background image

Star system, czyli filmowy Olimp – gwiazdy, mity, rynek 
 
Star system – czyli metoda kreowania, promowania i odkrywania gwiazd w klasycznym Hollywood – 

znamy to już z  kina niemego, więc nie będę raz jeszcze wszystkiego omawiał. Generalnie u progu 
epoki 

klasycznej w samym systemie niewiele się zmienia. Wytwórnie wciąż mają znaczną kontrole 

nad swoimi gwiazdami. Są one takimi ich wizytówkami. Każdy duża wytwórnia ma swoja gromadkę 
gwiazd  – 

aktorke  komediowa,  uwodzicielkę,  femme  fatale,  amanta,  gangstera  etc. Za to epoka 

dźwiękowa dość znacznie zmienia panteon gwiazd. 
 

I  tak  kończą  się  hollywoodzkie  kariery  Johna  Gilberta  (zbytnia  teatralnośc,  dośc  wysoki  głos,  nie 

pasujący do amanta), Poli Negri (polski akcent), Mary Pickford – także nie bardzo odnajduje się w 

kinie  dźwiękowym  –  nie  chciała  zerwać  z  wizerunkiem  kobiety-dziecka.  No  i  oczywiście  Gloria 
Swanson  

. Z kretesem przepadło także większość slapstickowych komików – Harold Lloyd, Buster 

Keaton, Charcie Chaplin – to inna bajka – 

dobrze ją znamy. 

 
Za to 

część  dawnych  gwiazd    lat  20.  jak  na  przykład  Greta  świetnie  odnalazło  się  w  nowej  epoce 

dźwięku (Garbo mówi), Greta, podobnie jak szereg innych aktorek – emigrantek uczynila ze swojego 
nieco obcego akcentu atut- Gralo kobiety egzotyczne, uwodzicielki, st

ało się to częścią jej emploi. 

Tak  samo  świetnie  w  kino  dźwiękowe  weszła  Joan  Crawford  –  stała  się  jedna  z  najcenniejszych 

gwiazd  MGM  w  latach  30.  Później  przeszła  do  Warner  Bros.  i  rywalizowała  z  Bette  Davis  – 
legendarny konflikt. 
 

W  epokę  dźwiękowa  cudownie  weszła  Marlena.  W  Niemczech  Grala  w  filmach  niemych,  dość 

słabych. Potem zagrała w pierwszym dźwiękowym filmie niemieckim – Błękitnym Aniele, a po nim 

od razu wyemigowała do Hollywood, gdzie stała się obok Grety największą gwiazda melodramatów w 
latach 

30s. Ona także swoje emploi opierala na wizerunku „tej obcej”, „egzotycznej”. 

 

Jeszcze przed wprowadzeniem w życie Kodeksu Produkcyjnego w 1934 wielką gwiazdą stała się Mae 
West – 

jej dwuznaczne filmy były bardzo pikantne. Debiutowała na ekranie w 1932 w wieku 38 lat. 

Jej kariera była krotka ale bardzo zauważalna 
 
Jean Harlow – „Platynowa blondynka” – 

zmarła w wieku 26 lat, ale była mega ikoną, dziewczyny 

farbowały się na blond. 
 
Bette Davis – 

przez  prawie  całą  karierę  związana  tylko  z  Warner  Bros  –  aż  do  1949.  Głównie 

melodramaty, nie bała się grac kobiet złych, brzydkich, mściwych i starszych. Dwa Oscary, najlepsze 

filmy z Williamem Wylerem. Procesowała się z wytwórnią (1935), ale niestety przegrała i musiała się 

podporządkować, za to przetarła szlak Oliwii de Havilland, która 10 lat później wygrała proces. 
 
