background image

 

Operator pieców do obróbki cieplnej 

(812109) 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Operatorzy i monterzy maszyn i urz

ą

dze

ń

 

background image

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich 

Publikacja opracowana w ramach projektu systemowego pn. „Rozwijanie zbioru 
krajowych 

standardów 

kompetencji 

zawodowych 

wymaganych 

przez 

pracodawców”. Priorytet I PO KL, Działanie 1.1  

 

 

 

Krajowy standard kompetencji zawodowych 
Operator pieców do obróbki cieplnej (812109) 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
© Copyright by Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich, Warszawa 2013  
 
Kopiowanie i rozpowszechnianie mo

ż

e by

ć

 dokonane za podaniem 

ź

ródła 

 
 
 
 
 
 
ISBN   978-83-7951-000-9 (cało

ść

ISBN  978-83-7951-274-4 (274) 
 
Nakład 1000 egz. 
 
Publikacja bezpłatna 
 

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich 
00-697 Warszawa, Aleje Jerozolimskie 65/79, tel. (22) 237-00-00, fax (22) 237-00-99  
e-mail: sekretariat@crzl.gov.pl    http://www.crzl.gov.pl 

 

 

Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji – Pa

ń

stwowego Instytutu Badawczego 

26-600 Radom, ul. K. Pułaskiego 6/10, tel. centr. (48) 364-42-41, fax (48) 364-47-65 
e-mail: instytut@itee.radom.pl      http://www.itee.radom.pl 

 

background image

 

Spis tre

ś

ci 

1.  Dane identyfikacyjne zawodu ................................................... 

4  

1.1.  Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach................................................................................. 

1.2.  Notka metodologiczna i autorzy....................................... 

2.  Opis zawodu................................................................................ 

2.1.  Synteza zawodu .............................................................. 

2.2.  Opis  pracy  i  sposobu  jej  wykonywania,  obszary  wyst

ę

-

powania zawodu  ............................................................. 

2.3.  

Ś

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny  i  narz

ę

dzia 

pracy, zagro

ż

enia, organizacja pracy)  ............................ 

2.4.  Wymagania  psychofizyczne,  zdrowotne,  w  tym  prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu  ......................... 

2.5.  Wykształcenie  i  uprawnienia  niezb

ę

dne  do  podj

ę

cia 

pracy w zawodzie............................................................. 

2.6.  Mo

ż

liwo

ś

ci  rozwoju  zawodowego,  potwierdzania/wali-

dacji kompetencji ............................................................. 

2.7.  Zadania zawodowe .......................................................... 

2.8.  Wykaz kompetencji zawodowych .................................... 

2.9.  Relacje  mi

ę

dzy  kompetencjami  zawodowymi  a  pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK .......................................... 

3.  Opis kompetencji zawodowych ................................................  11 

3.1.  Przygotowywanie pieców, urz

ą

dze

ń

 pomocniczych oraz 

aparatury  kontrolno-pomiarowej  do  przeprowadzenia 
obróbki cieplnej Kz1 ........................................................  11 

3.2.  Wykonywanie  obróbki  cieplnej  wyrobów  z  metali  i  ich 

stopów zgodnie z technologi

ą

 Kz2  .................................  12 

3.3.  Kompetencje społeczne KzS  ..........................................  13 

4.  Profil kompetencji kluczowych .................................................  14 

5.  Słownik  .......................................................................................  15 
 

 

background image

1. Dane identyfikacyjne zawodu 

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu 

w klasyfikacjach 

Według  Klasyfikacji  zawodów  i  specjalno

ś

ci  na  potrzeby  rynku  pracy 

(KZiS 2010): 

812109 Operator pieców do obróbki cieplnej  

Grupa wielka 8 – Operatorzy i monterzy maszyn i urz

ą

dze

ń

 (w Mi

ę

-

dzynarodowej  Klasyfikacji  Standardów  Edukacyjnych  ISCED  2011  – 
poziom 3).  

Grupa  elementarna  8121  –  Operatorzy  maszyn  i  urz

ą

dze

ń

  do  pro-

dukcji  i  przetwórstwa  metali  (w  Mi

ę

dzynarodowym  Standardzie  Kla-

syfikacji  Zawodów  ISCO-08  odpowiada  grupie  8121  Metal  processing 
plant operators). 

