PRAWO FINANSOWE - prof. Lemmonier

Strona | 2

ZAGADNIENIA:

Teoria prawa finansowego

źródła prawa finansowego

interpretacja

Prawo inwestycyjne

system finansowy

instrumenty finansowe

dyrektywy (MIFID)

Prawo budżetowe polskie

dług publiczny

ustawa o obligacjach, rozporządzenie ministra...

Prawo walutowe (dewizowe)

Prawo banku centralnego (NBP)

funkcjonowanie banku centralnego

europejskie banki centralne

Prawo rachunkowe

ustawa o rachunkowości

Prawo podatkowe

zasady podatkowe

rodzaje podatków

prawo podatkowe materialne

Prawo funduszy europejskich i budżet europejski

Prawo banków

EGZAMIN – ZAGADNIENIA:

regulacja prawna finansów publicznych (źródła, pojęcia, wydatki, dochody)

Budżet, ustawa budżetowa, dług publiczny, długi jst, dług państwowy

Źródła finansowania deficytu budżetowego budżetu centralnego

Klasyfikacja wydatków i dochodów

Prawo podatkowe (zagadnienia ogólne podatków – pojecie, elementy konstrukcji,
zasady tworzenie prawa pod, interpretacja), poszczególne podatki

Prawo  bankowe  –  ustawa  o  NBP,  nadzór  nad  bankami,  system  bankowy  w  Polsce,
zasady  funkcjonowania  banków  w  Polsce,  czynności  bankowe,  niezależność  NBP,
nadzór finansowy,  nadzór bankowy

prawo dewizowe

Ustawa o rachunkowości

rynek finansowy, Komisja Nadzoru Finansowego

ROZDZIAŁY Z PODRĘCZNIKA:
III – Prawo finansowe jako dział prawa
VII – System pieniężny, dewizowy i walutowy
IX – System budżetowy w państwie (bez j.s.t., ale zasady budżetu j.s.t. - tak)
XI – System dochodów publicznych (od podatków przychodowych do podatków
majątkowych)
XIV - System rachunkowości

Strona | 3

Finanse  publiczne  –  zjawiska  związane  z  gromadzeniem,  wydatkowaniem,  planowaniem,
ewidencjonowaniem, sprawozdawczością i kontrolowaniem środków pieniężnych, dotyczące
podmiotów  publiczno  –  prawnych,  czyli  podmiotów  z  sektora  publicznego  (państwo,
samorząd terytorialny,  przedsiębiorstwa państwowe) albo podmiotów posiadających status
podmiotów prawa publicznego.

Finanse publiczne obejmują:

finanse państwa (ZUS, KRUZ)

finanse jednostek samorządów terytorialnych

finanse zakładów publicznych

transakcje banku centralnego

finansowanie przez środki europejskie

Finanse niepubliczne obejmują:

finanse osób fizycznych

finanse przedsiębiorstw i banków

finanse stowarzyszeń, fundacji, kościołów

Cechy finansów publicznych:

przymusowość wydatków na zadania publiczne

finanse publiczne mają na celu zaspokajanie potrzeb publicznych

zawierają konieczność zapewnienia globalnej równowagi finansowej

koncentrują istotne fundusze w niewielkiej liczbie podmiotów (

centralizacja

decyzji, standaryzacja procedur, konieczna koordynacja działalności)

konieczna jest jawność, planowanie, ewidencja, sprawozdawczość, kontrolowanie i
silne reguły odpowiedzialności

Funkcje finansów publicznych:

fiskalna – ściąganie dochodów

rozdzielcza – ile środków? Dla kogo? Na co?

Interwencjonistyczna – kto ma władzę pobierania dochodów od innych ten może
kształtować jego zachowanie

Instrumentalne traktowanie przepisów prawa finansowego.
Prawo  finansowe  jest  używane  do  osiągania  doraźnych  celów,  a  nie  jest  wartością  samą  w
sobie.

Prawo finansowe nie ma części ogólnej. Nie ma kodeksu prawa finansowego publicznego. W
prawie  finansowym  mamy  tendencję  do  innego  definiowania  pojęć  niż  w  innych  gałęziach
prawa. Posługuje się wartościami liczbowymi. Zmienność prawa finansowego spowodowana
jest  integracją  europejską.  Tworzone  jest  przez  różne  ośrodki  władzy,  dlatego  ważne  są
zasady i istota procesów legislacyjnych.

Zakres prawa finansowego publicznego:

organizacja finansowa państwa (ustawach o finansach publicznych)

budżet państwa (ustawa budżetowa dotyczące gromadzenia dochodów i przychodów)

pobieranie dochodów publicznych (ustawy podatkowe)

prawo zamówień publicznych (ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych)

organizacja i transakcje Skarbu Państwa – konsolidacja kapitałów przez państwo

operacje finansowe jednostek samorządu terytorialnego i ubezpieczeń społecznych

działalność banku centralnego (ustawa o NBP)

Strona | 4

wydatki publiczne (ustawa o finansach publicznych, ustawa dotycząca finansowania
aktów powszechnie obowiązujących)

prawo dewizowe (walutowe)

10.

prawo gospodarki pieniężnej państwa – rada polityki pieniężnej

11.

bezpieczeństwo walutowe (bankowy fundusz gwarancyjny)

12.

zarządzanie mieniem publicznym

13.

nadzór państwa nad bankami

14.

nadzór nad rynkiem regulowanym i gospodarką finansową (ustawa o nadzorze
finansowym)

15.

rozliczanie z budżetem UE i fundusze unii

Zakres prawa finansowego prywatnego:

prawo bankowe

prawo ubezpieczeń majątkowych

ustawa o instrumentach finansowych

ustawa o funduszach inwestycyjnych

usługi finansowe – regulacje

ustawy i regulacje dotyczące instytucji finansowych

Kierunek rozwoju prawa finansowego prywatnego:

I Księga:

prawo dewizowe

pieniądz wirtualny

czeki (weksle nie)

bank centralny jako regulator ilości pieniądza

rozliczenia finansowe z podmiotami zagranicznymi

II Księga - produkty finansowe:

instrumenty finansowe

akcje

obligacje i tytuły zbiorowego inwestowania

produkty oszczędnościowe

III Księga – usługi finansowe (inwestycyjne):

depozyty

usługi kredytowe

usługi gwarancyjne

IV Księga – rynki finansowe:

rynek giełdowy

rynek regulowany

rynki europejskie i zagraniczne (porozumienia)

zawieranie transakcji na rynkach finansowych

izby kompensacyjne (rozliczeniowe)

ochrona inwestorów

Strona | 5

V Księga

inwestycje bankowe i finansowe

Źródła prawa finansowego:

Artykuły rozdziału X Konstytucji RP- zawierają różne przepisy dotyczące finansów
publicznych. Artykuły 219-226 ustanawiają tryb uchwalania ustawy budżetowej. Artykuł 227
umieszcza w strukturach państwowych instytucje Narodowego Banku Polskiego oraz Rady
Polityki Pieniężnej, które odpowiadają za realizację polityki pieniężnej państwa.

Ustawa o finansach publicznych (1999r, 2005 r):

POJĘCIA ZAWARTE W USTAWIE:

Środkami publicznymi są:

1) dochody publiczne;

2) środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej;

3) środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi, inne niż

wymienione w pkt 2;

4) przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz

innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące:

a) ze sprzedaży papierów wartościowych oraz z innych operacji finansowych,

b) z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu

terytorialnego,

c) ze spłat pożyczek udzielonych ze środków publicznych,

d) z otrzymanych pożyczek i kredytów;

5) przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez
nie działalności oraz pochodzące z innych źródeł.

Dochodami publicznymi są:

1) daniny publiczne, do których zalicza się: podatki, składki, opłaty oraz inne

świadczenia  pieniężne,  których  obowiązek  ponoszenia  na  rzecz  państwa,  jednostek
samorządu  terytorialnego,  funduszy  celowych  oraz  innych  jednostek  sektora
finansów  publicznych  wynika  z odrębnych  ustaw  niż  ustawa  budżetowa,  zwanych
dalej „odrębnymi ustawami”;

2) inne dochody należne, na podstawie odrębnych ustaw, budżetowi państwa, jednostkom

samorządu terytorialnego oraz innym jednostkom sektora finansów publicznych;

3) wpływy ze sprzedaży wyrobów i usług świadczonych przez jednostki sektora

finansów publicznych;

4) dochody z mienia jednostek sektora finansów publicznych, do których zalicza się w

szczególności:

a) wpływy z umów najmu, dzierżawy i innych umów o podobnym charakterze,

b) odsetki od środków na rachunkach bankowych,

c) odsetki od udzielonych pożyczek i od posiadanych papierów wartościowych,

d) dywidendy z tytułu posiadanych praw majątkowych;

5) spadki, zapisy i darowizny w postaci pieniężnej na rzecz jednostek sektora finansów

publicznych;

Strona | 6

6) odszkodowania należne jednostkom sektora finansów publicznych;

7) kwoty uzyskane przez jednostki sektora finansów publicznych z tytułu udzielonych

poręczeń i gwarancji;

8) dochody ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw, niestanowiące przychodów w rozu-

mieniu ust. 1 pkt 4 lit. a i b;

9) inne dochody należne jednostkom sektora finansów publicznych określone w

odrębnych przepisach lub umowach międzynarodowych.

