  w  sposobie 

Ŝ

ycia  i  funkcjonowania  skazanego  na  wolno

ś

ci.  Długo

ść

 

okresu  próby  w  zale

Ŝ

no

ś

ci  od  post

ę

pów  w  adaptowaniu  si

ę

  do  wolno

ś

ci 

osób nadzorowanych trwa do 2 lat

33

.  

3) Regularna probacja to trzeci rodzaj kary 

ś

redniej mocy, polegaj

ą

cy na 

nadzorze kuratora  s

ą

dowego oraz monitorowaniu zachowania  w przypadku 

naruszania  przez  skazanego  nało

Ŝ

onych  obowi

ą

zków.  Zobowi

ą

zania  okre-

ś

lone przez s

ą

d wi

ąŜą

 si

ę

 z wyrównaniem szkody ofierze przest

ę

pstwa oraz 

wykonywaniem prac społecznie u

Ŝ

ytecznych na rzecz społeczno

ś

ci lokalnej. 

Osoby kierowane do regularnej probacji musz

ą

 w fazie post

ę

powania s

ą

do-

wego  wyrazi

ć

 

Ŝ

al  za  dokonane  przest

ę

pstwo  i  bezwarunkowo  uzna

ć

  swoj

ą

 

win

ę

. 

IV.  Organizacja  przebiegu  kar 

ś

redniej  mocy  na  przykładzie 

stanu Arizona 

Departament  Probacji  dla  Dorosłych  S

ą

du  Okr

ę

gowego  w  Okr

ę

gu  Pima 

stanu  Arizona  rozpocz

ą

ł  realizacj

ę

  programu  wykonywania  aresztu  domo-

wego  z  elektronicznym  monitorowaniem  od  1990  r.  Obj

ą

ł  on  pocz

ą

tkowo 

siedmiu  skazanych,  za

ś

  aktualnie  ma  zastosowanie  wobec  170  osób.  Do-

stawc

ą

 sprz

ę

tu elektronicznego jest firma BI Incorporated z Boulder Colora-

do,  która  produkuje  domowy  system  monitoringu.  Ma  ona  obecnie  10.000 
jednostek  sprz

ę

towych  zainstalowanych  w  całym  kraju  dla  potrzeb  kilkuset 

programów.  Ka

Ŝ

dy  program  wyposa

Ŝ

ony  został  w  system  elektronicznego 

monitorowania z aktywnym sygnałem, skomputeryzowan

ą

 weryfikacj

ą

 głosu 

oraz  urz

ą

dzeniami  do  nadzorowania  i  wy

ś

wietlania  przekazywanych  komu-

nikatów  i  postanowie

ń

  w  przypadkach  narusze

ń

  przez  skazanego  rygorów 

aresztu domowego. Zespół reagowania obsługuj

ą

cy monitoring składa si

ę

 ze 

starszego  kuratora  dla  dorosłych  i  jednego  funkcjonariusza  policji  s

ą

dowej. 

Starszy  kurator  dla  dorosłych  odpowiada  za  merytoryczn

ą

  prac

ę

  zespołu 

oraz prowadzi akta osobowe skazanego, za

ś

 funkcjonariusz policji realizuje 

poł

ą

czenia  sprz

ę

tu  elektronicznego,  serwisuje  monitoring  oraz  kontroluje 

naruszania przekazywanych komunikatów i postanowie

ń

. Pomimo i

Ŝ

 kurator 

                                       

33

 Criminal  Justice  Abstracts,  IPS  with  electronic  monitoring  option,  Atlanta:  Georgia  Depart-

ment of Corrections, June 1999, nr 22. 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

49 

stale  nadzoruje  indywidualny  przypadek,  to  zespół  reagowania  dzieli  swoje 
obowi

ą

zki  w  zakresie  kontroli  i  rejestrowania  narusze

ń

  przez  skazanego 

rygorów  aresztu  domowego.  Sprawuj

ą

  oni  24-godzinny  dy

Ŝ

ur,  obsługuj

ą

c 

sprz

ę

t  monitoringu  elektronicznego  oraz  proporcjonalnie  realizuj

ą

  zadania 

zwi

ą

zane  z  dy

Ŝ

urami  telefonicznymi  i  kontrol

ą

  bezpo

ś

redni

ą

  przy  wykorzy-

staniu samochodu wyposa

Ŝ

onego w radio i telefon. 

Z powodu corocznego zwi

ę

kszania si

ę

 liczby wykonywania aresztów do-

mowych wzmocnionych monitoringiem elektronicznym, rozbudowano zespo-
ły reagowania do dwóch kuratorów dla osób dorosłych i dwóch funkcjonariu-
szy policji s

ą

dowej. Zasadnicz

ą

 przesłank

ą

 rozszerzenia składu osobowego 

była potrzeba sprawowania całodobowo przez wszystkie dni tygodnia nadzo-
ru  poł

ą

czonego  z  zastosowaniem  interwencji  bezpo

ś

redniej  w  przypadku 

narusze

ń

 prawa lub niewypełniania nało

Ŝ

onych na skazanego obowi

ą

zków. 

Aktualnie  starszy  kurator  dla  dorosłych  jest  kierownikiem  poszczególnych 
zespołów  reagowania  i  do  jego  obowi

ą

zków  nale

Ŝ

y  nadzorowanie  pracy 

podlegaj

ą

cych mu kuratorów i funkcjonariuszy oraz zabezpieczenie 

ś

rodków 

finansowych  na  realizacj

ę

  programu  wykonywania kar 

ś

redniej mocy.  Reje-

struje  on  dotacje  pa

ń

stwowe  i  prywatne  na  te  cele  oraz  sporz

ą

dza  raporty 

statystyczne  dla  Biura  Administracyjnego  S

ą

du  Najwy

Ŝ

szego  Arizony. 

Z powodu  du

Ŝ

ego  zainteresowania  społeczno

ś

ci  lokalnych  wykonywaniem 

kar 

ś

redniej mocy  i systemu  probacji,  starszy  kurator mo

Ŝ

e korzysta

ć

  z  po-

mocy  specjalistów  i  ró

Ŝ

nych  kompetentnych  osób  na  rzecz  realizacji  prac 

zwi

ą

zanych  ze  sprz

ę

towym  poł

ą

czeniem  si

ę

  z  osobami  poddanymi  monito-

rowaniu elektronicznemu. Do cz

ę

stych przypadków nale

Ŝ

y 

ś

wiadczenie pra-

cy  przez  studentów,  ochotników legitymuj

ą

cych  si

ę

  zawodami  technicznymi 

oraz  pracowników  organów  paramilitarnych,  która  ma  charakter  pracy  do-
browolnej i nieodpłatnej. 

W  Arizonie  obserwuje  si

ę

  tendencj

ę

  do  zatrzymania  wzrostu  populacji 

osób kierowanych do zamkni

ę

tych zakładów penitencjarnych na skutek roz-

budowy  systemu  kar 

ś

redniej  mocy  i 

ś

rodków  probacji.  Zgodnie  z  danymi 

zamieszczonymi  przez  Departament  do  Spraw  Poprawczych  stanu  Arizona 
w  roku  1999  całkowita liczba  wi

ęź

niów  w  tym  stanie  wynosiła ponad  22  ty-

si

ą

ce,  co  stanowiło  około  3%  całej  dorosłej  populacji  tego

Ŝ

  regionu.  Tym 

samym Arizona zajmowała ósme miejsce w kraju pod wzgl

ę

dem najwy

Ŝ

sze-

go  poziomu  wzrostu  osób  osadzonych  w  wi

ę

zieniach  stanowych.  Od  tego 

okresu  obserwuje  si

ę

  spadek  skierowa

ń

  do  zakładów  karnych,  które  s

ą

 

w coraz wi

ę

kszym stopniu przeznaczane dla najgro

ź

niejszych przest

ę

pców. 

W konsekwencji liczba przypadków zastosowanych kar 

ś

redniej mocy i pro-

bacji zwi

ę

ksza si

ę

 i w du

Ŝ

ej cz

ęś

ci skazani, którzy wcze

ś

niej trafiliby do wi

ę

-

zie

ń

, s

ą

 obecnie zwalniani i wykonuje si

ę

 wobec nich ró

Ŝ

ne rodzaje kar po-

ś

rednich.  

 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

50 

Wyposa

Ŝ

enie dla sytemu monitoringu elektronicznego  

Wyposa

Ŝ

enie  do  monitorowania  jest  produkowane  przez  firm

ę

  BI  Incor-

porated z Colorado; udost

ę

pnia si

ę

 je zespołom reagowania funkcjonuj

ą

cym 

przy s

ą

dach i jest ono ubezpieczone przed zniszczeniem, kradzie

Ŝą

 lub utra-

t

ą

 na sum

ę

 2 dolarów miesi

ę

cznie za zestaw. Koszt ubezpieczenia zestawu 

jest  uwzgl

ę

dniony  w  dziennych  kosztach  działania  programu,  za

ś

  ci

ęŜ

ary 

wynaj

ę

cia sprz

ę

tu do monitorowania zawieraj

ą

 si

ę

 w kwocie 12,10 dolarów. 

