Slajd 1

Wskaźniki emisji głównych zanieczyszczeń

atmosfery w Polsce i krajach OECD w 1989 r.

Pyły

Emisja na mieszkańca (kg/M)

Polska

63,1

102,8

38,9

3301

84,2

OECD

14,6

44,1

38,5

2651

142,6

Emisja na jednostkę powierzchni kraju (t/km

)

Polska

7,7

12,5

4,7

402

10,3

OECD

1,1

4,6

364

13,3

Emisja na jednostkę energii pierwotnej (kg/tpu)

Polska

13,8

22,4

8,5

1029

18,5

OECD

2,0

8,2

6,4

637

24,0

Emisja na jednostkę dochodu narodowego (kg/tys. USD)

Polska

15,0

24,5

9,3

787

20,2

OECD

1,8

5,4

4,0

290

14,3

[MPiH, 1992]

tpu

– tona paliwa umownego

Szacunkowa emisja głównych zanieczyszczeń

atmosfery w Polsce w latach 1987-1989

[mln ton/rok]

Nazwa

substancji

Energetyka

Przemysł Transport

Komunalno-

bytowe,

rolnictwo

OGÓŁEM

Dwutlenek
siarki

2,0

1,0

0,1

0,9

4,0

Tlenki azotu

0,5

0,4

0,1

1,5

Pyły

0,8

1,3

0,9

3,0

Tlenek
węgla

0,06

1,37

0,92

0,85

3,2

Dwutlenek
węgla

180

130

110

457

Węglowodory
aromatyczne

0,02

0,15

0,23

0,4

Udział Polski i innych krajów w emisji

dwutlenku siarki na obszarze Europy

lata 1987-89

b. ZSRR

22,4%

inne EWG

9,5%

Skandynawia

2,6%

W. Brytania

9,5%

Włochy

6,0%

RFN

3,1%

inne b. Bloku Wsch.

14,0%

Francja

3,1%

b. Czechosłowacja

6,6%

Polska

10,0%

b. NRD

13,2%

Struktura emisji

i NOx w Polsce w 1989 r.

 Ponad 90% emisji

związana ze spalaniem węgla

(

przekroczenie norm w

dużych miastach: Górny Śląsk, K-ów,

Legnicko-

Głogowski Okręg Miedziowy, Sudety

)



Udział technologii przemysłowych – niewielki

 Emisja

pojazdów mechanicznych – w silnikach

Diesla,

związana ze spalaniem zasiarczonego oleju

napędowego

Obszar Czarnego Trójkąta u zbiegu granic

Polski, Niemiec i Czech

 17

dużych elektrowni (Turów na terytorium Polski),

brak instalacji do odsiarczania spalin

 Emisja SO

– 3 mln ton (Turów – 200 tys. ton) na

obszarze

równym ¼ pow. Holandii  20% emisji SO

Europie



Największe zagłębie

węgla brunatnego w
Europie,
 Produkcja ok. 200 mln
ton/rok (Polska

– 20 mln

ton)
 ok. 25 % wydobycia w
skali Europy

Szacunkowa emisja głównych zanieczyszczeń

atmosfery w Polsce w latach 1987-1989

[mln ton/rok]

Nazwa

substancji

Energetyka

Przemysł Transport

Komunalno-

bytowe,

rolnictwo

OGÓŁEM

Dwutlenek
siarki

2,0

1,0

0,1

0,9

4,0

Tlenki azotu

0,5

0,4

0,1

1,5

Pyły

0,8

1,3

0,9

3,0

Tlenek
węgla

0,06

1,37

0,92

0,85

3,2

Dwutlenek
węgla

180

130

110

457

Węglowodory
aromatyczne

0,02

0,15

0,23

0,4

b. Czechosłowacja

5,1%

inne b. Bloku Wsch.

8,2%

Francja

7,8%

RFN

13,8%

Włochy

8,5%

W. Brytania

12,6%

Skandynawia, Austria,

Szwajcaria

6,5%

inne EWG

12,4%

b. ZSRR

17,9%

Polska

7,2%

Udział Polski i innych krajów w emisji tlenków

azotu na obszarze Europy

Struktura emisji SO

NOx

w Polsce w 1989 r.

