„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 
 
 
 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 
 
 

Marek Olsza 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Posługiwanie się dokumentacją techniczną 812[02].O1.02 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1 

Recenzenci: 
mgr inŜ. Andrzej Pasiut 
mgr inŜ. Robert Wanic 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inŜ. Marek Olsza 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr inŜ. Danuta Pawełczyk 

 

 
 
 
 
 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  812[02].O1.02 
„Posługiwanie się dokumentacją techniczną”, zawartego w modułowym programie nauczania 
dla zawodu operator maszyn i urządzeń metalurgicznych. 

 
 
 

 

 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2 

SPIS TREŚCI 

 
1.

 

Wprowadzenie 

3 

2.

 

Wymagania wstępne 

5 

3.

 

Cele kształcenia 

6 

4.

 

Przykładowe scenariusze zajęć 

7 

5.

 

Ćwiczenia 

12 

5.1.

 

Normalizacja w rysunku technicznym 

12 

5.1.1. Ćwiczenia 

12 

5.2.

 

Odwzorowywanie zewnętrznych i wewnętrznych zarysów przedmiotu 

15 

5.2.1. Ćwiczenia 

15 

5.3.

 

Wymiarowanie przedmiotów na rysunkach 

18 

5.3.1. Ćwiczenia 

18 

5.4.

 

Uproszczenia rysunkowe 

20 

5.4.1. Ćwiczenia 

20 

5.5.

 

Oznaczanie  wymiarów  tolerowanych,  pasowań  oraz  geometrycznej 

struktury powierzchni przedmiotu 

21 

5.5.1. Ćwiczenia 

21 

5.6.

 

Rysunki produkcyjne 

23 

5.6.1. Ćwiczenia 

23 

6.

 

Ewaluacja osiągnięć ucznia 

26 

7.

 

Literatura 

39 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3 

1.  WPROWADZENIE 

 

Przekazuję  Państwu  Poradnik  dla  nauczyciela,  który  będzie  pomocny  w  prowadzeniu 

zajęć  dydaktycznych  w  szkole  kształcącej  w  zawodzie

 

operator  maszyn  i  urządzeń 

metalurgicznych.  

W poradniku zamieszczono: 

−

 

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć juŜ ukształtowane, 
aby bez problemów mógł korzystać z poradnika,  

−

 

cele  kształcenia,  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  ukształtuje  podczas  pracy 
z poradnikiem, 

−

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

−

 

przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami nauczania

−

 

uczenia oraz środkami dydaktycznymi, 

−

 

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego, 

−

 

literaturę uzupełniającą. 
Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  róŜnymi  metodami  ze 

szczególnym uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania. 

Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróŜnicowane,  począwszy  od 

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej. 

Jako  pomoc  w  realizacji  jednostki  modułowej  dla  uczniów  przeznaczony  jest  Poradnik 

dla ucznia. Nauczyciel powinien ukierunkować uczniów na właściwe korzystanie z poradnika 
do  nich  adresowanego.  Materiał  nauczania  w  Poradniku  dla  ucznia  podzielony  jest  na 
podrozdziały.  Materiał  nauczania  zawarty  w  poradniku  w  miarę  moŜliwości  uczniowie 
powinni przeanalizować samodzielnie. 

Pytania  sprawdzające  mają  wykazać  czy  uczeń  jest  przygotowany  do  wykonania 

ć

wiczeń. W zaleŜności od tematu moŜna zalecić uczniom samodzielne udzielenie odpowiedzi 

na  pytania  lub  wspólnie  z  całą  grupą  uczniów,  podczas  dyskusji  opracować  odpowiedzi  na 
pytania.  Druga  forma  jest  korzystniejsza,  poniewaŜ  nauczyciel  sterując  dyskusją  moŜe 
uaktywniać wszystkich uczniów oraz w trakcie dyskusji usuwać wszelkie wątpliwości, 

Dominującą  rolę  w  kształtowaniu  umiejętności  oraz  opanowaniu  materiału  spełniają 

ć

wiczenia.  W  trakcie  wykonywania  ćwiczeń  uczeń  powinien  zweryfikować  wiedzę 

teoretyczną oraz opanować nowe umiejętności. 

Sprawdzian  postępów  stanowi  podsumowanie  rozdziału,  zadaniem  uczniów  jest 

udzielenie odpowiedzi na pytania w nim zawarte. Uczeń powinien samodzielnie potwierdzić 
lub  zaprzeczyć  opanowanie  określonego  zakresu  materiału.  JeŜeli  wystąpią  zaprzeczenia, 
nauczyciel powinien do tych zagadnień wrócić. 

Testy  zamieszczone  w  rozdziale  Ewaluacja  osiągnięć  ucznia  naleŜy  wykorzystać  do 

oceny  uczniów,  a  wyniki  osiągnięte  przez  uczniów  powinny  stanowić  podstawę  do  oceny 
pracy własnej nauczyciela.  
 

Metody polecane do stosowania podczas kształcenia modułowego to: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie, 

−

 

metoda przewodniego tekstu. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

812[02].O1 

Techniczne podstawy zawodu 

 

812[02].O1.01

 

Przestrzeganie przepisów 

bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony 

przeciwpoŜarowej i ochrony środowiska

 

812[02].O1.02 

Posługiwanie się dokumentacją 

techniczną 

812[02].O1.03 

Stosowanie materiałów konstrukcyjnych 

i narzędziowych 

812[02].O1.04 

Rozpoznawanie elementów maszyn 

i mechanizmów 

812[02].O1.05 

Analizowanie układów elektrycznych 

i automatyki przemysłowej 

812[02].O1.06

 

Stosowanie podstawowych technik 

wytwarzania części maszyn

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

5 

2.  WYMAGANIA WSTĘPNE 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−

 

przestrzegać zasad bezpiecznej pracy, przewidywać zagroŜenia i zapobiegać im, 

−

 

stosować jednostki układu SI, 

−

 

korzystać z róŜnych źródeł informacji, 

−

 

interpretować związki wyraŜone za pomocą wzorów, wykresów, schematów, diagramów, 
tabel, 

−

 

współpracować w grupie, 

−

 