Do środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej zalicza się:

1) środki przeznaczone na realizację programów przedakcesyjnych;

2) środki pochodzące z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności;

3) środki Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnych „Sekcja Gwarancji”;

4) inne środki

Środki publiczne przeznacza się na:

1) wydatki publiczne;

2) rozchody publiczne, w tym na rozchody budżetu państwa i budżetów jednostek

samorządu terytorialnego.

Rozchodami publicznymi są:

1) spłaty otrzymanych pożyczek i kredytów;

2) wykup papierów wartościowych;

3) udzielone pożyczki;

4) płatności wynikające z odrębnych ustaw, których źródłem finansowania są przy-

chody z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu
terytorialnego;

5) pożyczki udzielone na finansowanie przejściowe zadań realizowanych z udziałem

środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, zwane dalej „prefinanso-
waniem”;

6) inne operacje finansowe związane z zarządzaniem długiem publicznym i płynnością.

Dodatnia różnica między dochodami publicznymi a wydatkami publicznymi, ustalona dla
okresu rozliczeniowego, stanowi nadwyżkę sektora

finansów publicznych, zaś ujemna różnica jest deficytem sektora finansów publicznych.

Dochody publiczne i wydatki publiczne oraz nadwyżkę lub deficyt sektora finansów pub-
licznych ustala się po wyeliminowaniu przepływów finansowych pomiędzy jednostkami tego
sektora.

Przez potrzeby pożyczkowe budżetu państwa rozumie się zapotrzebowanie na środki
finansowe niezbędne do:

1) sfinansowania deficytu budżetu państwa;

2) spłat wcześniej zaciągniętych zobowiązań;

3) sfinansowania udzielanych przez Skarb Państwa pożyczek;

Strona | 7

4) wykonywania innych operacji finansowych związanych z długiem Skarbu Państwa.

Przez potrzeby pożyczkowe budżetu jednostki samorządu terytorialnego rozumie się
zapotrzebowanie na środki finansowe niezbędne do:

1) sfinansowania deficytu budżetu jednostki samorządu terytorialnego;

2) spłat wcześniej zaciągniętych zobowiązań;

3) wykonywania innych operacji finansowych związanych z długiem jednostki

samorządu terytorialnego;

4) sfinansowania udzielonych przez jednostkę samorządu terytorialnego pożyczek;

5) prefinansowania zadań realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu

Unii Europejskiej;

6) przeprowadzenia postępowania ostrożnościowego lub naprawczego, realizowanych
na podstawie odrębnych
przepisów.

Przez państwowy dług publiczny rozumie się wartość nominalną zadłużenia jednostek

sektora finansów

publicznych ustaloną po wyeliminowaniu wzajemnych zobowiązań pomiędzy jednostkami

tego sektora. Przez dług

Skarbu Państwa rozumie się wartość nominalną zadłużenia Skarbu Państwa.

Państwowy dług publiczny obejmuje zobowiązania sektora finansów publicznych

z następujących tytułów:

1) wyemitowanych papierów wartościowych opiewających na wierzytelności

pieniężne;

2) zaciągniętych kredytów i pożyczek;

3) przyjętych depozytów;

4) wymagalnych zobowiązań:

a) wynikających z odrębnych ustaw oraz prawomocnych orzeczeń sądów lub

ostatecznych decyzji administracyjnych,

b) uznanych za bezsporne przez właściwą jednostkę sektora finansów publicz-

nych, będącą dłużnikiem.

ZASADY ZAWARTE W USTAWIE:

* Zasada dotycząca sposobu zapewnienia jawności i przejrzystości finansów
publicznych:

Gospodarka środkami publicznymi jest jawna.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do środków publicznych, których pochodzenie lub prze-

znaczenie zostało uznane za informację niejawną na podstawie odrębnych przepisów lub
jeżeli wynika to z umów międzynarodowych.

Zasada jawności gospodarowania środkami publicznymi jest realizowana przez:

Strona | 8

1) jawność debaty budżetowej w Sejmie i Senacie oraz debat budżetowych w organach

stanowiących jednostek samorządu terytorialnego;

2) jawność debaty nad sprawozdaniem z wykonania budżetu państwa w Sejmie i debat

nad sprawozdaniami z wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego;

3) podawanie do publicznej wiadomości:

a) kwot dotacji udzielanych z budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu

terytorialnego,

b) kwot dotacji udzielanych przez państwowe i samorządowe fundusze celowe,

c) zbiorczych danych dotyczących finansów publicznych,

d) informacji o wykonaniu budżetu państwa za okresy miesięczne;

4) podawanie do publicznej wiadomości przez jednostki sektora finansów publicznych

informacji dotyczących:

a) zakresu zadań lub usług, wykonywanych lub świadczonych przez jednostkę oraz

wysokości środków publicznych, przekazanych na ich realizację,

b) zasad i warunków świadczenia usług dla podmiotów uprawnionych,

c) zasad odpłatności za świadczone usługi;

5) zapewnianie radnym dostępu do:

a) dowodów księgowych i dokumentów inwentaryzacyjnych - z zachowaniem

przepisów o rachunkowości oraz o ochronie danych osobowych,

b) informacji o wynikach kontroli finansowej, będących w dyspozycji jednostki

samorządu terytorialnego, której są radnymi;

6) udostępnianie przez Narodowy Fundusz Zdrowia informacji o przychodach i

kosztach oraz o świadczeniodawcach realizujących świadczenia zdrowotne, z
którymi ten Fundusz zawarł umowy, o zakresie przedmiotowym tych umów oraz o
sposobie ustalania ceny za zamówione świadczenia;

7) udostępnianie przez jednostki sektora finansów publicznych wykazu podmiotów

spoza sektora finansów publicznych, którym ze środków publicznych została
udzielona dotacja, dofinansowanie realizacji zadania lub pożyczka, albo umorzona
należność wobec jednostki sektora finansów publicznych;

8) udostępnianie corocznych sprawozdań dotyczących finansów i działalności jed-

nostek organizacyjnych należących do sektora finansów publicznych;

9) podejmowanie, w głosowaniu jawnym, uchwał dotyczących gospodarowania

środkami publicznymi.

* Zasady gospodarki finansowej jednostek sektora finansów publicznych

ustawy dotyczące dochodów publicznych:

ustawa Ordynacja Podatkowa (2005 r)

ustawa o dochodach jednostek st (2003 r)

ustawy o samorządzie

ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o podatku akcyzowym (2004 r)

podatek od czynności cywilnoprawnej (2005 r)

podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) (2000 r)

podatek od osób prawnych (2000 r)

ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Strona | 9

ustawa o podatku rolnym (1993 r)

ustawa o podatku leśnym (2002 r)

ustawa o podatku od spadków i darowizn (2004 r)

ustawa o zryczałtowanym podatku od osób fizycznych (1998 r)

ustawa o grach i zakładach wzajemnych (1992 r)

prawo dewizowe

ustawa o NBP (2005 r)
ustawa Prawo Bankowe (2002 r)

Akty kierownictwa wewnętrznego:

akty polityki finansowej (np. założenia polityki pieniężnej, strategia zarządzania
długiem państwa, budżet) Na ogół nie są to akty normatywne. Nie tworzą uprawnień
ani obowiązków. Stwarzają warunki do wypełniania obowiązków i uprawnień.

akty planowania (np. bilans finansów publicznych, bilans zobowiązań i należności
skarbu państwa, bilans płatniczy, skonsolidowany bilans systemu bankowego). Nie są
aktami normatywnymi. Mają ekonomiczny wpływ na państwo.

akty kierownictwa wew. sensu stricte (np. zarządzenia). Są aktami normatywnymi,
ale wiążą tylko podmioty podporządkowane.

INTERPRETACJA PRAWA FINANSOWEGO:

Kryteria interpretacji (rodzaj wykładni):

podmiot

moc obowiązywania

cel (wykładnia teleologiczna)

sposób rozumienia (zwężająca, rozszerzająca, dosłowna)

narzędzie interpretacji (literalna, pozajęzykowa)

zmienność/niezmienność znaczenia normy (statyczna, dynamiczna)

faza procesu powstawania norm (porządkująca, rekonstrukcyjna, percepcyjna)

Wykładnia ekonomiczna – specyficzny rodzaj wykładni. Doktryna służąca zwalczaniu
unikania opodatkowania. Nie jest to tylko doktryna. Jest to także metoda i zasada
orzecznictwa.

Założenia wykładni ekonomicznej:

podatnik działa jak przedsiębiorca (racjonalnie i neutralnie wobec systemu
podatkowego)

wszyscy podatnicy powinni podlegać adekwatnemu obciążeniu podatkiem

Rodzaje wykładni ekonomicznej:

przekwalifikowanie faktu (np. darowiznę uznajemy za sprzedaż)

do faktów nie mieszczących się w prawno-podatkowym stanie faktycznym stosuje się
przepisy w drodze analogii (np. darowizna pozostaje darowizną, ale stosujemy do niej
opodatkowanie takie jak w stosunku do sprzedaży)

Wykładnia legalna:

Strona | 10

SN – wyjątkowo, rzadko

Minister Finansów

Trybunał Konstytucyjny – rzadko

Organy odwoławcze

NSA – wydaje uchwały wyjaśniające i dotyczące rozbieżności w orzecznictwie

INTERPRETACJA PRAWA PODATKOWEGO W SPRAWACH INDYWIDUALNYCH:

1 I 2003 – 31 XII 2004:

zmiana ordynacji podatkowej

zastosowanie  się  podatnika  do  interpretacji  prawa  podatkowego  wydanej  przez
ministra  finansów  lub  informacji  albo  do  wykładni  o  zakresie  stosowania  prawa
podatkowego w sprawach indywidualnych nie mogło szkodzić podatnikowi, jednakże
nie  zwalniało  z  obowiązku  zapłaty  podatku.  Jeśli  interpretacja  okazała  się  nietrafna,
nie wszczynano postępowania w sprawach o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe
(postępowanie wszczynane były umarzane), ale tez nie naliczano odsetek za zwłokę.

