background image

W
Y

K

Ł

A

D

 2

P

o

c

ie

 r

o

z

w

o

ju

, o

n

to

g

e

n

e

za
 c

z

ło

w

ie

k

a

p

rz

e

ja

w

y

 i 

c

e

le

 r

o

z

w

o

ju

C

zy
n

n

ik

i r

o

zw
o

ju

 -

o

g

ó

ln

a

 k

la

s

y

fik

a

c

ja

d

e

te

rm

in

a

n

ty

s

ty

m

u

la

to

ry

m

o

d

y

fik

a

to

ry

P

o

c


te

k

 Ŝy
c

ia

k

o

n

te

k

s

t h

is

to

ry

c

z

n

y

u

k

ła

d

 r

o

z

ro

d

c

z

y

 i 

g

a

m

e

to

g

e

n

e

z

a

z

a

p

ło

d

n

ie

n

ie

k

o

n

tr

o

la

 p

o

c

z

ę

ć

T

e

c

h

n

ik

i w

s

p

o

m

a

g

a

n

e

g

o

 r

o

zr

o

d

u

 (A

R

T

)

o

g

ó

ln

a

 c

h

a

ra

k

te

ry

s

ty

k

a

 te

c

h

n

ik

 A

R

T

k

o

rz

y

ś

c

i i

 n

ie

b

e

z

p

ie

c

z

e

ń

s

tw

a

 s

to

s

o

w

a

n

ia

 A

R

T

N

a

P

ro

T

e

c

h

n

o

lo

g

ia

P

O

D

S

T

A

W
Y

 O

N

T

O

G

E

N

E

Z

Y

 C

Z

Ł

O

W
IE

K

A

R

o

z

w

ó

o

n

to

g

e

n

e

ty

c

z

n

y


z

e

s

p

ó

ł 

u

p

o

rz

ą

d

k

o

w

a

n

y

c

h

 

p

ro

c

e

s

ó

w

k

re

 

p

ro

w

a

d

z

ą

 

d

o

 

w

y

k

s

z

ta

łc

e

n

ia

 

s

 

b

u

d

o

w

y

 

c

ia

ła

 


d

z

k

d

o

jr

z

e

w

a

n

iu

 

s

tr

u

k

tu

w

e

w

n

ę

tr

z

n

y

c

h

 –

d

o

 d

o

s

k

o

n

a

le

n

ia

 s

 o

rg

a

n

iz

m

u

 p

o

d

 w

z

g

d

e

m

 

fu

n

k

c

jo

n

a

ln

y

m

 (

z

w

k

s

z

e

n

ia

 z

d

o

ln

o

ś

c

i p

rz

y

s

to

s

o

w

a

w

c

z

y

c

h

). 

R

. b

io

lo

g

ic

z

n

y

: s

o

m

a

ty

c

z

n

y

, m

o

to

ry

c

z

n

y

R

. p

s

y

c

h

ic

z

n

y

: e

m

o

c

jo

n

a

ln

y

, i

n

te

le

k

tu

a

ln

y

, s

p

o

łe

c

z

n

y

 i 

in

R

. d

u

c

h

o

w

y

C

e

l r

o

z

w

o

ju

:

b

io

lo

g

ic

z

n

e

g

o

: o

s

g

n

c

ie

 z

d

o

ln

o

ś

c

i d

o

 z

ro

d

z

e

n

ia

 p

o

to

m

s

tw

a

i z

a

p

e

w

n

ie

n

ia

 m

u

 o

p

ie

k

i (

k

o

n

ty

n

u

a

c

ja

 li

n

ii 

Ŝy
c

ia

)

p

s

y

c

h

ic

z

n

e

g

o

: o

d

k

ry

c

ie

 w

ła

s

n

e

g

o

 p

o

te

n

c

ja

łu

 i 

je

g

o

 r

e

a

liz

a

c

ja

w

 k

o

n

k

re

tn

y

c

h

 w

a

ru

n

k

a

c

h

 (

zn
a

le

zi

e

n

ie

 w

ła

s

n

e

g

o

 m

ie

js

c

a

w

 ś

w

ie

c

ie

)

d

u

c

h

o

w

e

g

o

: z

b

u

d

o

w

a

n

ie

 o

s

o

b

o

w

e

j r

e

la

c

ji 

z

 B

o

g

ie

m

 (

zb
a

w

ie

n

ie

)

background image

C

Z

Y

N

N

IK

I W

P

Ł

Y

W

A

J

Ą

C

E

 N

A

 P

R

Z

E

B

IE

G

 R

O

Z

W

O

J

U

D

e

te

rm

in

a

n

ty

-

g

e

n

o

typ
 za
ro

d

ka

-

e

fe

k

ty 

e

p

ig

e

n

e

tyczn

e

(p

tn

o

 g

e

n

o

m

o

w

e

)

S

ty

m

u

la

to

ry

„czyn

n

ik

i m

a

tcz
yn
e

” –

ś

ro

d

o

w

is

ko
 m

e

ta

b

o

liczn
e

o

rg

a

n

iz

m

u

 m

a

tk

i

M

o

d

y

fik

a

to

ry

czyn

n

ik

i ś

ro

d

o

w

is

ka
 ze
w

n

ę

tr

zn
e

g

o

-

p

s

ych

o

s

p

o

łe

czn

e

-

g

e

o

g

ra

fic

zn
o

-kl

im

a

tyczn

e

-

cyw

iliza
cy
jn

o

-ku
ltu

ro

w

e

Ź

d

ło

: W
o

la

ń

s

k

i

R

o

z

w

ó

j b

io

lo

g

ic

z

n

y

 c

z

ło

w

ie

k

a

. P

W
N

 2

0

0

6

C

Z

Y

N

N

IK

I W

P

Ł

Y

W

A

J

Ą

C

E

 N

A

 P

R

Z

E

B

IE

G

 R

O

Z

W

O

J

U

background image

H

ip

o

k

ra

te

(4

8

0

-3

8

0

 p

.n

.e

.)