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

6 

3.  CELE KSZTAŁCENIA 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:  

−

 

przygotować przybory kreślarskie i materiały rysunkowe do wykonywania szkiców, 

−

 

wykonać szkice figur płaskich w rzutach prostokątnych, 

−

 

wykonać szkice brył geometrycznych w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych, 

−

 

wykonać szkice typowych części maszyn, 

−

 

zwymiarować szkice części maszyn, 

−

 

odczytać rysunki z uwzględnieniem wymiarowania, 

−

 

odczytać uproszczenia rysunkowe, 

−

 

odczytać  na  rysunkach  technicznych  oznaczenia  chropowatości  powierzchni,  sposób 
obróbki, powłoki ochronne oraz tolerancję kształtu i połoŜenia, pasowanie, 

−

 

wykonać rysunki typowych elementów maszyn, 

−

 

rozróŜnić  rysunki  techniczne:  wykonawcze,  złoŜeniowe,  zestawieniowe,  montaŜowe, 
zabiegowe, operacyjne, 

−

 

odczytać  schemat  kinematyczny  maszyny  lub  urządzenia  wykorzystywanego 
w procesach metalurgicznych, 

−

 

odczytać schematy układów hydraulicznych i pneumatycznych, 

−

 

odczytać 

Dokumentację 

Techniczno-Ruchową, 

dokumentację 

konstrukcyjną, 

technologiczną i warsztatową, 

−

 

określić  na  podstawie  dokumentacji  technicznej  elementy  składowe  maszyny  lub 
urządzenia, 

−

 

skorzystać z norm rysunku technicznego. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

7 

4.  PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 

 

Scenariusz zajęć 1 

 
Osoba prowadząca 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania:  

Operator maszyn i urządzeń metalurgicznych 812[01] 

Moduł:  

Techniczne podstawy zawodu 812[01].O1 

Jednostka modułowa:  

Posługiwanie się dokumentacją techniczną 812[01].O1.02 

Temat: Wymiarowanie rysunku. 

Cel ogólny: Ukształtowanie umiejętności wymiarowania przedmiotów na rysunkach. 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:  

−

 

narysować pomocnicze linie wymiarowe i linie wymiarowe na rysunku, 

−

 

narysować znaki ograniczające linie wymiarowe, 

−

 

zapisać liczby wymiarowe w odpowiednich miejscach, 

−

 

zastosować znaki wymiarowe, 

−

 

zwymiarować rysunek. 

 
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe: 
–

 

organizowania i planowania pracy, 

–

 

pracy w zespole, 

–

 

oceny pracy zespołu. 

 
Metody nauczania–uczenia się: 
–

 

dyskusja dydaktyczna, 

–

 

metoda przewodniego tekstu. 

 
Czas: 1 godzina dydaktyczna.

    

 
Środki dydaktyczne: 

−

 

zestawy ćwiczeń opracowane przez nauczyciela dla kaŜdego zespołu uczniowskiego, 

−

 

pytania prowadzące, 

−

 

instrukcja pracy metodą tekstu przewodniego, 

−

 

foliogramy, 

−

 

rzutnik pisma, 

−−−−

 

rysunki części maszyn, 

−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

indywidualna, 

−

 

uczniowie pracują w grupach 2

−

4 – osobowych. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

8 

Zadanie dla ucznia 

Zwymiaruj rysunek. 

 

 

 

Rysunek do ćwiczenia 1 

 
Przebieg zajęć: 
 
Faza wstępna 
1.

 

Określenie tematu zajęć. 

2.

 

Wyjaśnienie uczniom tematu, szczegółowych celów kształcenia. 

3.

 

Wyjaśnienie uczniom zasad pracy metodą tekstu przewodniego. 

4.

 

Podział grupy uczniów na zespoły. 

 
Faza właściwa 

Praca metodą tekstu przewodniego. 

 
Faza I: Informacje 

Pytania prowadzące: 

1.

 

Jakie są elementy wymiaru rysunkowego? 

2.

 

Jakie są zasady rozmieszczania wymiarów? 

3.

 

Jakie znaki ograniczają linie wymiarowe? 

4.

 

Jak naleŜy rysować pomocnicze linie wymiarowe? 

5.

 

W jaki sposób naleŜy pisać liczby wymiarowe? 

6.

 

Jakie są zasady wymiarowania? 

 
Faza II. Planowanie 
1.

 

Jak rozmieścić linie wymiarowe i pomocnicze linie wymiarowe? 

2.

 

Jakie zastosować znaki ograniczające linie wymiarowe? 

3.

 

Jak zapisać liczby wymiarowe? 

4.

 

Jakie znaki wymiarowe naleŜy zastosować? 

5.

 

Jakie zasady wymiarowania naleŜy zastosować? 

 
Faza III. Ustalenie 
1.

 

Uczniowie  pracując  w  zespołach  planują  rozmieszczenie  linii  wymiarowych  
i pomocniczych linii wymiarowych. 

2.

 

Uczniowie zastanawiają się nad znakami ograniczającymi linie wymiarowe. 

3.

 

Uczniowie  zastanawiają  się  nad  sposobem  zapisu  liczb  wymiarowych  i  znaków 
wymiarowych. 

4.

 

Uczniowie konsultują z nauczycielem poprawność sposobu wymiarowania. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

9 

Faza IV. Wykonanie 
1.

 

Uczniowie rysują pomocnicze linie wymiarowe i linie wymiarowe na rysunku. 

2.

 

Uczniowie rysują znaki ograniczające linie wymiarowe. 

3.

 

Uczniowie zapisują liczby wymiarowe w odpowiednich miejscach. 

4.

 

Uczniowie zapisują znak 

φ

 przy wymiarowaniu średnicy otworu. 

5.

 

Uczniowie  zapisują  znak  x  przy  wymiarowaniu  grubości  przedmiotu  przedstawionego 
w jednym rzucie. 

 
Faza V. Sprawdzanie 
1.

 

Uczniowie  przygotowują  się  do  zaprezentowania  swojej  pracy.  Zespoły  uczniów 
wyznaczają lidera grupy, który dokonuje prezentacji ćwiczenia. 

2.

