Krwinki czerwone – powstawanie, znaczenie.

Proces powstawania krwinek czerwonych nosi nazwę erytropoezy. Erytrocyty powstają w 
szpiku kostnym głównie mostka, żeber,  kręgów i kości miedniczej, z komórek zwanych 
proerytroblastami, a te pochodzą z komórek macierzystych.
Krwinki czerwone powstają w drodze wieloetapowego procesu. Z proerytroblastu powstaje 
erytroblast zasadochłonny, który przekształca się kolejno w erytroblast wielobarwliwy 
(polichromatofilny) i erytroblast kwasochłonny. Wszystkie te komórki mają jądra i są 
zdolne do podziałów komórkowych.
Erytroblast kwasochłonny w dalszym etapie rozwoju wydala jądro i przekształca się w 
retikulocyt – niedojrzałą krwinkę czerwoną z delikatną siateczką w protoplazmie jako 
pozostałość po jądrze. Z retikulocytu powstaje ostatecznie erytrocyt, czyli dojrzała krwinka 
czerwona.
Wszystkie etapy przebiegają w ciągu około 100 godzin.

W normalnych warunkach, wskutek działania mechanizmu zwanego zaporą szpikową, 
komórki jądrzaste (proerytroblasty i erytroblasty) nie przedostają się do krwi krążącej. 
Przechodzą do niej tylko dojrzałe erytrocyty i niewielkie ilości retikulocytów.

Czas życia krwinki czerwonej to 120 dni. Średnica wynosi 6,6 – 7,5 mikrometra. Mają 
wygląd czerwonych dysków jaśniejszych pośrodku, często układających się w rulony. Są 
najliczniejszą grupą elementów komórkowych krwi.

Ponieważ liczba erytrocytów we krwi jest względnie stała, procesy ich wytwarzania i 
rozpadu muszą być sterowane przez precyzyjnie działające mechanizmy regulujące. Jeden z 
tych mechanizmów – opiera się na działaniu erytropoetyny – substancji pobudzającej 
powstawanie proerytroblastu z komórek macierzystych.

Erytropoetyna jest glikopeptydem wytwarzanym głównie w nerkach (komórkach 
śródmiąższowych, komórkach kanalików nerkowych, komórkach mezanginalnych 
kłębuszków). Ponadto jest ona wytwarzana w komórkach siateczkowo-śródbłonkowych 
(głównie wątroba).
Podstawowym bodźcem do wytwarzania erytropoetyny jest:



obniżenie ciśnienia parcjalnego tlenu,



noradrenalina, adrenalina, prostaglandyny,

Erytropoetyna pobudza wytwarzanie proerytroblastów z komórek macierzystych, w szpiku 
kostnym oraz przyspiesza przebieg kolejnych etapów erytropoezy.

Do prawidłowej produkcji krwinek czerwonych niezbędne są oprócz odpowiednich 
składników budulcowych, hormony, witaminy, enzymy, żelazo. Szczególną rolę odgrywają 
żelazo i witamina B

12

Erytrocyt przenoszący tlen, wykazuje właściwości świadczące o jego doskonałym 
przystosowaniu do tej roli :

●

sam nie zużywa tlenu,

●

ma układ redukujący, chroniący jego elementy czynnościowe przed szkodliwym 
utlenianiem.

Źródłem energii erytrocytu jest glikoliza beztlenowa, która przebiega głównie przez cykl 2,3 
– difosfoglicerynianowy oraz w 10% przez cykl pentozowy.

Zasadniczą funkcją układu czerwonokrwinkowego jest :

●

przenoszenie tlenu z płuc do tkanek i odprowadzenie z nich CO2,

●

współudział w regulacji pH krwi,

Erytrocyt jest końcową, czynnościową komórką układu i charakteryzuje się  całkowitym 
podporządkowaniem budowy zadaniom, które spełnia, dlatego nie ma jądra, mikrosomów i 
mitochondriów, a jego kształt dwuwklęsłego krążka zapewnia dużą powierzchnię dla 
wymiany gazowej. Ważne zadania spełnia błona erytrocytu, która z jednej strony zapewnia 
zachowanie jego integralności, z drugiej umożliwia właściwą wymianę jonową i gazową.

Hemoglobina warunkuje zdolność do przenoszenia i oddawania tlenu oraz 
współuczestniczenia w regulacji stężenia jonów wodorowych. Elementami budowy 
hemoglobiny są : hem, złożony z pierścienia protoporfiryny IX i żelaza, oraz globina. 
Synteza pierścienia protoporfiryny zachodzi w erytroblastach z glicyny i sukcynylo-CoA z 
udziałem wielu enzymów. Następnie pod wpływem syntezy hemu wbudowane zostaje 
żelazo i powstaje hem, który łączy się z globiną, tworząc hemoglobinę.

Rozpad erytrocytów następuje w śledzionie, wątrobie i w szpiku.

Piśmiennictwo

1) Franciszek Kokot: Choroby wewnętrzne tom I . PZWL, Warszawa 2006
2) W. Gomułka, W. Rewerski: Encyklopedia Zdrowia tom I . PWN, Warszawa 2001