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ś

ci (PKD 2007): 

Sekcja C. Przetwórstwo przemysłowe. Dział 25. Produkcja metalo-
wych wyrobów gotowych, z wył

ą

czeniem maszyn i urz

ą

dze

ń

, Gru-

pa  25.6.  Obróbka  metali  i  nakładanie  powłok  na  metale;  obróbka 
mechaniczna elementów metalowych. 

1.2. Notka metodologiczna i autorzy 

Opis  standardu  kompetencji  zawodowych  wykonano  na  podstawie: 
analizy 

ź

ródeł  (akty  prawne,  klasyfikacje  krajowe,  mi

ę

dzynarodowe) 

oraz  głównie  wyników  bada

ń

  analitycznych  na  24  stanowiskach  pracy 

w  8  przedsi

ę

biorstwach  (du

ż

e  –  2, 

ś

rednie  –  4,  małe  −  2,  w  tym  pro-

dukcyjne  –  4,  produkcyjno-usługowe  –  2,  produkcyjno-usługowo-
handlowe – 2), przeprowadzonych w marcu 2013 r. 

Zespół Ekspercki: 

  Roman  Miedzi

ń

ski  –  BUMAR  AMUNICJA  S.A.  w  Skar

ż

ysku- 

-Kamiennej,  

  Jan Bujak – Instytut Technologii Eksploatacji – PIB w Radomiu, 

  Jan Minda – Odlewnie Polskie S.A. w Starachowicach,  

  Mariusz  Szyma

ń

czak  –  Zespół  Szkół  Samochodowych  w  Rado-

miu. 

 

 

background image

Ewaluatorzy: 

  Tomasz Babul – Instytut Mechaniki Precyzyjnej w Warszawie, 

  Piotr 

Ż

yjewski – Centrum Edukacji Zawodowej w Stalowej Woli. 

Recenzenci: 

  Jarosław Jasi

ń

ski – Politechnika Cz

ę

stochowska Instytut In

ż

ynie-

rii Materiałowej w Cz

ę

stochowie, 

  Marek  Zalewski  –  Zespół  Szkół  Ponadgimnazjalnych  nr  7  w  Ło-

dzi. 

Komisja Bran

ż

owa (zatwierdzaj

ą

ca): 

  Iwona  Mielczarek  (przewodnicz

ą

ca)  –  Regionalna  Organizacja 

Pracodawców w Cz

ę

stochowie, 

  Dariusz Jadczyk – Konfederacja Lewiatan w Warszawie,  

  Magdalena Zwoli

ń

ska – Zwi

ą

zek Zawodowy In

ż

ynierów i Techni-

ków, Zarz

ą

d Krajowy w Warszawie. 

Data zatwierdzenia:  

  25.09.2013 r. 

 
 

background image

2. Opis zawodu 

2.1. Synteza zawodu 

Operator pieców do obróbki cieplnej wykonuje obróbk

ę

 ciepln

ą

 ma-

teriałów metalicznych w piecach ró

ż

nego typu i konstrukcji. 

2.2.  Opis  pracy  i  sposobu  jej  wykonywania,  obszary 

wyst

ę

powania zawodu 

Operator  pieców  do  obróbki  cieplnej  jest  zawodem  o  charakterze 

produkcyjno-usługowym.  Celem  pracy  operatora  jest  realizacja  proce-
sów  obróbki  cieplnej  (wy

ż

arzania,  hartowania,  odpuszczania,  przesy-

cania,  starzenia  itp.)  cz

ęś

ci  maszyn,  narz

ę

dzi  i  innych  wyrobów  wyko-

nanych z metali i ich stopów dla zapewnienia im odpowiednich własno-

ś

ci  mechanicznych.  W  ramach  realizacji  zada

ń

  operator  przyjmuje 

i przygotowuje  wyroby,  nadzoruje  i  obsługuje  piece  oraz  urz

ą

dzenia 

dodatkowe,  niezb

ę

dne  do  wykonania  wła

ś

ciwej  dla  danego  wyrobu 

obróbki cieplnej. Zadania operatora wynikaj

ą

 z opracowanej technologii 

obróbki cieplnej i obejmuj

ą

: mycie, formowanie wsadów, wła

ś

ciwy zała-

dunek  i  rozładunek  pieca,  ustawianie  oraz  kontrolowanie  parametrów 
pracy  pieca  (temperatury,  czasu  i  szybko

ś

ci  nagrzewania,  atmosfery 

roboczej), dobór wła

ś

ciwej k

ą

pieli chłodz

ą

cej i sposobu chłodzenia oraz 

mycia (np. po operacji chłodzenia w oleju), jak równie

ż

 kontrol

ę

 jako

ś

ci 

wykonanej  obróbki  z  zastosowaniem  podstawowych  metod  kontroli 
(pomiar  twardo

ś

ci,  obserwacja  makroskopowa,  ocena  odkształce

ń

 

i kontrola zewn

ę

trznych wad obróbki cieplnej). Operator odpowiedzialny 

jest za prawidłow

ą

 eksploatacj

ę

 pieców, zbiorników o

ś

rodków chłodz

ą

-

cych  (np.  wanien  hartowniczych),  sprz

ę

tu  pomocniczego  oraz  prze-

strzeganie wszystkich procedur technologicznych. 