 

Uczniowie  sprawdzają  w  grupach  poprawność  wykonanych  ćwiczeń.  Nauczyciel 
sprawdza poprawność wymiarowania rysunku. 

 
Faza VI. Analiza końcowa 

Uczniowie wraz z nauczycielem wskazują, które etapy rozwiązania zadania sprawiły im 

trudności.  Nauczyciel  powinien  podsumować  całe  ćwiczenie,  wskazać,  jakie  umiejętności 
były ćwiczone, jakie wystąpiły nieprawidłowości i jak ich unikać na przyszłość. 
 
Faza końcowa 

Zakończenie zajęć i ocena poprawności wykonania ćwiczenia oraz aktywności uczniów. 

 
Praca domowa 

Odszukaj  w  literaturze  wiadomości  na  temat:  Wymiarowania  powierzchni  pochylonych 

i stoŜków. Na podstawie zgromadzonych informacji sporządź notatkę. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 

−

 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć,  trudności 
podczas realizowania zadania i zdobytych umiejętności. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10

Scenariusz zajęć 2 

 
Osoba prowadząca 

…………………………………….…………. 

Modułowy program nauczania:  

Operator maszyn i urządzeń metalurgicznych 812[01] 

Moduł:  

Techniczne podstawy zawodu 812[01].O1 

Jednostka modułowa:  

Posługiwanie się dokumentacją techniczną 812[01].O1.02 

Temat: Wykonywanie szkiców części maszynowych. 

Cel ogólny: Kształtowanie umiejętności szkicowania. 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:  

−

 

zorganizować 

stanowisko 

do 

wykonywania 

rysunków 

zgodnie 

z 

zasadami 

bezpieczeństwa i higieny pracy,  

−

 

dokonać analizy szkicowanego przedmiotu, 

−

 

zaplanować etapy szkicowania, 

−

 

dobrać rodzaje linii rysunkowych, 

−

 

dobrać materiały i przybory do szkicowania, 

−

 

wykonać szkic, 

−

 

zaprezentować wyniki pracy. 

 
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe: 

−

 

organizowania i planowania pracy. 

 
Metody nauczania–uczenia się: 

−

 

dyskusja dydaktyczna,  

−

 

pokaz,  

−

 

ć

wiczenia. 

 
Czas: 1 godzina dydaktyczna. 
 
Środki dydaktyczne: 

−

 

papier formatu A4 i A3, 

−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

 
Formy organizacji pracy uczniów:  

−

 

praca indywidualna. 

 
Uczestnicy:  uczniowie  kształcący  się  w  zawodzie  operator  maszyn  i  urządzeń 
metalurgicznych. 
 
Przebieg zajęć: 
 
Zadanie dla ucznia 

Naszkicuj  na  arkuszu  rysunkowym  w  podziałce  2:1  przedstawiony  na  rysunku  element. 

Zachowaj  poprawność  kształtu  i  wymiarów  oraz  oznacz  grubość  materiału,  która  wynosi  
5 mm. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11

 

 

Rysunek do ćwiczenia 2 

 

Instrukcja do wykonania zadania: 

1)

 

odszukaj w materiałach dydaktycznych informacje na temat linii rysunkowych, podziałek 
rysunkowych, formatów arkuszy rysunkowych i etapów szkicowania, 

2)

 

przygotuj stanowisko pracy, 

3)

 

dokonaj analizy szkicowanego przedmiotu, 

4)

 

zaplanuj etapy szkicowania, 

5)

 

dobierz odpowiednie rodzaje linii rysunkowych, 

6)

 

dobierz wymiary arkusza rysunkowego, 

7)

 

dobierz odpowiedni ołówek, 

8)

 

wykonaj szkic, 

9)

 

zaprezentuj wyniki pracy. 

 
Zakończenie zajęć: prezentacja wyników przeprowadzonego ćwiczenia. 
 
Praca domowa: 

Wyszukaj  w  literaturze  technicznej  lub  w  zasobach  sieci  internetowej  informacje  na 

temat „Rzutowania aksonometrycznego”. 

 

Sposób uzyskiwania informacji zwrotnej po zakończonych zajęciach: 

−

 

anonimowe ankiety dotyczące oceny zajęć i trudności podczas realizowania zadania. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12

5.  ĆWICZENIA 

 

5.1. 

Normalizacja w rysunku technicznym 

 

5.1.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Dokonaj grupyfikacji Polskich Norm i Norm ISO.  
 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  materiał  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  umiejętność 
posługiwania  się  normami.  Uczniowie  pracują  w  grupach.  Po  wykonaniu  ćwiczenia  liderzy 
grup prezentują prace.

 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat normalizacji, 

2)

 

odczytać oznaczenia Polskich Norm i norm ISO, 

3)

 

zapisać spostrzeŜenia w zeszycie, 

4)

 

opisać przeznaczenie wybranych norm, 

5)

 

dokonać grupyfikacji norm, 

6)

 

zwróć uwagę na estetykę i dokładność pracy, 

7)

 

zaprezentować wyniki pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−

 

dyskusja dydaktyczna, 

−

 

ć

wiczenie. 

 
Ś

rodki dydaktyczne:  

–

 

przykładowe Polskie Normy oraz ISO, 

–

 

przykładowe normy branŜowe, 

–

 

foliogramy, 

–

 

rzutnik pisma, 

–

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2 

Naszkicuj  na  arkuszu  rysunkowym  w  podziałce  2:1  przedstawiony  na  rysunku  element. 

Zachowaj  poprawność  kształtu  i  wymiarów  oraz  oznacz  grubość  materiału,  która  wynosi  
5 mm. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13

 

 

Rysunek do ćwiczenia 2 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i sposób  wykonania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  estetykę 
i poprawność wykonanego szkicu. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  na  temat  linii  rysunkowych, 
podziałek rysunkowych, formatów arkuszy rysunkowych i etapów szkicowania, 

2)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

3)

 

dokonać analizy szkicowanego przedmiotu, 

4)

 

zaplanować etapy szkicowania, 

5)

 

dobrać odpowiednie rodzaje linii rysunkowych, 

6)

 

dobrać wymiary arkusza rysunkowego, 

7)

 

dobrać odpowiedni ołówek, 

8)

 

wykonać szkic, 

9)

 

zaprezentować wyniki pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−

 

pokaz z objaśnieniem,  

−−−−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

papier formatu A4 i A3, 

−−−−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14

Ćwiczenie 3 

Naszkicuj  w  zeszycie  przedstawiony  na  rysunku  detal  z  uwzględnieniem  poprawności 

kształtu i wymiarów. 