 -

z

a

ro

d

e

p

o

w

s

ta

je

 w

 w

yn
iku
 w

y

m

ie

s

z

a

n

ia

 s

 

n

a

s

ie

n

ia

o

jco
w

sk
ie

g

o

 z

 m

a

tcz
yn
y

m

. N

a

si

e

n

ia

 p

o

w

st

a

 w

 p

o

st

a

c

w

yci
ą

g

ó

w

 z

 tka
n

e

c

ia

ła

, a

 sz
cz
e

g

ó

ln

ie

 m

ó

z

g

u

.

A

rys
to

te

le

(3

8

4

-3

2

2

 p

.n

.e

.)

 -

z

a

ro

d

e

p

o

w

s

ta

je

 z

 k

rw

i w

y

d

a

la

n

e

j w

 c

z

a

s

ie

 

m

e

n

s

tr

u

a

c

ji.

 M

a

tka
 d

o

st

a

rcz
a

 n

ie

z

o

rg

a

n

iz

o

w

a

n

ą

 m

a

te

rię

n

a

to

m

ia

s

t o

jc

ie

w

ła

śc
iw

ą

 „f

o

rm

ę

” k

ie

ru


 r

o

z

w

o

je

m

K

a

rte

z

ju

sz
, 1

6

7

7

 „

T

ra

k

ta

t o

 cz
ło

w

ie

ku
 i 

p

o

w

s

ta

w

a

n

iu

 z

a

ro

d

k

a

.”

 -

p

o

cz
ą

tk

ie

m

 

n

o

w

e

g

o

 o

so
b

n

ika
 je

st

 „

s

k

o

m

p

lik

o

w

a

n

a

 m

ie

s

z

a

n

in

a

 d

w

ó

c

h

 

p

ły

n

ó

w

, s

ta

n

o

w

c

ych

 w

z

a

je

m

n

ie

 d

la

 s

ie

b

ie

 z

a

cz
yn
.”

H

a

rve
y

, 1

6

6

1

 -

„E

x

 o

vo
o

m

n

ia

.”

D

e

 G

ra

ff,

 1

6

7

2

 -

w

 ja

jn

iku
 ko
b

ie

ty

 z

n

a

jd

u

 si

ę

 p

ę

ch
e

rz

yki
. J

a

ja

 s

ą

 

z

a

p

ła

d

n

ia

n

e

 p

rz

e

z

 o

p

a

ry

u

w

a

ln

ia

n

e

 z

 n

a

si

e

n

ia

 („

a

u

ra

 se
m

in

a

lis

”)

.

V

a

n

H

a

m
i L

e

e

u

ve
n

h

o

e

k

, 1

6

7

7

 –

w

 m

ę

s

ki

m

 n

a

s

ie

n

iu

 w

ys

p

u

je

 m

n

ó

st

w

o

d

ro

b

n

y

ch
 Ŝ

yw
yc
h

 tw

o

w

 –

a

n

im

a

lcu
li.

 
ko
n

ce
p

c

je

 p

re

fo

rm

is

ty

c

z

n

e

P

o

c


te

k

 Ŝy
c

ia

 –

K

o

n

te

k

s

t h

is

to

ry

c

zn
y

L

u

d

z

k

i p

le

m

n

ik

 w

e

d

łu

g

 k

o

n

c

e

p

c

ji 

p

re

fo

rm

is

w

(r

yc

. N

ic

h

o

la

s

a

H

a

rts

o

e

k

e

ra

z

 1

6

9

4

).

z

a

: H

o

p

k

in

s

, 2

0

0

5

 (

p

rz

e

d

ru

k

 z

 J

. N

e

e

d

h

a

m

, 1

9

5

9

. A
H

is

to

ry

o

f

E

m

b

ry

o

lo

g

y

. N

.Y

.)

sp
ó

r „

o

w

is

w

” i

 „

a

n

im

a

lku
lis

w

”:


„a

n

im

a

lku
liśc
i” 

-

w

 p

le

m

n

ika
ch
 z

n

a

jd

u

 si

ę

 ju

Ŝ

 

u

fo

rm

o

w

a

n

e

 m

a

łe

 h

o

m

o

n

k

u

lu

sy
w

sz
yst
k

ich
 p

rz

ysz

łych

 

p

o

ko
le

ń


„o

w

iści
” -

w

 k

o

m

ó

rce
 ja

jo

w

e

j z

a

w

a

rte

 są
 w

sz
ys
tk

ie

 

p

rz

ysz

łe

 p

o

ko
le

n

ia

 lu

d

z

i

W
n

io

se
k:

 ca
ła

 lu

d

z

ka
 r

a

s

a

 is

tn

ia

ła

 w

 ja

jn

ika
ch
 E

w

y;

 

K

o

n

te

k

s

t h

is

to

ry

c

zn
y

K

e

rkr

in

g

, 1

6

9

2

 –

ko
b

ie

ta

 w

yd
a

la

 ja

jo

 p

o

d

cz
a

s

 m

ie

si

ą

cz
k

lu

b

 k

ie

d

je

st

 w

śc
ie

kl

e

 z

ła

.