2.3. 

Ś

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny 

i narz

ę

dzia pracy, zagro

ż

enia, organizacja pracy) 

Miejscem  pracy  operatora  pieców  do  obróbki  cieplnej  s

ą

  zakłady 

z wydzielonymi  oddziałami  obróbki  cieplnej  oraz  zakłady  wykonuj

ą

ce 

usługi  obróbki  cieplnej.  Operator  pieców  do  obróbki  cieplnej  w  swojej 
pracy posługuje si

ę

 oprzyrz

ą

dowaniem oraz sprz

ę

tem pomocniczym do 

załadunku  i rozładunku  wsadu  pieca  (np.  wózki,  kleszcze,  suwnice, 
podno

ś

niki, 

ż

urawie), jak równie

ż

 przyrz

ą

dami do pomiaru temperatury, 

kontroli  atmosfery  roboczej  pieca  i  pomiaru  własno

ś

ci  wytrzymało

ś

cio-

wych  (np.  urz

ą

dzeniami  do  pomiaru  twardo

ś

ci).  

ś

rodowisku  pracy 

background image

operatora pieców do obróbki cieplnej wyst

ę

puj

ą

 zagro

ż

enia dla zdrowia 

w  postaci:  szkodliwych  atmosfer  gazowych  i  substancji  chemicznych, 
zagro

ż

enia wybuchem, oddziaływanie wysokich temperatur, hałasu. Ze 

wzgl

ę

du  na  istniej

ą

ce  zagro

ż

enia  konieczne  jest  planowanie  i  organi-

zowanie  procesów  obróbki  cieplnej  zgodnie  z  zasadami  systemów  za-
rz

ą

dzania,  bezpiecze

ń

stwa  i  higieny  pracy  oraz  ochrony  przeciwpo

ż

a-

rowej, a tak

ż

e zasadami ergonomii i ochrony 

ś

rodowiska. Praca opera-

tora  przebiega  w  systemie  jedno-  lub  wielozmianowym.  Operator  ob-
sługuje  piece,  urz

ą

dzenia  pomocnicze  oraz  aparatur

ę

  kontrolno- 

-pomiarow

ą

 samodzielnie lub w zespole, a jego praca mo

ż

e by

ć

 nadzo-

rowana.  Prac

ę

  charakteryzuj

ą

  powtarzalne  czynno

ś

ci,  ale  ze  wzgl

ę

du 

na  zmienno

ść

  rodzajów  wsadu  (ró

ż

ne  gatunki  materiałów,  gabaryty, 

masa),  ró

ż

norodno

ść

  procesów  obróbki  cieplnej,  ró

ż

n

ą

  konstrukcj

ę

 

pieców  i  urz

ą

dze

ń

  z  nimi  współpracuj

ą

cych,  warunki  pracy  ulegaj

ą

 

zmianie.  

2.4.  Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, 

 w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu 

Operator pieców do obróbki cieplnej powinien mie

ć

 nast

ę

puj

ą

ce ce-

chy  osobowo

ś

ci:  dokładno

ść

,  sumienno

ść

,  zdolno

ść

  koncentracji,  po-

dzielno

ść

  uwagi,  dobr

ą

  koordynacj

ę

  ruchow

ą

.  Powinien  mie

ć

  dobry 

wzrok,  słuch  i  powonienie,  sprawny  układ  oddechowy  oraz  zdolno

ść

 

rozró

ż

niania barw. Wszystkie te wymagania s

ą

 konieczne, gdy

ż

 proces 

obróbki  cieplnej  mo

ż

e  by

ć

  realizowany  w warunkach  szkodliwych  dla 

zdrowia.  Poniewa

ż

  operator  wykonuje  prace  fizyczne  zwi

ą

zane 

z przygotowaniem  wsadu,  jego  załadunkiem  i  wyładunkiem,  powinien 
posiada

ć

  dobr

ą

  sprawno

ść

  fizyczn

ą

.  Specyfika  zawodu  sprawia, 

ż

powinien  dba

ć

  i  utrzymywa

ć

  czysto

ść

  oraz  porz

ą

dek  na  stanowisku 

pracy.  Operator  pieców  do  obróbki  cieplnej  powinien  mie

ć

  praktyczne 

zdolno

ś

ci techniczne i umiej

ę

tno

ść

 pracy w zespole. 

