258_753103_kapelusznik

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach.................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy.......................................

2. Opis zawodu................................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie.............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych................................................. 10

3.1.  Wykonywanie czapek i kapeluszy Kz1  ...........................  10
3.2.  Naprawianie i renowacja czapek i kapeluszy Kz2  ..........  11
3.3.  Kompetencje społeczne KzS  ..........................................  12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................. 13

5. Słownik ........................................................................................ 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

753103 Kapelusznik-czapnik

Grupa wielka 7 – Robotnicy przemysłowi i rzemie

lnicy (w Mi

dzy-

narodowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 – po-
ziom 3).

Grupa elementarna 7531 – Krawcy, ku

nierze, kapelusznicy i po-

krewni (w Mi

dzynarodowym Standardzie Klasyfikacji Zawodów ISCO-

08 odpowiada grupie 7531 Tailors, dressmakers, furriers and hatters).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja C. Przetwórstwo przemysłowe, Dział 14. Produkcja odzie

Grupa 14.1. Produkcja odzie

y, z wył

czeniem wyrobów futrzar-

skich.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie: ana-
lizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe) oraz

głównie wyników bada

analitycznych na 15 stanowiskach pracy w 14

przedsi

biorstwach (małe − 1, mikro − 13, w tym produkcyjne – 14),

przeprowadzonych w marcu 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Bogna Kasi

ska-Mirys – MODNIARSTWO w Łodzi,

•

Piotr Piechowicz – Czapnictwo w Widawie,

•

Adriana Kacperska – Firma Handlowo-Produkcyjna Nikol w Tu-

szynie,

•

Dorota Wojtu

– Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli

i Kształcenia Praktycznego w Łodzi.

Ewaluatorzy:

•

Iwona Szajnecka – Pracownia kapeluszy ALEKSANDER w Łodzi,

•

Leszek O

ski – PPHU Lemax w Poznaniu.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Kapelusznik-czapnik wykonuje maszynowo i r

cznie kapelusze

i czapki z materiałów włókienniczych, zgodnie z projektem przyj

tym do

realizacji lub korzystaj

c z formy oraz przerabia i od

wie

a kapelusze.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,

obszary wyst

powania zawodu

Kapelusznik-czapnik wykonuje nakrycia głowy. Uwzgl

dnia cechy fi-

zyczne, chemiczne i u

ytkowe materiałów stosowanych do produkcji

kapeluszy i czapek. Produkcj

rozpoczyna od doboru materiału i wyko-

nania szablonu albo wybrania wła

ciwej formy kapeluszniczej. Nast

nie  przygotowuje  materiał  do  krojenia:  laguje  (odwija  tkaniny  z  bel
w trakcie warstwowania),  wykrawa  według szablonu  i prasuje. W przy-
padku  kapeluszy  przygotowuje  półprodukt  (sto

ek) do nało

enia na

form

kapelusznicz

(na tym etapie stosuje na gor

co odpowiednie

zwi

zki chemiczne). Nast

pnie zszywa wykrojone elementy czapki na

specjalistycznych maszynach lub wygładza sto

ek na formie kapelusz-

niczej w celu uformowania si

kapelusza. Czapnik wykonuje ewentual-

ne zdobienia produktu, a kapelusznik, po zdj

ciu z formy, wyka

cza

kapelusz poprzez podszycie brzegów i ozdabia go. Ostatni etap to wła-

ciwe oznakowanie produktu według obowi

zuj

cych norm.

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Miejscem pracy kapelusznika-czapnika jest hala produkcyjna lub

zakład rzemie

lniczy. W pomieszczeniach wyst

puj

zagro

enia dla

zdrowia spowodowane uci

ąż

liwymi warunkami pracy, takie jak: wysoka

wilgotno

ść

ze wzgl

du na rodzaj wykonywanych czynno

ci, tj. nawil

nie i prasowanie filcu, hałas pochodz

cy od pracuj

cych maszyn

szwalniczych oraz zapylenie powstaj

ce w wyniku krojenia materiałów

włókienniczych. Z tego wzgl

du szczególnie wa

ne jest planowanie

i organizowanie procesów technologicznych zgodnie z zasadami BHP,
ochrony ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska. Praca kapelusznika-

-czapnika  przebiega  w  systemie  jedno-  lub  wielozmianowym.  Kape-
lusznik-czapnik  obsługuje  maszyny  do  krojenia,  szycia  i  prasowania,
jego  praca  ma  charakter  zespołowy.  Prac

charakteryzuj

stałe czyn-

ci, ale produkowany asortyment kapeluszy i czapek jest ró

norodny.