X

V

III

 w

. –

d

o

m

in

u

c

a

 r

o

la

 m

a

tk

i w

 fo

rm

o

w

a

n

iu

 z

a

ro

d

ka

S

a

d

n

ik

i n

a

s

ie

n

ia

 o

d

p

o

w

ia

d

a

 je

d

yn
ie

 z

a

 

m

o

d

e

lo

w

a

n

ie

 z

a

ro

d

ka
 i 

p

o

d

o

b

ie

ń

st

w

o

 d

o

 o

jca
.

background image

X

V

I-

w

ie

c

z

n

e

 w

y

o

b

ra

Ŝ

e

n

ia

 r

o

z

w

o

ju

 c

z

ło

w

ie

k

a

w

e

d

łu

g

 k

o

n

c

e

p

c

ji 

e

p

ig

e

n

e

z

y

A

ry

s

to

te

le

s

a

.

z

a

: H

o

p

k

in

s

, 2

0

0

5

 (

p

rz

e

d

ru

k

 z

 J

. N

e

e

d

h

a

m

, 1

9

5

9

. A
H

is

to

ry

o

f

E

m

b

ry

o

lo

g

y

.)

K

o

n

te

k

s

t h

is

to

ry

c

zn
y

W
o

lff

(1

7

5

9

) -

O

rg

a

n

c

ia

ła

 n

ie

 is

tn

ie

w

 m

o

m

e

n

ci

e

 z

a

p

ło

d

n

ie

n

ia

, l

e

cz
 p

o

w

st

a

 

st

o

p

n

io

w

o

 z

 n

ie

z

Ŝ

n

ico
w

a

n

e

g

o

 m

a

te

ria

łu

 

(e

p

ig

e

n

e

z

a

).

X

V

III

X

IX
w

. –

o

s

ta

te

cz
n

e

 o

d

rz

u

ce
n

ie

 

p

re

fo

rm

iz

m

u

, p

o

w

t i

 r

o

z

w

ó

j ko
n

ce
p

c

ji 

e

p

ig

e

n

e

z

y

.

1

8

2

7

 –

o

d

kr

y

ci

e

 ko
m

ó

rk

i j

a

jo

w

e

j w

 

p

ę

ch
e

rz

yku

 G

ra

ffa

(V

o

n

 B

a

e

r)

1

8

7

5

 –

o

p

is

 p

rz

e

b

ie

g

u

 z

a

p

ło

d

n

ie

n

ia

1

8

7

3

-8

2

 –

o

p

is

 ka
rio

ki

n

e

z

y;

 o

d

kr

yc
ie

 m

e

jo

z

y

D

o

 p

o

cz
. X

X

 w

. p

o

w

sz
e

ch
n

e

 u

z

n

a

n

ie

 

o

w

u

la

c

y

jn

e

j t

e

o

rii

 m

e

n

st

ru

a

c

ji

1

9

2

4

 i 

1

9

2

9

 –

o

w

u

la

c

ja

 z

a

ch
o

d

z

i w

 p

o

ło

w

ie

 

cykl

u

 m

ie

s

cz
ko
w

e

g

o

 (O

g

in

o

, K

n

a

u

ss
)

M

IT

O

Z

A

M

E

J

O

Z

A

K

a

ri

o

k

in

e

za
 -

p

o

w

n

a

n

ie


o

rg

a

n

iz

a

c

ja

 c

h

ro

m

o

s

o

m

ó

w

 w

 

p

ro

fa

z

ie


lic

z

b

a

 p

o

d

z

ia

łó

w


lic

z

b

a

 c

h

ro

m

o

s

o

m

ó

w

 w

 k

o

m

ó

rk

a

c

h

 

p

o

to

m

n

y

c

h


z

a

w

a

rt

o

ś

ć

 D

N

A

 w

 k

o

m

ó

rk

a

c

h

 

p

o

to

m

n

y

c

h


in

te

g

ra

ln

o

ś

ć

 in

fo

rm

a

c

ji 

g

e

n

e

ty

c

z

n

e

p

rz

e

d

 i 

p

o

 p

o

d

z

ia

le

G

a

m

e

ty

 p

o

w

s

ta

 p

o

 m

e

jo

z

ie

O

d

m

ie

n

n

a

 r

o

la

 p

le

m

n

ika
 i 

ja

ja

w

 p

ro

ce
si

e

 z

a

p

ło

d

n

ie

n

ia

 

d

e

te

rm

in

u

je

 r

ó

Ŝ

n

ice

w

 ic

h

 p

o

w

st

a

w

a

n

iu

background image

M

ę

s

k

i u

k

ła

d

 r

o

z

ro

d

c

z

y

:


w

y

p

ro

d

u

k

o

w

a

n

ie

 p

le

m

n

ik

ó

w

k

a

n

a

lik

i n

a

s

ie

n

io

tw

ó

rc

z

e

d

e

r

G

a

m

e

to

g

e

n

e

za
-

s

p

e

rm

a

to

g

e

n

e

za



m

a

g

a

z

y

n

o

w

a

n

ie

 p

le

m

n

ik

ó

w

p

rz

e

w

o

d

y

 n

a

d

rz

a


p

rz

e

n

ie

s

ie

n

ie

 p

le

m

n

ik

ó

w

d

o

 u

a

d

u

 r

o

z

ro

d

cz
e

g

o

 ko
b

ie

ty

c

z

ło

n

e

k

z

b

u

d

o

w

a

n

y

 z

:

-

c

ia

ł j

a

m

is

ty

c

h

 

-

c

ia

ła

 g

ą

b

c

z

a

s

te

g

o

g

ru

c

z

o

ły

 d

o

d

a

tk

o

w

e

 

p

ły

n

 n

a

s

ie

n

n

y


w

y

k

s

z

ta

łc

e

n

ie

 m

ę

s

k

ic

h

 c

e

c

h

b

u

d

o

w

ci

a

ła

 i 

z

a

ch
o

w

a

n

ia

tk

a

n

k

a

 ją

d

ra

 

p

ro

d

u

k

u

c

a

 s

te

ry

d

y

-

a

n

d

ro

g

e

n

y

Ź

d

ło

: C

z

y

b

a

, M

o

n

te

lla

, 1

9

9

4

S

p

e

rm

a

to

g

e

n

e

za

m

e

jo

z

a

 I

S

p

e

rm

a

to

c

y

ty

 I 

rz

ę

d

u

S

p

e

rm

a

to

c

y

ty

II 

rz

ę

d

u

S

p

e

rm

a

to

g

o

n

ia

S

p

e

rm

a

-

ty

d

y

m

e

jo

z

a

 II

-

S

p

e

rm

a

tyd
o

g

e

n

e

z

a

(o

k.

 5

1

 d

n

i)

Ŝ

n

ic

o

w

a

n

ie

-

S

p

e

rm

io

g

e

n

e

z

a

(o

k

. 2

3

 d

n

i)

background image

S

p

e

rm

io

g

e

n

e

za
:

c

z

ę

ś

ć

 g

łó

w

n

a

w

it

k

i

w

s

ta

w

k

a

s

z

y

jk

a

g

ło

w

a

F

a

z

y

 d

o

jr

z

e

w

a

n

ia

 

w

c

z

e

s

n

a

 i 

p

o

ś

re

d

n

ia

 

F

a

z

a

a

k

ro

s

o

m

u

F

a

z

a

 G

o

lg

ie

g

o

s

p

e

rm

a

ty

d

a

c

z

ę

ś

ć

k

o

ń

c

o

w

a

 

w

y

tw

o

rz

e

n

ie

 a

k

ro

s

o

m

u

w

y

tw

o

rz

e

n

ie

 s

z

y

jk

i,

w

s

ta

w

k

i (

m

ito

c

h

o

n

d

ria

)

o

ra

z

 w

it

k

i

u

tr

a

ta

 w

k

s

z

o

ś

c

c

y

to

p

la

z

m

y

k

o

n

d

e

n

s

a

c

ja

 ją

d

ra

 

Strefa

przykanalikowa

Strefa

podstawna

P

ó

ź

n

a

s

p

e

rm

io

g

e

n

e

z

a

S

p

e

rm

a

to

c

y

t

I r

z

ę

d

u

S

p

e

rm

a

ty

d

a

j. 

k

o

m

ó

rk

i

S

e

rt

o

lie

g

o

S

p

e

rm

a

to

g

o

n

ia

B

ło

n

a

 w

ła

s

n

a

S

p

e

rm

a

to

c

y

t

II 

rz

ę

d

u

Ś

w

ia

tło

k

a

n

a

lik

a

n

a

s

ie

n

n

e

g

o

S

p

e

rm

a

to

g

e

n

e

za

L

o

ka
liz

a

c

ja

 e

ta

p

ó

w

 

p

ro

ce
su
 w

 ka
n

a

liku
 

n

a

si

e

n

n

y

m

P

ro

d

u

k

c

ja

 p

le

m

n

ik

ó

w

 

z

a

c

h

o

d

z

i a

c

y

k

lic

z

n

ie

 

o

d

 o

k

re

s

u

 d

o

jr

z

e

w

a

n

ia

 

d

o

 s

ta

ro

ś

c

i!

N

a

d

rz

e



m

a

g

a

z

y

n

o

w

a

n

ie

 p

le

m

n

ik

ó

w



u

z

d

a

tn

ia

n

ie

 p

le

m

n

ik

ó

w

 d

o

z

a

p

ło

d

n

ie

n

ia

-

u

z

ys

k

a

n

ie

 r

u

c

h

liw

o

ś

c

-

k

o

n

d

e

n

s

a

c

ja

 c

h

ro

m

a

ty

n

y

-

z

m

ia

n

y

 s

k

ła

d

u

 b

ło

n

y

 k

o

m

.


ro

z

p

o

z

n

a

n

ie

 o

s

ło

n

y

p

rz

e

jr

z

ys

te

j

background image

ś

e

ń

s

k

i u

k

ła

d

 r

o

z

ro

d

c

z

y

:


w

y

p

ro

d

u

k

o

w

a

n

ie

 k

o

m

. j

a

jo

w

y

c

h

(

ja

jn

ik

i

)

G

a

m

e

to

g

e

n

e

za
-

o

w

o

g

e

n

e

za


z

a

p

e

w

n

ie

n

ie

 w

a

ru

n

k

ó

w

 d

o

z

a

p

ło

d

n

ie

n

ia

(

p

o

c

h

w

a

, m

a

c

ic

a

, j

a

jo

w

o

d

y

p

rz

y

c

ie

 i 

k

ie

ro

w

a

n

ie

 r

u

c

h

u

p

le

m

n

ik

ó

w

; t

ra

n

s

p

o

rt 

k

o

m

. j

a

jo

w

e

j)