System domowego monitorowania obejmuje terenowe urz

ą

dzenie monitoru-

j

ą

ce  (FMD  –  field  monitoring  device)  i  przeka

ź

nik  umieszczany  na  stopie 

osoby skierowanej do probacji. Terenowe urz

ą

dzenie monitoruj

ą

ce kosztuje 

1550  dolarów,  a  przeka

ź

nik  550  dolarów.  FMD  jest  umieszczane  w  domu 

osoby poddanej probacji zwykle w czasie pierwszego spotkania z pracowni-
kiem  zespołu  reagowania.  Jest  to  urz

ą

dzenie  mniejsze  od  magnetowidu, 

odbiera sygnał z przeka

ź

nika i wykorzystuje lini

ę

 telefoniczn

ą

 w domu osoby 

poddanej probacji do poł

ą

czenia si

ę

 z komputerem zlokalizowanym w biurze 

dyspozycyjnym  zespołu  reagowania.  FMD  jest  wyposa

Ŝ

one  w  bateri

ę

  wy-

starczaj

ą

c

ą

  na  osiem  godzin  pracy,  co  pozwala  nieprzerwanie  rejestrowa

ć

 

fakty wchodzenia i wychodzenia skazanego do i z domu. Z uwagi na to, 

Ŝ

e 

wi

ę

kszo

ść

 zestawów s

ą

 starszymi modelami, w okresie braku zasilania nie-

mo

Ŝ

liwe  jest  nawi

ą

zanie  ł

ą

czno

ś

ci  z  komputerem  dyspozytorskim  w  celu 

przekazywania informacji a

Ŝ

 do chwili, gdy zasilanie nie zostanie przywróco-

ne.  Jednak  nowsze  modele  systemu  wykorzystuj

ą

  baterie  do  rejestrowania 

i ci

ą

głego informowania komputera dyspozytorskiego w czasie braku zasila-

nia  w  obiekcie.  FMD  stanowi  komplet  z  przeka

ź

nikiem  umieszczanym  na 

stopie  za  pomoc

ą

  paska  z  tworzywa  sztucznego.  Przeka

ź

nik  wysyła  ci

ą

gły 

sygnał do FMD przez cał

ą

 dob

ę

, w ci

ą

gu całego okresu monitorowania. Mo-

Ŝ

e  działa

ć

  na  pojedynczej  baterii  przez  90  do  180  dni,  jest  wodoodporny 

i mo

Ŝ

e by

ć

 usuni

ę

ty przy u

Ŝ

yciu zwykłych no

Ŝ

yczek. Pasek, którym jest przy-

mocowany do kostki, jest zaprojektowany tak, aby wszelkie manipulacje oraz 
próby usuni

ę

cia przeka

ź

nika były odnotowywane i przekazywane. Wówczas 

b

ę

dzie  on  emitowa

ć

  sygnał  o  manipulacji,  który  zostanie  przekazany  przez 

niezale

Ŝ

ny czujnik monitoruj

ą

cy, tzw. „Drive-Bi” lub przez FMD, a ten z kolei 

przez lini

ę

 telefoniczn

ą

 przeka

Ŝ

e alarm do serwera. Je

ś

li przeka

ź

nik znajdzie 

si

ę

  poza  50-metrowym  zasi

ę

giem  sygnału  i  b

ę

dzie  dokonywana  przy  nim 

manipulacja, nie b

ę

dzie o tym wiadomo a

Ŝ

 do chwili, gdy osoba z przeka

ź

ni-

kiem wróci do domu. Komputer i system weryfikacji głosu jest umieszczony 
w  punkcie  dyspozytorskim.  Komputer  otrzymuje  informacje  ze  wszystkich 
aktywnych  punktów  FMD  oraz  melduje  na  ekranie  monitora  i  na  drukarce 
o wszelkich alarmach. System weryfikacji głosu jest u

Ŝ

ywany jako zapasowy 

do  potwierdzenia  narusze

ń

  meldowanych  drog

ą

  elektroniczn

ą

.  Stwierdza, 

czy  nadzorowany  jest  aktualnie  w  domu  w  momencie  elektronicznego  mel-
dunku o naruszeniu. System weryfikacji głosu automatycznie dzwoni do do-

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

51 

mu osoby i zadaje jej pytania. Głos skazanego jest nast

ę

pnie porównywany 

z  nagranym  uprzednio  głosem  tej  osoby.  Je

ś

li  oba  zapisy  zgadzaj

ą

  si

ę

,  to 

znaczy, 

Ŝ

e osoba jest rzeczywi

ś

cie w domu, tak jak si

ę

 tego wymaga. Sys-

tem  weryfikacji  głosu  mo

Ŝ

e  by

ć

  uaktywniony  automatycznie  przez  wybrane 

typy  przychodz

ą

cych  informacji  lub  alarmów  z  FMD  w  domu  osoby  nadzo-

rowanej.  

Procedury weryfikacyjne w sytuacji naruszenia zasad monitoringu 

Ekran  dyspozytorski  wy

ś

wietla  około  90%  informacji  przychodz

ą

cych 

przez  telefon.  Kurator  wzywa  nadzoruj

ą

cego  w  celu  wyja

ś

nienia  ka

Ŝ

dego 

przypadku  naruszenia  rygorów  zastosowanej  kary.  Wi

ę

kszo

ść

  problemów 

praktycznych  zwi

ą

zanych  jest  z  przestrzeganiem  godziny  ochronnej,  która 

polega na obowi

ą

zku telefonicznego meldowania si

ę

 dy

Ŝ

urnemu kuratorowi 

w ustalonych terminach w ci

ą

gu dnia.  

Wytyczne  departamentu s

ą

dowego  ustanawiaj

ą

  cztery  procedury  weryfi-

kacji  narusze

ń

,  które  musz

ą

  podj

ąć

  dyspozytorzy,  je

ś

li  otrzymaj

ą

  sygnał 

alarmowy z FMD. S

ą

 to: 

−

  Weryfikacja  głosu –  stosowana  poprzez  automatycznie  wysyłany  test  do 

nadzorowanego  przez  system  weryfikacji  głosu.  Test  ten  okre

ś

la,  czy 

osoba jest w domu. Jednocze

ś

nie jest dokumentowana data, czas i wynik 

testu  w  celu  dalszego  wykorzystania  w  post

ę

powaniu  s

ą

dowym  o  naru-

szenie rygorów zastosowanej kary. 

−

  Próba bezpo

ś

redniej rozmowy ze skazanym w celu potwierdzenia powo-

dów naruszenia tre

ś

ci wykonywanej kary. 

−

  Kontakt z kuratorem nadzoruj

ą

cym w celu poinformowania go o narusze-

niu lub wyja

ś

nienie problemu nieprzestrzegania godziny ochronnej przez 

osob

ę

 poddan

ą

 monitorowaniu elektronicznemu. 

−

  Kontakt  z  członkiem  zespołu  reagowania  b

ę

d

ą

cym  aktualnie  na  słu

Ŝ

bie 

lub na dy

Ŝ

urze telefonicznym w celu zawiadomienia go o niewyja

ś

nionym 

alarmie  lub  naruszeniu  wymagaj

ą

cym  dalszego  działania.  Zespół  reago-

wania  winien  rozwi

ą

za

ć

  wówczas  problem  telefonicznie  lub  na  miejscu. 

Po przekazaniu sprawy przez dyspozytora do zespołu reagowania odpo-
wiedzialno

ść

 za wyja

ś

nienie naruszenia spada na zespół reagowania. 

Istniej

ą

 ró

Ŝ

ne typy alarmów generowanych przez sprz

ę

t do systemu mo-

nitorowania  elektronicznego  (EM):  manipulacja  przeka

ź

nikiem  lub  odbiorni-

kiem, naruszenie godziny ochronnej, utrata zasilania, b

ą

d

ź

 powrót zasilania, 

niemo

Ŝ

no

ść

  weryfikacji  lokalizacji  oraz  rozł

ą

czenie  FMD  (terenowego  urz

ą

-

dzenia monitoruj

ą

cego). Dyspozytorzy monitoruj

ą

 te alarmy i wszystkie inne 

przychodz

ą

ce  informacje  z  aktywnych  miejsc  FMD  na  danym  obszarze, 

w tym dane o opuszczaniu domu i powrocie nadzorowanego do domu w ra-
mach ustalonego porz

ą

dku dnia. Te rutynowe wiadomo

ś

ci nie wymagaj

ą

 od 

dyspozytora 

Ŝ

adnych działa

ń

, jednak

Ŝ

e skazany podlega aresztowaniu, je

ś

li 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

52 

narusza godzin

ę

 ochronn

ą

 ponad 30 minut oraz gdy stwierdzi si

ę

 manipula-

cj

ę

  sprz

ę

tem.  Osoby  nadzorowane,  które  utrac

ą

  ł

ą

czno

ść

  telefoniczn

ą

  lub 

zasilanie  energi

ą

  elektryczn

ą

  do  swojego  domu  na  wi

ę

cej  ni

Ŝ

  24  godziny, 

podlegaj

ą

  tak

Ŝ

e  aresztowi,  o  ile  nie  znajd

ą

  innej  tymczasowej  siedziby 

z ł

ą

czno

ś

ci

ą

  telefoniczn

ą

.  Skazani  nie  musz

ą

  wnosi

ć

  opłat  za  monitoring 

elektroniczny,  ale  podlegaj

ą

  oskar

Ŝ

eniu  za  przest

ę

pstwo,  je

ś

li  umy

ś

lnie 

zniszcz

ą

, uszkodz

ą

 sprz

ę

t lub samowolnie oddal

ą

 si

ę

 ze sprz

ę

tem. Odnoto-

wano  kilkana

ś

cie  przypadków  samowolnych  oddale

ń

  ze  sprz

ę

tem  elektro-

nicznym,  co  było  powodem  wszcz

ę

cia  post

ę

powa

ń

  karnych.  W  kilku  spra-

wach  policja  zameldowała  o  uszkodzeniu  lub  kradzie

Ŝ

y  przeka

ź

ników 

umieszczonych  w  domach  nadzorowanych  lub  przymocowanych  do  nóg 
tych

Ŝ

e  osób.  Raporty  policyjne  zostały  doł

ą

czone  do  akt  przez  zespół  re-

agowania w celu uzyskania odszkodowania w imieniu dostawcy, który ubez-
piecza sprz

ę

t. Natomiast poza powy

Ŝ

szymi przypadkami 

Ŝ

adne nowe zarzu-

ty  kradzie

Ŝ

y  lub  uszkodzenia  nie  spowodowały  uznania  winnym  sprawców 

lub płacenia odszkodowania. By

ć

 mo

Ŝ

e jest to zwi

ą

zane z ogólnym brakiem 

zainteresowaniem takimi oskar

Ŝ

eniami ze strony prokuratury w okr

ę

gu Pima. 