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Wykonywanie zawodu kapelusznika-czapnika wymaga sprawno

manualnej, po

żą

dane s

równie

takie cechy jak: zmysł estetyczny,

umiej

tno

ci plastyczne, wyobra

nia. Ponadto powinien si

cechowa

dokładno

, cierpliwo

oraz dbało

o czysto

ść

i porz

dek. Spe-

cyfika zawodu wymaga tak

e podstawowych uzdolnie

technicznych

oraz umiej

tno

ci pracy w zespole. Przeciwwskazaniem do wykonywa-

nia zawodu jest dysfunkcja ko

czyn górnych uniemo

liwiaj

ca działania

manualne, wady wzroku niedaj

ce si

skorygowa

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Zawód kapelusznik-czapnik mo

na uzyska

na drodze kształcenia

rzemie

lniczego, jak równie

po uko

czeniu szkolenia praktycznego,

przyuczenia do zawodu w na stanowisku pracy i zdobywanie do

wiad-

czenia w trakcie pracy. Kapelusznik-czapnik powinien bra

udział

w szkoleniach organizowanych przez organizacje bran

owe, w poka-

zach mody oraz targach producentów materiałów włókienniczych i do-
datków oraz obserwowa

na bie

żą

co trendy mody.

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

Uzyskane kompetencje zawodowe w zawodzie kapelusznik-czapnik

na potwierdzi

w organizacji rzemie

lniczej egzaminem czeladni-

czym i mistrzowskim. Rzemie

lnik mo

e prowadzi

własn

pracowni

W zakładzie produkcyjnym kapelusznik-czapnik mo

e awansowa

stanowisko brygadzisty zespołu. Pracodawcy zatrudniaj

do pracy

w zawodzie kapelusznik-czapnik absolwentów szkół zawodowych po-
siadaj

cych zawód 753105 Krawiec. Posiadaj

c kompetencje w zawo-

dzie 753103 Kapelusznik-czapnik, mo

na pracowa

równie

w zawo-

dach pokrewnych: 753101 Bieli

niarz, 753108 R

kawicznik oraz

753303 Szwaczka.

2.7. Zadania zawodowe

Z1.

Przygotowywanie stanowiska pracy (sprawdzenie sprawno

maszyn i urz

dze

) przestrzeganie zasad i przepisów BHP,

ochrony ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska (niezb

dne kom-

petencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z2.

Przygotowywanie szablonu czapki według wzoru (niezb

dne

kompetencje: Kz1, KzS).

Z3.

Dobieranie i ocenianie przydatno

ci materiału do wykonania

wyrobu (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z4.

Przygotowywanie materiału oraz wykrawanie elementów składo-
wych kapelusza lub czapki (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z5.

Modelowanie kapelusza (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z6.

Szycie czapki (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z7.

Prasowanie wyrobu (niezb

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z8.

Zdobienie czapek lub kapeluszy (niezb

dne kompetencje: Kz1,

KzS).

Z9.

Oznakowywanie wyrobu (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z10. Od

wie

anie kapeluszy lub czapek powierzonych przez klienta

(niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z11. Wykonywanie napraw kapeluszy lub czapek powierzonych przez

klienta (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z12. Kalkulowanie surowców i materiałów pomocniczych (niezb

dne

kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Wykonywanie czapek i kapeluszy (potrzebne do wykonywania

zada

: Z1, Z2, Z3, Z4, Z5, Z6, Z7, Z8, Z9, Z12).

Kz2 – Naprawianie i renowacja czapek i kapeluszy (potrzebne do wy-

konywania zada

: Z1, Z7, Z10, Z11, Z12).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z12).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje zawodowe potrzebne do wykonywania zada

w za-

wodzie sugeruje si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 3

wła

ciwym dla wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europej-

skiej i Polskiej Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (gru-

pa wielka 7 i jej odpowiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód kapelusznika-czapnika:

1) w zakresie wiedzy: zna podstawowe fakty, zasady, procesy i poj

cia

zwi

zane z zawodem kapelusznik-czapnik; zna i rozumie poj

cia

i zale

ci w zawodzie oraz uwarunkowania prowadzenia działal-

ci w bran

y odzie

owej;

2) w zakresie umiej

tno

ci: ma umiej

tno

ci wymagane do realizacji

niezbyt prostych zada

i rozwi

zywania prostych typowych proble-

mów poprzez wybieranie wła

ciwych narz

dzi, metod, materiałów

i informacji; potrafi wykonywa

zadania przy wykonywaniu, napra-

wianiu i renowacji czapek i kapeluszy zgodnie z instrukcj

i w zmiennych warunkach; umie rozwi

zywa

umiarkowanie zło

one

problemy, odbiera

i formułowa

wypowiedzi, tak

e proste wypo-

wiedzi w j

zyku obcym.