1 I 2003:

zmiana ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dotycząca zakresu unormowań
interpretacji ogólnych, wydawanych przez ministra finansów jak i interpretacji
dotyczących indywidualnych spraw podatników, wydawanych przez organy
finansowe

1 I 2005 – 1 I 2007:

Konsekwencje zmian: uwolnienie podatnika od konieczności zapłaty podatku, jeżeli z
interpretacji Ministra Finansów lub pisemnej interpretacji udzielonej przez organ
podatkowy w indywidualnej sprawie będzie wynikało, że na podatniku obowiązek
zapłaty nie ciąży, nawet jeśli interpretacje okazały się nietrafne.

Wady tych rozwiązań:

•

kwestia czy akt indywidualny jest właściwą formą rozwiązania problemu

•

wątpliwość dotycząca zakresu podmiotów mogących wystąpić z wnioskiem o
udzielenie interpretacji

•

problem czy organy podatkowe mogą udzielać interpretacji co do zdarzeń
planowanych w przyszłości

•

problem określenia momentu oceny spełnienia warunku, od którego
uzależniono udzielenie interpretacji

•

rozstrzygnięcie czy organ, który nie zgadza się ze stanowiskiem wnioskodawcy
musi przedstawić własny pogląd w sprawie, czy wystarczy uznać stanowisko
wnioskodawcy za nieprawidłowe

•

czy decyzja wydana w następstwie wniesienia zażalenia jest decyzją organu I
instancji i w związku z tym jaki dalszy środek zaskarżenia decyzji przysługuje

•

nierówny zakres ochrony podatnika, wobec którego dopuszczono się tzw.
milczącej interpretacji

Art. 14b § 3. ordynacji podatkowej: W przypadku niewydania przez organ postanowienia w
terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 14a § 1, uznaje się, że
organ ten jest związany stanowiskiem podatnika, płatnika lub inkasenta zawartym we

Strona | 11

wniosku. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio

•

weryfikacja postanowień wydawanych z urzędu w trybie nadzoru i
wprowadzenia gradacji stopnia wadliwości jako uzasadniającego eliminację z
obrotu prawnego

•

ustalenie czy sądy, które kontrolują legalność wydawanych interpretacji mogą
badać je merytorycznie, czy winny ograniczyć się do oceny formalno-prawnej i
prawidłowości postępowania, które poprzedziło wydanie decyzji.

•

Duża liczba organów, udzielających interpretacji

odmienne interpretacje w

tych samych stanach faktycznych

1 I 2007

Ministerstwu Finansów przyznano kompetencje interpretacji w sprawach ogólnych i
indywidualnych

Interpretacje ogólne, z uwzględnieniem orzecznictwa sadów, Europejskiego
Trybunału Sprawiedliwości, publikowane są w urzędowym dzienniku Ministra
Finansów, a także w biuletynie informacji publicznej

Nowy przepisy wprowadzają także zcentralizowanie interpretacji indywidualnych,
które zostały przeniesione z organów I instancji (naczelników urzędów skarbowych)
na ministra właściwego ds. finansów publicznych

Interpretacja zcentralizowana w stosunku do podatków lokalnych nie jest możliwa. W
związku z tym interpretacji indywidualnej w tym zakresie udzielają stosownie do
właściwości: wójt, burmistrz, starosta, marszałek województwa.

Udzielanie interpretacji następuje w ramach szczególnej procedury, odrębnej od
postępowania podatkowego

Rozszerzono krąg podmiotów, które mogą wystąpić z wnioskiem o udzielenie
interpretacji

Interpretacja może dotyczyć zdarzeń przyszłych

W procedurze udzielenia interpretacji znajdują zastosowanie następujące zasady:

praworządności (art.120 OP: Organy podatkowe działają na podstawie przepisów
prawa.)

prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych

szybkości i prostoty postępowania

jawności

wyłączenia pracownika organu (art. 130 OP)

Art. 130. § 1. Pracownik  urzędu  skarbowego,  urzędu  gminy  (miasta),  starostwa,  urzędu
marszałkowskiego, izby skarbowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby
celnej,  urzędu  obsługującego  ministra  właściwego  do  spraw  finansów  publicznych  oraz
członek  samorządowego  kolegium  odwoławczego  podlegają  wyłączeniu  od  udziału  w
postępowaniu  w  sprawach  dotyczących  zobowiązań  podatkowych  oraz  innych  spraw
normowanych przepisami prawa podatkowego, w których:
  1)   są stroną;
  2)   pozostają  ze  stroną  w  takim  stosunku  prawnym,  że  rozstrzygnięcie  sprawy  może  mieć
wpływ na ich prawa lub obowiązki;
  3)   stroną  jest  ich  małżonek,  rodzeństwo,  wstępny,  zstępny  lub  powinowaty  pierwszego
stopnia;
  4)   stronami są osoby związane z nimi z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

Strona | 12

  5)   byli  świadkami  lub  biegłymi,  byli  lub  są  przedstawicielami  podatnika  albo
przedstawicielem podatnika jest jedna z osób wymienionych w pkt 3 i 4;
  6)   brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji;
  7)   zaistniały  okoliczności,  w  związku  z  którymi  wszczęto  przeciw  nim  postępowanie
służbowe, dyscyplinarne lub karne;
  8)   stroną jest osoba pozostająca wobec nich w stosunku nadrzędności służbowej.

Przepisy dotyczące pełnomocników

Przepisy dotyczące obowiązku informowania o nieudzieleniu interpretacji w terminie

Przepisy dotyczące upoważnienia pracownika, odmowy wszczęcia postępowania

Przepisy dotyczące wezwań do uzupełnienia braków formalnych

Przepis dotyczący braku właściwości w sprawie

Przepisy dotyczące podania we wniosku wielu spraw (art. 171 OP)

Art.  171  § 1. Jeżeli  podanie  dotyczy  kilku  spraw  podlegających  załatwieniu  przez  różne
organy,  organ  podatkowy,  do  którego  wniesiono  podanie,  rozpatruje  sprawę  należącą  do
jego  właściwości.  Równocześnie  organ  podatkowy  zawiadamia  wnoszącego  podanie,  że  w
sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, informując go o
treści § 2.
§ 2. Jeżeli organ podatkowy otrzyma podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, o którym
mowa  w  §  1,  w  terminie  14  dni  od  dnia  doręczenia  zawiadomienia,  podanie  uważa  się  za
złożone  w  dniu  wniesienia  pierwszego  podania,  z  tym  że  nie  wywołuje  ono  skutków  w
postaci skrócenia terminów określonych w art. 139 § 1 i 3.
§ 2a. Jeżeli podanie dotyczy kilku spraw, w tym spraw niepodlegających załatwieniu przez
organy  podatkowe,  organ  podatkowy,  do  którego  wniesiono  podanie,  zawiadamia
wnoszącego, że w tych sprawach powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu,
informując go o treści art. 66 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
§ 3. Jeżeli  podanie  wniesiono  do  organu  niewłaściwego,  a  organu  właściwego  nie  można
ustalić  na  podstawie  danych  zawartych  w  podaniu,  albo  gdy  z  podania  wynika,  że
właściwym w sprawie jest sąd, organ podatkowy zwraca podanie osobie, która je wniosła, z
odpowiednim pouczeniem. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy
zażalenie.
§ 4. Organ  podatkowy  nie  może  zwrócić  podania  z  tej  przyczyny,  że  właściwy  jest  sąd
powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się za niewłaściwy.

Przepisy o doręczeniach i wezwaniach, udostępnieniach akt i kosztach.

Wymogi wniosku o udzielenie interpretacji:

wyczerpujące opisanie stanu faktycznego albo przyszłej sytuacji

przedstawienie własnego stanowiska w prawie oceny prawnej sytuacji faktycznej
lub zdarzenia przyszłego

opłata 75,- zł w terminie 7 dni od złożenia wniosku (nieopłacony wniosek organ
pozostawnia bez rozpatrzenia)

INTERPRETACJA PRAWA FINANSOWEGO WE FRANCJI:

podlega tym samym zasadom co w Polsce

Strona | 13

Incatris cesta interpretario (to co jasne nie wymaga interpretacji). Jeśli fakt nie jest
dwuznaczny, wystarczy zastosowanie wykładni dosłownej, bez szukania treści poza
przepisem

Interpretację stosujemy gdy tekst jasny zmienia sens w zastosowaniu do konkretnych
przypadków lub gdy interpretacja dosłowna prowadzi do braku spójności tekstu czy
sprzecznych rozstrzygnięć

interpretacja podatkowa powinna być ścieśniająca, wynika to z zasady uregulowania
podatków  wyłącznie  w  ustawie.  Niewłaściwym  byłoby  pozostawienie  sędziom
rozszerzania  materii  podatkowej.  Ponadto  ulgi  i  zwolnienia  powinny  jednoznacznie
wynikać z ustawy, a  nie interpretacji przepisu.