 Ok. 60% emisji

pochodzi z

procesów spalania

paliw (w energetyce,

ciepłownictwie komunalnym i

przemysłowym; udział małych źródeł ciepłowniczych
– piece, małe kotły – mniejszy niż w przypadku SO

)



Udział motoryzacji w emisji

– ok. 30%; znacznie

większy niż w przypadku SO

Szacunkowa emisja głównych zanieczyszczeń

atmosfery w Polsce w latach 1987-1989

[mln ton/rok]

Nazwa

substancji

Energetyka

Przemysł Transport

Komunalno-

bytowe,

rolnictwo

OGÓŁEM

Dwutlenek
siarki

2,0

1,0

0,1

0,9

4,0

Tlenki azotu

0,5

0,4

0,1

1,5

Pyły

0,8

1,3

0,9

3,0

Tlenek
węgla

0,06

1,37

0,92

0,85

3,2

Dwutlenek
węgla

180

130

110

457

Węglowodory
aromatyczne

0,02

0,15

0,23

0,4

Udział Polski i innych krajów w emisji pyłów na

obszarze Europy

lata 1987- 89

b. ZSRR

34,8%

państwa EWG

16,9%

Skandynawia, Austria,

Szwajcaria

1,9%

inne b. Bloku Wsch.

17,7%

Czechosłowacja

7,1%

Polska

12,5%

b. NRD

9,2%

Zanieczyszczenie wód – 1989 r.

• 44% miast polskich nie miało oczyszczalni (w tym 3

miasta o liczbie

mieszkańców > 200 tys. – Białystok,

Łódź, Radom)

• Możliwości przerobowe oczyszczalni w wielu dużych

aglomeracjach miejsko-

przemysłowych (Warszawa,

Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk, Bydgoszcz,
Szczecin)

– daleko niewystarczające w stosunku do

potrzeb.

• W wyniku tych zaniedbań – stan czystości wód w

Polsce

– bardzo zły.

Stan zanieczyszczenia rzek w Polsce w 1989 r.

• I klasa czystości

–

woda zdatna do picia:

ogólnej dł. rzek

• Wody

pozaklasowe

(nie

nadające

się

nawet

celów

przemysłowych):

35%

Odpady przemysłowe wytwarzane,

wykorzystywane i składowane w latach 1975-90

 Wg oficjalnych danych GUS

– na hałdach, składowiskach i

stawach

osadowych

–

ponad

1,6

mld

ton

odpadów

przemysłowych (szacunki wykonane przez specjalistów – 2,5-3
mld ton)

 Prawie

połowa tych składowisk – na terenie woj. katowickiego



Składowiska odpadów przemysłowych – ok. 11 tys. ha

W 1989 r. w

województwie katowickim wydobywano:

98% krajowego wydobycia

węgla kamiennego;

100% krajowego wydobycia cynku;

wytwarzano: ok. 50 % krajowej produkcji stali;

34%

– koksu;

41%

– szkła okiennego;

50%

– samochodów osobowych

– kwasu siarkowego.

Zanieczyszczenie środowiska na Górnym Śląsku

produkcją przemysłu Górnego Śląska związana jest

emisja ok.:

560 tys. ton

pyłów

950 tys. ton SO

250 tys. ton

tlenków azotu

900 m

ścieków, z których tylko 25% było

oczyszczanych we

właściwy sposób.

Zanieczyszczenie środowiska na Górnym Śląsku

Liczne analizy

wykazały dodatnią korelację między

zanieczyszczeniem

środowiska

chorobami

cywilizacyjnymi, jakimi

są: alergie, choroby dróg

oddechowych

pokarmowych

czy

choroby

nowotworowe, a

także nadumieralność noworodków

i skracanie

życia.

Zanieczyszczenie środowiska na Górnym Śląsku

Górnym Śląsku – średnia długość życia była o rok

krótsza, niż w innych częściach Polski,

– nadumieralność mężczyzn w wieku 30–59 lat

przewyższała o około 40% średnią krajową,

– dzieci rodziły się przeważnie z mniejszą masą

ciała i o 60% częściej z wadami wrodzonymi, niż w
innych

częściach Polski,

– liczba zgonów noworodków – najwyższa w

Polsce

– w 1989 r. 18,5/1000 żywych urodzeń

(średnia dla Polski – 15,9/1000)

Notowane

były też przypadki uszkodzenia kodu

genetycznego

ludzi

żyjących na terenach o

najwyższym zanieczyszczeniu.