2.5.  Wykształcenie i uprawnienia niezb

ę

dne 

 do podj

ę

cia pracy w zawodzie 

Kwalifikacje  operatora  pieców  do  obróbki  cieplnej  mo

ż

na  uzyska

ć

 

po  uko

ń

czeniu  zasadniczych  szkół  zawodowych  na  kierunkach  meta-

lurgicznych  zwi

ą

zanych  z  technologiami  przetwarzania  i obróbki  metali 

(np. operator maszyn i urz

ą

dze

ń

 do obróbki plastycznej) oraz na kwali-

fikacyjnych  kursach  zawodowych  organizowanych  przez  uprawione 
instytucje edukacyjne. Mo

ż

liwe jest praktyczne przyuczenie do zawodu 

na  stanowisku  pracy  przez  zdobywanie  do

ś

wiadczenia  w  trakcie  jej 

background image

wykonywania  pod  nadzorem  oraz  poprzez  udział  w  pozaszkolnych 
formach  kształcenia  ustawicznego,  organizowanych  w  zakładzie  pracy 
lub na szkoleniach prowadzonych np.: przez stowarzyszenia, organiza-
cje bran

ż

owe, producentów pieców i urz

ą

dze

ń

 do obróbki cieplnej oraz 

jednostki naukowe  i badawcze. Operator powinien  posiada

ć

 uprawnie-

nia  do  obsługi:  urz

ą

dze

ń

  elektroenergetycznych  (urz

ą

dzenia  do  1  kV 

oraz  elektrotermiczne),  urz

ą

dze

ń

  cieplnych,  pieców  przemysłowych 

o mocy  powy

ż

ej  50  kW  obejmuj

ą

cych  równie

ż

  obsług

ę

  aparatury  kon-

trolno-pomiarowej oraz urz

ą

dze

ń

 d

ź

wignicowych. 

2.6. Mo

ż

liwo

ś

ci rozwoju zawodowego, 

 potwierdzania/walidacji kompetencji  

Absolwenci szkół zawodowych mog

ą

 podwy

ż

szy

ć

 swoje kwalifikacje 

zawodowe  poprzez  uzyskanie 

ś

redniego  wykształcenia  technicznego 

w zawodach:  311704  Technik  hutnik,  311705  Technik  odlewnik.  Pra-
cownicy  zatrudnieni  na  stanowisku  operatora  pieców  do  obróbki  ciepl-
nej  mog

ą

  doskonali

ć

  swoje  kompetencje  zawodowe  na  specjalistycz-

nych  kursach  z  zakresu  obróbki  cieplnej  metali  i  ich  stopów  organizo-
wanych przez jednostki uprawnione do prowadzenia tego rodzaju szko-
le

ń

.  Uzyskane  kompetencje  zawodowe  powinny  by

ć

  potwierdzone 

ś

wiadectwami, dyplomami, certyfikatami. Walidacja kompetencji wyma-

ganych  do  obsługi  urz

ą

dze

ń

  d

ź

wignicowych  musi  by

ć

  potwierdzona 

za

ś

wiadczeniem  kwalifikacyjnym  wydanym  przez  wła

ś

ciw

ą

  jednostk

ę

 

Urz

ę

du Dozoru Technicznego, natomiast uprawnienia  do obsługi urz

ą

-

dze

ń

  elektroenergetycznych  oraz  cieplnych  – 

ś

wiadectwem  kwalifika-

cyjnym wydanym przez  wła

ś

ciw

ą

 komisj

ę

. Operator pieców do obróbki 

cieplnej  mo

ż

e  awansowa

ć

  na  stanowisko  brygadzisty,  mistrza,  kontro-

lera  jako

ś

ci  z  zakresu  obróbki  cieplnej  lub  pracownika  laboratorium 

badania metali. 

2.7.  Zadania zawodowe 

Z1.   Organizowanie  stanowiska  pracy  zgodnie  z  zasadami  BHP, 

przepisami ochrony ppo

ż

., ochrony 

ś

rodowiska i zasadami ergo-

nomii,  stosowanie 

ś

rodków  ochrony  osobistej  podczas  przepro-

wadzania  procesów  obróbki  (niezb

ę

dne  kompetencje:  Kz1,  Kz2, 

KzS). 