W jednym  przypadku  przyjaciółka  nadzorowanego  została  oskar

Ŝ

ona  w s

ą

-

dzie miejskim o wykroczenie polegaj

ą

ce na uszkodzeniu sprz

ę

tu do monito-

rowania,  poniewa

Ŝ

  prokuratura  w  okr

ę

gu  Pima  odmówiła  wniesienia  oskar-

Ŝ

enia w sprawie o przest

ę

pstwo uszkodzenia przedmiotu warto

ś

ci 1500 do-

larów.  Skazany  został  osadzony  w  wi

ę

zieniu  za  samowolne  oddalenie  si

ę

 

i usuniecie przeka

ź

nika, a jego przyjaciółka otrzymała nakaz s

ą

dowy zapłaty 

okre

ś

lonej grzywny. 

V.  Badania  dotycz

ą

ce  efektywno

ś

ci  kosztowej  aresztu  domo-

wego wspartego elektronicznym monitoringiem 

W okresie  1990–1992  przeprowadzono  przez  Departament  dla  Dorosłych 

S

ą

du  Okr

ę

gowego  w  okr

ę

gu  Pima  badania  dotycz

ą

ce  analizy  statystycznej 

efektywno

ś

ci kosztowej programów aresztu domowego z jednoczesnym moni-

torowaniem  elektronicznym  nadzorowanych.  Podstaw

ą

  weryfikacji  były  dane 

zebrane z akt osobowych i rejestru przebiegu kary dla 170 skazanych

34

. 

                                       

34

 Były  one sprawdzane  przy  u

Ŝ

yciu trzech rodzajów analiz  z zakresu statystyki matematycz-

nej,  tj.  procedury  statystycznego  pakietu  dla  nauk  społecznych  (Crosstabs),  analizy  zmien-
no

ś

ci warto

ś

ci 

ś

rednich (ANOVA – Analysis of Variance of Means) i wielokrotnych regresji. 

Crosstabs  to  procedura  statystycznego  pakietu  dla  nauk  społecznych  (SPSS)  stosowana 
w celu  pomiaru  zwi

ą

zków  przyczynowych  miedzy  dwoma  i  wi

ę

cej  zmiennymi.  Ponadto  po-

słu

Ŝ

ono si

ę

 testem chi-kwadtrat na badanie zwi

ą

zku zmiennych, zakładaj

ą

c na wst

ę

pie wy-

st

ę

powanie hipotezy zerowej, i

Ŝ

 badane wielko

ś

ci s

ą

 wzgl

ę

dem siebie niezale

Ŝ

ne. Test oraz 

analiza  Crosstabs  wykorzystane  zostały  do  ustalenia  wska

ź

ników  –  cech  wpływaj

ą

cych  na 

pomy

ś

lny przebieg aresztu domowego wzmocnionego monitorowaniem. Zmienne te badane 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

53 

Pomy

ś

lne uko

ń

czenie zastosowanej kary 

ś

redniej mocy polegało na bez-

konfliktowym  przebyciu  przez  nadzorowanego  pełnej  ilo

ś

ci  dni  pod  nadzo-

rem  monitorowanym  elektronicznie.  Negatywny  przebieg  okresu  próby  wi

ą

-

zał si

ę

 z ponownym skierowaniem skazanego do zakładu karnego za popeł-

nienie nowego przest

ę

pstwa lub naruszenie rygorów nadzoru. 

Zasady procedury karnej w S

ą

dzie Okr

ę

gowym okr

ę

gu Pima przewiduj

ą

, 

i

Ŝ

  nadzorowany  musi  by

ć

  doprowadzony  do  s

ą

du  w  terminie  dwóch  do 

trzech dni od daty aresztowania na wst

ę

pn

ą

 rozpraw

ę

 w sprawie naruszenia 

warunków probacji. S

ą

d zobowi

ą

zany jest pouczy

ć

 skazanego o zarzutach, 

okre

ś

la warunki, jakie musz

ą

 by

ć

 spełnione w celu ewentualnego zwolnienia 

z  aresztu,  oraz  przedstawia  propozycj

ę

  reprezentacji  obro

ń

cy  w  sprawie 

o odwołanie 

ś

rodka  karnego.  W  tej  ostatniej  kwestii  w  przypadku  niskiego 

statusu materialnego skazanego s

ą

d przydziela obron

ę

 z urz

ę

du. Rozprawa 

o naruszenie rygorów aresztu domowego wspartego monitoringiem jest wy-
znaczana w terminie 20 dni od daty umieszczenia w zakładzie karnym. 

Tabela  1  przedstawia  charakterystyk

ę

  skazanych  z  uwzgl

ę

dnieniem  ich 

stopnia  niebezpiecze

ń

stwa  społecznego,  co  znajdowało  wyraz  w  orzekaniu 

odpowiedniego  rodzaju  kary 

ś

redniej  mocy  z  wykorzystaniem  aresztu  do-

mowego  lub bez  jego  zastosowania. Nale

Ŝ

y  zauwa

Ŝ

y

ć

, 

Ŝ

e  s

ą

d mo

Ŝ

e  naka-

za

ć

  wykonywanie  elektronicznego  monitorowania  na  rozprawie  wst

ę

pnej, 

w sprawie naruszenia warunków aresztu, nadzoru probacyjnego b

ą

d

ź

 regu-

larnej probacji lub na rozprawie głównej w sprawie odwołania 

ś

rodka proba-

cyjnego.  Rozstrzygni

ę

cia  s

ą

dowe  o  zastosowaniu  monitoringu  elektronicz-

nego  zapadaj

ą

ce  na  rozprawie  głównej  obejmuj

ą

  te  przypadki,  w  których 

ś

rodek ten był nakazany przez s

ą

d na wst

ę

pnej rozprawie lub na rozprawie 

w  sprawie  naruszenia  warunków  wykonywania 

ś

rodków  probacji.  W  tych 

przypadkach  s

ą

d  podtrzymuje  swoje  stanowisko  o  umieszczeniu  osoby  na-

ruszaj

ą

cej  probacj

ę

  w  areszcie  domowym  z  elektronicznym  monitorowa-

niem, na okre

ś

lony okres. W uzasadnionych przypadkach osoba naruszaj

ą

-

ca  probacj

ę

  skierowana  jest  do  wzmo

Ŝ

onego  nadzoru  probacyjnego  bez 

wykonywania monitoringu. 

                                                                                               

były pod wzgl

ę

dem wpływu przy zało

Ŝ

eniu prawdopodobie

ń

stwa bł

ę

du mniejszego lub rów-

nego 0,05 (p 

≤

 0,05). Analiza ANOVA była u

Ŝ

ywana do pomiaru stopnia niebezpiecze

ń

stwa 

sprawcy  i tym  samym  okre

ś

lenia  liczby  punktów  ryzyka  i  liczby  punktów  potrzeb,  w  celu 

oznaczenia par grup ze znacz

ą

co ró

Ŝ

ni

ą

cymi si

ę

 liczbami na poziomie 0,05. Analiza wielo-

krotnej  regresji  słu

Ŝ

yła  do  testowania  zale

Ŝ

no

ś

ci  pomi

ę

dzy  liczb

ą

  punktów  na  skali  stopnia 

niebezpiecze

ń

stwa nadzorowanych, liczb

ą

 punktów ryzyka ze strony osób badanych i liczb

ą

 

punktów ich potrzeb oraz dodatkowymi cechami, tj. „przebywania skazanych w wi

ę

zieniu na 

pocz

ą

tku  stosowania  programu  elektronicznego  monitorowania  oraz  pomy

ś

lnego  uko

ń

cze-

nia  programu  aresztu  wraz  z  monitorowaniem”.  W  badaniach  zebrano  informacje  o  128 
zmiennych  dla  ka

Ŝ

dego  przypadku  w  grupie  170  nadzorowanych  dla  wszystkich  trzech  ro-

dzajów kar 

ś

redniej mocy. Dane były zbierane bezpo

ś

rednio z urz

ę

dowych akt, rejestrowa-

ne, analizowane i porównywane z informacj

ą

  o dziennych kosztach pochodz

ą

c

ą

  z departa-

mentu s

ą

dowego odpowiedzialnego za wykonywanie kar.  