Praktyka stosuje wykładnię rozszerzającą w 2 sytuacjach:

•

gdy będzie korzystna dla płatnika lub podatnika

•

gdy ustawodawca nie widzi możliwości wyjątków od zasady prawa
podatkowego

Rada Stanu opracowała zespół zasad dotyczących interpretacji prawa podatkowego i
samego prawa:

•

teoria bilansu

•

teoria błędów księgowych

Prawo  podatkowe  –  walor  prawny  instrukcji  i  noty  –  komunikaty  są  ważne  dla
adresata,  do  którego  są  skierowane,  ale  mają  charakter  wyłącznie  zaleceń.
Nieznajomość  dyrektyw  interpretacyjnych  w  nich  zawartych  nie  jest  niezgodna  z
prawem (nie jest przestępstwem, wykroczeniem).

Reguły tworzenia prawa podatkowego:

•

zabronione jest ujęcie w rozporządzeniu elementów podstawy opodatkowania,
których nie ma wymienionych w ustawie

•

rozporządzenie nie może zmniejszyć zastosowania przepisu korzystnego dla
podatnika z zastosowaniem do ustawy

•

rozporządzenie wykonawcze do ustawy nie może wprowadzać innego czasu
przedawnienia niż to zawarte w ustawie

•

częściej stosuje się przepisy rozporządzeń korzystniejsze dla podatnika niż te,
które wynikają z ustawy.

INTERPRETACJA PRAWA FINANSOWEGO:

Kryteria interpretacji (rodzaj wykładni):

podmiot

moc obowiązywania

cel (wykładnia teleologiczna)

sposób rozumienia (zwężająca, rozszerzająca, dosłowna)

narzędzie interpretacji (literalna, pozajęzykowa)

zmienność/niezmienność znaczenia normy (statyczna, dynamiczna)

faza procesu powstawania norm (porządkująca, rekonstrukcyjna, percepcyjna)

Wykładnia ekonomiczna – specyficzny rodzaj wykładni. Doktryna służąca zwalczaniu
unikania opodatkowania. Nie jest to tylko doktryna. Jest to także metoda i zasada
orzecznictwa.

Strona | 14

Założenia wykładni ekonomicznej:

podatnik działa jak przedsiębiorca (racjonalnie i neutralnie wobec systemu
podatkowego)

wszyscy podatnicy powinni podlegać adekwatnemu obciążeniu podatkiem

Rodzaje wykładni ekonomicznej:

przekwalifikowanie faktu (np. darowiznę uznajemy za sprzedaż)

Wykładnia legalna:

SN – wyjątkowo, rzadko

Minister Finansów

Trybunał Konstytucyjny – rzadko

Organy odwoławcze

NSA – wydaje uchwały wyjaśniające i dotyczące rozbieżności w orzecznictwie

DŁUG PUBLICZNY A PODATEK:

Deficyt  budżetowy,  niedobór  dochodów  budżetu  państwa  w  stosunku  do  jego  wydatków
(inaczej  -  nadwyżka  wydatków  nad  dochodami).  Źródłami  finansowania  deficytu
budżetowego  mogą  być  kredyty  bankowe  udzielane  przez  bank  centralny,  emisja  papierów
wartościowych  (obligacji,  weksli,  bonów  skarbowych),  podwyższenie  stopy  podatkowej,  a
w ostateczności dodatkowa emisja pieniądza.

Deficyt  budżetowy,  przy  niewielkich  jego  rozmiarach,  może  mieć  korzystny  wpływ  na
gospodarkę,  zwłaszcza  w  okresie  recesji  (

interwencjonizm państwowy

). Przekroczenie jego

"bezpiecznej" granicy (5%

produktu narodowego brutto

) może wywołać poważne

zaburzenia w gospodarce (

inflacja

Budżety większości państw

świata zakładają deficyt rzędu paru procent (jednak rzadko

powyżej 5%). Zgodnie z

kryteriami konwergencji

, deficyt budżetowy państw ubiegających się

o wejście do strefy Euro powinien być niższy niż 3% PKB. W Polsce w 2003 r. deficyt
budżetowy wyniósł 4,1%

PKB

, według planów rządu ma być stopniowo obniżany, do 1,5%

PKB w 2007 r.

Źródła deficytu:

nadmierne wydatki

zbyt niskie podatki?

Niskie dochody publiczne

Prowadzona polityka inwestycyjna, przekraczająca normalny, bieżący napływ
przychodów

Powstanie wielu grup roszczeniowych

Zmiana ustroju finansowego państwa.

Deficyt budżetowy pokrywamy długiem publicznym.

Strona | 15

Dług  publiczny,  dług  państwowy,  suma  nie  spłaconych  przez  rząd  lub  in.  związki
publicznoprawne  zobowiązań  zarówno  wobec  wierzycieli  krajowych,  jak  i  zagranicznych.
Zobowiązania  te  mogą  mieć  charakter  krótko-  (do  1  roku),  średnio-  (do  10-15  lat)  lub
długoterminowy (powyżej 15 lat).

Przyczyny powstania długu publicznego:

deficyt budżetowy

wzmożone wydatki publiczne

interwencjonizm państwowy (interwencjonizm

≠

pomoc)

utrzymywanie wydatków publicznych nie znajdujących pokrycia w dochodach

pułapka zadłużenia

Rodzaje deficytu budżetowego:

•

Deficyt budżetowy rzeczywisty - różnica pomiędzy dochodami a wydatkami państwa

•

Deficyt budżetowy strukturalny - (deficyt przy pełnym zatrudnieniu) wystąpiłby on
wtedy gdy nie ma bezrobocia

•

Deficyt budżetowy cykliczny - różnica pomiędzy deficytem rzeczywistym a
strukturalnym

Źródła prawa dotyczące limitów deficytu budżetowego:

TWE

Konstytucja RP – art.220

Ustawa o finansach publicznych

procedury ostrożnościowe

Ustawa budżetowa

ustala deficyt i źródła jego pokrycia

DŁUG PUBLICZNY

PODATEK

charakter dobrowolny, umowny

charakter jednostronny, przymusowy

kosztowny, bo wiąże się ze spłatą i
odsetkami

mniej kosztowny od pożyczki, bo
kosztuje tyle, ile wynoszą koszty poboru

nie prowadzi do bezpośredniego
zubożenia podatników

zuboża

podatnika,

jest

daniną

niewzajemną

  państwo  aby  spłacić  dług  publiczny
musi  często  podnosić  podatki,  ponieważ
pożyczka  nie  powinna  być  dochodem,  lecz
czasowym wpływem, który należy oddać

pożyczka to dług przerzucany na
przyszłe pokolenia

może uruchomić środki czasowo
(okresowo) nieczynne do sfinansowania
środków publicznych

pożyczka, która jest związana z emisją
krótkoterminowych

papierów

wartościowych

powiększa

dług

państwowy, ponieważ nie jest pokryta
rzeczywistymi

oszczędnościami

inwestorów, tylko z rezerw płynności
Płynność – możliwość zamiany danego
instrumentu na inny instrument lub na
gotówkę po cenie rynkowej.

Strona | 16

Stopa procentowa, wielkość mierzona procentowo wyrażonym stosunkiem kwoty, którą
płaci się za użytkowanie kapitału pieniężnego do wielkości tego kapitału, najczęściej ustalana
na okres roku. Jest to cena pieniądza w czasie.
RYNEK PIENIĄDZA

RYNEK KAPITAŁOWY

•

okres krótki

•

ustala się którtkookresową stopę
procentową

•

instrumenty wymagalne do 1 roku

•

popyt na płynność

•

kształtuje się wartość pieniądza

•

bieżące potrzeby finansowe

Jeżeli środki są przeznaczone na konkretny
cel, nie można ich inwestować np. w
papiery wartościowe!

•

okres długi

•

cena kapitału inwestycyjnego

•

finansowanie inwestycji

•

wydatki na rozwój, a nie na
potrzeby bieżące

Przesłanki powodzenia pożyczki (emisji instrumentów finansowych):

potrzebne są oszczędności (niezbędne są większe dochody, niższe podatki,
utrzymanie inflacji w ryzach)

konsumpcja (jej poziom)

przesłanki społeczne (akceptacja pozbycia się pieniędzy przez inwestora oraz
stosowania przymusu)

zasadność pożyczki – będzie uzasadniona gdy korzyści pokryja koszty obsługi
pożyczki

ścisłe powiązanie pożyczkobiorców z władzą (element lojalności wobec władzy)

pożyczka musi być konieczna (wskazanie celu pożyczki)

pożyczka musi być sposobem finansowania inwestycji (obciążenie przyszłości
wydatkami bieżącymi mija się z celem)

Pożyczka  wpływa  korzystnie  na  koniunkturę  i  przeciwdziała  inflacji.  Można  kierować  ją  do
osób  fizycznych,  a  nie  koniecznie  do  banków,  które  mogłyby  na  tej  podstawie  udzielać
kredytów i kreować pieniądz.
Niektóre  podatki  wyraźnie  nie  sprzyjają  oszczędnością.  Są  to  podatki  o  charakterze
majątkowym.
Zmniejszenie konsumpcji ( = zwiększenie oszczędności):

poprzez wysoka stopę procentowa

bezpieczeństwo i rentowność decyzji (na rentowność ma wpływ także
opodatkowanie)

przesłanki polityczne i gospodarcze. (stabilność polityczna to pewność, że państwo
będzie w stanie wywiązać się z zaciągniętych zobowiązań)

Forma pożyczki:

przetarg (przy bonach skarbowych)

oferta publiczna (za pośrednictwem pośredników obowiązkowych w stosunku do
detalistów lub hurtowników. Wskazuje ona wyraźnie warunki nabycia instrumentów.
Adresowana jest do więcej niż 100 osób lub do nieokreślonego adresata)

Instrumenty obsługi długu publicznego !!!!!