Z2.   Sprawdzanie  sprawno

ś

ci  technicznej  aparatury  kontrolno- 

-pomiarowej oraz przygotowywanie pieca i urz

ą

dze

ń

 współpracu-

j

ą

cych do pracy (niezb

ę

dne kompetencje: Kz1, KzS). 

background image

Z3.   Przyjmowanie  i  przygotowywanie  wsadu  przeznaczonego  do 

obróbki  cieplnej,  załadowywanie  pieca  oraz  ustawianie  parame-
trów  procesu  obróbki  cieplnej  zgodnie  z  technologi

ą

  (niezb

ę

dne 

kompetencje: Kz1, KzS). 

Z4.   Prowadzenie  procesów  obróbki  cieplnej  zgodnie  z  technologi

ą

 

(niezb

ę

dne kompetencje: Kz2, KzS). 

Z5.   Nadzorowanie  przebiegu  procesu  obróbki,  kontrolowanie  i  reje-

strowanie jego parametrów (niezb

ę

dne kompetencje: Kz2, KzS). 

Z6.   Wyładowywanie wsadu, przygotowywanie pieca do dalszej pracy 

lub  wył

ą

czanie  z  eksploatacji  (niezb

ę

dne  kompetencje:  Kz1, 

KzS). 

Z7.   Wykonywanie  kontroli  jako

ś

ci  obróbki  cieplnej  (niezb

ę

dne  kom-

petencje: Kz2, KzS). 

Z8.   Prowadzenie  produkcyjnej  dokumentacji  procesu  (niezb

ę

dne 

kompetencje: Kz2, KzS). 

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych 

Kz1 – Przygotowywanie pieców, urz

ą

dze

ń

 pomocniczych oraz aparatu-

ry  kontrolno-pomiarowej  do  przeprowadzenia  obróbki  cieplnej 
(potrzebne do wykonywania zada

ń

: Z1, Z2, Z3, Z6). 

Kz2 – Wykonywanie  obróbki  cieplnej  wyrobów  z  metali  i  ich  stopów 

zgodnie  z  technologi

ą

  (potrzebne  do  wykonywania  zada

ń

:  Z1, 

Z4, Z5, Z7, Z8). 

KzS – Kompetencje  społeczne  (potrzebne  do  wykonywania  zada

ń

Z1÷Z8). 

2.9. Relacje mi

ę

dzy kompetencjami zawodowymi 

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK 

Kompetencje  zawodowe  potrzebne  do  wykonywania  zada

ń

  w  za-

wodzie  sugeruje  si

ę

  wykorzysta

ć

  do  opisu  kwalifikacji  na  poziomie  3 

wła

ś

ciwym  dla  wykształcenia  zasadniczego  zawodowego  w  Europej-

skiej  i  Polskiej  Ramie  Kwalifikacji.  Poziom  ten  jest  uzasadniony  miej-
scem usytuowania zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ś

ci (gru-

pa wielka 8 i jej odpowiednik w ISCED 2011).  

Osoba wykonuj

ą

ca zawód operatora pieców do obróbki cieplnej: 

1)  w  zakresie  wiedzy:  zna  podstawowe  przepisy,  zasady,  procesy 

i poj

ę

cia ogólne stosowane w zawodzie operatora pieców do obrób-

ki  cieplnej  oraz  przepisy  BHP  na  tym  stanowisku;  w szerszym  za-
kresie  rozumie  podstawowe  fakty,  poj

ę

cia  i  zale

ż

no

ś

ci  w  zakresie 

obróbki cieplnej metali i ich stopów; 

background image

10 

2)  w  zakresie  umiej

ę

tno

ś

ci:  ma  umiej

ę

tno

ś

ci  wymagane  do  realizacji 

niezbyt  prostych  zada

ń

  i rozwi

ą

zywania  prostych,  typowych  proble-

mów  w  zawodzie  zwi

ą

zanych  z  procesem  obróbki  cieplnej.  Potrafi 

wykonywa

ć

  zadania  według ogólnej instrukcji lub kart technologicz-

nych  obróbki  cieplnej  w  cz

ęś

ciowo  zmiennych  warunkach;  umie 

rozwi

ą

zywa

ć

  typowe  problemy  techniczne;  odbiera

ć

  i  formułowa

ć

 

bardzo proste  wypowiedzi  w j

ę

zyku  obcym;  zna podstawow

ą

  termi-

nologi

ę

 obróbki cieplnej w j

ę

zyku obcym. 

background image

11 

3. Opis kompetencji zawodowych 

Opis  kompetencji  dotyczy  tylko  kompetencji  zawodowych  zdefinio-

wanych w badaniach na stanowiskach pracy.  