 

 

Rysunek do ćwiczenia 3 [4, s. 90] 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i sposób  wykonania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  estetykę 
i poprawność wykonanego szkicu. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia: 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 

2)

 

dokonać analizy szkicowanego przedmiotu, 

3)

 

zaplanować etapy szkicowania, 

4)

 

dobrać odpowiednie rodzaje linii rysunkowych, 

5)

 

dobrać odpowiedni ołówek, 

6)

 

wykonać szkic, 

7)

 

zaprezentować wyniki pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−

 

pokaz z objaśnieniem,  

−−−−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

papier formatu A4, 

−−−−

 

elementy do rysowania. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15

5.2. 

Odwzorowywanie  zewnętrznych  i  wewnętrznych  zarysów 
przedmiotu 

 

5.2.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Naszkicuj  bryłę  w  rzucie  prostokątnym  na  podstawie  rzutu  aksonometrycznego. 

Ć

wiczenie wykonaj na arkuszu A4.  

 

 

Rysunek do ćwiczenia 1 [8] 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  materiału  nauczania.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  estetykę 
i poprawność wykonania rzutów. Uczniowie pracują samodzielnie. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 

2)

 

dokonać analizy szkicowanego przedmiotu, 

3)

 

zaplanować rozmieszczenie rzutów, 

4)

 

wykonać szkic, 

5)

 

zaprezentować wyniki pracy.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−

 

pokaz z objaśnieniem,  

−−−−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

materiały do szkicowania, 

−−−−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2 

Naszkicuj element w aksonometrii ukośnej na podstawie rzutu prostokątnego. Ćwiczenie 

wykonaj na arkuszu A4. 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16

 

 

Rysunek do ćwiczenia 2 

 
Wskazówki do realizacji 
NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  estetykę  i  poprawność  wykonania  rzutów.  Uczniowie  pracują 

samodzielnie. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 

2)

 

dokonać analizy rysunku, 

3)

 

zaplanować rozmieszczenie rzutów na arkuszu, 

4)

 

wykonać szkic, 

5)

 

zaprezentować wyniki pracy.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−

 

pokaz z objaśnieniem,  

−−−−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

materiały do szkicowania, 

−−−−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17

Ćwiczenie 3 

Na  podstawie  rysunku  (zarysy  wewnętrzne  przedmiotu  narysowane  są  linią  kreskową) 

naszkicuj przedmiot w odpowiednim widoku i przekroju. 
 

 

 

Rysunek do ćwiczenia 3 [8] 

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po  wykonaniu  ćwiczenia  wskazany  przez  nauczyciela 

uczeń prezentuje swoją pracę. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

2)

 

dokonać analizy rysunku, 

3)

 

naszkicować rysunek w zeszycie przedmiotowym,  

4)

 

zaprezentować wyniki pracy.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−

 

pokaz z objaśnieniem,  

−−−−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

rysunki części maszyn, 

−−−−

 

modele części maszyn, 

−−−−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18

5.3. 

Wymiarowanie przedmiotów na rysunkach 

 

5.3.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Zwymiaruj rysunek. 

 

 

Rysunek do ćwiczenia 1 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  materiału  nauczania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po 
wykonaniu  ćwiczenia  wskazany  przez  nauczyciela  uczeń  prezentuje  swoją  pracę.  NaleŜy 
zwrócić uwagę na poprawność wymiarowania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat wymiarowania, 

2)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

3)

 

dokonać analizy rysunku, 

4)

 

zaplanować rozmieszczenie wymiarów rysunkowych, 

5)

 

zwymiarować rysunek, 

6)

 

zaprezentować wyniki pracy.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

–

 

ć

wiczenie, 

−−−−

 

pokaz z objaśnieniem. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

rysunki części maszyn, 

−−−−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19

Ćwiczenie 2 

Zwymiaruj rysunek. 

 

 

 

Rysunek do ćwiczenia 2 

 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po  wykonaniu  ćwiczenia  wskazany  przez  nauczyciela 

uczeń prezentuje swoją pracę. NaleŜy zwrócić uwagę na poprawność wymiarowania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat wymiarowania, 

2)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

3)

 

dokonać analizy rysunku, 

4)

 

zwymiarować rysunek, 

5)

 

zaprezentować wyniki pracy.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

rysunki części maszyn, 

−−−−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20

5.4. 

Uproszczenia rysunkowe 

 

5.4.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Wykonaj  szkic  elementu,  w  którym  występuje  gwint  zewnętrzny  nacięty  na  całej 

długości. Element zwymiaruj. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni fragment rozdziału materiału nauczania. Uczniowie pracują samodzielnie. NaleŜy 
zwrócić  uwagę  na  prawidłowy  dobór  rodzajów  linii  rysunkowych  oraz  na  zastosowane 
uproszczenie rysunkowe. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  na  temat  rysowania  i  oznaczania 
gwintu, 

2)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

3)

 

wykonać szkic, 

4)

 

zaprezentować wyniki pracy.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−−−−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

materiały rysunkowe, 

−−−−

 

nagwintowane elementy, 

−−−−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 2 

Narysuj w postaci uproszczonej i umownej łoŜysko toczne.  

 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po  wykonaniu  ćwiczenia  wskazany  przez  nauczyciela 

uczeń prezentuje swoją pracę. NaleŜy zwrócić uwagę na poprawność oznaczania łoŜysk. 
 

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  na  temat  rysowania  i  oznaczania 
łoŜysk tocznych, 

2)

 

zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia, 

3)

 

narysować w postaci uproszczonej i umownej łoŜysko toczne,  

4)

 

zaprezentować wyniki pracy.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21

5.5. 