OBLIGACJE

Strona | 17

Obligacje skarbowe to dłużne

papiery wartościowe

emitowane przez

Skarb Państwa

reprezentowany przez

Ministra Finansów

. Skarb Państwa - emitent obligacji -

pożycza

nabywcy obligacji określoną sumę pieniędzy i zobowiązuje się ją zwrócić (wykupić

obligacje

)

- w określonym czasie wraz z należnymi

odsetkami

Innymi słowy, obligacje skarbowe to forma oprocentowanej pożyczki pieniężnej zaciąganej
przez

Skarb Państwa

u osób zakupujących obligacje. Środki uzyskane z obligacji finansują

istotne cele przewidziane w budżecie państwa oraz są przeznaczane na spłatę wcześniej
zaciągniętych długów. Obligacje skarbowe służą obsłudze długu publicznego.

Obligacja jako instrument dłużny musi zawierać:

powołanie się na podstawę prawną emisji

nazwę i siedzibę emitenta

nazwę obligacji i cel, o ile jest oznaczony (obligacje przeznaczone na inwestycje –
pieniędzy nie można przeznaczyć na inny cel!)

wartość nominalna

nr obligacji

oznaczenie obligatoriusza

ograniczenia zbywalności co do podmiotów, które nie mogą nabywać tego rodzaju
obligacji

data, od której nalicza się oprocentowanie

data terminu wypłaty odsetek

data wykupu nominału (masturity date)

warunki wykupu nominału

wysokość I zasady udzielenia gwarancji wykupu

zakres i formę zabezpieczenia innego niż gwarancja

informację o braku zabezpieczenia

miejsce i datę wystawienia dokumentu

data nabycia

podopisy osób uprawnionych do zaciągania zobowiązania w imieniu emitetnta (mogą
być odtwarzane sposobem mechanicznym)

Cechy obligacji:

im wyższe koszty emisji obligacji, tym wyższe koszty obsługi długu publicznego

im wyższa cena, tym większy popyt, tym mniejsze koszty

wartość rynkowa zależy od:

•

tego czy jest stara czy nowa

•

wysokości bieżącej stopy procentowej

•

tego jakie dochody są zabezpieczeniem obligacji

•

momentu pojawienia się obligacji na rynku

•

warunków wykupu (czy jest klauzula wcześniejszego wykupu)

•

ogólnej sytuacji na rynku instrumentów finansowych

im wyższa bieżąca stopa %, tym niższa wartość rynkowa obligacji

obligacje krótkoterminowe są niżej oprocentowane niż obligacje krótkoterminowe

RODZAJE OBLIGACJI:

Strona | 18

I. Obligacje mogą być emitowane przez:

•

podmioty prowadzące działalność gospodarczą, posiadające osobowość prawną,

•

gminy, powiaty, województwa, a także związki tych jednostek oraz miasto stołeczne
Warszawa,

•

inne podmioty posiadające osobowość prawną, upoważnione do emisji obligacji na
podstawie innych ustaw,

•

instytucje finansowe, których członkiem jest Rzeczpospolita Polska lub Narodowy
Bank Polski, lub przynajmniej jedno z państw należących do Organizacji Współpracy
Gospodarczej i Rozwoju (OECD), lub bank centralny takiego państwa lub instytucje, z
którymi Rzeczpospolita Polska zawarła umowy regulujące działalność takich
instytucji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i zawierające stosowne postanowienia
dotyczące emisji obligacji

II. Ze względu na rodzaj i charakter nadawanych ich posiadaczowi przywilejów obligacje
można podzielić na:

obligacje będące poświadczeniem długu, tu wyróżniamy:

obligacje o stałym oprocentowaniu charakteryzujące się wartością nominalną,
zapewniające obligatariuszowi stałą wielkość odsetek w odpowiednich
terminach przez cały okres, aż do wykupienia obligacji przez emitenta w ściśle
określonym czasie,

obligacje  o  zmiennej  stopie  procentowej,  których  oprocentowanie  może  być
zmieniane  co  pewien  okres  (stopa  procentowa  może  być  aktualizowana  w
stosunku do przyjętej bazy, np. stopy inflacji),

obligacje  z  kuponami  zero,  obligacje  bezkuponowe,  w  przypadku  których
nabywcom  obligacji  nie  są  wypłacane  odsetki  a  ich  dochód  wynika  z  różnicy
pomiędzy ceną zakupu obligacji a ceną ich wykupu po upływie terminu na jaki
zostały wyemitowane. Różnica ta może przybrać dwie formy:

nabywca  płaci  za  obligację  kwotę  niższa  od  wartości  nominalnej  o  wartość
dyskonta.  W  wysokości  dyskonta  ukryte  jest  oprocentowanie  obligacji,  im
większe  jest  dyskonto,  tym  wyższe  jest  oprocentowanie  obligacji,  emitent
wykupując  obligację,  wypłaca  obligatariuszowi  wartość  nominalna  obligacji,
tym samym wypłaca skapitalizowane odsetki,

nabywca płaci za obligacje kwotę równą wartości nominalnej, emitent
wykupuje obligacje po cenie wyższej od ceny zakupu obligacji,

obligacje  zamienne,  które  na  określonych  przez  emitenta  zasadach,  warunkach  i
terminach  mogą  zostać  zamienione  na  akcje  danej  spółki.  Emitent  obligacji
zamiennych  obowiązany  jest  w  warunkach  emisji  określić  m.in.  termin,  w  jakim
możliwa  będzie  zamiana,  sposób  przeliczenia  obligacji  na  akcje.  W  przypadku  tych
obligacji ich rynkowa  cena, w sposób bezpośredni, zwykle proporcjonalny, zależy od
ceny  akcji  danego  emitenta.  Cena  obligacji  zależy  więc  od  wyników  finansowych
spółki,  jej  kondycji  oraz  perspektyw  rozwoju.  Obligacje  zamienne  nie  mogą  być
emitowane poniżej wartości nominalnej,

obligacje

prawem

pierwszeństwa,

które

uprawniają

obligatariuszy

subskrybowania akcji spółki z pierwszeństwem przed jej akcjonariuszami,

obligacje  przychodowe,  które  mogą  przyznawać  ich  posiadaczowi  prawo  do
zaspokojenia  swoich  roszczeń  z  pierwszeństwem  przed  innymi  wierzycielami
emitenta.  Uchwała  o  emisji  obligacji  przychodowych  powinna  określać  rodzaj  i  cel
przedsięwzięcia,  sposób  obliczenia  przychodów,  a  także  wskazywać  do  jakiej  części
przychodów  z  przedsięwzięcia  lub  majątku  z  przedsięwzięcia  służy  obligatariuszom
prawo pierwszeństwa.

Strona | 19

III. Obligacje skarbowe oferowane w sieci sprzedaży detalicznej dzielą się na dwie grupy:

•

obligacje oszczędnościowe są oferowane wyłącznie osobom fizycznym, rezydentom
i nierezydentom. Mogą być przedmiotem obrotu na rynku wtórnym nieregulowanym
na  podstawie  umowy  sprzedaży  lub  darowizny.  Nie  są  natomiast  notowane  na
Giełdzie  Papierów  Wartościowych.  Obligacje  oszczędnościowe  są  emitowane  co
miesiąc  i  sprzedawane  zawsze  po  cenie  równej  wartości  nominalnej,  tj.  100zł.  Do
obligacji  oszczędnościowych  zalicza  się  obligacje  dwuletnie,  czteroletnie  oraz
dziesięcioletnie.

•

obligacje  rynkowe  są  dostępne  zarówno  dla  rezydentów  jak  i  nierezydentów,
będących osobami fizycznymi oraz dla osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie
posiadających  osobowości  prawnej,  z  wyłączeniem  podmiotów  finansowych,  spółek
akcyjnych  i  spółek  z  ograniczoną  odpowiedzialnością.  Najważniejszą  cechą  tych
obligacji  jest  możliwość  obrotu  nimi  na  Giełdzie  Papierów  Wartościowych  -  za
pośrednictwem biur maklerskich dla posiadaczy rachunków papierów wartościowych
lub możliwość sprzedaży bezpośrednio  z rachunku rejestrowego dla  tych, którzy nie
posiadają rachunku inwestycyjnego. Ponadto mogą być przedmiotem obrotu na rynku
wtórnym  nieregulowanym  na  podstawie  umów  sprzedaży  lub  darowizny.  Obligacje
rynkowe  są  sprzedawane  w  trzymiesięcznych  emisjach  -  zawsze  po  dziennej  cenie
sprzedaży  odpowiadającej  cenie  emisyjnej  powiększonej  o  wartość  odsetek
przypadających na dany dzień sprzedaży. Do obligacji rynkowych zalicza się obligacje
trzyletnie i pięcioletnie.