Wykonanie zada

ń

 zawodowych Z1, Z2, Z3, Z6 wymaga posiadania 

kompetencji zawodowej Kz1. 

3.1. Przygotowywanie pieców, urz

ą

dze

ń

 pomocniczych 

oraz aparatury kontrolno-pomiarowej 
do przeprowadzenia obróbki cieplnej Kz1 

Wiedza  –  zna  podstawowe  zasa-
dy,  procesy  i poj

ę

cia  ogólne  zwi

ą

-

zane  z  obsług

ą

  pieców  urz

ą

dze

ń

 

pomocniczych 

oraz 

aparatury 

kontrolno-pomiarowej  do  przepro-
wadzania obróbki cieplnej, w szer-
szym  zakresie  rozumie  podsta-
wowe  fakty,  zasady  poj

ę

cia  i  za-

le

ż

no

ś

ci  w zakresie  obróbki  ciepl-

nej  metali  i  ich  stopów,  w  szcze-
gólno

ś

ci zna: 

 

zasady  i  przepisy  BHP,  ochro-
ny  ppo

ż

.,  ochrony 

ś

rodowiska, 

ergonomii  obowi

ą

zuj

ą

ce  pod-

czas  przygotowywania  pieców, 
urz

ą

dze

ń

  pomocniczych  oraz 

aparatury 

kontrolno-pomiaro-

wej  do  przeprowadzenia  ob-
róbki cieplnej; 

 

zasady 

działania, 

budow

ę

obsług

ę

  pieców  i  urz

ą

dze

ń

  po-

mocniczych  do  obróbki  cie-
plnej; 

 

procedury  stanowiskowe  i  in-
strukcje  obsługi  pieców  oraz 
urz

ą

dze

ń

 do obróbki cieplnej; 

 

zasady kontroli sprawno

ś

ci tech-

nicznej  obsługiwanych  urz

ą

-

dze

ń

,  w  tym  aparatury  kontrol-

no-pomiarowej. 

Umiej

ę

tno

ś

ci – potrafi wykonywa

ć

 

niezbyt  proste  zadania  zwi

ą

zane 

z  przygotowaniem  pieców  i  urz

ą

-

dze

ń

  pomocniczych  według  in-

strukcji  zawartych  w  dokumentacji 
techniczno-eksploatacyjnej lub w za-
kładowych  instrukcjach  stanowi-
skowych,  umie  rozwi

ą

zywa

ć

  typo-

we  problemy  techniczne,  w szcze-
gólno

ś

ci potrafi: 

 

przestrzega

ć

  zasad i  przepisów 

BHP,  ochrony  ppo

ż

.,  ochrony 

ś

rodowiska,  ergonomii  podczas 

przygotowywania  pieców,  urz

ą

-

dze

ń

 pomocniczych oraz apara-

tury  kontrolno-pomiarowej  do 
przeprowadzenia  obróbki  ciepl-
nej; 

 

wykonywa

ć

  codzienn

ą

  obsług

ę

 

pieca  oraz  urz

ą

dze

ń

  pomocni-

czych, 

kontrol

ę

 

sprawno

ś

ci 

technicznej  przyrz

ą

dów  kontrol-

no-pomiarowych; 

 

formowa

ć

  wsad  i  wła

ś

ciwie 

załadowa

ć

  wsad  do  komory 

pieca; 

 

ustawia

ć

  warto

ś

ci  parametrów 

procesu  obróbki  cieplnej  zgod-
nie z instrukcj

ą

 technologiczn

ą

 

dokumentowa

ć

  obsług

ę

  tech-

niczn

ą

 urz

ą

dzenia.  

background image

12 

Wykonanie  zada

ń

  zawodowych  Z1,  Z4,  Z5,  Z7,  Z8  wymaga  posia-

dania kompetencji zawodowej Kz2. 