Barbra Stanwick –

też popularność od początku lat 30s 

 
Jean Arthur – 

grała „dziewczyny z sąsiedztwa” u Franka Capry 

 
Panowie: Przede wszystkim Clark Gable –  amant, Spencer Tracy, Henry Fonda  –  aktorzy  od 

wszystkiego,  głownie  dramaty.  Gary  Cooper,  i Jimmy Stewart ->  uroczy  panowie,  chłopcy  z 

sąsiedztwa - > Frank Capra 
Cary Grant – od lat 30 do 60 caly czas na topie. 
William Powell i Myrna Loy – duet komediowy 
Ginger Rogers i Fred Astaire -> duet tanczno-musicalowy 
Sonja Henje – 

łyżwiarka – aktorka 

Esther Williams – 

pływaczka – aktorka 

Olivia  de  Havilland  (1  lipca  skończy  98  lat  i  ma  się  świetnie) I Errol Flyyn –  duet w filmach 
przygodowych – romansach 
Claudette Colbert – 

głównie komedie. 

Bracia Marx – komedie, bardzo pecyficzne. 

background image

 
 

W  czasie  wojny  następuje  mała  rotacja.  MGM  traci  Gretę  Garbo,  zmienia  się  także  troche  typ 

gwiazdy,  już  nie  taka  posągowa  marmurowa,  obca,  egoztyczna,  ale  raczej  dziewczyny  z  Ameryki, 

swojskie, piękne, seksowne, bliższe ludizom. 
 

Wielka dominacja Katharine Hepburn (która popularna była już w II Polowie lat 30s, ale lata 40s to jej 
mega kariera – 

zwłaszcza duety ze Spencerem Trącym. 

Oliwia de H. także wielka popularnośc w latach 40s – zwłaszcza II połowa, kiedy wygrywa proces z 
wy

twornia i może sama wybierać role – 2 Oscary, za 1946 i 1949. Jej siostra, Joan Fontanie, też mega 

gwiazda, ale w I polowe lat 40s. 
 
John Wayne -

> wielka popularnośc od Dyliżansu (1939), westerny, przygodowe etc. 

 
Greer Garson, Judy Garland – 

także MGM 

Lat

a 40s, wciąż wielka popularność Bette Davis i Joan Craword. 

 
 
Rita Hayworth, Bette Grable, Hedy Lamarr, Dorothy Lamour -> bardzo seksowne 
Jane Wyman i Donna Reed – 

och, graly takie poczciwe żony, matki I wzorowe kobiety. 

 
 

Od  Casablanki  zaczyna  się  wielka  kariera Ingrid Bergman –  aż  do  końca  lat  40  w  USA,  mega 

populranośc, potem we Wloszech. 

Lata 40s wspaniały duet  w klimacie noir – Lauren Bacall i Humphrey Bogart <3 
 
Lata 50s – Grace Kelly, Marilyn Monroe, Audrey Hepburn, Elizabeth Taylor -> królowe <3 
 
Monty Clift, James Dean, Marlon Brando –  tzw. 

“książęta  Actor;s  Studio”  –  nowy typ aktorstwa. 

Jimmy Stewart dzięki filmom Hitchcocka wciąż na topie. Henry Fonda także – cała lata 40, 5o i 60s. 

Marlena wraz z końcem lat 50, zmienia medium, z kina na estradę (i az do 1975 występuje i śpiewa).  
William Holden, Ray Milland – 

mega popularni całe lata 50s 

Kirk Douglas (żyje i ma prawie 100 lat) – także po wojnie staje się mega gwiazdą 
 
 
 

Hollywood  odwiedzaly  tez  gościennie  inne  wielkie  gwiazdy:  Laurencje  Olivier  i  Vivien Leigh (w 

USA zdobyła status gwiazdy), Anna Magnani (50s) i Alida Valli oraz Burt Lancaster (40s) z Włoch.  

Och,  tych  gwiazd  było  znacznie  więcej, to  tylko  te najjaśniejsze!  Niemal  każda  gwiazda  budowala 

swoja  legendę,  niektóre  stały  się  wręcz  mityczne, jak Marlena, Greta, Marilyn, Monty, Jean 

Harlow….ale  żeby  to  wszystko  opisać  trzeba  by  jeszcze  milion  stron.  Warto  wiedziec,  ze  wraz  z 

końcem lat 50 Star system słabł, a lata 60 i kontrkultura niemal całkowicie go zmyła – w tej formie 
formalnej. Bo ta

k naprawdę cały czas istniej kult gwiazd i w tej materii aż tak wiele się nie zmieniło.