Oznaczanie 

wymiarów 

tolerowanych, 

pasowań  oraz 

geometrycznej struktury powierzchni przedmiotu 

 

5.5.1.  Ćwiczenia 

 

Ćwiczenie 1  

Scharakteryzuj przedstawione na rysunkach oznaczenia. 

 

 

 

 

 

 

 

Rysunek do ćwiczenia 1 [3, s. 72] 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni fragment rozdziału materiał nauczania. Uczniowie pracują samodzielnie. NaleŜy 
zwrócić uwagę na umiejętność wyszukiwania informacji w normach i poradniku. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat tolerancji kształtu, połoŜenia 
i tolerancji złoŜonych, 

2)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

3)

 

odczytać oznaczenia z PN, 

4)

 

scharakteryzować oznaczenia,  

5)

 

zaprezentować wyniki pracy.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

–

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

PN – tolerancje kształtu i połoŜenia, 

−−−−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22

Ćwiczenie 2 

Odczytaj oznaczenia chropowatości powierzchni i tolerancji przedmiotu przedstawionego 

na rysunku. 
 

 

 

Rysunek do ćwiczenia 2 [2, s. 224] 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  materiał  nauczania  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po 
wykonaniu ćwiczenia wskazany przez nauczyciela uczeń prezentuje swoją pracę. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  na  temat  tolerancji  kształtu, 
połoŜenia, tolerancji złoŜonych oraz chropowatości powierzchni, 

2)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

3)

 

odczytać chropowatość powierzchni,  

4)

 

odczytać tolerancje powierzchni, 

5)

 

zaprezentować wyniki pracy.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

–

 

pokaz z objaśnieniem,  

–

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

PN – chropowatość powierzchni, 

−−−−

 

PN – tolerancje kształtu i połoŜenia, 

−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23

5.6. 

Rysunki produkcyjne 

 

5.6.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Na podstawie otrzymanej instrukcji smarowania (maszyny, urządzenia lub mechanizmu) 

określ, jakie zastosowano gatunki oleju (smaru). 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  materiał  nauczania.  Nauczyciel  powinien  omówić  zakres 
i sposób  wykonania  ćwiczenia.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po  wykonaniu  ćwiczenia 
wskazany przez nauczyciela uczeń prezentuje swoją pracę. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

dokładnie przeanalizować otrzymaną instrukcję smarowania, 

2)

 

wynotować zastosowane gatunki oleju (smaru), 

3)

 

wypisać na kartce uzyskane dane, 

4)

 

zaprezentować wyniki pracy. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

–

 

instrukcja smarowania, 

–

 

papier formatu A4, flamastry, 

–

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2  

Na  podstawie  otrzymanej  Dokumentacji  Techniczno-Ruchowej  dobierz  potrzebne 

materiały eksploatacyjne.  

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po  wykonaniu  ćwiczenia  wskazany  przez  nauczyciela 

uczeń  prezentuje  swoją  pracę.  NaleŜy  zwrócić  uwagę  na  umiejętność  wyszukiwania 
informacji w Dokumentacji Techniczno-Ruchowej. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

dokonać dokładnej analizy otrzymanej dokumentacji, 

2)

 

wypisać potrzebne materiały eksploatacyjne, 

3)

 

dokonać oznaczenia tych materiałów, 

4)

 

zaprezentować wyniki pracy. 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

–

 

komplet DTR, 

–

 

papier formatu A4, flamastry, 

–

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 3  

Odczytaj schemat zasadniczy. 

 

 

Rysunek do ćwiczenia 3 [2, s. 332]

 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  materiał  nauczania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po 
wykonaniu ćwiczenia wskazany przez nauczyciela uczeń prezentuje swoją pracę. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać  w  materiałach  dydaktycznych  informacje  na  temat  odczytywania  rysunków 
schematycznych, 

2)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

3)

 

odszukać w poradniku lub PN oznaczenia przedstawione na rysunku, 

4)

 

wypisać w zeszycie części składowe, 

5)

 

przeanalizować zasadę działania, 

6)

 

wyjaśnić które części są ruchome, w których miejscach części są pasowane, 

7)

 

zaprezentować wyniki pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−

 

dyskusja dydaktyczna, 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−−−−

 

mały poradnik mechanika, 

−

 

PN z zakresu schematów zasadniczych, 

−

 

literatura z rozdziału 7 poradnika dla nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25

Ćwiczenie 4  

Odczytaj rysunek.  

 

Rysunek do ćwiczenia 4 [6, s. 213]

 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  wykonania  ćwiczenia  uczniowie  powinni  przeczytać 

odpowiedni  fragment  rozdziału  materiał  nauczania.  Uczniowie  pracują  samodzielnie.  Po 
wykonaniu ćwiczenia wskazany przez nauczyciela uczeń prezentuje swoją pracę. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

odszukać w materiałach dydaktycznych informacje na temat odczytywania rysunków, 

2)

 

zorganizować stanowisko pracy, 

3)

 

odczytać informacje zamieszczone w tabliczce podstawowej, 

4)

 

odnaleźć  części  na  rysunku  i  zestawić  ich  obrazy  z  informacjami  zawartymi  w  wykazie 
części, 

5)

 

przeanalizować zasadę działania, 

6)

 

wyjaśnić które części są ruchome, w których miejscach części są pasowane ze sobą, 

7)

 

zwrócić uwagę na szczegóły konstrukcyjne, 

8)

 

odszukać w poradniku lub PN oznaczenia przedstawione na rysunku, 

9)

 

zaprezentować wyniki pracy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się:  

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

przykładowe rysunki, 

−−−−

 

literatura zgodna z punktem 7 poradnika. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26

6.  EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 

Test 

dwustopniowy 

do 

jednostki 

modułowej 

„Posługiwanie 

się 

dokumentacją techniczną” 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20 są z poziomu podstawowego, 

−

 

zadania 5, 9, 12, 17 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 
Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 1 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  3  z  poziomu 
ponadpodstawowego 

 

Klucz  odpowiedzi:  1.a,  2.  c,  3.  b,  4.  b,  5.  a  6.  a,  7.  d,  8.  a,  9.  c,  10.  a,  11. a, 
12. b, 13. b, 14. c, 15. c, 16. c, 17. b, 18. d, 19. a, 20. d. 