3.2. Wykonywanie  obróbki  cieplnej  wyrobów  z  metali 

i ich stopów zgodnie z technologi

ą

 Kz2 

Wiedza  –  zna  podstawowe  zasa-
dy,  procesy  i  poj

ę

cia  ogólne 

w zakresie 

technologii 

obróbki 

cieplnej  metali  i  ich  stopów, 
w szczególno

ś

ci zna: 

 

zasady  i  przepisy  BHP,  ochro-
ny  ppo

ż

.,  ochrony 

ś

rodowiska, 

ergonomii  obowi

ą

zuj

ą

ce  pod-

czas  wykonywania  procesów 
obróbki cieplnej wyrobów z me-
tali i ich stopów zgodnie z tech-
nologi

ą

 

podstawy metaloznawstwa i ob-
róbki cieplnej; 

 

technologi

ę

 obróbki cieplnej; 

 

obsług

ę

  urz

ą

dze

ń

  elektroener-

getycznych  i  cieplnych,  oraz 
aparatury kontrolno-pomiarowej; 

 

metody  kontroli  parametrów 
obróbki cieplnej; 

 

metody  kontroli  jako

ś

ci  obro-

bionych cieplnie wyrobów. 

 

Umiej

ę

tno

ś

ci  –  wykonuje  zabiegi 

obróbki  cieplnej  zgodnie  z  opraco-
wan

ą

  technologi

ą

,  nadzoruje  prze-

bieg  procesu  obróbki,  w  szczegól-
no

ś

ci potrafi: 

 

przestrzega

ć

  zasad  i  przepi-

sów  BHP,  ochrony  ppo

ż

., 

ochrony 

ś

rodowiska, ergonomii 

obowi

ą

zuj

ą

cych  podczas  wy-

konywania  procesów  obróbki 
cieplnej  wyrobów  z  metali  i  ich 
stopów zgodnie z technologi

ą

 

przestrzega

ć

  ustalonych  proce-

dur  technologicznych  obróbki 
cieplnej  oraz  kontrolowa

ć

  pa-

rametry pracy pieca i urz

ą

dze

ń

 

współpracuj

ą

cych; 

 

przeprowadza

ć

  kontrol

ę

  jako-

ś

ci  wykonanej  obróbki,  spraw-

dza

ć

 

poprawno

ść

 

działania 

przyrz

ą

dów  kontrolno-pomiaro-

wych; 

 

dokumentowa

ć

  przebieg  pro-

cesu  obróbki  cieplnej  i  kontroli 
jako

ś

ci  obrobionych  cieplnie 

wyrobów. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

13 

Wykonanie  wszystkich  zidentyfikowanych  w  standardzie  zada

ń

 

zawodowych wymaga posiadania kompetencji społecznych KzS. 

3.3. Kompetencje społeczne KzS: 

 

ponosi odpowiedzialno

ść

 za prawidłow

ą

 eksploatacj

ę

 pieców, zbior-

ników  i  o

ś

rodków  chłodz

ą

cych  (np.  wanien  hartowniczych),  sprz

ę

tu 

pomocniczego  oraz  przestrzeganie  wszystkich  procedur  technolo-
gicznych, 

 

dostosowuje  zachowanie  do  zmian  w 

ś

rodowisku  pracy  wynikaj

ą

-

cych  z  ró

ż

norodno

ś

ci  procesów  obróbki  cieplnej,  ró

ż

nej  konstrukcji 

pieców i urz

ą

dze

ń

 z nimi współpracuj

ą

cych, 

 

pracuje cz

ęś

ciowo samodzielnie i podejmuje współprac

ę

 w zorgani-

zowanych warunkach, 

 

potrafi  ocenia

ć

  swoje  działa  wykonywane  w  ramach  współpracy 

zespołowej  podczas  obróbki cieplnej  oraz  ponosi  odpowiedzialno

ść

 

za ich skutki. 

 
 
 
 
 
 

background image

14 

4. Profil kompetencji kluczowych 

Ocen

ę

 wa

ż

no

ś

ci kompetencji kluczowych dla zawodu operatora pie-

ców do obróbki cieplnej przedstawia rys. 1. 

Wykaz  kompetencji  kluczowych  opracowano  na  podstawie  wykazu 

stosowanego  w Mi

ę

dzynarodowym  Badaniu  Kompetencji  Osób  Doro-

słych − projekt PIAAC (OECD). 