IV. Podział obligacji ze względu na okres wykupu:

•

krótkoterminowe - okres ich wykupu jest krótszy niż 5 lat

•

średnioterminowe - obligacje o okresie wykupu od 5 do 10 lat

•

długoterminowe - wykup obligacji następuje w okresie powyżej 10 lat

V. Obligacje skarbowe mogą być sprzedawane w postaci:

•

obligacje  hurtowe  -  oferowane  do  sprzedaży  na  rynku  pierwotnym  w  formie
przetargów  Narodowego  Banku  Polskiego  podmiotom  będącym  bezpośrednimi
uczestnikami KDPW. Osoby fizyczne mogą je nabywać na rynku pierwotnym poprzez
banki  lub  biura  maklerskie  lub  po  wprowadzeniu  do  notowań  na  GPW.  Do  obligacji
hurtowych należą:

pięcioletnie obligacje o stałym oprocentowaniu (OS),

dwuletnie obligacje zerokuponowe (OK),

dziesięcioletnie obligacje o oprocentowaniu stałym (DS),

dziesięcioletnie obligacje skarbowe o zmiennym oprocentowaniu (DZ)

•

obligacje detaliczne sprzedawane detalicznie, są dostępne w sieci punktów obsługi
klienta biur maklerskich oraz w Internecie. Obligacje detaliczne to:

dwuletnie

oszczędnościowe

obligacje

skarbowe

stałym

oprocentowaniu(DOS),

obligacje trzyletnie o zmiennej stopie procentowej (TZ),

czteroletnie indeksowane oszczędnościowe obligacje skarbowe (COI)

Inne rodzaje obligacji:

zamienne - z prawem do zamiany obligacji na inny instrument finansowy, np.
zamiana obligacji spółki na jej akcje

opcyjne (z prawem poboru) - dają prawo (opcję) do zakupu w określonym
terminie akcji spółki, która emituje obligacje

z opcją wykupu na żądanie emitenta (call) - emitent ma prawo zażądać wykupu
przed ustalonym terminem

z opcją sprzedaży na żądanie właściciela (put) - właściciel ma prawo zażądać
wykupu przed ustalonym terminem

Strona | 20

imienne - wskazują imiennie ich właściciela

na okaziciela - właścicielem jest osoba, która je aktualnie posiada

euroobligacje  -  gwarantowane  przez  międzynarodowe  konsorcjum  banków  i
sprzedawane  w  innym  kraju  niż  ten,  w  którego  walucie  emisja  jest
przeprowadzana

zagraniczne - gwarantowane przez konsorcjum złożone z banków danego
kraju, sprzedawane w tym kraju, w jego walucie, ale przez podmiot zagraniczn

Wynikające  z  obligacji  wierzytelności  mogą  być  niezabezpieczone  lub  zabezpieczone.
Obligacje  zabezpieczone  dają  inwestorowi  gwarancję  zwrotu  wartości  nominalnej
emitowanych obligacji wraz z suma należnego oprocentowania. Obligacje nie zabezpieczone
charakteryzują się wyższym ryzykiem inwestycyjnym. Zabezpieczenie może przybrać formę:

•

zabezpieczenia całkowitego - polega ono na ustanowieniu zastawu, hipoteki,
udzieleniu gwarancji przez NBP lub Skarb Państwa, udzieleniu gwarancji przez gminę
lub bank zagraniczny,

•

zabezpieczenia częściowego - również i tego zabezpieczenia udzielają podmioty
wskazane powyżej, jednak jego wartość jest niższa od wartości nominalnej obligacji
wraz z należnym oprocentowaniem.

Cena obligacji na rynku jest sumą dwóch składników:

•

ceny czystej, którą jest kurs obligacji, wyrażony w procentach wartości nominalnej

•

odsetek, które narosły od momentu ostatniej płatności

Przy obligacjach mamy do czynienia z:

•

ceną emisyjną obligacji (wartość emisyjna obligacji), tzn. cena jaką musi zapłacić
pierwszy nabywca obligacji (płacona bezpośrednio emitentowi lub reprezentującemu
go pośrednikowi). Cena emisyjna obligacji może być równa cenie nominalnej
(uwzględnianej przy obliczaniu odsetek), może być od niej wyższa lub niższa

•

ceną rynkową obligacji (wartość rynkowa obligacji), tj. ceną jaka występuje w
transakcjach kupna i sprzedaży obligacji na giełdzie lub rynku pozagiełdowym

•

stopą procentową, według której oblicza się oprocentowanie (kupon obligacji),
tj.  dochód  nabywcy.  Stopa  procentowa  może  być  stała  dla  całego  okresu  ważności
(okresu  pożyczki)  obligacji  lub  zmienna  (np.  jej  wysokość  może  zależeć  od  oficjalnej
stopy  procentowej  banku  centralnego,  wielkości  inflacji,  średniej  rentowności
przedsiębiorstw  w  danej  branży,  średniej  wysokości  oprocentowania  dla  lokat  24-
miesięcznych itd.)

•

ceną spłaty (wartość obligacji w momencie wykupu) -najczęściej cena spłaty jest
równa wartości (cenie) nominalnej obligacji. W przypadku gdy jest wyższa, różnica
stanowi premię dla nabywcy

•

sposobem i terminem spłaty, który określa warunki na jakich wierzyciel (nabywca
obligacji) może odzyskać zainwestowany kapitał

OBLIGACJE EMITUJĄ:

•

podmioty prowadzące działalność gospodarcza, posiadające osobowość prawna

•

jednostki samorządu terytorialnego

•

inne podmioty posiadające osobowość prawna, na podstawie innych ustaw

•

instytucje finansowe, których członkiem jest RP lub NBP lub przynajmniej jedno z
państw należących do OCDE lub Bank Centralny, z którym RP zawarła odpowiednią
umowę.

Strona | 21

OBLIGACJE KOMUNALNE:

•

Na okaziciela,

•

Niezabezpieczone,

•

Materialne,

•

W ofercie niepublicznej,

•

Krótkoterminowe, średnioterminowe,

•

Oprocentowane w grupie rentowności 52 tygodniowych bonów skarbowych

•

Nabywcy to zwykle podmioty krajowe

•

Cel emisji musi być określony

•

Wyłączenie banku reprezentanta poza obligacjami gwarantowanymi przez Skarb
Państwa

•

Wyższe ryzyko niż obligacje skarbowe – gmina jest małym podmiotem, podlega wielu
naciskom, może popaść w kłopoty.

•

Odsetki podlegają podatkowi dochodowemu od osób fizycznych

OBLIGACJE PRZYCHODOWE:

•

Są wysoce bezpieczne dla inwestorów – jeśli nawet bank zbankrutuje, to konto
powiernicze jest wyłączone z zabezpieczenia. Małe ryzyko.

•

Ryzyko jest ograniczone, ale za to zyski są niewielkie, dlatego w Polsce są
niepopularne

•

Z pierwszeństwem zaspokojenia obligatoriusza

•

Zabezpieczone do określonej sumy na koncie (konto powiernicze) lub do określonego
majątku

•

Szeroki zakres podmiotów uprawnionych (podmioty świadczące usługi publiczne)

•

Powiązanie wpływów z inwestycji z zabezpieczeniem

•

Wyłączenie zabezpieczenia od egzekucji lub upadłości

•

Cel emisji musi być określony

•

Dług nie może przekroczyć 60% dochodów jednostki w danym roku budżetowym

•

Brak środków na koncie powoduje sankcje karne

EGZAMIN

rola ryzyka na rynku finansowym

BONY SKARBOWE:
Są papierami wartościowymi na okaziciela

•

Mają cechy antyinflacyjne, ich ilość jest limitowana

•

Cel: obsługa długu publicznego

•

Są emitowane na okres od 1 tygodnia do 52 tygodni (krótkoterminowe)

•

Wartość nominalna:

Określona jest w liście emisyjnym

OBLIGACJE

MIEJSKIE, KOMUNALNE

PRZYCHODOWE

SKARBU PAŃSTWA

BANKOWE

KORPORACYJNE

Strona | 22

Wynosi 10000zl dla jednego bonu

Łączna wartość nominalna bonu skarbowego wyemitowanych w danym roku nie

może przekroczyć kwot określonych w ustawie budżetowej na dany rok

•

Agentem emisji jest NBP

•

Agent emisji działa na podstawie umowy zawartej z Ministrem Finansów

•

Agent emisji organizauje przetarg, na którym bony skarbowe są sprzedawane i
odkupywane przez Ministra Finansów

•

Agent emisji prowadzi Centralny Rejestr Bonów Skarbowych

•

CjRBS organizuje rejestrację bonów i zmiany na kontach bonów skarbowych

•

Bony są rejestrowane na rachunkach bonów skarbowych i kontach depozytowych
bonów skarbowych, prowadzonych przez CRBS

TRANSAKCJE REPURCHASE ARGEEMENT REPO – TRANSAKCJE BANKOWE NA BONACH
SKARBOWYCH:

•

Podnoszą płynność rynku

•

Sprzedaż pod warunkiem odkupu

•

W takiej umowie są podawane dwie ceny – sprzedaży i odkupu

•

Stopa operacji repo stanowi o dolnej granicy wahań stóp procentowych na rynku

•

Na aukcji bonów skarbowych ustala się stopę dyskonta, czyli dochodowość bonów i
tworzy się referencyjne stopy rentowności bonów skarbowych

REVERSE REPO – jest to transakcja odwrotna. Jest to transakcja kupna pod warunkiem
odsprzedaży.

BONY PIENIĘŻNE:

•

uchwała nr 35/2000 zarządu NBP

•

emitentem jest NBP

•

papier wartościowy na okaziciela

•

wartość nominalna wynosi 10000zł

•

rachunki i konta depozytowe prowadzi NBP – departament politykie pieniężno-
kredytowej NBP

•

rachunki prowadzone dla banków krajowych i oddziałów banków zagranicznych

•

cel antyinflacyjny

•

regulacja płynności sektora bankowego

•

nie ma rynku wtórnego

EGZAMIN

porównać bony skarbowe i bony pieniężne

Strona | 23

RACHUNKOWOŚĆ

Ustawa o rachunkowości z 2002r.