Zanieczyszczenie środowiska na Górnym Śląsku

Średnioroczne wartości stężeń głównych zanieczyszczeń atmosfery

na obszarze Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego w 1989 r.

[µg/m

]

Nazwa

substancji

Stężenie

dopuszczalne wg

norm

Średnie stężenie

na terenie GOP

Maksymalne

natężenie w

miastach Śląska

Dwutlenek
siarki

65-83

Tlenki azotu

100-120

Pyły

132

185-214

Tlenek węgla

120

6 500

12 900-17 500

Ołów

0,2

0,3

1,3-1,9

Kadm

0,01

0,10

0,80-1,16

Węglowodory
alifatyczne
(do C-5)

820

5700

11 100-13 600

Benzo(a)piren

0,001

0,042

0,070-0,89

Obszary ekologicznego zagrożenia

Termin

„obszary ekologicznego zagrożenia” po raz

pierwszy

zastosowano

aktach

prawnych

załączniku do uchwały Rady Ministrów marcu 1983
roku

sprawie

projektu

Narodowego

Planu

Społeczno-Gospodarczego na lata 1983-1985.

Kryteria wyznaczenia granic

obszarów ekologicznego

zagrożenia:

 przekroczenie dopuszczalnych

stanów normatywnych

co najmniej

dwóch elementów środowiska lub

 wielokrotne

bądź szczególnie uciążliwe (toksyczne)

przekroczenie dopuszczalnego stanu normatywnego
jednego elementu

Obszary ekologicznego zagrożenia

• Obszar ekologicznego zagrożenia

– obszar, na

którym

nastąpiła

degradacja

komponentów

środowiska przyrodniczego: powietrza, wody, gleby
lub szaty

roślinnej.

Zwykle

przyczyną

degradacji

jest

intensywna

działalność gospodarcza człowieka, której skutkiem
jest

wielokrotne

długotrwałe

przekraczanie

dopuszczalnych dawek zanieczyszczenia.

W konsekwencji prowadzi to do naruszenia stanu

równowagi ekologicznej.

•

Tereny, oficjalnie uznane za

„obszary ekologicznego

zagrożenia”,

zajmowały

około

10%

polskiego

terytorium i zamieszkane

były przez około 30%

mieszkańców kraju (27 regionów w Polsce) .

Obszary ekologicznego zagrożenia

Oprócz

Górnego

Śląska

obszarów

ekologicznego

zagrożenia

należały

wszystkie

duże okręgi przemysłowe:



rejon

Wałbrzycha (18 – wydobycie węgla

kamiennego, koksownie, huty

szkła)



rejon Legnicy, Lubina i

Głogowa (9 –

kopalnie i huty miedzi)



rejon Tarnobrzega (21

– wydobycie siarki,

produkcja kwasu siarkowego, huta

szkła)



rejon Płocka (8), Włocławka (7), Puław (14), Tomaszowa Maz. (13),
Tarnowa (27) i Szczecina (1)

– wielkie fabryki chemiczne



rejon Częstochowy (19), Kielc (20), Zawiercia (25) – zakłady

hutnicze i cementownie



rejon Opola (22), Chełma (15), Inowrocławia (5) – cementownie



rejon Bełchatowa (11), Turowa (16), Konina (6) – wielkie kopalnie
węgla brunatnego i elektrownie

Obszary ekologicznego zagrożenia

zagrożone uważano także obszary

wielkich miast:



Kraków (26)



Łódź (12)



Poznań (3)



Wrocław (10)



Bydgoszcz (4)

– gdzie zlokalizowane były

liczne

uciążliwe zakłady przemysłowe

Oprócz tego:



rejony

Zatoki

Gdańskiej

Puckiej

(2)

oraz

Zalewu

Szczecińskiego (1) zostały uznane za obszary klęski ekologicznej
Morza

Bałtyckiego, ze względu na wielkie ilości ścieków, jakie

tam

trafiają wraz z wodami Wisły, Odry, miast nadbrzeżnych

(Gdańska, Gdyni, Szczecina) oraz dużych portów morskich

Najważniejsze osiągnięcia w dziedzinie ochrony

środowiska



1991 r. – przyjęcie przez sejm uchwały w sprawie

Polityki ekologicznej państwa



rozpoczęcie tworzenia nowego prawa ekologicznego
przez uchwalenie czterech ustaw, m. in.