 
 

1

2

3

4

5

Umiejętność obsługi komputera i wykorzystania Internetu

Umiejętności matematyczne

Umiejętność czytania ze zrozumieniem i pisania

Sprawność motoryczna

Planowanie i organizowanie pracy

Wywieranie wpływu/przywództwo

Komunikacja ustna

Współpraca w zespole

Rozwiązywanie problemów

Serie1

Zbędne

Mało ważne

Ważne

Istotne

Bardzo ważne

 

 

Rys. 1 Profil kompetencji kluczowych dla zawodu 812109 Operator pieców 

do obróbki cieplnej 

 
 
 

background image

15 

5. Słownik 

Zawód 

  zbiór  zada

ń

  (zespół  czynno

ś

ci)  wyodr

ę

bnionych  w  wyniku  społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami 
przez poszczególne osoby i wymagaj

ą

cych odpowiednich kwalifikacji 

i  kompetencji  (wiedzy,  umiej

ę

tno

ś

ci  oraz  kompetencji  społecznych) 

zdobytych  w  wyniku  kształcenia  lub  praktyki.  Wykonywanie  zawodu 
stanowi 

ź

ródło dochodów. 

Specjalno

ść

 

  jest  wynikiem  podziału  pracy  w  ramach  zawodu,  zawiera  cz

ęść

 

czynno

ś

ci  o podobnym  charakterze  (zwi

ą

zanych  z  wykonywan

ą

 

funkcj

ą

  lub  przedmiotem  pracy)  wymagaj

ą

cych  pogł

ę

bionej  lub  do-

datkowej  wiedzy  i  umiej

ę

tno

ś

ci  zdobytych  w  wyniku  dodatkowego 

szkolenia lub praktyki. 

Zadanie  
zawodowe 

  logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o  wyra

ź

nie okre-

ś

lonym  pocz

ą

tku  i  ko

ń

cu,  wyodr

ę

bniony  ze  wzgl

ę

du  na  rodzaj  lub 

sposób  wykonywania  czynno

ś

ci  zawodowych  powi

ą

zanych  jednym 

celem, ko

ń

cz

ą

cy si

ę

 produktem, usług

ą

 lub decyzj

ą

.  

Kompetencje 
zawodowe 

  wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

ć

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

ą

 trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

ę

tno

ś

ci oraz kompetencji społecznych. 

Wiedza 

  zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie 

uczenia si

ę

, odnosz

ą

cych si

ę

 do dziedziny uczenia si

ę

 lub działalno-

ś

ci zawodowej. 

Umiej

ę

tno

ś

ci 

  zdolno

ść

  wykonywania  zada

ń

  i  rozwi

ą

zywania  problemów  wła

ś

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

ę

 lub działalno

ś

ci zawodowej. 

Kompetencje 
społeczne 

  zdolno

ść

 autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w 

ż

yciu 

zawodowym  i  społecznym  oraz  kształtowania  własnego  rozwoju, 
z uwzgl

ę

dnieniem kontekstu etycznego.  

Kompetencje 
kluczowe 

  wiedza,  umiej

ę

tno

ś

ci  i  postawy  odpowiednie  do  sytuacji,  niezb

ę

dne 

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem, 
integracji społecznej i zatrudnienia. 

Standard 
kompetencji 
zawodowych 

  norma opisuj

ą

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania 

zada

ń

  zawodowych  wchodz

ą

cych  w  skład  zawodu,  akceptowana 

przez  przedstawicieli  organizacji  zawodowych  i  bran

ż

owych,  praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych. 

Kwalifikacja  
 

  zestaw efektów uczenia si

ę

 (zasób wiedzy, umiej

ę

tno

ś

ci oraz kompe-

tencji  społecznych),  których  osi

ą

gni

ę

cie  zostało  formalnie  potwier-

dzone przez uprawnion

ą

 instytucj

ę

.  

Europejska 
Rama  
Kwalifikacji  

  przyj

ę

ta  w  Unii  Europejskiej  struktura  i  opis  poziomów  kwalifikacji, 

umo

ż

liwiaj

ą

cy  porównywanie  kwalifikacji  uzyskiwanych  w  ró

ż

nych 

krajach.  W  Europejskiej  Ramie  Kwalifikacji  wyró

ż

niono  8  poziomów 

kwalifikacji  opisywanych  za  pomoc

ą

  efektów  uczenia  si

ę

;  stanowi

ą

 

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji. 

Polska Rama 
Kwalifikacji 

  opis  hierarchii  poziomów  kwalifikacji  wpisywanych  do  zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce. 

Krajowy 
System 
Kwalifikacji 

  ogół  rozwi

ą

za

ń

  słu

żą

cych  ustanawianiu  i  nadawaniu  kwalifikacji 

(potwierdzaniu efektów uczenia si

ę

) oraz zapewnianiu ich jako

ś

ci.