 


z

a

p

e

w

n

ie

n

ie

 w

a

ru

n

k

ó

w

 r

o

z

w

o

ju

d

z

ie

c

k

a

w

 p

o

cz
ą

tko
w

ych

e

ta

p

a

ch
 Ŝ

yc
ia

(

m

a

c

ic

a

w

ys

ła

n

a

 

b

ło

n

ą

 ś

lu

z

o

w

ą

 (



ło

Ŝ

y

s

k

o

z

a

p

e

w

n

ia

 z

a

g

n

ie

Ŝ

d

Ŝ

e

n

ie

i r

o

z

w

ó

j z

a

ro

d

k

a

)


w

y

d

a

n

ie

 d

z

ie

c

k

a

 n

a

 ś

w

ia

t

(

m

a

c

ic

a

s

k

u

rc

z

e

 ś

c

ia

n

y

 m

ś

n

io

w

e

j;

p

o

c

h

w

a

k

a

n

a

ł r

o

d

n

y

)


w

y

k

s

z

ta

łc

e

n

ie

 k

o

b

ie

c

e

j b

u

d

o

w

y

ci

a

ła

 i 

z

a

ch
o

w

a

n

ia

(

h

o

rm

o

n

y

 p

łc

io

w

e

ja

jn

ik

ó

w

)

Ź

d

ło

: C

z

y

b

a

, M

o

n

te

lla

, 1

9

9

4

G

a

m

e

to

g

e

n

e

za
-

o

w

o

g

e

n

e

za

h

ttp

://

fa

c

u

lty

.s

u

n

y

d

u

tc

h

e

s

s

.e

d

u

/s

c

a

la

/B

io

1

0

2

/d

e

fa

u

lt.

h

tm

s

p

o

c

z

y

n

e

k

 

k

o

m

. j

a

jo

w

a

 

o

o

ty

d

a

p

o

lo

c

y

t I

I r

z

ę

d

u

p

o

lo

c

y

t I

 r

z

ę

d

u

o

w

o

c

y

t

II 

rz

ę

d

u

o

w

o

c

y

t

I r

z

ę

d

u

m

e

jo

z

a

 II

 

m

e

jo

z

a

 I 

p

ie

rw

o

tn

e

 k

o

m

. p

łc

io

w

e

o

w

o

g

o

n

iu

m

w

 o

kr

e

s

ie

 p

ło

d

o

w

y

m

w

 o

kr

e

s

ie

 d

o

jrz

a

ło

ści
 p

łc

io

w

e

j

O

w

o

c

y

ty

I r

z

ę

d

u

-

n

ie

o

d

n

a

w

ia

ln

a

 p

u

la

 ko
m

ó

re

k


p

o

te

n

c

ja

ln

w

p

ływ
 b

a

b

ki

 n

a

 w

n

u

cz

!!!

Z

m

ia

n

a

 z

 w

ie

k

ie

m

 li

c

z

b

y

 o

w

o

c

y

w
I w

 ja

jn

ik

a

c

h

z

 il

o

ś

c

i o

. o

b

e

c

n

y

c

h

 w

 w

ie

k

u

 m

e

n

a

rc

h

e

z

o

s

ta

n

ie

 

w

y

k

o

rz

y

s

ta

n

e

 z

a

le

d

w

ie

 o

k

. 0

,1

%

background image

p

ę

c

h

e

rz

y

k

 ja

jn

ik

o

w

y

p

ie

rw

o

tn

y

w

. z

e

w

n

. o

s

ło

n

k

i p

.

w

. w

e

w

n

. o

s

ło

n

k

i p

.

w

. z

ia

rn

is

ta

w

ie

n

ie

c

 p

ro

m

ie

n

is

ty

o

s

ło

n

k

a

 p

ę

c

h

e

rz

y

k

a

k

o

m

. z

ia

rn

is

te

o

s

ło

n

a

 p

rz

e

jrz

y

s

ta

b

ło

n

a

 p

o

d

s

ta

w

n

a

o

s

ło

n

k

a

 p

ę

c

h

e

rz

y

k

a

o

s

ło

n

a

 p

rz

e

jrz

y

s

ta

k

o

m

. p

ę

c

h

e

rz

y

k

o

w

e

b

ło

n

a

 p

o

d

s

ta

w

n

a

k

o

m

. p

ę

c

h

e

rz

y

k

o

w

e

k

o

m

. p

ę

c

h

e

rz

y

k

o

w

e

o

w

o

c

y

t

I r

z

ę

d

u

ś

w

ia

tło

 p

ę

c

h

rz

y

k

a

o

w

o

c

y

t

I r

z

. n

a

w

z

g

ó

rk

u

ja

jo

n

o

ś

n

ym

o

s

ło

n

k

a

p

rz

e

z

ro

c

z

y

s

ta

p

ę

c

h

e

rz

y

k

w

rn

y

m

ło

d

p

ę

c

h

e

rz

y

k

ja

jn

ik

o

w

y

p

ę

c

h

e

rz

y

k

 d

o

jrz

a

ły

(G

ra

ffa

)

p

ę

c

h

e

rz

y

k

p

ie

rw

o

tn

y

1

5

 t.