Rachunkowość - system ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych, posiadający specyficzne
cele, metody i reguły postępowania.

RACHUNKOWOŚĆ OBEJMUJE:

Przyjęte zasady rachunkowości

Prowadzenie ksiąg rachunkowych w porządku chronologicznym i systematycznym

Okresowe inwentaryzacje aktywów i pasywów

Wycena aktywów i pasywów i ustalenie wyniku finansowego

Sporządzanie sprawozdań finansowych

Gromadzenie i przechowywanie dowodów księgowych i innych dokumentów

Badanie i ogłoszenie sprawozdań finansowych

ZAKRES PODMIOTOWY
Podmioty,  które  prowadzą  księgowość  pełna,  a  nie  uproszczone  zasady  ewidencjonowania
operacji finansowych:
Osoby prawne lub podmioty, które wypełnia dwa z trzech poniższych warunków:

Średnioroczne zatrudnienie min. 50 osób

suma aktywów i pasywów w bilansie na koniec roku obrotowego stanowi
równowartość 2,5mln Euro

Przychód netto ze sprzedaży towarów i z operacji finansowych za dany rok obrotowy
stanowi równowartość 5mln Euro

1. ZASADY RACHUNKOWOŚCI:

•

Określenie roku obrotowego

•

Określenie okresu sprawozdawczego

•

Określenie metody wyceny aktywów i pasywów

•

Określenie planu kont

•

Określenie metody ustalania wyniku finansowego

•

Zasada podwójnego księgowania – przedstawienie zdarzenia gospodarczego w

dwojaki sposób:

Cel działalności (aktywa). Aktywa to pozycje, które powinny przynosić
zysk w podmiotach nastawionych na osiąganie zysku.

Źródło finansowania (pasywa). Pasywna to pozycje, które generują
koszty.

•

Zasada memoriału – zdarzenia gospodarcze są ujmowane na kontach bez względu
na to czy towarzyszył im obrót pieniężny czy nie.

2. PROWADZENIE KSIĄG RACHUNKOWYCH polega na ujęciu danych liczbowych zdarzeń
gospodarczych w jednostce i ewidencjonowanie ich w porządku chronologicznym. Odbywa
się ono przez rejestrację i agregację zdarzeń na kontach.

Strona | 24

RODZAJE KONT:

ze względu na ekonomiczna treść zapisu:

•

Bilansowe

•

Procesów Gospodarczych

II.

ze względu na różny stopień szczegółowości zdarzeń gospodarczych

•

Konta syntetyczne

•

Analityczne

RODZAJE ZAPISÓW KSIĘGOWYCH:

•

Dziennik do zapisów chronologicznych

•

Księga główna – ewidencja syntetyczna

•

Księgi pomocnicze – ewidencja analityczna

•

Zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej i sald kont pomocniczych

•

Inwentarz, czyli wykaz składników aktywów i pasywów jednostki

ZDARZENIA  GOSPODARCZE  –  to  takie,  które  prowadzą  do  zmiany  wartości  i  struktury
majątku  i  kapitału  jednostki,  a  także  zmian  przebiegu  procesów  gospodarczych  w  okresach
sprawozdawczych.

OKRES  SPRAWOZDAWCZY  w  księgach  wyznacza  maksymalne  granice  czasowe  łączenia  w
zbiory operacji gospodarczych w celu ich zbiorowego zaksięgowania.

KSIĘGI  RACHUNKOWE  otwieramy  na  dzień  rozpoczęcia  działalności  i  na  dzień
rozpoczynający każdy rok obrotowy. Zamyka się księgi na dzień zakończenia działalności i na
koniec każdego roku obrotowego. Zamknięcie ksiąg może nastąpić w sytuacji zmiany formy
prawnej prowadzenia działalności.

OTWARCIE KSIĄG RACHUNKOWYCH – wpisane kompletnych danych o stanie majątkowym
i  finansowym  jednostki,  a  przypadku  kontynuacji  działalności  polega  na  przejęciu  danych  z
bilansu zamknięcia.

ZAMKNIĘCIE  KSIĄG  RACHUNKOWYCH  –  obliczenie  sald  poszczególnych  kont
rachunkowych,  co  powoduje  nieodwracalne  możliwości  dokonania  na  nich  zapisów
księgowych.

3. OKRESOWE INWENTARYZACJE AKTYWÓW I PASYWÓW:

INWENTARYZACJA – stan składników majątkowych i długów jednostki na oznaczony dzień
w celu zweryfikowania danych ze stanem w księgach rachunkowych.

Inwentaryzację nazywa się również „spisem z natury”.
Podmioty,  które  prowadzą  pełną  rachunkowość  mają  obowiązek  w  trakcie  inwentaryzacji
zapewnić  obecność  biegłego  rewidenta.  Jeżeli  obecność  nie  została  zapewniona,  najlepiej
zawrzeć  umowę  z  firmą  audytorską,  dotyczącą  obecności  lub  nieobecności  rewidenta  przy
inwentaryzacji (umowę należy zawrzeć przed inwentaryzacją wniosków pokontrolnych).

Strona | 25

BŁĘDY W INWENTARYZACJI:

•

Nieuporządkowanie stanu zapasów przed inwentaryzacją

•

brak obecności biegłego

•

niewystarczająca liczba spisujących (zasada podwójnego liczenia – przez dwa
niezależne zespoły)

•

podwójne liczenie tych samych zapasów

•

brak rozróżnienia pomiędzy zapasami własnymi jednostki a zapasami własnymi

•

brak wyodrębnienia zapasów o obniżonej przydatności gospodarczej

•

brak właściwego dla rodzaju zapasów sposobu pomiarów

4. WYCENA AKTYWÓW I PASYWÓW

Wycena prowadzi do informacji o sytuacji majątkowej i finansowej jednostki.

Celem wyceny aktywów jest sprawdzenie czy składniki majątkowe i finansowe mają
wartość odpowiadającą wartości rynkowej.

•

Jeśli wycena rynkowa jest większa niż wartość księgowa (ewidencyjna), to wartość
przedmiotu (majątku) jest zaniżona.

•

Gdy wycena rynkowa jest niższa, oznacza to zawyżenie wartości przedmiotu
ewidencji. Wartość tą należy skorygować.

5. SPRAWOZDANIE FINANSOWE.

SPRAWOZDANIE SKŁADA SIĘ Z:

•

bilansu

•

rachunku zysku i strat

•

informacji dodatkowych

•

rachunek przepływów pieniężnych

•

zestawienie zmian w kapitale własnym

•

sprawozdanie z działalności jednostki

BILANS – dwustronne, wartościowe zestawienie aktywów i pasywów jednostki. Obejmuje
majątek podmiotu i źródła finansowania majątku.

Aktywa są ujmowane wg zwiększającej się płynności aktywów. Pasywa ułożone są wg
zmniejszającej się płynności.

Bilans obejmuje aktywa trwałe i aktywa obrotowe.

Aktywa trwałe to środki wykorzystywane w okresie co najmniej 1 roku obrotowego. Dzielą
się na:

•

wartości niematerialne

•

wartości prawne

•

rzeczowe aktywa trwałe

•

należności długoterminowe

•

inwestycje długoterminowe

Strona | 26

•

długoterminowe rozliczenia międzyokresowe

Aktywa obrotowe są odnawialne w ciągu roku obrotowego więcej niż jeden raz. Składają się
na nie:

•

zapasy

•

należności krótkoterminowe

•

inwestycję krótkoterminowe

•

krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

Pasywa:

•

kapitał obcy – wszystko to, czego nie zakwalifikowano jako kapitał własny

•

kapitał własny- zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT – wyszczególnienie przychodów, jakie uzyskuje jednostka, a
także kosztów jakie ponosi jednostka, aby owe dochody osiągnąć. Jest to zestawienie zysków
i strat, a także obciążenie wyniku finansowego za rok poprzednich.

DWA WARIANTY

•

wariant  porównawczy  –  ujęcie  zysków  i  strat  tzw.  rodzajowych,  tj.
wynikających  z  podziału  kosztów  działalności  operacyjnej  na:  amortyzację,
zużycie  materiału,  zużycie  energii,  usługi  obce,  podatki  i  opłaty,
wynagrodzenia,  ubezpieczenie  społeczne  i  inne  koszty  rodzajowe.  Zyski
dzielimy na wartość sprzedanych towarów i materiałów

•

wariant kalkulacyjny – podział kosztów ze względu na ich powiązanie z
produkcją czy usługami, uwzględniając ich związek bezpośredni albo pośredni
z ową produkcją czy usługami.

Wariant porównawczy jest lepszy do obliczenia rachunku zysków i strat, gdyż tym sposobem
można  dokonać  bardziej  wyrazistego  wtórnego  podziału  kosztów  na  koszty  stałe  i  koszty
zmienne, co skutkuje lepszą możliwością obliczenia wyniku finansowego, czyli rentowonosci
naszej działalności.

INFORMACJE  DODATKOWE  –  mają  wskazywać,  są  to  dane  nieobjęte  bilansem  oraz
rachunkiem  zysków  i  strat.  Są  to  wyjaśnienia dotyczące  sytuacji  majątkowej  i  finansowanej
podmiotu. Mogą też dotyczyć rentowności czy wyniku finansowego.