powołanie

Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska;



stworzenie systemu finansowania

przedsięwzięć z

zakresu ochrony

środowiska;



1992 r. – powołanie Rady Ekologicznej Przy
Prezydencie RP;

Realizacja postanowień z Rio w Polsce



1993 r. – przetłumaczenie i wydanie dokumentów z
konferencji "Środowisko i Rozwój";



powoływanie

wojewódzkich

gminnych

Rad

Ekologicznych w celu opracowywania lokalnych
programów ekorozwojowych;



1994 r. – powołanie Narodowej Komisji ds.
Ekorozwoju;



wydawanie

materiałów

instruktażowych

dla

przygotowywania

programów

ekorozwoju

gmin

(1993);



powołanie Towarzystwa Filozofii Ekologicznej;



rozwijanie

się ekologicznych ruchów pozarządowych

wydających czasopisma i materiały edukacyjne.

Polityka ekologiczna państwa

Głównym celem polityki ekologicznej państwa jest

realizacja

przyjętej

Konstytucji

zasady

zrównoważonego rozwoju (przyjęta w Rio de Janeiro
w 1992 r.).

Podstawowym

założeniem

ekorozwoju

jest

takie

stymulowanie

procesów

gospodarczych

społecznych,

aby

zachować

zasoby

walory

środowiska

stanie

zapewniającym

trwałe

możliwości korzystania z nich,

zarówno przez

obecne jak i przez

przyszłe pokolenia, zachowując

jednocześnie trwałość funkcjonowania środowiska
przyrodniczego.

Polityka ekologiczna państwa

podstawowa

zasada

jest

polityce

ekologicznej

państwa uzupełniona szeregiem zasad konkretyzujących:

• zasada równego dostępu do środowiska przyrodniczego,

• zasada regionalizacji polityki ekologicznej państwa,

• zasada uspołecznienia realizacji polityki ekologicznej

państwa,

• zasada "zanieczyszczający płaci"

• zasada przezorności

• zasada prewencji (zasada likwidacji zanieczyszczeń,

uciążliwości i zagrożeń u źródła)

Polityka ekologiczna państwa

Ta podstawowa zasada jest w polityce ekologicznej

państwa

uzupełniona szeregiem zasad konkretyzujących:

• zasada zintegrowanego podejścia do ochrony środowiska

• zasada stosowania najlepszych dostępnych technik (BAT)

– zapewnienie ochrony środowiska na najwyższym
poziomie

(dostępnym technicznie i ekonomicznie)

• zasada subsydiarności i pomocniczości działań na

wyższym szczeblu zarządzania wobec działań na szczeblu
niższym

• zasada

skuteczności

ekologicznej

efektywności

ekonomicznej

przedsięwzięć ochrony środowiska

Polityka ekologiczna państwa

Wszystkie procesy i

działania społeczno-gospodarcze

prowadzone na terenie Polski, a w

związku z tym

również określające i stymulujące je strategie,
programy i plany rozwoju gospodarczego, rozwoju
społecznego

czy

ochrony

środowiska

jego

zasobów powinny być ze sobą zintegrowane i
wzajemnie

powiązane

celami,

zadaniami

oraz

instrumentami

wdrażania dążąc do zrównoważonego

rozwoju.

Kluczem

strategii

zrównoważonego

rozwoju

racjonalne

użytkowanie zasobów naturalnych.

Polityka ekologiczna państwa

Cele

zrównoważonego

rozwoju

–

racjonalne

użytkowanie zasobów naturalnych:

• racjonalizacja użytkowania wód;

• zmniejszenie materiałochłonności i odpadowości

produkcji;

• zmniejszenie energochłonności gospodarki;

• ochrona gleb i racjonalności ich wykorzystania;

• prawidłowa gospodarce leśnej;

• ochrona zasobów kopalin.

II Polityka ekologiczna państwa na lata 2002-2010

II Polityka ekologiczna państwa – fundament

strategii

zrównoważonego rozwoju Polski – zakłada

przede wszystkim

poprawę jakości życia obywateli

przez zapewnienie im

bezpieczeństwa ekologicznego

tj. egzystencji w nie

skażonym środowisku

racjonalnych

możliwości korzystania z zasobów

naturalnych.