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

54 

Tabela 1. Charakterystyka osób poddanych probacji z monitorowaniem elek-
tronicznym (EM) 

 

Rodzaje kar 

ś

redniej mocy 

Liczba przypadków 

IPS z EM 

N = 54 

Liczba przypadków 

DIRECT z EM 

N = 54 

Liczba przypadków 

probacji regularnej 

z EM 

N = 62 

Sposób 

orzekania 

w 

areszcie 

poza 

aresztem 

w 

areszcie 

poza 

aresztem 

w 

areszcie 

poza 

aresztem 

Ogólna liczba przy-
padków probacji 

44 

81,5% 

10 

18,5% 

33 

61,1% 

21 

38,9% 

38 

61,3% 

24 

38,7% 

EM jako wyrok ska-
zuj

ą

cy 

10 

18,5% 

2 

3,7% 

7 

13% 

5 

9,3% 

4 

6,5% 

6 

9,7% 

EM na rozprawie 
wst

ę

pnej 

3 

5,6% 

0 

9 

16% 

3 

5,6% 

8 

12,9% 

1 

1,6% 

EM na rozprawie 
w sprawie naruszenia 
warunków probacji 

4 

7,4% 

1 

1,9% 

4 

7,4% 

0 

2 

3,2% 

1 

1,6% 

EM na rozprawie 
rozstrzygaj

ą

cej 

24 

44,4% 

2 

3,7% 

17 

31,5% 

12 

22,2% 

15 

24,2% 

16 

25,8% 

EM na wniosek obro-
ny 

3 

5,6% 

4 

7,4% 

2 

3,7% 

1 

1,9% 

13 

21% 

0 

EM na wniosek kura-
tora o modyfikacje 
probacji 

8 

14,8% 

2 

3,7% 

4 

7,4% 

3 

5,6% 

7 

11,3% 

0 

 

IPS z EM 

→

 areszt domowy z monitorowaniem elektronicznym 

DIRECT z EM 

→

 wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny z monitorowaniem 

Probacja regularna z EM 

→

 probacja regularna wzmocniona monitoringiem 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 
Osoby poddane rygorom aresztu domowego, wzmo

Ŝ

onego nadzoru pro-

bacyjnego i regularnej probacji, przy jednoczesnym wzmocnieniu tych 

ś

rod-

ków  monitoringiem  elektronicznym,  charakteryzuj

ą

  si

ę

  „wysokim  ryzykiem”, 

co odpowiada znacznym zmianom na skali stopnia niebezpiecze

ń

stwa spo-

łecznego.  Dane  liczbowe  przedstawione  w  tabeli  2  wskazuj

ą

, 

Ŝ

e  skazani 

obj

ę

ci  probacj

ą

  na  wszystkich  trzech  poziomach  dopu

ś

cili  si

ę

  zró

Ŝ

nicowa-

nych  przest

ę

pstw,  za  które  ustawodawstwo  przewiduje  w  alternatywie  kar

ę

 

pozbawienia wolno

ś

ci.  

Stosowanie  kar 

ś

redniej  mocy  bazuj

ą

cych  na  substracie  ograniczonej 

wolno

ś

ci  b

ą

d

ź

  wolno

ś

ci  dozorowanej  jest  ograniczeniem  władztwa  pa

ń

-

stwowego polegaj

ą

cego na utrzymywaniu porz

ą

dku prawnego poprzez pre-

ferowanie  w  polityce  karnej  kary  pozbawienia  wolno

ś

ci.  Je

Ŝ

eli  skazani  ko-

rzystaj

ą

 z tego typu sankcji penalnych na ró

Ŝ

nych poziomach intensywno

ś

ci 

zada

ń

  prewencyjnych,  wówczas  odpowiada  to  realnej  ochronie  interesów 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

55 

społecznych,  a  nade  wszystko  pozwalaj

ą

  ró

Ŝ

nicowa

ć

  zakres  zada

ń

  endo-

i egzo-indywidualnych  skierowanych  na  eliminacj

ę

  czynników  przest

ę

p-

czych. Zdaniem Palumbo, je

Ŝ

eli skazani kierowani s

ą

 do regularnej probacji 

lub  wzmo

Ŝ

onego  nadzoru  probacyjnego  bez  zastosowania  aresztu  domo-

wego, a nie wykonuje si

ę

 wobec nich kary pozbawienia wolno

ś

ci b

ą

d

ź

 aresz-

tu  wzmocnionego  monitorowaniem  elektronicznym,  wówczas  nie  zaistnieje 
efekt  „rozbudowania  sieci”,  czyli  rozrostu  kontroli  instytucjonalnej  pa

ń

stwa 

nad przest

ę

pcami

35

. 

 
Tabela 2. Klasa przest

ę

pstwa a liczba punktów ryzyka odpowiadaj

ą

ca stop-

niowi niebezpiecze

ń

stwa społecznego skazanych obejmowanych probacj

ą

 

 

Liczba punktów 

Klasa 

przest

ę

pstwa 

0–7 

8–11 

12–15 

16 i wi

ę

cej 

Klasa 6 

Probacja regu-

larna 

Probacja regu-

larna 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Klasa 5 

Probacja regu-

larna 

Probacja regu-

larna 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Klasa 4 

Probacja regu-

larna 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Klasa 3 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Klasa 2 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

Wi

ę

zienie lub 

IPS 

 

IPS 

→

  nadzór  elektroniczny  stosowany  w  ramach  wykonywania  aresztu  domowego,  wzmo

Ŝ

onego 

nadzoru probacyjnego i regularnej probacji 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 

Wi

ę

kszo

ść

  jednostek,  wobec  których  wykonuje  si

ę

  monitoring  elektro-

niczny  w  ramach  odpowiedniego  rodzaju kary 

ś

redniej mocy,  uznanych  zo-

stała za winnych mniej powa

Ŝ

nych przest

ę

pstw bez u

Ŝ

ycia przemocy (prze-

st

ę

pstwa klasy V i VI oraz przest

ę

pstwa ró

Ŝ

ne). I w sytuacji naruszania rygo-

rów tych kar, kuratorzy organizuj

ą

cy ich wykonywanie wyst

ę

powali do s

ą

du 

o modyfikacj

ę

  warunków  kary 

ś

redniej  mocy,  rezygnuj

ą

c  z  kierowania  ska-

zanych do zakładów karnych. 
 
 
 

                                       

35

 B.  R.  M c   C a r t h y,  Intermediate  punishments:  Intensive  supervision,  home  confinement 

and electronic surveillance, Monsey, N.Y. 1987, Willow Tree. 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

56 

Tabela  3.  Rodzaj  popełnianych  przest

ę

pstw  przez  nadzorowanych  a  zasto-

sowany rodzaj kary 

ś

redniej mocy 

 

Rodzaje kar 

ś

redniej mocy 

Liczba przypadków 

IPS z EM 

N = 54 

Liczba przypadków 

DIRECT z EM 

N = 54 

Liczba przypadków 

probacji regularnej 

z EM 

N = 62 

Klasa popeł-

nionego prze-

st

ę

pstwa przez 

nadzorowane-

go 

w 

areszcie 

poza 

aresztem 

w 

areszcie 

poza 

aresztem 

w 

areszcie 

poza 

aresztem 

F 1 

0 

0 

0 

0 

0 

0 

F 2 

5 

9,3% 

1 

1,9% 

0 

1 

1,9% 

1 

1,6% 

0 

F 3 

9 

16,7% 

3 

5,6% 

4 

7,4% 

1 

1,9% 

6 

9,7% 

5 

8,1% 

F 4 

16 

29,6% 

3 

5,6% 

5 

9,3% 

0 

5 

8,1% 

4 

6,5% 

F 5 

2 

3,7% 

1 

1,9% 

2 

3,7% 

3 

5,6% 

2 

3,2% 

2 

3,2% 

F 6 

2 

3,7% 

0 

2 

3,7% 

4 

7,4% 

5 

8,1% 

0 

F 6/M 

10 

18,5% 

2 

3,7% 

20 

37% 

12 

22,2% 

16 

25,8% 

10 

16,1% 

M 1 

0 

0 

0 

0 

3 

4,8% 

3 

4,8% 

M 2 

0 

0 

0 

0 

0 

0 

M 3 

0 

0 

0 

0 

0 

0 

 

F 1 – F 6 

→

 przest

ę

pstwa (zbrodnie) bez u

Ŝ

ycia przemocy 

F 6/M 

→

 ró

Ŝ

ne drobne przest

ę

pstwa 

M 1 – M 3 

→

 wykroczenia 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 
Tabela 4 podaje 

ś

rednie liczby punktów ryzyka i potrzeb dla ka

Ŝ

dego po-

ziomu  nadzoru  probacyjnego  w  ramach  odpowiedniego  typu  kary 

ś

redniej 

mocy. Zebrane dane wskazuj

ą

, 

Ŝ

e nadzorowani poddani probacji regularnej 

mieszcz

ą

  si

ę

  w  „

ś

rednim”  poziomie  ryzyka  i  potrzeb;  obejmowani  aresztem 

domowym z monitoringiem uzyskali „wysok

ą

” liczb

ę

 punktów ryzyka i „

ś

red-

ni

ą

” punktów potrzeb, a skazani na wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny (DIRECT) 

uzyskali  „wysok

ą

”  liczb

ę

  punktów  ryzyka  i  punktów  potrzeb.  Podobie

ń

stwo 

profili ryzyka nadzorowanych w ramach wzmo

Ŝ

onego nadzoru probacyjnego 

do skazanych poddanych rygorom aresztu domowego z elektronicznym mo-
nitorowaniem  wskazuje,  i

Ŝ

  grupa  ta  jest  homogeniczna  ze  wzgl

ę

du  na  po-

ziom  niebezpiecze

ń

stwa  uwzgl

ę

dniaj

ą

cego  dotychczasow

ą

  karier

ę

  krymi-

naln

ą

 oraz niestabilno

ść

 społeczn

ą

 okre

ś

lan

ą

 liczb

ą

 punktów potrzeb w za-

kresie adaptowania si

ę

 do warunków 

Ŝ

ycia na wolno

ś

ci. 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

57 

Tabela 4. Zestawienie liczby punktów oceny ryzyka i potrzeb w celu pomy

ś

l-

nego  i  niepomy

ś

lnego  uko

ń

czenia  programu  EM  dla  aresztu  domowego, 

wzmo

Ŝ

onego nadzoru probacyjnego i regularnej probacji 

 

(N = 170 przypadków EM) 

(p 

≤

 0,05) 

Pomy

ś

lne 

uko

ń

czenie 

Niepomy

ś

lne 

uko

ń

czenie 

Probacja regularna: 

Ś

rednia  liczba  punktów  ryzyka  (stopie

ń

  niebezpiecze

ń

-

stwa społecznego) (p > 0,05) 

19 

7 

Ś

rednia  liczba  punktów  intensywno

ś

ci  monitorowania  

(p > 0,05) 

10 

10 

Ś

rednia liczba  punktów  potrzeb  (stopie

ń

 adaptacji spo-

łecznej) (p > 0,05) 

22 

25 

DIRECT (wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny): 

Ś

rednia  liczba  punktów  ryzyka  (stopie

ń

  niebezpiecze

ń

-

stwa społecznego) (p > 0,05) 