RACHUNEK  PRZEPŁYWÓW  PIENIĘŻNYCH  -  uwzględnia    wpływy  i  wydatki  z  działalności
inwestycyjnej  czy  finansowej,  bez  wpływów  ze  sprzedaży  środków  pieniężnych.  Służy
wykazaniu  które  rodzaje  działalności  przyniosły  lub  pochłonęły  najwięcej  środków
pieniężnych. Nie jest on obowiązkowym dokumentem.

ZESTAWIENIE  ZMIAN  W  KAPITALE  WŁASNYM  obejmuje  zmiany  poszczególnych
składników kapitału własnego w trakcie roku obrotowego.

SPRAWOZDANIE  Z  DZIAŁALNOŚCI  JEDNOSTKI  –  sporządzają  je  spółki  kapitałowe,
spółdzielnie, przedsiębiorstwa państwowe i inne podmioty przewidziane w ustawie.

Strona | 27

Sprawozdanie  finansowe  dostarcza  informacji  o  efektach  prowadzonej  działalności  i
zmianach w sytuacji finansowej podmiotu.

Sprawozdania  finansowe  są  wystandaryzowane  (MSR  –  Międzynarodowe  Standardy
Rachunkowości)  –  przyjęte  od  2002r,  od  2005r  zobowiązujące  część  podmiotów).
Doszło  do  uniformizacji  sprawozdań  finansowych.  Jest  to  przydatne  dla  porównywania
działalności podmiotów pochodzących z różnych krajów.
Nie wszystkie podmioty zobowiązane są do stosowania standaryzacji MSR (zobowiązane są
podmioty funkcjonujące na giełdzie papierów wartościowych).

Polska ustawa o rachunkowości jest dostosowana do MSR. Istnieją pewne różnice. Gdy polska
ustawa nie reguluje jakiejś kwestii, należy odnieść się do MSR jako do źródła prawa.

Drugim  rodzajem  standardów,  funkcjonujących  obok  MSR  są  GAAP  –  amerykańskie
standardy  rachunkowości. Dąży się  do  ujednolicenia standardów, chociaż na razie zbliżenie
przepisów MSR do GAAP jest jeszcze odległe.

Obecnie  spółki  europejskie,  które  chcą  wejść  na  giełdę  nowojorską,  muszą  prowadzić
rachunkowość w obu standardach (MSR i GAAP), co ponosi za sobą wysokie koszty.

Sprawozdanie  finansowe  służy  także  porównaniu  z  poprzednimi  okresami,  a  także
identyfikacji trendu w spółce.

RÓŻNICE MIĘDZY RACHUNKIEM ZYSKÓW I STAR i BILANSIE

•

wynik finansowy netto w bilansie w porównaniu do rachunku jest inny.

•

W bilansie na ogół księguje się czy otrzymano i wystawiono fakturę, natomiast
w rachunku mamy kwestie płatności lub jej braku za daną fakturę

•

Jeśli zapisowi memoriałowemu (bilansowemu) nie towarzyszy płatność, a
podmiot wykazuje tzw. wyniki papierowe, to jednostka nie będzie dysponować
środkami finansowymi, które by tę dobrą sytuację potwierdzały

ANALIZA WYNIKÓW FINANSOWYCH.
Wyniki finansowe na podstawie sprawozdania finansowego są analizowane. Cele analizy:

•

ocena standingu (pozycji finansowej)

•

ocena obszarów działania, które przyniosły zyski i straty

RODZAJE:

•

pionowa  –  ma  na  celu  uchwycenie  wewnętrznej  struktury  2  dokumentów
(bilans i rachunek zysków i strat), przez to określa się która z głównych pozycji
aktywów  trwałych  ma  największy  udział  w  majątku  ogólnym.  Stąd  można
wnioskować  jaki  jest  lub  mógłby  być  wpływ  pozycji  aktywów  na  działalność
podmiotu

•

pozioma  –  dostarcza  informacji  co  do  tempa  zmian  w  pozycjach  bilansu,
rachunku  zysków  i  strat,  a  także  rachunku  przepływów  pieniężnych.
Przeprowadzenie  analizy  poziomej  ma  na  celu  określenie  pozycji,  których
wartość  wzrosła  czy  zmalała  i  co  mogło  być  przyczyną  tych  zmian
wzrostowych bądź spadkowych.

Strona | 28

•

Wskaźnikowa:

- wskaźnik płynności
- wskaźnik zyskowności (rentowności)
- sprawność zarządzania majątkiem
- wskaźnik zadłużenia
- wskaźnik prestiżu spółki na rynku kapitałowym

Dla  każdego  z  tych  wskaźników  istnieje  tzw.  wskaźnik  standardowy  dla  każdej  branży.
Pozwala to odnieść dany podmiot w stosunku do innych funkcjonujących na rynku.

6. GROMADZENIE I PRZECHOWYWANIE DOWODÓW KSIĘGOWYCH

Roczne  zatwierdzone  sprawozdania  podlegają  trwałemu  przechowaniu.  Inne  dokumenty
podlegają przechowaniu przez 5 lat.

7.BADANIE I OGŁOSZENIE

Wynika ze statusu jednostki i rozmiaru działalności.

Sporządzenie  sprawozdania  nie  później  niż  na  3  dzień  bilansowy.  Zatwierdzenie
dokonywane jest przez walne zgromadzenia.

Roczne  sprawozdanie  finansowe,  a  także  opinia  rewidenta  o  tym  sprawozdaniu,  odpis
uchwały  organu  zatwierdzającego  sprawozdanie  są  składane  we  właściwym  rejestrze  w
ciągu 15 dni od zatwierdzenia.

Obowiązek ogłoszenia  – w „Monitorze Polskim B”, a w przypadku spółdzielni w „Monitorze
Polskim Spółdzielczym”

Sprawozdanie  finansowe  składane  jest  do  Urzędu  Skarbowego,  niezależnie  od  tego  czy
podlega ono badaniu biegłego rewidenta, czy nie.

Prawidłowo  prowadzona  rachunkowość  leży  w  gestii  odpowiedzialności  kierownika
jednostki. Kierownik podpisuje sprawozdanie wraz z osobą, której powierzono prowadzenie
ksiąg.

Kierownikiem  jednostki  są:  w  spółkach  handlowych,  spółdzielniach  –  zarząd,  bez
pełnomocników; w spółkach osobowych – wspólnicy prowadzący sprawy spółki; w spółkach
podlegających likwidacji – likwidator, syndyk.

ZASADY RACHUNKOWOŚCI:

Jednostki  powinny  w  sposób  rzetelny  przedstawiać  sytuację  finansową,  majątkową  i  wynik
finansowy. Zasady rachunkowości są umieszczone w ustawie o rachunkowości.

ZASADA  PRZEJRZYSTOŚCI  –  art.3  -  wartość  poszczególnych  składników  aktywów  i
pasywów  i  związanych  z  nimi  kosztów,  zysków  i  strat  nadzwyczajnych  są  ustalane
oddzielnie.  Zabrania  się  kompensowania  aktywów  z  pasywami,  przychodów  z  kosztami,
zysków ze stratami.

Strona | 29

ZASADA  CIĄGŁOŚCI  –  art.5  -  nie  można  zmieniać  metod  stosowanych  w  prowadzeniu
operacji  w  kolejnych  latach  obrotowych.  Bilans  otwarcia  co  do  pozycji  i  metod  wyceny
powinien zgadzać się z bilansem zamknięcia. Należy identycznie traktować (księgować) takie
same stany faktyczne.

ZASADA  ISTOTNOŚCI  –  art.8  –  wyodrębnia  się  przede  wszystkim  istotne  operacje  ze
względu  na  ocenę  sytuacji  majątkowej,  finansowej,  wyniku  finansowego.  Oznacza  to  pewną
możliwość uproszczeń przy transakcjach mniej znaczących.

ZASADA  KONTYNUACJI  DZIAŁALNOŚCI  –  art.5  –  zakłada  się,  że  jednostka  będzie
kontynuować działalność w niezmienionym zakresie, ponieważ jednostka kontynuując swoją
działalność  wycenia  składniki  majątkowe  wg  cen  nabycia  i  kosztów  wytworzenia.  Podmiot
kończący  swoją  działalność  (np.  spółki  celowe  –  np.  spółki  powołane  do  budowy  dróg)
wycenia swoje operacje wg ceny sprzedaży netto.

ZASADA  MEMORIAŁU  –  oznacza  ,  że  w  księgach  należy  ująć  wszystkie  koszty  ,  w  danym
roku obrotowym, niezależnie od terminu zapłaty

ZASADA  WSPÓŁMIERNOŚCI  –  oznacza  ujęcie  w  wyniku  finansowym  wszystkich  kosztów,
które  w  sposób  bezpośredni  lub  pośredni  przyczyniły  się  do  powstania  przychodów  w
danym okresie. Koszty odnoszą się do kosztów poniesionych i tych, które zostaną poniesione
w następnych okresach, jeżeli dotyczą danego okresu obrotowego.

ZASADA  OSTROŻNOŚCI  –  nakazuje  wycenę  aktywów  nie  w  sposób  zawyżony,  a  pasywów
nie  zaniżony.  Celem  tej  zasady  jest  rzetelne  odzwierciedlenie  kosztów  i  ryzyka
gospodarczego.

METODY RACHUNKOWOŚCI!