II Polityka ekologiczna państwa na lata 2002-2010

Podstawowe zadania:
• podniesienie

energetycznej

efektywności

całej

gospodarki,

• wprowadzenie licznych zmian w technologiach

spalania w energetyce i w transporcie,

• wprowadzanie czystszych paliw,
• rozwój odnawialnych i niekonwencjonalnych źródeł

energii.

II Polityka ekologiczna państwa na lata 2002-2010

Zgodnie z

treścią „II Polityki ekologicznej państwa”

przy

formułowaniu

poszczególnych

zadań

uwzględniono następujące priorytety:


konieczność

likwidacji

związanych

stanem

środowiska bezpośrednich zagrożeń dla życia i
zdrowia

ludzi

tym

likwidacji

tzw.

„gorących

punktów”);


konieczność przeciwdziałania degradacji środowiska

przyrodniczego na terytorium kraju,

zwłaszcza na

obszarach o

szczególnych walorach przyrodniczych (w

tym przestrzeni rolniczej i

leśnej);



konieczność

partycypowania

przez

Polskę

przeciwdziałaniu

zagrożeniom

środowiska

charakterze globalnym.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej

Polskiej w latach

2009-2012

z uwzględnieniem

perspektywy do roku

2016

Działania na rzecz ochrony środowiska w Polsce

wpisują się w priorytety w skali Unii Europejskiej do
których należy zaliczyć:

• działania na rzecz zapewnienia realizacji zasady

zrównoważonego rozwoju,

• przystosowanie do zmian klimatu,

• ochronę różnorodności biologicznej.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w latach

2009-2012

z uwzględnieniem perspektywy do roku

2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

. Ochrona przyrody

2. Ochrona i zrównoważony rozwój lasów

3. Racjonalne gospodarowanie zasobami wody

4. Ochrona powierzchni ziemi

5. Gospodarowanie zasobami geologicznymi

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

1. Środowisko a zdrowie

2. Jakość powietrza

3. Ochrona wód

4. Gospodarka odpadami

5. Oddziaływanie hałasu i pól elektromagnetycznych

6. Substancje chemiczne w środowisku

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Ochrona przyrody

 Podstawowym

celem

jest

zachowanie

bogatej

różnorodności biologicznej polskiej przyrody na
różnych poziomach organizacji:

– na poziomie wewnątrzgatunkowym (genetycznym),

– gatunkowym,

– ponadgatunkowym

(ekosystemowym),

wraz

umożliwieniem

zrównoważonego

rozwoju

gospodarczego

kraju,

który

sposób

niekonfliktowy

współistnieje z różnorodnością

biologiczną.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Ochrona przyrody – c.d.

 W latach 2009-2012 jest konieczne

dokończenie

inwentaryzacji

waloryzacji

różnorodności

biologicznej

Polski.

Stworzy

podstawę

ustanowienia

pełnej listy obszarów ochrony ptaków i

ochrony siedlisk w europejskiej sieci Natura 2000.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Ochrona i zrównoważony rozwój lasów



Dalsze prace w kierunku racjonalnego

użytkowania

zasobów leśnych przez kształtowanie ich właściwej
struktury gatunkowej i wiekowej, z zachowaniem
bogactwa biologicznego. Oznacza to rozwijanie idei
trwale

zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki

leśnej.



Lata 2009-2012

– realizacja przez Lasy Państwowe

„Krajowego

programu

zwiększenia

lesistości”,

lesistość Polski powinna wzrosnąć do 30% w 2020 r.
i do 33% w 2050 r.,



Ochrona

terenów wodno-błotnych

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Ochrona i zrównoważony rozwój lasów – c.d.



Dostosowanie

składu gatunkowego drzewostanów

siedliska

oraz

zwiększenie

różnorodności

genetycznej i gatunkowej biocenoz

leśnych, w tym

realizacja programu restytucji

jodły w Sudetach oraz

ochrony i restytucji cisa w Polsce.



W latach 2009-2012 przewiduje

się także rozbudowę

funkcji

leśnych banków genów oraz wprowadzenie

alternatywnego systemu certyfikacji

lasów.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Racjonalne gospodarowanie zasobami wody



Główny

cel

–

racjonalizacja

gospodarowania

zasobami

wód powierzchniowych i podziemnych w

taki

sposób, aby uchronić gospodarkę narodową od

deficytów wody i zabezpieczyć przed skutkami
powodzi

oraz

zwiększenie

samofinansowania

gospodarki wodnej.