20 

23 

Ś

rednia  liczba  punktów  intensywno

ś

ci  monitorowania  

(p > 0,05) 

10 

13 

Ś

rednia liczba  punktów  potrzeb  (stopie

ń

 adaptacji spo-

łecznej) (p > 0,05) 

28 

32 

IPS (areszt domowy wzmocniony monitorowaniem elektronicznym): 

Ś

rednia  liczba  punktów  ryzyka  (stopie

ń

  niebezpiecze

ń

-

stwa społecznego) (p 

≤

 0,05) 

21 

26 

Ś

rednia  liczba  punktów  intensywno

ś

ci  monitorowania  

(p > 0,05) 

14 

18 

Ś

rednia liczba  punktów  potrzeb  (stopie

ń

 adaptacji spo-

łecznej) (p > 0,05) 

23 

27 

Zestawienie probacji IPS, DIRECT i regularnej: 

Ś

rednia  liczba  punktów  ryzyka  (stopie

ń

  niebezpiecze

ń

-

stwa społecznego) (p > 0,05) 

19,8 

22,6 

Ś

rednia  liczba  punktów  intensywno

ś

ci  monitorowania  

(p > 0,05) 

11,3 

13,9 

Ś

rednia liczba  punktów  potrzeb  (stopie

ń

 adaptacji spo-

łecznej) (p > 0,05) 

23,9 

28,3 

 

DIRECT 

→

 wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny 

IPS 

→

 areszt domowy wzmocniony monitorowaniem elektronicznym 

EM 

→

 monitoring 

p 

→

 prawdopodobie

ń

stwo bł

ę

du 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 
Podstawowa  analiza  materiału  empirycznego  pozwoliła  na  ustalenie  ty-

powych  cech  kryminologicznych  definiuj

ą

cych  profil  osobowy  nadzorowa-

nych obj

ę

tych monitorowaniem elektronicznym, którzy zako

ń

czyli pomy

ś

lnie 

lub negatywnie okres stosowania kary. Do grupy tych wyznaczników zaliczy

ć

 

nale

Ŝ

y:  płe

ć

,  pochodzenie  etniczne,  wiek  w  chwili  rozpocz

ę

cia  kary,  stan 

cywilny,  rodzaj  wykształcenia,  klas

ę

  zarzucanego  przest

ę

pstwa  i  przest

ę

p-

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

58 

stwa  uznanego,  pozbawienie  wolno

ś

ci  w  chwili  rozpocz

ę

cia  kary 

ś

redniej 

mocy  oraz  zastosowanie  aresztu  domowego  modyfikuj

ą

cego  tre

ść

  kary. 

Pomy

ś

lnie okres próby przebiegł dla 124 osób, a dla 46 zako

ń

czył si

ę

 nega-

tywnie. Tabela 5 ilustruje szczegółowy rozkład cech okre

ś

laj

ą

cych sylwetk

ę

 

nadzorowanych, wobec których wykonywano kary 

ś

redniej mocy na wszyst-

kich trzech poziomach nadzoru probacyjnego. 

W badaniach wykorzystano analiz

ę

 statystyki matematycznej za po

ś

red-

nictwem testu chi-kwadrat, aby zobrazowa

ć

 powi

ą

zania wybranych dziewi

ę

-

ciu zmiennych na przebieg okresu próby wykonywanej kary. Wyniki wskazu-
j

ą

,  i

Ŝ

  zdecydowana  wi

ę

kszo

ść

  cech  jest  niezale

Ŝ

na  w  sensie  prawdopodo-

bie

ń

stwa istotnego oddziaływania na rezultaty przebiegu kary. Przy przyj

ę

ciu 

hipotezy zerowej zakładaj

ą

cej brak rzeczywistego wpływu badanych zmien-

nych  na  sposób  zako

ń

czenia  przebiegu  kary  nale

Ŝ

y  zało

Ŝ

one  twierdzenie 

odrzuci

ć

, gdy

Ŝ

 jedna cecha, tj. zastosowanie aresztu domowego modyfikuj

ą

-

cego  tre

ść

  kary 

ś

redniej  mocy  podczas  jej  wykonywania  wykazywała  zna-

cz

ą

ce  warto

ś

ci  przy  u

Ŝ

yciu  badanego  testu.  Dla  niektórych  cech  (z  grupy 

dziewi

ę

ciu  zmiennych)  analiza  została  przeprowadzona  w  odniesieniu  do 

rodzaju  zastosowanej  kary,  tj.  aresztu  domowego  wraz  z  monitoringiem, 
wzmo

Ŝ

onego nadzoru probacyjnego (DIRECT) oraz regularnej probacji. Ten 

dwuwariantowy  sposób  oceny  materiału  empirycznego  wykazał,  i

Ŝ

  ponadto 

skazani  za  czyny  przeciwko mieniu  b

ą

d

ź

  zwi

ą

zane  z  handlem lub  posiada-

niem  narkotyków,  którzy  byli  pozbawieni  wolno

ś

ci  w  chwili  rozpocz

ę

cia  wy-

konywania kary 

ś

redniej mocy, ko

ń

cz

ą

 pomy

ś

lnie okres próby w odró

Ŝ

nieniu 

od  innych  skazanych.  Przebywanie  w  izolacji  wi

ę

ziennej  przed  formalnym 

rozpocz

ę

ciem wykonywania probacji ma zatem pozytywny wpływ na sposób 

zachowania  skazanego  na  wolno

ś

ci  i  motywuje  w  sposób  zasadniczy  do 

przestrzegania rygorów kary 

ś

redniej mocy. 

Karalno

ść

  nadzorowanych  w  okresie  nieletno

ś

ci,  brak  recydywy  w  fazie 

adolescencji młodzie

ń

czej i dorosło

ś

ci, legitymowanie si

ę

 pozytywnym statu-

sem  pozycyjnym  polegaj

ą

cym  na  wykonywaniu  pracy  zarobkowej  przed 

skazaniem  oraz  posiadanie  co  najmniej  kwalifikacji  zawodowych  na  pozio-
mie szkoły 

ś

redniej s

ą

 okoliczno

ś

ciami warunkuj

ą

cymi czas adaptowania si

ę

 

skazanych  do  warunków  probacji,  niemniej  nie  mog

ą

  one  by

ć

  uznane  za 

cechy  bezpo

ś

rednio  wpływaj

ą

ce  na  rezultat  skuteczno

ś

ci  kary.  Zastosowa-

nie metody badawczej do pomiaru zwi

ą

zków mi

ę

dzy zmiennymi, tj. stopniem 

niebezpiecze

ń

stwa skazanych, stopniem adaptacji społecznej oraz stopniem 

okre

ś

laj

ą

cym  zakres  usług  monitorowania  elektronicznego  a  sposobem  za-

ko

ń

czenia okresu próby oraz faktem przebywania skazanych w izolacji b

ą

d

ź

 

na  wolno

ś

ci  w  momencie  rozpocz

ę

cia  wykonywania  kary,  pozwoliło  ustali

ć

 

istotny wpływ stopnia niebezpiecze

ń

stwa skazanych oraz stopnia wyznacza-

j

ą

cego  zakres  usług  monitoringu  elektronicznego  na  efekty  wykonywanej 

kary 

ś

redniej  mocy.  Ustalono  tak

Ŝ

e  zwi

ą

zek  przyczynowo-skutkowy  pomi

ę

-

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

59 

dzy sposobem rozpocz

ę

cia wykonywania kary (izolacja wi

ę

zienna b

ą

d

ź

 wol-

no

ść

  dozorowana)  a  jej  efektami.  Otó

Ŝ

  fakt,  i

Ŝ

  skazani  poddani  zostali  wa-

runkom  kary  pozbawienia  wolno

ś

ci  w  pocz

ą

tkowym  stadium  wyrokowania, 

a nast

ę

pnie  zastosowano 

ś

rodki  alternatywne  w  postaci  probacji  ma  staty-

stycznie znacz

ą

cy wpływ na sposób zako

ń

czenia okresu próby. Trzecia me-

toda wykorzystana w badaniach obejmuj

ą

ca analiz

ę

 testu zmienno

ś

ci warto-

ś

ci 

ś

rednich pozwoliła okre

ś

li

ć

, czy obserwowane ró

Ŝ

nice mi

ę

dzy zmiennymi 

mogły by

ć

 uznane za przypadek, czy te

Ŝ

 rzeczywi

ś

cie one istniej

ą

. Trzy po-

ziomy nadzoru probacyjnego (areszt domowy z elektronicznym monitorowa-
niem, wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny oraz regularna probacja) konfrontowano 

mi

ę

dzy  sob

ą

,  porównuj

ą

c  stopie

ń

  niebezpiecze

ń

stwa  skazanych,  stopie

ń

 

adaptacji społecznej oraz stopie

ń

 okre

ś

laj

ą

cy zakres usług monitoringu elek-

tronicznego. Wyniki bada

ń

 pozwoliły ustali

ć

, i

Ŝ

 skazani obejmowani regular-

n

ą

 probacj

ą

 wykazuj

ą

 maksymalnie wy

Ŝ

sze wska

ź

niki skuteczno

ś

ci z powo-

du  mniej  ni

Ŝ

  przeci

ę

tnego  stopnia  niebezpiecze

ń

stwa  (ryzyka),  wysokich 

mian  okre

ś

laj

ą

cych  ich  zdolno

ś

ci  do  adaptacji  społecznej  oraz 

ś

redniego 

okresu stosowania aresztu domowego w ramach probacji. 