3. Opis kompetencji zawodowych

Opis kompetencji dotyczy tylko kompetencji zawodowych zdefinio-

wanych w badaniach na stanowiskach pracy.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z3, Z4, Z5, Z6, Z7, Z8, Z9, Z12

wymaga posiadania kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Wykonywanie czapek i kapeluszy Kz1

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy, poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane

z wykonywaniem czapek i kapelu-
szy, w szczególno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska w zakresie wyko-

nywania czapek i kapeluszy;

−

podstawy

materiałoznawstwa

włókienniczego;

−

zasady obsługi i działania ma-
szyn do szycia, krojenia, pra-
sowania;

−

podstawy rysunku zawodowe-
go;

−

aktualne trendy mody;

−

zasady opracowywania sza-
blonów czapek;

−

zasady dobierania form kape-
luszniczych;

−

technologi

wytwarzania cza-

pek i kapeluszy;

−

kalkulowanie ceny czapki lub
kapelusza.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane wykony-

waniem czapek i kapeluszy według
okre

lonej instrukcji w cz

ęś

ciowo

zmiennych warunkach, w szcze-
gólno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii i ochrony

rodowiska

w zakresie czapek i kapeluszy;

−

rozró

nia

rodzaje materiałów

włókienniczych

przeznaczo-

nych do produkcji czapek i ka-
peluszy;

−

ocenia

jako

ść

materiału i jego

przydatno

ść

do wytwarzania

wyrobu;

−

obsługiwa

maszyny i urz

dzenia (parownica, maszyna
do szycia);

−

rysowa

szablon do wskaza-

nego wzoru i rozmiaru kapelu-
sza lub czapki;

−

przygotowywa

surowiec do

wykonania kapelusza (usztyw-
nianie i naci

ganie na gor

na form

);

−

przygotowywa

materiał

wykonania czapki (lagowanie,
klejenie);

−

kroi

materiał według formy;

−

zszywa

elementy składowe

czapki we wła

ciwej kolejno

ci;

−

obsługiwa

urz

dzenia prasu-

ce;

−

przygotowywa

mocowa

elementy zdobnicze do kape-
lusza lub czapki;

−

dopasowywa

kształt i fason

nakrycia głowy do sylwetki
klienta;

−

umieszcza

metk

przepis

konserwacji oraz rozmiar we
wła

ciwym miejscu;

−

wykorzystywa

efektywnie su-

rowce i materiały pomocnicze;

−

wycenia

czapki lub kapelusze.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z7, Z10, Z11, Z12 wymaga posia-

dania kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Naprawianie i renowacja czapek i kapeluszy Kz2

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe fakty, zasady, procesy,
poj

cia ogólne i zale

ci zwi

zane z napraw

i renowacj

cza-

pek lub kapeluszy, w szczególno-

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ergonomii i ochrony

rodowiska w zakresie napra-

wy i renowacji czapek i kapelu-
szy;

−

metody renowacji czapek i ka-
peluszy;

−

zasady renowacji czapek i ka-
peluszy;

−

zasady obsługi i działania ma-
szyn;

−

aktualne trendy mody;

−

zasady komunikacji interper-
sonalnej.

Umiej

tno

ci – wykonuje niezbyt

proste zadania zwi

zane z napra-

i renowacj

czapek lub kapelu-

szy według okre

lonej instrukcji

w cz

ęś

ciowo zmiennych warun-

kach, w szczególno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

., er-

gonomii i ochrony

rodowiska

w zakresie naprawy i renowacji
czapek i kapeluszy;

−

rozró

nia

zabiegi stosowane

do renowacji czapek i kapelu-
szy;

−

dobiera

zabiegi do renowacji

czapek i kapeluszy;

−

obsługiwa

maszyny i urz

dzenia konieczne podczas re-
nowacji;

−

dopasowa

kształt i fason

czapki albo kapelusza do gło-
wy klienta;

−

kalkulowa

cen

wykonanej

usługi.

Wykonanie wszystkich zidentyfikowanych w standardzie zada

zawodowych wymaga posiadania kompetencji społecznych KzS.

3.3. Kompetencje społeczne KzS:

−

ponosi odpowiedzialno

ść

za wykonywanie, napraw

i konserwacj

kapeluszy lub czapek,

−

dostosowuje zachowanie do zmian w

rodowisku pracy pracowni

kapeluszy/czapek,

−

pracuje cz

ęś

ciowo samodzielnie i podejmuje współprac

w zorgani-

zowanych warunkach pracy pracowni kapeluszy/czapek,

−

ocenia wpływ swoich działa

dotycz

cych wykonania, naprawy i re-

nowacji czapek i kapeluszy realizowanych w ramach współpracy
zespołowej w pracowni i ponosi odpowiedzialno

ść

za ich skutki.

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.