 –

7

 m

-c

 Ŝ

y

c

ia

 p

ło

d

o

w

e

g

o

-

n

a

m

n

a

Ŝ

a

n

ie

o

w

o

g

o

n

ii

(m

ito

z

a

)

-

tw

o

rz

e

n

ie

 p

ę

ch
e

rz

ykó

w

 ja

jn

iko
w

ych

 

p

ie

rw

o

tn

ych

o

w

o

g

e

n

e

za

O

k

re

s

 d

o

jr

z

a

ło

ś

c

i p

łc

io

w

e

-

ro

z

ro

s

t i

 n

a

m

n

a

Ŝ

a

n

ie

ko
m

.

p

ę

ch
e

rz

yko

w

ych

 (

1

0

2

5

×

1

0

7

)


w

. z

ia

rn

is

ta


w

z

g

ó

re

ja

jo

n

o

ś

n

y


w

ie

n

ie

p

ro

m

ie

n

is

ty


ś

w

ia

tło

 p

ę

ch
e

rz

yka

-

w

y

tw

o

rz

e

n

ie

 o

o

n

k

i p

ę

ch
e

rz

yka

-

d

o

ko
ń

cz
e

n

ie

 m

e

jo

z

I 
o

w

o

cy
t

II 

rz

.

-

w

y

tw

o

rz

e

n

ie

 o

s

ło

n

y

 p

rz

e

jrz

yst
e

j w

o

k

ó

ł

o

w

o

cyt
u

-

z

a

b

lo

ko
w

a

n

ie

 o

w

o

cy
tu

II 

rz

. w

 m

e

ta

fa

z

ie

o

w

o

g

e

n

e

za

h

ttp

://

fa

c

u

lty

.s

u

n

y

d

u

tc

h

e

s

s

.e

d

u

/s

c

a

la

/B

io

1

0

2

/d

e

fa

u

lt.

h

tm

O

w

u

la

c

ja

d

o

jrz

e

w

a

n

ie

 o

w

o

cyt
u

II 

rz

. p

o

d

 w

p

ływ
e

m

 F

S

H

 i 

L

H

ro

z

lu

ź

n

ie

n

ie

 w

ie

ń

ca
 p

ro

m

ie

n

is

te

g

o

 
o

w

o

c

yt
II 

rz

. w

 ja

m

ie

 p

ę

ch
e

rz

yka

p

ę

kn

ci

e

 p

ę

ch
e

rz

yka

 –

o

w

o

c

yt
o

to

cz
o

n

w

a

rs

tw

ą

 ko
m

ó

re

k

w

yd
o

st

a

je

 s

 z

 p

ę

ch
e

rz

yka

 

p

ę

ch
e

rz

yk 
ja

jn

ik

o

w


ci

a

łko
 Ŝ

ó

łte

d

o

jr

z

a

ły

 p

ę

c

h

e

rz

y

k

o

w

o

c

y

t

I r

z

.

o

w

o

c

y

t

II 

rz

.

o

w

u

la

c

ja

ja

jn

ik

p

.p

.j.

 

c

ia

łk

o

 Ŝ

ó

łt

e

p

ę

k

n

ty

 p

.  

  

background image

C

y

k

lic

z

n

o

ś

ć

fu

n

k

c

jo

n

o

w

a

n

ia

background image

Z

a

p

ło

d

n

ie

n

ie



S

e

le

kc
ja

 p

le

m

n

ikó
w



A

kt

yw
a

c

ja

 p

le

m

n

ikó
w



Z

e

tkn

c

ie

 s

 g

a

m

e

t



A

kt

yw
a

c

ja

 o

w

o

cyt
u



D

o

ko
ń

cze

n

ie

 m

e

jo

zy
 II

 w

 o

w

o

cyci

e



P

o

w

s

ta

n

ie

 p

rze
d

d

rzy



S

yn
te

za
 D

N

A

W

ę

d

w

k

a

 p

le

m

n

ik

ó

w

 

w

 u

k

ła

d

z

ie

 r

o

z

ro

d

c

z

y

m

k

o

b

ie

ty

C

z

y

b

a

, M

o

n

te

lla

, 1

9

9

4

background image

s

e

le

k

c

ja

 p

le

m

n

ik

ó

w

 w

 d

ro

d

z

e

 d

o

 o

w

o

c

y

tu

-

ś

lu

z

 sz
y

jko
w

y

 (r

e

o

ta

ks
ja

u

je

m

n

a

): 

2

0

0

 –

2

 m

ln

-

m

a

c

ica
, j

a

jo

w

o

d

y:

 2

 m

ln

2

 ×

k

ilka
 ty

si

ę

cy

-

ś

lu

z

 c

ie

ś

n

i

ja

jo

w

o

d

u

: f

a

le

 p

o

 k

ilka
d

z

ie

si

ą

t

ko
m

„a
k

ty

w

a

c

ja

 p

le

m

n

ik

ó

w

 w

 d

ro

g

a

c

h

 r

o

d

n

y

c

h

(k

a

p

a

c

y

ta

c

ja

)

-

e

lim

in

a

c

ja

 p

łyn
u

 n

a

si

e

n

n

e

g

o

 w

 śl

u

z

ie

 sz
y

jko
w

y

m

-

„o

cz
ysz

cz
e

n

ie

” g

łó

w

ki

 p

le

m

n

ika
 p

rz

e

z

 śl

u

z

-

p

rz

e

ksz

ta

łce
n

ia

 b

ło

n

p

o

w

ie

rz

ch
n

io

w

e

j

z

e

tk

n

c

ie

 s

 g

a

m

e

t

-

u

p

ły

n

n

ie

n

ie

 s

u

b

s

t. 