Typowy  profil  kryminologiczny  osoby,  która  pomy

ś

lnie  uko

ń

czyła  wyko-

nywanie  kary 

ś

redniej  mocy  wspartej  na  elektronicznym  monitorowaniu,  to 

m

ęŜ

czyzna  maj

ą

cy  21  lat,  kawaler,  posiadaj

ą

cy  dyplom  uko

ń

czenia  szkoły 

ś

redniej, przebywaj

ą

cy przed wykonywaniem kary co najmniej trzy miesi

ą

ce 

w izolacji wi

ę

ziennej, skazany za przest

ę

pstwa przeciwko mieniu (przest

ę

p-

stwa  IV  klasy)  charakteryzuj

ą

ce  si

ę

  brakiem  agresywno

ś

ci  sprawców,  legi-

tymuj

ą

cy si

ę

 wyrokiem skazuj

ą

cym półtora roku bez wzgl

ę

du na rodzaj nad-

zoru probacyjnego zas

ą

dzonego przez s

ą

d. 

W

ś

ród wszystkich poddanych probacji z elektronicznym monitorowaniem 

około 70% osób było osadzonych w zakładach karnych w momencie skaza-
nia  przez  s

ą

d  na  areszt  domowy  z  elektronicznym  monitorowaniem  i  73% 

tych osób pomy

ś

lnie uko

ń

czyło okres próby. Jedn

ą

 z okoliczno

ś

ci interpretu-

j

ą

cych  ten  fakt,  mo

Ŝ

e  by

ć

  do

ś

wiadczenie  skazanych  zwi

ą

zane  z  pobytem 

w warunkach  pozbawienia  wolno

ś

ci  polegaj

ą

ce  na  obawie  przed  powrotem 

do  sytuacji  derywuj

ą

cych.  Ponadto  skazywanie  osób  w  okresie  próby  za 

naruszenia  administracyjne  albo  rygory  probacji  nie  skutkuje  natychmiasto-
wego  odwoływania 

ś

rodka  i  zamian

ę

  na  kar

ę

  bezwzgl

ę

dnego  pozbawienia 

wolno

ś

ci,  lecz  jego  modyfikacj

ę

  zwi

ą

zan

ą

  z  zastosowaniem  aresztu  domo-

wego  i  szerszym  u

Ŝ

yciem  usług  monitorowania  elektronicznego.  W  grupie 

170 skazanych 44 osoby (ok. 26%) zostały aresztowane za naruszenie wa-
runków  probacji,  niemniej  nadal  wykonywano  obostrzon

ą

  form

ę

  tej  kary 

i efekty  ko

ń

cowe  mierzone  brakiem  powrotu  do  przest

ę

pstwa  w  tej  grupie 

przypadków mo

Ŝ

na odnie

ść

 do wi

ę

kszo

ś

ci skazanych (40 osób). 

 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

60 

Tabela  5.  Typowe  zmienne  kryminologiczne  odpowiedzialne  za  pomy

ś

lny 

lub negatywny przebieg kary 

ś

redniej mocy 

 

Sposób zako

ń

czenia okresu 

Cechy próby 

osobowe osób obj

ę

tych 

monitorowaniem (EM) 

Pomy

ś

lnie 

uko

ń

czony 

Niepomy

ś

lnie 

uko

ń

czony 

Płe

ć

: M = m

ęŜ

czyzna 

K = kobieta (p > 0,05) 

M = 107 lub 72,3% 

K = 17 lub 77,3% 

M = 41 lub 27,7% 
K = 5 lub 22,7% 

Pochodzenie etniczne: 
L = latynos 
C = czarny 
B = biały (p > 0,05) 

L = 53 lub 76,8% 

C = 15 lub 57,7% 

B = 56 lub 74,7% 

L = 16 lub 23,2% 

C = 11 lub 42,3% 
B = 19 lub 25,3% 

Typowy wiek w chwili rozpocz

ę

cia kary (p > 0,05) 

21 lat 

19 lat 

Stan  cywilny  w  czasie  wykonywania  kary  
(p > 0,05) 

kawaler 

kawaler 

Dyplom  szkoły 

ś

redniej  (High  School)  lub  dyplom 

ogólnej edukacji (GED) 
(p > 0,05) 

N = 61 lub 72,6% 

Y = 63 lub 73,3% 

N = 23 lub 27,4% 
Y = 23 lub 26,7% 

Klasa zarzucanego przest

ę

pstwa 

(p > 0,05) 

F4 

F3, F4 

Klasa przest

ę

pstwa uznanego (p > 0,05) 

F6/M1 

F6/M1 

Pozbawienie  wolno

ś

ci  w  chwili  rozpocz

ę

cia  kary 

(p > 0,05) 

N = 36 lub 65,5% 

Y = 88 lub 76,5% 

N = 19 lub 34,5% 
Y = 27 lub 23,5% 

Areszt domowy modyfikuj

ą

cy kar

ę

  

(p 

≤

 0,05) 

N = 115 lub 91,3% 

Y = 9 lub 20,5% 

N = 11 lub 8,7% 
Y = 35 lub 79,5% 

 

EM 

→

 elektroniczne monitorowanie 

F 

→

 osoby skazane za zbrodnie 

M 

→

 osoby popełniaj

ą

ce wykroczenia 

F6/M1 

→

 osoby skazane za drobne przest

ę

pstwa 

p 

→

 prawdopodobie

ń

stwo bł

ę

du 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 
W celu okre

ś

lenia efektywno

ś

ci kosztowej aresztu domowego wspartego 

elektronicznym  monitoringiem  koniecznym  było  oparcie  na  rzeczywistych 
kosztach dziennych probacji regularnej wzmo

Ŝ

onego nadzoru probacyjnego 

oraz aresztu z serwisem usług monitorowania skazanego. Dane potwierdza-
j

ą

, 

Ŝ

e  koszty  podstawowego 

ś

rodka,  tj.  aresztu  z  elektronicznym  monitoro-

waniem (IPS), s

ą

 wy

Ŝ

sze ni

Ŝ

 probacji regularnej oraz wzmo

Ŝ

onego nadzoru 

probacyjnego (DIRECT), ale ni

Ŝ

sze ni

Ŝ

 osadzenie w zakładzie karnym. 

 
 
 
 
 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

61 

Tabela  6.  Całkowita  liczba  dni  monitorowania  elektronicznego  (EM)  przy 
wykonywaniu  kar 

ś

redniej  mocy  z  uwzgl

ę

dnieniem  izolacji  wi

ę

ziennej  po-

przedzaj

ą

cej okres próby 

 

Okres monitorowania 

Rodzaj kary 

ś

redniej mocy 

Liczba 
skaza-

nych 

Całkowita liczba dni 

przebytych w pro-

gramie elektronicz-

nego monitorowania 

Procent dni przeby-

tych w programie 

elektronicznego 

monitorowania 

Probacja regularna: 
w  zakładzie  karnym  w  momencie 
zastosowania programu EM 

38 

2298 

19,74% 

poza  zakładem karnym  w  momen-
cie zastosowania programu EM 

24 

1360 

11,68% 

Razem 

62 

3658 

31,42% 

DIRECT (wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny w zakładzie karnym): 

w  zakładzie  karnym  w  momencie 
zastosowania programu EM 

33 

2842 

24,41% 

poza  zakładem karnym  w  momen-
cie zastosowania programu EM 

21 

1128 

9,69% 

Razem 

54 

3970 

34,1% 

IPS (areszt domowy z monitorowaniem elektronicznym): 
w  zakładzie  karnym  w  momencie 
zastosowania programu EM 

44 

3136 

26,93% 

poza  zakładem karnym  w  momen-
cie zastosowania programu EM 

10 

880 

7,56% 

Razem 

54 

4016 

34,49% 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 

Całkowita  liczba  dni  przebytych  w  programie  elektronicznego  monitoro-

wania wzrasta wraz z poziomem nadzoru probacyjnego. Jednostki poddane 
probacji regularnej odbyły w programie elektronicznego monitorowania 3658 
dni  (31,4%),  natomiast  przypadki  wzmo

Ŝ

onego  nadzoru  probacyjnego  sta-

nowi

ą

 34,1%, a aresztu domowego z monitoringiem 34,4% całkowitej liczby 

dni przebytych w okresie próby. Przegl

ą

d wielko

ś

ci liczbowych okre

ś

laj

ą

cych 

liczb

ę

 dni przebytych przez skazanych poza zakładem karnym w czasie sto-

sowania  elektronicznego  monitorowania  przekonuje,  i

Ŝ

  mo

Ŝ

liwo

ść

  pojawie-

nia si

ę

 efektu „poszerzenia sieci” jest najwi

ę

ksza na poziomie probacji regu-

larnej.  Poddani  probacji  w  ramach  wzmo

Ŝ

onego  nadzoru  probacyjnego 

i klasycznego  aresztu  domowego  wspartego  monitorowaniem  s

ą

  przypad-

kami,  które  w  najmniejszym  stopniu  przyczyniaj

ą

  si

ę

  do  poszerzenia  sieci 

kontroli pa

ń

stwa nad skazanymi. Je

Ŝ

eli osoby skierowane do probacji regu-

larnej zaliczyli ponad 30% wszystkich dni przebytych w warunkach stosowa-
nia  elektronicznego  monitoringu,  to  przy  nieuwzgl

ę

dnieniu  skazanych,  któ-

rym s

ą

dy wyrokowały zmian

ę

 

ś

rodka z kary pozbawienia wolno

ś

ci na pobyt 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

62 

w warunkach omawianej probacji regularnej, mo

Ŝ

na stwierdzi

ć

, i

Ŝ

 wszystkie 

przypadki  tej  kary  (regularnej  probacji  z  elektronicznym  monitorowaniem) 
były rezultatem efektu „poszerzania sieci” w granicach od 0–31,4%. 