Naczelne zadanie

– dążenie do maksymalizacji

oszczędności

zasobów

wodnych

cele

przemysłowe i konsumpcyjne, zwiększenie retencji
wodnej

oraz

skuteczna

ochrona

głównych

zbiorników

wód

podziemnych

przed

zanieczyszczeniem.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Racjonalne gospodarowanie zasobami wody –

c.d.



Stopniowe

wprowadzanie

odpłatności

przez

użytkowników wód za korzystanie przez nich z
zasobów wodnych, z uwzględnieniem oddziaływania
na

środowisko,



Pełne dostosowanie polskiego prawa do prawa UE,



Wyznaczenie

obszarów zalewowych tam, gdzie nie

zostały jeszcze wyznaczone,

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Ochrona powierzchni ziemi

•

Główne cele dla ochrony powierzchni ziemi, a w
szczególności dla ochrony gruntów użytkowanych
rolniczo:

- rozpowszechnianie dobrych praktyk rolnych i

leśnych,

zgodnych

zasadami

rozwoju

zrównoważonego,

przeciwdziałanie degradacji terenów rolnych,

łąkowych

wodno-

błotnych

przez

czynniki

antropogeniczne,

zwiększenie

skali

rekultywacji

gleb

zdegradowanych i zdewastowanych,

przywracając im

funkcję przyrodniczą, rekreacyjną lub rolniczą.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Ochrona powierzchni ziemi – c.d.

•

W latach 2009-2012 powinny

zostać podjęte lub być

kontynuowane

następujące działania:

- opracowanie krajowej strategii ochrony gleb, w

tym walki z ich zakwaszeniem,

- promocja rolnictwa ekologicznego i rolnictwa

zintegrowanego,

waloryzacja

terenów

pod

względem

ich

przydatności do produkcji zdrowej żywności oraz
promocja takiej

żywności,

rozwój monitoringu gleb,

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Ochrona powierzchni ziemi – c.d.

•

W latach 2009-2012 powinny

zostać podjęte lub być

kontynuowane

następujące działania:

finansowe

wspieranie

przez

fundusze

ekologiczne

inicjatyw

dotyczących

rekultywacji

terenów zdegradowanych i zdewastowanych,

zakończenie opracowania systemu osłony

przeciwosuwiskowej

przez

Państwowy

Instytut

Geologiczny.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Gospodarowanie zasobami geologicznymi

Podstawowy cel

– racjonalizacja zaopatrzenia ludności

oraz

sektorów gospodarczych w kopaliny i wodę z

zasobów podziemnych oraz otoczenia ich ochroną
przed

ilościową i jakościową degradacją.

 doskonalenie prawodawstwa

dotyczącego ochrony

zasobów kopalin i wód podziemnych,

 ograniczenie

presji

wywieranej

środowisko

podczas

prowadzenia

prac

geologicznych

eksploatacji kopalin,

 eliminacja nielegalnej eksploatacji kopalin,
 wzmocnienie ochrony niezagospodarowanych

złóż

kopalin w procesie planowania przestrzennego,

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

Gospodarowanie zasobami geologicznymi – c.d.

 wykonanie

bilansu

pojemności

struktur

geologicznych, w

których możliwa jest sekwestracja

dwutlenku

węgla na terenie Polski,

 rozpoznanie

geologiczne

złóż

soli

kamiennej,

wyczerpanych

złóż

ropy

innych

struktur

geologicznych

pod

kątem magazynowania ropy

naftowej

gazu

ziemnego

oraz

składowania

odpadów, w tym promieniotwórczych,



dokończenie

dokumentowania

zasobów

dyspozycyjnych

wód leczniczych i termalnych oraz

głównych zbiorników wód podziemnych.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Środowisko a zdrowie

Celem

działań w obszarze zdrowia środowiskowego jest

dalsza poprawa stanu zdrowotnego

mieszkańców w

wyniku

wspólnych działań sektora ochrony środowiska

sektorem

zdrowia

oraz

skuteczny

nadzór nad

wszystkimi

kraju

instalacjami

będącymi

potencjalnymi

źródłami

awarii

przemysłowych

powodujących zanieczyszczenie środowiska.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Środowisko a zdrowie – c.d.

