1 
 

Przedmiot: Zagrożenia w środowisku pracy 

Temat: 

Metody 

identyfikacji 

zagrożeń 

wynikających  

z  użytkowania  maszyn,  urządzeń  mechanicznych,  elektrycznych,  
i użytkowania aparatury chemicznej. 

 

Jak identyfikuje się zagrożenia ?  

Identyfikacji zagrożeń dokonuje się na podstawie analizy zebranych informacji, podczas 
której zespół oceniający powinien udzielić odpowiedzi na pytania:  

-jakie  czynniki  szkodliwe,  niebezpieczne  i  uciążliwe,  które  mogą  stanowić  źródło 
zagrożenia występują na analizowanym stanowisku? 

-kto jest narażony na oddziaływanie tych czynników? 

 

Przed  przystąpieniem  do  identyfikacji  zagrożeń  zalecane  jest  określenie  sposobu 
postępowania,  umożliwiającego  systematyczną  analizę  zebranych  informacji  w  celu 
określenia, jakie zagrożenia występują na stanowisku pracy.   

 

Do  identyfikacji  zagrożeń  na  stanowiskach  pracy  nie  należy  stosować  metod 
skomplikowanych.  

Metodę identyfikacji zagrożeń może ustalić zespół oceniający ryzyko zawodowe, biorąc 
pod uwagę: 

cel analizy, 

obiekt analizy, 

dostępne informacje, 

dostępne zasoby, 

czas analizy. 

 

Zagrożenia  można  zidentyfikować  na  podstawie  analizy  informacji  zebranych  według 
schematu określonego powyżej. 

Do identyfikacji można wykorzystać: 

-metody z wykorzystaniem list kontrolnych, 

2 
 

-wykazy  czynników  szkodliwych  i/lub  niebezpiecznych  (obowiązujące  przepisy  oraz 
normy), 

-dotychczasową wiedzę na temat zagrożeń występujących na analizowanym stanowisku, 

-inne  bardziej  zaawansowane  metody  identyfikacji,  np.  ekspertyzy  i  opinie  ekspertów 
spoza organizacji. 

Zawsze  jest  celowym,  sprawdzenie  czy  wszystkie  zagrożenia  zostały  poprawnie 
zidentyfikowane  i  czy  zebrane  informacje  (wyniki  pomiarów,  obliczenia  wartości 
wielkości opisujących występujące zagrożenia) są wystarczające do oceny ryzyka. 

Wykorzystuje  się  tu  najczęściej  listy  kontrolne,  w  których  wymienione  są  podstawowe 
czynniki szkodliwe, niebezpieczne i uciążliwe mogące wystąpić na stanowisku pracy.  

 

Listy  takie  powinny  mieć  charakter  otwarty  i  umożliwiać  dopisywanie  nowych,  nie 
uwzględnionych  w  nich  wcześniej  zagrożeń.  Na  liście  zaznacza  się  te  czynniki,  które 
występują na analizowanym stanowisku i dopisuje czynniki nowe.  

 

Wynikiem identyfikacji zagrożeń może być:  

-pełne zidentyfikowanie występujących na stanowisku pracy zagrożeń; 

-wskazanie  tych  zagrożeń  i/lub  obszarów,  dla  których  osoby  wyznaczone  do  oceny 
ryzyka  zawodowego  mogą  ją  przeprowadzić  na  podstawie  zebranych  informacji 
samodzielnie oraz tych zagrożeń i/lub obszarów, dla których ryzyko zawodowe może być 
ocenione po uzyskaniu dodatkowych informacji lub z pomocą dodatkowych ekspertów. 
Dla tych zagrożeń przygotowuje się plan dalszych działań w celu dokonania oceny. 

 

Temat:  Retrospektywna  analiza  zagrożeń  występujących  w  procesach 
pracy 

 

Przyjmując za kryterium czas, możemy wyróżnić analizę retrospektywną. 

 

Analiza  retrospektywna  zwana  inaczej  wstępną,  zawiera  ocenę  wyników  działań 
podejmowanych  w  przeszłości.  Poznany  stan  jest  podstawą  do  podjęcia  zamierzeń 
bieżących i przyszłościowych. 

 

3 
 

Metoda ta jest wykorzystywana min. w badaniu wypadków przy pracy, identyfikowaniu 
przyczyn i okoliczności wypadków.  Jest ona jednym ze sposobów badania stosowanym  
w najbardziej rozpowszechnionej metodzie w wypadkoznawstwie pozwalającej na ocenę 
poziomu jakości bezpieczeństwa pracy oraz wielkości natężenia ryzyka zagrożeń –TOL 
(metoda ustalania przyczyn technicznych, organizacyjnych i ludzkich). 

 W metodzie tej badania możemy przeprowadzić na dwa sposoby, tj.:  

a)  prospektywny  –  przewidywalny  –  analiza  okoliczności  powstawania  zagrożeń 
wypadkowych w pracy (łac. Ex ante), czyli analiza procesu pracy pod kątem możliwości 
wystąpienia ryzyka wypadkowego,  

b) retrospektywny – odtwarzający – analiza okoliczności i przyczyn (łac. ex post).  

 

Podejście  retrospektywne  pozwala  nawet  osobom  o  małym  doświadczeniu  i  wiedzy  
z zakresu wypadków przy pracy przeprowadzić jego analizę.  Graficzne przedstawienie 
w  postaci  schematu  łańcucha  przyczyn  wypadku  może  być  pomocne  przy 
porządkowaniu  określenia  głównych  bezpośrednich  przyczyn  wypadku.  Ze  schematu 
jednocześnie  wynika,  że  każde  zagrożenie  bezpośrednie,  które  przyczyniło  się  do 
zaistnienia wypadku, powstaje w wyniku określonych przyczyn pośrednich.