Analiza efektywno

ś

ci kosztowej aresztu domowego z elektronicznym mo-

nitorowaniem  sprowadzona  została  do  rozró

Ŝ

nienia  potencjalnych 

ś

rodków 

finansowych  zwi

ą

zanych  z  osadzaniem  skazanych  w  zakładach  karnych 

w porównaniu  z  aktualnymi  wydatkami  pieni

ęŜ

nymi  na  monitoring  dla 

wszystkich kar zwi

ą

zanych z probacj

ą

. I tak, przykładowo szacunkowy koszt 

pobytu skazanych w zakładach karnych, wobec których mo

Ŝ

na by zastoso-

wa

ć

 regularn

ą

 probacj

ę

, wyniósł 179.177,54 dolarów. Kwota ta została uzy-

skana przez pomno

Ŝ

enie całkowitej liczby dni przebytych w programie elek-

tronicznego  monitoringu  dla  probacji  regularnej  przez 

ś

redni  koszt  pobytu 

dziennego  w  wi

ę

zieniu,  powi

ę

kszony  o  dzienny  koszt  regularnej  probacji. 

Całkowita liczba dni odbyta przez 62 skazanych, wobec których zastosowa-
no  probacje  regularn

ą

,  wynosiła  3658.  Wielko

ść

  ta  powi

ę

kszona  została 

o 49,13 dolarów (tj. liczb

ę

 równ

ą

 

ś

redniemu kosztowi osadzenia w zakładzie 

karnym – 47,15 dolarów oraz 

ś

redniemu dziennemu kosztowi probacji regu-

larnej – 1,98 dolarów). A zatem, gdyby 62 skazanych w sposób ci

ą

gły sp

ę

-

dziło 3658 dni w instytucji izolacyjnej, zamiast zosta

ć

 skierowani do regular-

nej probacji, to rzeczywisty koszt osadzenia w zakładach karnych wyniósłby 
179.177,54  dolarów.  Aktualne  koszty  elektronicznego  monitorowania  dla 
regularnej  probacji  okre

ś

lono,  mno

Ŝą

c  3658  dni  zastosowanego  programu 

w ramach  tej  kary  przez  kwot

ę

  14,08  dolarów  (tj. 

ś

redni  koszt  regularnej 

probacji – 1,98 dolarów plus 

ś

redni dzienny koszt programu elektronicznego 

monitorowania równy sumie 12,10 dolarów). Tym samym realne koszty elek-
tronicznego  monitorowania  dla  62  osób  poddanych  regularnej  probacji  wy-
nosz

ą

  51.504,64  dolarów  i  s

ą

  one  o  około  30%  ni

Ŝ

sze  ani

Ŝ

eli  obci

ąŜ

enia 

finansowe  poniesione  na  utrzymywanie  tych  osób  w  warunkach  instytucji 
izoluj

ą

cej. Dla dwóch pozostałych kar, tj. wzmo

Ŝ

onego nadzoru probacyjne-

go  oraz  aresztu  domowego  wzmocnionego  monitoringiem  elektronicznym, 
ogólne  koszty  ich  wykonywania  stanowi

ą

  odpowiednio  36,4%  oraz  41,1% 

ś

rodków  finansowych,  które  nale

Ŝ

ałoby  przeznaczy

ć

  na  przetrzymanie  ska-

zanych w warunkach zakładu karnego. Tym samym oszcz

ę

dno

ś

ci finansowe 

na  poziomie  generalnego  modyfikowania  polityki  karnej,  zmierzaj

ą

cej  do 

zast

ę

powania  orzecze

ń

  bezwzgl

ę

dnego  pozbawienia  wolno

ś

ci  na  alterna-

tywne 

ś

rodki  systemu  probacji,  si

ę

gaj

ą

 od  60  do  70%  ogólnie  wydawanych 

kwot.  

Analiza danych zawartych w tabeli 7 przy  zało

Ŝ

eniu, 

Ŝ

e efekt „poszerza-

nia  sieci”  wyniósłby  w  maksymalnym  wymiarze  31,4%,  przekonuje,  i

Ŝ

  aktu-

alne obci

ąŜ

enia finansowe zwi

ą

zane ze stosowaniem elektronicznego moni-

torowania  na  ka

Ŝ

dym  poziomie  probacji  zwi

ę

kszone  musz

ą

  by

ć

  o  t

ę

  wiel-

ko

ść

, tj. 31,4%.  

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

63 

Tabela  7.  Potencjalny  koszt  umieszczenia  skazanych  w  wi

ę

zieniu  wobec 

których  wykonywano 

ś

rodki  probacyjne  skonfrontowany  z  kosztami  elektro-

nicznego monitoringu stosowanego na ró

Ŝ

nych poziomach probacji 

 

Poziom nadzoru probacyjnego 

Potencjalny koszt umiesz-

czenia w wi

ę

zieniu przy 

efekcie „poszerzania sieci” 

równym zero 

Rzeczywisty koszt 

nadzoru probacyjnego 

z monitorowaniem elektro-

nicznym 

Regularna probacja 

179.717,54 dolarów 

51.504,64 dolarów 

Wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny 

(DIRECT) 

218.945,50 dolarów 

79.797,00 dolarów 

Areszt domowy wraz z monito-
ringiem elektronicznym 

238.831,52 dolarów 

98.070,72 dolarów 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 

Potencjalny koszt umieszczenia w wi

ę

zieniu przedstawiony w tabeli 7 za-

kłada, 

Ŝ

e ka

Ŝ

dy dzie

ń

 pozostawania w programie elektronicznego monitoro-

wania na ka

Ŝ

dym poziomie probacji jest równowa

Ŝ

ny oszcz

ę

dzeniu jednego 

dnia  w  wi

ę

zieniu.  Aktualny  koszt  nadzoru  probacyjnego  z  elektronicznym 

monitorowaniem zawarty w powy

Ŝ

szej tabeli jest oparty na oficjalnej ocenie 

kosztów dziennych wykonywania 

ś

rodków karnych. 

Na przykład: obecne koszty elektronicznego monitorowania dla regularnej 

probacji,  wzmo

Ŝ

onego  nadzoru  probacyjnego  oraz  aresztu  domowego 

wzmocnionego  monitoringiem  wynosiły:  68.193,14  dolarów,  105.651,23  do-
larów i 129.845,63 dolarów. Ró

Ŝ

nica pomi

ę

dzy zało

Ŝ

onymi poziomami efek-

tu  „poszerzania  sieci”,  a  wi

ę

c  0%  i  31,4%,  wyznacza  parametry  zakresu 

efektywno

ś

ci kosztowej. Tabela 8 obrazuje wpływ efektu „poszerzania sieci” 

na realne koszty programu elektronicznego monitorowania.  

 

Tabela  8.  Aktualne  koszty  programu  elektronicznego  monitorowania  (EM) 
zestawione  z  najwi

ę

kszym  mo

Ŝ

liwym  zakresem  efektu  „poszerzania  sieci” 

według poziomów probacji 

 

Poziom nadzoru probacyjnego 

Aktualne koszty programu 

elektronicznego monitorowa-

nia przy efekcie „poszerzania 

sieci” równym zero 

Aktualne koszty programu 

elektronicznego monitorowa-

nia przy efekcie „poszerzania 

sieci” równym 31,4% 

Regularna probacja 

51.504,64 dolarów 

68.192,14 dolarów 

Wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny 

(DIRECT) 

79.797,00 dolarów 

105.651,23 dolarów 

Areszt domowy wraz z monito-
ringiem elektronicznym 

98.070,72 dolarów 

129.845,63 dolarów 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

64 

Wielko

ś

ci  liczbowe uj

ę

te w  tabeli  9  ukazuj

ą

  potencjalny  koszt  osadzenia 

w wi

ę

zieniu dotycz

ą

cy jednego przypadku zestawiony z aktualnym kosztem 

elektronicznego monitorowania, przy zało

Ŝ

eniu, 

Ŝ

e efekt „poszerzania sieci” 

jest  równy  0%.  I  tak  jednostkowy,  aktualny koszt  elektronicznego monitoro-
wania dla probacji regularnej równy jest 830,72 dolarów. Wielko

ść

 ta, to ak-

tualny koszt dotycz

ą

cy danego poziomu nadzoru wynosz

ą

cy 51.504,64 dola-

rów  podzielony  przez  całkowit

ą

  liczb

ę

  osób  nadzorowanych,  regularnie 

umieszczonych w programie (62 osoby) w okresie badawczym. 

 

Tabela 9. Potencjalne 

ś

rednie koszty osadzenia w wi

ę

zieniu dotycz

ą

ce jed-

nego przypadku zestawione z aktualnymi 

ś

rednimi kosztami elektronicznego 

monitorowania  dotycz

ą

cymi  jednego  przypadku  na  wszystkich  poziomach 

nadzoru probacyjnego  

 

Poziom nadzoru probacyj-

nego 

Ś

rednie koszty osadzenia 

w wi

ę

zieniu dotycz

ą

ce jed-

nego przypadku przy efekcie 

„poszerzania sieci” równym 

zero 

Ś

rednie koszty 

elektronicznego monitoro-

wania dotycz

ą

ce jednego 

przypadku 

Regularna probacja 

2898,67 dolarów 

830,72 dolarów 

Wzmo

Ŝ

ony nadzór proba-

cyjny (DIRECT) 

4054,00 dolarów 

1477,72 dolarów 

Areszt domowy wraz z mo-
nitoringiem elektronicznym 

4422,81 dolarów 

1816,12 dolarów 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 
Koszty jednostkowe dla przypadków wzmo

Ŝ

onego nadzoru probacyjnego 

oraz aresztu domowego wzmocnionego monitoringiem kształtuj

ą

 si

ę

 na po-

ziomie: 1477,72 dolarów i 1816,12 dolarów.  

Efektywno

ść

  kosztow

ą

  probacji  najlepiej  obrazuje 

ś

redni  koszt  jednost-

kowy dotycz

ą

cy poszczególnych poziomów nadzoru probacyjnego. Wielko

ść

 

ta ułatwia porównanie ró

Ŝ

nic w poszczególnych poziomach probacji. 