 

Plan testu 

 

Nr 
zad.

 

Cel operacyjny 
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1 

RozróŜnić rodzaje rysunków 

A 

P 

a 

2 

Określić 

wymiary 

formatu 

arkusza 

rysunkowego 

B 

P 

c 

3 

RozróŜnić rodzaje ołówków 

A 

P 

b 

4 

Określić zastosowanie linii rysunkowych 

B 

P 

b 

5 

Przeliczyć wymiary w danej podziałce 

C 

PP 

a 

6 

Rozpoznać oznaczanie połączeń spawanych 

A 

P 

a 

7 

Rozpoznać rzut bryły  

A 

P 

d 

8 

Rozpoznać rysowanie kół zębatych 

A 

P 

a 

9 

Przeanalizować wymiarowanie rysunku 

C 

PP 

c 

10  Rozpoznać oznaczanie połączeń klejonych 

A 

P 

a 

11  Określić prawidłowo zakreskowany przekrój 

B 

P 

a 

12  Przeanalizować widok i przekrój 

C 

PP 

b 

13  Rozpoznać oznaczanie tolerancji kształtu 

A 

P 

c 

14  Rozpoznać oznaczenie wymiarów tolerowanych 

A 

P 

a 

15  RozróŜnić oznaczenie norm 

A 

P 

c 

16  Odczytać narysowane połączenie gwintowe 

A 

P 

c 

17  Dobrać rzut aksonometryczny 

C 

PP 

b 

18 

Rozpoznać 

oznaczenie 

chropowatości 

powierzchni 

A 

P 

d 

19  Rozpoznać pasowanie ciasne  

A 

P 

a 

20  Odczytać schematy 

B 

P 

d 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 
jednotygodniowym. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przygotuj dla kaŜdego ucznia instrukcję, zestaw zadań testowych i kartę odpowiedzi. 

5.

 

Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 

6.

 

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 

7.

 

Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 

8.

 

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 

9.

 

5  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się  czasie 
zakończenia udzielania odpowiedzi. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test  zawiera  20  zadań.  Do  kaŜdego  zadania  dołączone  są  4  moŜliwości  odpowiedzi. 
Tylko jedna jest prawidłowa. 

5.

 

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce 
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 

6.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

7.

 

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie 
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

8.

 

Na rozwiązanie testu masz 30 minut. 

Powodzenia! 

 

Materiały dla ucznia: 

−−−−

 

instrukcja, 

−−−−

 

zestaw zadań testowych, 

−−−−

 

karta odpowiedzi. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.

 

Element przeznaczony do wykonania jest pokazany w sposób szczegółowy na rysunku 
a)

 

wykonawczym. 

b)

 

zestawieniowym. 

c)

 

montaŜowym. 

d)

 

ilustracyjnym. 

 
2.

 

Arkusz rysunkowy o wymiarach 420x297 mm to format 
a)

 

A5. 

b)

 

A4. 

c)

 

A3. 

d)

 

A2. 

 
3.

 

Ołówki o średniej twardości oznaczamy 
a)

 

2B. 

b)

 

F. 

c)

 

U. 

d)

 

3H. 

 
4.

 

Osie symetrii rysujemy linią 
a)

 

ciągłą cienką. 

b)

 

punktową cienką. 

c)

 

kreskową cienką. 

d)

 

dwupunktową cienką. 

 
5.

 

JeŜeli  prostokąt  o  wymiarach  a  =  20  mm  i  b  =  10  mm  przedstawimy  na  rysunku 
w podziałce 2:1, to jego wymiary po narysowaniu będą  
a)

 

a = 40 mm i b = 20 mm. 

b)

 

a = 10 mm i b = 5 mm. 

c)

 

a = 30 mm i b = 15 mm. 

d)

 

bez zmian 

 
6.

 

Spoinę pachwinową oznacza się symbolem 

 

a) 

, 

 

b) 

, 

 

c) 

, 

 

d) 

. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29

7.

 

Prawidłowy rzut poziomy bryły jest przedstawione na rysunku ? 

 

a) 

 

b) 

 

 

c) 

 

d) 

 

 
8.

 

Zamieszczony rysunek przedstawia 
a)

 

koło zębate. 

b)

 

piastę z dwoma otworami. 

c)

 

koło z naciętym gwintem. 

d)

 

tuleję z kołnierzem. 

 

 
9.

 

Błędów dotyczących wymiarowania rysunku jest na 
a)

 

jeden. 

b)

 

dwa. 

c)

 

trzy. 

d)

 

cztery. 

 

 
10.

 

Rysunek przedstawia dwa elementy połączone za pomocą 
a)

 

kejenia. 

b)

 

lutowania. 

c)

 

spawania. 

a)

 

zgrzewania. 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30

11.

 

Prawidłowo zakreskowany jest przekrój na rysunku 
a) 

 

b) 

 

c) 

 

d) 

 

 
12.

 

Na rysunku brakuje linii 
a)

 

jednej. 

b)

 

dwóch. 

c)

 

trzech. 

d)

 

czterech. 

 

 
13.

 

Oznaczenie tolerancji kształtu przedstawia rysunek 
a)

 

1. 

b)

 

2. 

c)

 

3. 

d)

 

4. 

 

 
14.

 

Zapis wymiaru tolerowanego 

φ

10H7 jest tolerowaniem: 

a)

 

liczbowym. 

b)

 

liczbowo-symbolowym. 

c)

 

symbolowym. 

d)

 

mieszanym. 

 
15.

 

Normę branŜową oznaczamy 
a)

 

PN. 

b)

 

PN

−

EN. 

c)

 

BN. 

d)

 

PN

−

ISO. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31

16.

 

Rysunek przedstawia połączenia elementów konstrukcyjnych za pomocą śruby i nakrętki 
narysowanych 
a)

 

w pierwszym stopniu uproszczenia. 

b)

 

w drugim stopniu uproszczenia. 

c)

 

w trzecim stopniu uproszczenia. 

d)

 

w sposób umowny. 

 
 
 
 
 
17.

 

Prawidłowo narysowaną bryłę w aksonometrii ukośnej przedstawia rysunek 

 

a) 

 

b) 

 

 

c) 

 

d) 

 

 
18.