m

d

z

yko

m

ó

rko
w

e

-

p

rz

yl

g

n

ci

e

 d

o

 o

o

n

y

 p

rz

e

jrz

yst
e

j

-

re

a

kc
ja

 a

k

ro

so
m

a

ln

a

-

z

e

sp
o

le

n

ie

 si

ę

 b

ło

n

 ko
m

. g

a

m

e

t

-

a

kt

yw
a

c

ja

 o

w

o

cyt
u

-

sz
yb
ka
 fa

g

o

c

yt

o

z

a

 ca
łe

g

o

 p

le

m

n

ik

a

-

re

a

kc
ja

 ko
ro

w

a

 o

w

o

cy
tu


m

o

n

o

s

p

e

rm

ia

C

z

y

b

a

, M

o

n

te

lla

, 1

9

9

4

Ź

d

ło

: M

a

d

e

r, 

2

0

0

4

d

o

k

o

ń

c

z

e

n

ie

 m

e

jo

z

y

 II

 o

w

o

c

y

tu

-

p

o

w

st

a

n

ie

 p

rz

e

d

d

rz

a

i p

o

lo

c

yt

u

II

p

o

w

s

ta

n

ie

 p

rz

e

d

d

rz

a

p

le

m

n

ik

a

re

p

lik

a

c

ja

D

N

A

 w

 p

rz

e

d

d

rz

a

c

h

p

o

c

z

ą

te

k

 b

ru

z

d

k

o

w

a

n

ia

-

k

a

rio

g

a

m

ia

 p

rz

e

d

d

rz

y

(p

ro

fa

z

a

)

-

m

e

ta

fa

z

a

 p

ie

rw

sz
e

g

o

 p

o

d

z

ia

łu

Z

a

p

ło

d

n

ie

n

ie

 
za
ro

d

e

k

C

z

y

b

a

, M

o

n

te

lla

, 1

9

9

4

background image

Im

p

la

n

ta

c

ja

P

ra

w

id

ło

w

a

 –

9

9

%

N

ie

p

ra

w

id

ło

w

a

 (

e

k

to

p

o

w

a

) –

1

%

m

a

c

ica
 –

p

rz

u

ci

u

 w

e

w

n

ę

tr

z

n

y

m

 sz
y

jk

i

ja

jo

w

ó

d

 –

ci

ą

Ŝ

a

 ja

jo

w

o

d

o

w

a

 (

n

a

jcz
ę

st

sz
a

)

z

a

b

u

rz

e

n

ie

 tr

a

n

sp
o

rtu

 z

a

ro

d

ka
 (j

a

ja

 p

ło

d

o

w

e

g

o

)

ja

jn

ik 

b

ra

k

 w

ych

w

y

ce
n

ia

 o

w

o

cy
tu

o

tr

z

e

w

n

a

 –

b

ra

k

 w

yc
h

w

yce

n

ia

 o

w

o

cy
tu

B

ra

k

 im

p

la

n

ta

c

ji

p

o

ro

n

ie

n

ie

 sp
o

n

ta

n

icz
n

e

cz
ę

st

o

ść 

o

k

. 3

0

%

?

(st

a

ła

?

, w

z

ra

s

ta

ca

?

)

background image

N

a

tu

ra

ln

e

 m

e

to

d

y

 k

o

n

tr

o

li 

p

o

c


ć

X

V

III

 w

. p

.n

.e

. –

p

ie

rw

s

ze
 1

2

-1

4

 d

n

i cykl

u

 to

 d

n

i p

ło

d

n

e

 (i

n

tu

ic

ja

)



ro

zp
o

zn
a

n

ie

 fa

zy
 p

ło

d

n

e

j w

 cykl

u

m

. ka
lku
la

cy
jn

a

m

. t

e

rm

iczn

a

m

. o

b

ja

w

o

w

e

 (

ś

lu

z,

 s

zy
jka
)

m

. t

e

s

to

w

e

 (

h

o

rm

o

n

w

 m

o

czu

, kr

ys
ta

liza
c

ja

 ś

lu

zu
)



w

s

tr

ze
m

źl

iw

o

ś

ć 

se
ks
. w

 fa

zi

e

 p

ło

d

n

e

j/n

ie

p

ło

d

n

e

j

A

n

ty

k

o

n

c

e

p

c

ja

-

c

e

lo

w

e

 d

z

ia

ła

n

ie

 z

a

p

o

b

ie

g

a

c

e

 p

o

c

z

ę

c

iu

 

(a

n

ty

-

+

 ła

c.

 co
n

ce
p

tio

‛p

o

cz
ę

ci

e

’)