Dla realizacji

głównego celu najistotniejsza jest ścisła

współpraca Państwowej Inspekcji Sanitarnej z Inspekcją
Ochrony

Środowiska w zakresie:

 zbierania i

udostępniania informacji na temat zagrożeń

dla zdrowia

społeczeństwa (zarówno nagłych, jak i

długotrwałych),

 opracowania zasad analizy ryzyka zdrowotnego dla

procedur

związanych z dopuszczaniem inwestycji do

realizacji,

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Środowisko a zdrowie – c.d.

Dla realizacji

głównego celu najistotniejsza jest ścisła

współpraca Państwowej Inspekcji Sanitarnej z Inspekcją
Ochrony

Środowiska w zakresie:

 poprawy funkcjonowania

państwowego monitoringu

środowiska i monitoringu sanitarnego przez poprawę
technicznego

wyposażenia

służb

kontrolnych

nowoczesny

sprzęt oraz sieci alarmowe,



wspólnych działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej i
Inspekcji

Środowiska w celu poprawy jakości wody

pitnej,

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Środowisko a zdrowie – c.d.

Dla realizacji

głównego celu najistotniejsza jest ścisła

współpraca Państwowej Inspekcji Sanitarnej z Inspekcją
Ochrony

Środowiska w zakresie:



wspólnego

prowadzenia

akcji

edukacyjno-

szkoleniowych dla

służb zakładów przemysłowych i

pracowników

administracji

publicznej

zakresie

zapobiegania awariom oraz

skażeniom środowiska.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Jakość powietrza

• dalsza redukcja emisji SO

, NO

pyłu drobnego z

procesów wytwarzania energii

(zadanie to jest

szczególnie

trudne dlatego,

że struktura przemysłu energetycznego Polski jest głównie

oparta na spalaniu

węgla i nie można jej zmienić w ciągu kilku lat)

• konieczne opracowanie i wdrożenie przez właściwych

marszałków województw programów naprawczych w
161

strefach

miejskich,

których

notuje

się

przekroczenia

standardów dla pyłu drobnego PM10 i

PM2,5

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Jakość powietrza – c.d.

• możliwie

szybkie

uchwalenie

nowej

polityki

energetycznej Polski do 2030 r., w

której zawarte będą

mechanizmy

stymulujące zarówno oszczędność energii,

jak i

promujące rozwój odnawialnych źródeł energii;

Polska

zobowiązała

się

tego,

aby

udział

odnawialnych

źródeł energii w 2010 r. wynosił nie mniej

niż 7,5%, a w 2020 r. - 14%

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Ochrona wód



końca 2015 r. Polska powinna zapewnić 75%

redukcji

całkowitego ładunku azotu i fosforu w ściekach

komunalnych

(kończąc krajowy program budowy oczyszczalni

ścieków i sieci kanalizacyjnych dla wszystkich aglomeracji powyżej

2000 RLM

– równoważna liczba mieszkańców)



Osiągnięcie tego celu będzie oznaczało przywrócenie
dobrego stanu

wód powierzchniowych i podziemnych w

całym kraju, a także realizację Bałtyckiego Programu
Działań dotyczącego walki z eutrofizacją wód Bałtyku.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Ochrona wód – c.d.



Naczelny cel polityki ekologicznej Polski w zakresie
ochrony

zasobów

wodnych

–

utrzymanie

lub

osiągnięcie dobrego stanu wszystkich wód, w tym
również

zachowanie

przywracanie

ciągłości

ekologicznej

cieków.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Gospodarka odpadami



osiągnięcie w 2014 r. odzysku min. 60% i recyklingu
55%

odpadów opakowaniowych,



osiągnięcie w 2010 r. odzysku co najmniej 25%
odpadów biodegradowalnych tak, aby nie trafiły na
składowiska, a w 2013 r. odzysku 50% tych odpadów,



zebranie w 2012 r. 25%

zużytych baterii i akumulatorów,

a w 2016 r. 45% tych

odpadów.



zamknięcie do 2012 r. wszystkich wysypisk, które nie
spełniają wymagań dyrektywy 99/31/WE.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Gospodarka odpadami – c.d.