 

Przedstawiony  symbol  graficzny  chropowatości  powierzchni  oznacza,  Ŝe  chropowatość 
powierzchni 
a)

 

powinna być uzyskana przez obróbkę skrawaniem. 

b)

 

moŜe być uzyskana dowolnym sposobem obróbki. 

c)

 

jest wymagana na wszystkich powierzchniach. 

d)

 

powinna być zachowana z poprzedniej obróbki. 

 
19.

 

Pasowanie U8/h7 jest pasowaniem 
a)

 

ciasnym. 

b)

 

mieszanym. 

c)

 

luźnym. 

d)

 

według zasady stałego otworu. 

 
20.

 

Na schemacie przedstawiono 
a)

 

hamulec. 

b)

 

mechanizm maltański. 

c)

 

sprzęgło. 

d)

 

przekładnię zębatą. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko…………………………………………………………………………………. 
 

Posługiwanie się dokumentacją techniczną 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1 

a 

b 

c 

d 

 

2 

a 

b 

c 

d 

 

3 

a 

b 

c 

d 

 

4 

a 

b 

c 

d 

 

5 

a 

b 

c 

d 

 

6 

a 

b 

c 

d 

 

7 

a 

b 

c 

d 

 

8 

a 

b 

c 

d 

 

9 

a 

b 

c 

d 

 

10 

a 

b 

c 

d 

 

11 

a 

b 

c 

d 

 

12 

a 

b 

c 

d 

 

13 

a 

b 

c 

d 

 

14 

a 

b 

c 

d 

 

15 

a 

b 

c 

d 

 

16 

a 

b 

c 

d 

 

17 

a 

b 

c 

d 

 

18 

a 

b 

c 

d 

 

19 

a 

b 

c 

d 

 

20 

a 

b 

c 

d 

 

Razem: 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33

Test 2 
 
Test 

dwustopniowy 

do 

jednostki 

modułowej 

„Posługiwanie 

się 

dokumentacją techniczną” 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−

 

zadania 1, 2, 4, 6, 8, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20 są poziomu podstawowego, 

−

 

zadania 3, 5, 7, 9, 12, 17 są poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 

 
Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 12 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym 5 z poziomu ponadpodstawowego 

 

Klucz  odpowiedzi:  1.  a,  2.  c,  3.  b,  4.  b,  5.  a  6.  a,  7.  b,  8.  a,  9.  c,  10.  a,  11. a, 
12. b, 13. d, 14. c, 15. c, 16. c, 17. b, 18. d, 19. c, 20. d. 

 

Plan testu

 

 

Nr 
zad.

 

Cel operacyjny 
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1 

Rozpoznać schematy hydrauliczne 

A 

P 

a 

2 

Określić 

wymiary 

formatu 

arkusza 

rysunkowego 

B 

P 

c 

3 

Dobrać rodzaj ołówka do określonego zadania 

C 

PP 

b 

4 

Określić zastosowanie linii rysunkowych 

B 

P 

b 

5 

Przeliczyć wymiary w danej podziałce 

C 

PP 

a 

6 

Rozpoznać oznaczanie połączeń klejonych  

A 

P 

a 

7 

Ustalić rzut aksonometryczny 

C 

PP 

b 

8 

Rozpoznać połączenia rozłączne 

B 

P 

a 

9 

Przeanalizować wymiarowanie rysunku 

C 

PP 

c 

10  Rozpoznać oznaczanie połączeń spawanych 

A 

P 

a 

11 

Określić  prawidłowo  zakreskowany  przekrój 
wzdłuŜny tulei 

B 

P 

a 

12  Przeanalizować widok i przekrój 

C 

PP 

b 

13  Rozpoznać oznaczanie kierunkowości struktury 

A 

P 

d 

14 

Określić 

wartość 

odchyłki 

wymiaru 

tolerowanego 

B 

P 

c 

15  Rozpoznać oznaczenie norm 

A 

P 

c 

16  Rozpoznać oznaczenie gwintu 

A 

P 

c 

17  Dobrać rzut prostokątny 

C 

PP 

b 

18 

Rozpoznać 

oznaczenie 

chropowatości 

powierzchni 

A 

P 

d 

19  Rozpoznać pasowanie luźne  

A 

P 

c 

20  Odczytać schematy kinematyczne 

B 

P 

d 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34

Przebieg testowania 

 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  wyprzedzeniem  co  najmniej 
jednotygodniowym. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań zawartych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przygotuj dla kaŜdego ucznia instrukcję, zestaw zadań testowych i kartę odpowiedzi. 

5.

 

Zapewnij samodzielność podczas rozwiązywania zadań. 

6.

 

Przed rozpoczęciem testu przeczytaj uczniom instrukcję dla ucznia. 

7.

 

Zapytaj, czy uczniowie wszystko zrozumieli. Wszelkie wątpliwości wyjaśnij. 

8.

 

Nie przekraczaj czasu przeznaczonego na test. 

9.

 

5  minut  przed  zakończeniem  testu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się  czasie 
zakończenia udzielania odpowiedzi. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test  zawiera  20  zadań.  Do  kaŜdego  zadania  dołączone  są  4  moŜliwości  odpowiedzi. 
Tylko jedna jest prawidłowa. 

5.

 

Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce 
znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 

6.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

7.

 

Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie 
na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

8.

 

Na rozwiązanie testu masz 30 minut. 

Powodzenia! 

 

Materiały dla ucznia: 

−−−−

 

instrukcja, 

−−−−

 

zestaw zadań testowych, 

−−−−

 

karta odpowiedzi. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

35

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.

 

Na schemacie przedstawiona jest 
a)

 

pompa o stałej wydajności i dwóch kierunkach tłoczenia. 

b)

 

pompa o zmiennej wydajności i jednym kierunku tłoczenia. 

c)

 

spręŜarka. 

d)

 

pompa próŜniowa. 

 
2.

 

Jakie wymiary ma arkusz rysunkowy A4? 
a)

 

420 x 594. 

b)

 

297 x 420. 

c)

 

210 x 297. 

d)

 

148 x 210. 

 
3.