Ś

redni 

potencjalny  koszt  jednostkowy  osadzenia  w  wi

ę

zieniu  zestawiony  ze 

ś

red-

nim jednostkowym aktualnym kosztem elektronicznego monitorowania prze-
konuje,  i

Ŝ

 

ś

rodki  probacji  s

ą

  znacznie  ta

ń

sze  i  stanowi

ą

  odpowiednio: 

28,65%,  36,54%  i  41,18% 

ś

rednich  kosztów  izolowania  osoby  w  zakładzie 

karnym. 

Tabela  10  pokazuje  oficjalne,  dzienne  rozró

Ŝ

nienie  kosztów  osadzenia 

w wiezieniu zestawione z aktualnymi kosztami elektronicznego monitorowa-
nia na poszczególnych poziomach nadzoru, przy zało

Ŝ

eniu, 

Ŝ

e odsetek efek-

tu „poszerzania sieci” jest równy zeru. 
 

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

65 

Tabela 10. Zestawienie dziennych kosztów osadzenia w wi

ę

zieniu z aktual-

nymi  kosztami  programu  elektronicznego  monitorowania  według  poziomów 
nadzoru 

 

Koszty osadzenia w wi

ę

zieniu z 

kosztami elektronicznego moni-

torowania według poziomu nad-

zoru 

Koszty 

probacji 

Ś

rednie dzienne 

koszty wi

ę

zienia 

Całkowite koszty 

dzienne wi

ę

zie-

nia 

Regularna probacja 

1,98 

47,15 

49,13 

Wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny 

8,00 

47,15 

55,15 

Areszt domowy wzmocniony 
monitorowaniem 

12,32 

47,15 

59,47 

Koszty programu elektroniczne-
go monitorowania według po-
ziomów nadzoru 

Koszty probacji 

Dzienne koszty 
programu elek-

tronicznego mo-

nitorowania 

Całkowite koszty 

dzienne elektro-

nicznego monito-

rowania 

Regularna probacja 

1,98 

12,10 

14,08 

Wzmo

Ŝ

ony nadzór probacyjny 

8,00 

12,10 

20,10 

Areszt domowy wzmocniony 
monitorowaniem 

12,31 

12,10 

24,42 

 

Koszty w tabeli oszacowane zostały w dolarach 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 
Wykresy  1  i  2  ilustruj

ą

  efektywno

ść

  kosztow

ą

  programu  elektronicznego 

monitorowania  na  poszczególnych  poziomach  nadzoru  dla  efektu  „posze-
rzania sieci” równego zero oraz 31,4%. Dwuwymiarowy wykres słupkowy dla 
ka

Ŝ

dego poziomu nadzoru pokazuje, 

Ŝ

e kara aresztu domowego wzmocnio-

na monitorowaniem jest najefektywniejsza kosztowo przy efekcie „poszerza-
nia sieci” równym zero. Nast

ę

pne miejsca zajmuje wzmo

Ŝ

ony nadzór proba-

cyjny  i  regularna  probacja.  Przy  efekcie  „poszerzania  sieci”  równym  31,4% 
sytuacja  ulega  zmianie.  Najefektywniejszy  staje  si

ę

  wzmo

Ŝ

ony  nadzór  pro-

bacyjny, a nast

ę

pnie regularna probacja i areszt domowy wzmocniony moni-

torowaniem. 

 
 
 
 
 
 

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

66 

Wykres  1.  Efektywno

ść

  kosztowa  elektronicznego  monitorowania  na  po-

szczególnych  poziomach  nadzoru  probacyjnego.  Efekt  „poszerzania  sieci” 
równy 0% 

 

179177

51504

128212

218945

79797

139148

238831

98070

140760

0

50000

100000

150000

200000

250000

regularna probacja wzmo

Ŝ

ony nadzór

probacyjny

areszt domowy

wzmo

Ŝ

ony

monitorowaniem

koszty potenjalne

koszty aktualne

oszacowane oszcz

ę

dnosci

 

Wielko

ś

ci liczbowe oszacowane zostały w dolarach 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 
Wykres  2.  Efektywno

ść

  kosztowa  elektronicznego  monitorowania  na  po-

szczególnych  poziomach  nadzoru  probacyjnego.  Efekt  „poszerzania  sieci” 
równy 31,4% 

179717

68192

111525

218945

105651

113294

238831

129845

108985

0

50000

100000

150000

200000

250000

regularna probacja wzmo

Ŝ

ony nadzór

probacyjny

areszt domowy

wzmo

Ŝ

ony

monitorowaniem

koszty potenjalne

koszty aktualne

oszacowane oszcz

ę

dnosci

 

Wielko

ś

ci liczbowe oszacowane zostały w dolarach 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix  

Efektywno

ść

 aresztu domowego z elektronicznym monitorowaniem... 

Probacja 1, 2010 

67 

Tabela  11  ukazuje  oszacowany  dzienny  koszt  jednostkowy  na  ka

Ŝ

dym 

poziomie nadzoru. 

 

Tabela 11. Efektywno

ść

 kosztowa programu elektronicznego monitorowania 

dotycz

ą

ca  jednego  przypadku  i  jednego  dnia  według  poszczególnych  po-

ziomów nadzoru probacyjnego 

 

Poszczególne 

poziomy nadzo-

ru probacyjnego 

Dzienne koszty 

osadzenia w 

wi

ę

zieniu przy 

efekcie „posze-

rzania sieci” 

równym zero 

Dzienne koszty 

programu elek-

tronicznego 

monitorowania 

przy efekcie 

„poszerzania 

sieci” równym 

zero 

Dzienne 

oszcz

ę

dno

ś

ci 

przy efekcie 

„poszerzania 

sieci” równym 

zero 

Procentowe 

dzienne 

oszcz

ę

dno

ś

ci 

przy efekcie 

„poszerzania 

sieci” równym 

zero 

Regularna pro-
bacja 

49,13 

14,08 

35,05 

71,34 

Wzmo

Ŝ

ony 

nadzór proba-
cyjny 

55,15 

20,10 

35,05 

63,55 

Areszt domowy 
wzmocniony 
monitorowa-
niem 

59,47 

24,42 

35,05 

58,94 

Poszczególne 
poziomy nadzo-
ru probacyjnego 

Dzienne koszty 

osadzenia w 

wi

ę

zieniu przy 

efekcie „posze-

rzania sieci” 

równym 31,4% 

Dzienne koszty 

programu elek-

tronicznego 

monitorowania 

przy efekcie 

„poszerzania 

sieci” równym 

31,4% 

Dzienne 

oszcz

ę

dno

ś

ci 

przy efekcie 

„poszerzania 

sieci” równym 

31,4% 

Procentowe 

dzienne 

oszcz

ę

dno

ś

ci 

przy efekcie 

„poszerzania 

sieci” równym 

31,4% 

Regularna pro-
bacja 

49,13 

18,64 

30,49 

62,06 

Wzmo

Ŝ

ony 

nadzór proba-
cyjny 

55,15 

26,61 

28,54 

51,75 

Areszt domowy 
wzmocniony 
monitorowa-
niem 

59,47 

32,33 

27,14 

45,64 

 

Koszty w tabeli oszacowane zostały w dolarach 

 

Ź

ródło:  Administrative  Offices  of  the  Arizona  Supreme  Court  Community  punishment  program  in 

Arizona fiscal year 1990–1992 fourth narter report, Phoenix 

 
Zakres oszcz

ę

dno

ś

ci dziennych jednostkowych jest pokazany przy efek-

cie  „poszerzania  sieci”  równym  zero  i  równym  31,4%.  Przy  efekcie  „posze-

A. Bałandynowicz 

Probacja 1, 2010 

 

68 

rzania sieci” równym 31,4%, mieszcz

ą

 si

ę

 one w zakresie od 27,14 dolarów 

dla  aresztu  domowego  do  30,49  dolarów  dla  regularnej  probacji.  Oficjalny 
koszt  dzienny  programu  elektronicznego  monitorowania  na  ka

Ŝ

dym  pozio-

mie  nadzoru  pomno

Ŝ

ono  przez  1,324,  aby  ukaza

ć

  zakres  szacowanych 

kosztów i oszcz

ę

dno

ś

ci dziennych, jednostkowych. Zestawienie to mo

Ŝ

e by

ć

 

u

Ŝ

yte do przygotowania oceny dziennych kosztów jednostkowych programu, 

wykazuj

ą

c  zró

Ŝ

nicowane  zakresy  dla  efektu  „poszerzania  sieci”  równego 

zero oraz 31,4%. 

Całkowite  oszcz

ę

dno

ś

ci  uzyskane  w  programie  elektronicznego  monito-

rowania w badanym okresie wynosz

ą

 408.122,20 dolarów, przy efekcie „po-

szerzania sieci” równym zero, oraz 333.805,65 dolarów, przy efekcie „posze-
rzania  sieci”  równym  31,4%.  Przedstawione  wielko

ś

ci  s

ą

  sum

ą

  całkowitych 

oszcz

ę

dno

ś

ci na trzech poziomach nadzoru i zostały sporz

ą

dzone w oparciu 

o dane zamieszczone na wykresach 1 i 2. Prawdziwa efektywno

ść

 kosztowa 

na  przestrzeni  11.644  dni  stosowania  programu  elektronicznego  moni-
torowania  dla  kar 

ś

redniej  mocy  mie

ś

ci  si

ę

  pomi

ę

dzy  333.805,56 

a 408.112,20 dolarów. 

Arkusze wydatków wskazuj

ą

, 

Ŝ

e koszt programu elektronicznego monito-

rowania wynosi 229.371 dolarów w momencie uruchomienia, za

ś

 po okresie 

wykonywania  si

ę

ga  wielko

ś

ci  303.688  dolarów  (szacunki  te  zostały  sporz

ą

-

dzone jako suma kosztów aktualnych dla poszczególnych poziomów nadzo-
ru  przy  efekcie  „poszerzania  sieci”  równym  zero  i  31,4%  w  oparciu  o  dane 
z wykresów 1 i 2).