utrzymanie tendencji oddzielenia

ilości wytwarzanych

odpadów od wzrostu gospodarczego kraju

(mniej

odpadów na

jednostkę produktów, mniej opakowań, dłuższe okresy życia produktów itp.)



znaczne

zwiększenie odzysku energii

odpadów

komunalnych w

sposób bezpieczny dla środowiska,



zamknięcie wszystkich składowisk, które nie spełniają
standardów UE i ich rekultywacja,

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Gospodarka odpadami – c.d.



sporządzenie spisu zamkniętych oraz opuszczonych
składowisk

odpadów

wydobywczych,

wraz

identyfikacją obiektów wpływających znacząco na
środowisko,



eliminacja kierowania na

składowiska zużytego sprzętu

elektrycznego i elektronicznego oraz

zużytych baterii i

akumulatorów,



pełne zorganizowanie krajowego systemu zbierania

wraków samochodów i demontaż pojazdów wycofanych
z eksploatacji,

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Gospodarka odpadami – c.d.



takie zorganizowanie systemu preselekcji sortowania i
odzysku

odpadów komunalnych, aby na składowiska

nie

trafiało ich więcej niż 50% w stosunku do odpadów

wytworzonych w gospodarstwach domowych.



dokończenie akcji likwidacji mogilników, zawierających
przeterminowane

środki ochrony roślin i inne odpady

niebezpieczne

oraz

akcji

eliminacji

PCB

transformatorów i kondensatorów (do końca 2010 r.).

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Oddziaływanie hałasu i pól elektromagnetycznych

 Cel w zakresie ochrony przed

hałasem – dokonanie

wiarygodnej

oceny

narażenia

społeczeństwa

ponadnormatywny

hałas

podjęcie

kroków

zmniejszenia tego

zagrożenia tam, gdzie jest ono

największe.

 Podobny

jest

też

cel

działań

związanych

zabezpieczeniem

społeczeństwa przed nadmiernym

oddziaływaniem pól elektromagnetycznych.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Oddziaływanie hałasu i pól elektromagnetycznych – c.d.

 Pilne

sporządzenie map akustycznych dla miast

powyżej 100 tys. mieszkańców oraz dla dróg krajowych i
lotnisk,

także wynikających z nich programów

ochrony przed

hałasem. W programach tych powinny

być zawarte konkretne przedsięwzięcia techniczne i
organizacyjne dla zmniejszenia poziomu

hałasu tam,

gdzie jest on ponadnormatywny.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Oddziaływanie hałasu i pól elektromagnetycznych – c.d.

 likwidacja

źródeł hałasu przez tworzenie stref wolnych

od transportu, ograniczenie

szybkości ruchu, wymiana

taboru tramwajowego na mniej

hałaśliwy, a także

budowa

ekranów akustycznych.

 Istotne

też

jest

wykorzystywanie

planowania

przestrzennego dla rozdzielenia potencjalnych

źródeł

hałasu od terenów mieszkaniowych. Konieczny jest też
rozwój systemu monitoringu hałasu.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej Polskiej w

latach 2009-2012 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Oddziaływanie hałasu i pól elektromagnetycznych – c.d.

 zorganizowanie

laboratorium

referencyjnego

pomiaru

pól w ramach Inspekcji Ochrony Środowiska i

szkolenie

specjalistów w zakresie ich pomiaru, a także

opracowanie w

Ministerstwie

Środowiska procedur

zapewniających

bezpieczną

lokalizację

źródeł

pól

elektromagnetycznych.



zobowiązanie operatorów telefonii komórkowej do
zgłoszenia organowi ochrony środowiska instalacji
stanowiących źródła promieniowania.

Priorytety polityki ekologicznej Rzeczpospolitej

Polskiej w latach 2009-2012 z uwzględnieniem

perspektywy do roku 2016

POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

Substancje chemiczne w środowisku

Celem

polityki

ekologicznej

odniesieniu

chemikaliów jest stworzenie efektywnego systemu
nadzoru

nad

substancjami

chemicznymi

dopuszczonymi na rynek, zgodnego z zasadami
Rozporządzenia REACH (Rozp. 1907/06 Parlamentu
Europejskiego i Rady z 2006 r. w sprawie rejestracji,
oceny,

udzielania

zezwoleń

stosowanych

ograniczeń w zakresie chemikaliów) .