 

Do szkicowania naleŜy wybrać ołówek 
a)

 

2H. 

b)

 

F. 

c)

 

6H. 

d)

 

3H. 

 
4.

 

Linią punktową cienką rysujemy 
a)

 

zarysy przedmiotu. 

b)

 

osie symetrii. 

c)

 

linie wymiarowe. 

d)

 

kreskowanie przekrojów. 

 
5.

 

JeŜeli  prostokąt  o  wymiarach  a  =  20  mm  i  b  =  10  mm  przedstawimy  na  rysunku 
w podziałce 2:1, to jego wymiary po narysowaniu będą wynosić 
a)

 

a = 40 mm i b = 20 mm. 

b)

 

a = 10 mm i b = 5 mm. 

c)

 

a = 30 mm i b = 15 mm. 

d)

 

będą takie same. 

 
6.

 

Rysunek przedstawia dwa elementy połączone za pomocą 
a)

 

klejenia. 

b)

 

lutowania. 

c)

 

spawania. 

d)

 

zgrzewania. 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

36

7.

 

Prawidłowo narysowaną bryłę w aksonometrii ukośnej przedstawia rysunek 

 

a) 

 

b) 

 

 

c) 

 

d) 

 

 
8.

 

Koło zębate 4 osadzone na wałku za pomocą elementu 1 tworzy połączenie 
a)

 

kołkowe. 

b)

 

wielowypustowi. 

c)

 

wpustowe. 

d)

 

klinowe. 

 

 
9.

 

Ile błędów dotyczących wymiarowania jest na rysunku? 
a)

 

jeden. 

b)

 

dwa. 

c)

 

trzy. 

d)

 

nie ma błędów. 

 

 
10.

 

Spoinę pachwinową oznacza się symbolem 

 

a) 

, 

 

b) 

, 

 

c) 

, 

 

d) 

. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

37

11.

 

Prawidłowo zakreskowany przekrój jest na rysunku 
a) 

 

b) 

 

c) 

 

d) 

 

 
12.

 

Na rysunku brakuje linii 
a)

 

jednej. 

b)

 

dwóch. 

c)

 

trzech. 

d)

 

czterech. 

 

 
13.

 

Oznaczeń kierunkowości struktury powierzchni jest na rysunku 
a)

 

1. 

b)

 

2. 

c)

 

3. 

d)

 

4. 

 

 
14.

 

Dla wymiaru 

φ

10H7 odchyłka 

a)

 

przyjmuje dowolne wartości. 

b)

 

dolna i górna jest równa zero. 

c)

 

dolna jest równa zero. 

d)

 

górna jest równa zero. 

 
15.

 

Polską  Normę  wprowadzająca  normę  europejską  będącą  wprowadzeniem  normy 
Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej ISO oznaczamy 
a)

 

PN. 

b)

 

PN

−

EN. 

c)

 

PN

−

EN ISO. 

d)

 

PN

−

ISO. 

 
16.

 

Gwint metryczny zwykły oznaczamy na rysunku 
a)

 

Sr12. 

b)

 

T12. 

c)

 

M12. 

d)

 

R12. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

38

17.

 

Prawidłowo narysowaną bryłę w aksonometrii ukośnej przedstawia rysunek 

 

a) 

 

b) 

 

 

c) 

 

d) 

 

 
18.

 

Znak  chropowatości  powierzchni  informujący  o  wymaganym  usunięciu  warstwy 
materiału przedstawia rysunek 
a) 

.

 

b) 

. 

c) 

. 

d) 

.

 

 
19.

 

Pasowanie H8/f8 jest pasowaniem 
a)

 

według zasady stałego wałka. 

b)

 

mieszanym. 

c)

 

luźnym. 

d)

 

ciasnym. 

 
20.

 

Na schemacie przedstawiono 
a)

 

hamulec. 

b)

 

mechanizm maltański. 

c)

 

sprzęgło. 

d)

 

przekładnię zębatą. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

39

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko…………………………………………………………………………………. 
 

Posługiwanie się dokumentacją techniczną 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1 

a 

b 

c 

d 

 

2 

a 

b 

c 

d 

 

3 

a 

b 

c 

d 

 

4 

a 

b 

c 

d 

 

5 

a 

b 

c 

d 

 

6 

a 

b 

c 

d 

 

7 

a 

b 

c 

d 

 

8 

a 

b 

c 

d 

 

9 

a 

b 

c 

d 

 

10 

a 

b 

c 

d 

 

11 

a 

b 

c 

d 

 

12 

a 

b 

c 

d 

 

13 

a 

b 

c 

d 

 

14 

a 

b 

c 

d 

 

15 

a 

b 

c 

d 

 

16 

a 

b 

c 

d 

 

17 

a 

b 

c 

d 

 

18 

a 

b 

c 

d 

 

19 

a 

b 

c 

d 

 

20 

a 

b 

c 

d 

 

Razem: 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

40

7.  LITERATURA 

 
1.

 

Dobrzański T.: Rysunek techniczny maszynowy. WNT, Warszawa 2005 

2.

 

Lewandowski T.: Rysunek techniczny dla mechaników. WSiP, Warszawa 2007 

3.

 

Lewandowski  T.:  Zbiór  zadań  z  rysunku  technicznego  dla  mechaników.  WSiP, 
Warszawa 2002 

4.

 

Maksymowicz A.: Rysunek zawodowy dla szkół zasadniczych. WSiP, Warszawa 1999  

5.

 

Malinowski  J.,  Jakubiec  W.:  Tolerancje  i  pasowania  w  budowie  maszyn.  WSiP, 
Warszawa 1998 

6.

 

Waszkiewiczowie E. i S.: Rysunek zawodowy. WSiP, Warszawa 1999 

7.

 

http://www.cad.pl 

8.

 

http://www.home.agh.edu.pl 

9.

 

http://www.newtechsolutions.pl 

10.

 

http://www.zkue.ime.pw.edu.pl 

 
Literatura metodyczna 
1.

 

Dretkiewicz

−

Więch  J.:  ABC  nauczyciela  przedmiotów  zawodowych.  Operacyjne  cele 

kształcenia. Zeszyt 32. CODN, Warszawa 1994