-

c

e

lo

w

e

 d

z

ia

ła

n

ie

 z

a

p

o

b

ie

g

a

c

e

 z

a

c

iu

 w

 c

Ŝ

ę

Z

n

a

n

a

 i 

o

ka
z

jo

n

a

ln

ie

 s

to

s

o

w

a

n

a

 o

d

 s

ta

ro

Ŝyt
n

o

ś

ci

b

a

rie

ra

 d

la

 g

a

m

e

t

(m

e

c

h

a

n

ic

z

n

a

, c

h

e

m

ic

z

n

a

, c

h

iru

rg

ic

z

n

a

)

h

o

rm

o

n

a

ln

a

 b

lo

ka
d

a

 cyk
lu

 p

łc

io

w

e

g

o

(c

z

ę

ś

c

io

w

a

, c

a

łk

o

w

ita

)

b

lo

ka
d

a

 p

ro

d

u

kc
ji 

p

le

m

n

ikó
w

 lu

b

 ich
 zd
o

ln

o

ś

ci

 d

o

 za
p

ło

d

n

ie

n

ia

D

o

 m

e

to

d

 a

. za
lic

za
 s

 ta

k

Ŝe
 m

e

to

d

y

 w

c

ze
s

n

o

p

o

ro

n

n

e

m

e

ch
a

n

iczn

e

ch
e

m

iczn

e

 

background image

C

z

y

b

a

, M

o

n

te

lla

, 1

9

9

4

K

o

n

tr

o

la

ro

z

ro

d

u

u

 k

o

b

ie

C

z

y

b

a

, M

o

n

te

lla

, 1

9

9

4

K

o

n

tr

o

la

 

ro

z

ro

d

u

u

 m

ę

Ŝ

c

zy
z

n

 

background image

Ź

d

ło

: S

o

lo

m

o

n

i w

s

p

., 

1

9

9

6

 -

B

io

lo

g

ia

background image

M

e

to

d

a

n

ty

ko
n

ce
p

c

ji:



in

g

e

ru

 w

 

-

n

a

tu

ra

ln

y

 r

y

tm

 p

ło

d

n

o

ś

ci

 (

a

. h

o

rm

o

n

a

ln

a

),

-

fu

n

kc
je

 u

a

d

u

 r

o

zr

o

d

cze

g

o

 (I

U

D

, a

. h

o

rm

o

n

a

ln

a

),

-

p

rze
b

ie

g

 s

to

s

u

n

ku
 p

łci

o

w

e

g

o

 (

c.

i.,

 ś

r. 

b

a

rie

ro

w

e

),

-

in

g

e

ru

 w

 r

o

zw
ó

j za
ro

d

ka
 (

ś

r. 

w

cze

s

n

o

p

o

ro

n

n

e

)



za
s

a

d

n

iczo

 n

ie

 w

ym
a

g

a

 o

p

a

n

o

w

a

n

ia

 p

o

p

ę

d

u

 p

łci

o

w

e

g

o

K

o

n

k

lu

z

ja

:

M

e

to

d

y

 r

o

z

p

o

z

n

a

w

a

n

ia

 p

ło

d

n

o

ś

c

i  

  m

e

to

d

y

 a

n

ty

k

o

n

c

e

p

c

ji

N

a

tu

ra

ln

e

 m

e

to

d

ko
n

tr

o

li 

p

o

czę

ć

 

=

 m

e

to

d

ro

zp
o

zn
a

w

a

n

ia

 o

kr

e

s

ó

w

 p

ło

d

n

o

ś

ci

/n

ie

p

ło

d

n

o

ś

ci



n

ie

 in

g

e

ru

 w

 n

a

tu

ra

ln

ryt

m

 p

ło

d

n

o

ś

ci



n

ie

 in

g

e

ru

 w

 p

rze
b

ie

g

 s

to

s

u

n

ku
 p

łci

o

w

e

g

o



w

ym
a

g

a

 ko
n

tr

o

li 

w

o

li 

n

a

d

 p

o

p

ę

d

e

m

 p

łci

o

w

y

m

T

e

z

a

:

Z

a

p

ło

d

n

ie

n

ie

 p

o

z

a

 o

k

re

s

e

m

 p

ło

d

n

y

m

 p

ro

w

a

d

z

i 2

-k

ro

tn

ie

 c

z

ę

ś

c

ie

j d

o

 p

o

ro

n

ie

n

ia

 n

d

o

 r

o

z

w

o

ju

 d

z

ie

c

k

a

 z

 p

o

w

o

d

u

 łą

c

z

e

n

ia

 s

 ta

k

Ŝ

e

 g

a

m

e

t n

a

 g

ra

n

ic

y

 ic

h

 Ŝ

y

w

o

tn

o

ś

c

i.

Z

a

s

a

d

n

o

ś

ć

 t

e

z

y

w

ą

tp

liw

a

, c

h

o

ć

 te

o

re

ty

c

z

n

ie

 n

ie

w

y

k

lu

c

z

o

n

a

 

D

o

w

o

d

y

:

b

ra

k

 

P

ra

w

d

z

iw

o

ś

ć

 t

e

z

y

:

n

ie

 d

o

w

ie

d

z

io

n

a

   

 

background image

Ilu

s

tra

c

ja

: W
a

w

rz

e

k

Ś

w

c

ic

k

i

C

z

ę

s

to

ś

ć

 s

to

s

o

w

a

n

ia

 n

o

w

o

c

z

e

s

n

y

c

h

 m

e

to

d

p

la

n

o

w

a

n

ia

 r

o

d

z

in

y

 (

ź

d

ło

: U

n

it

e

d

N

a

tio

n

s

, 2

0

0

4

A

n

ty

k

o

n

c

e

p

c

ja

a

 d

e

m

o

g

ra

fia

P

ro

c

e

n

t k

o

b

ie

t w

 w

y

b

ra

n

y

c

h

 k

ra

ja

c

h

 d

e

k

la

ru

c

y

c

h

Ŝ

e

 n

ie

 c

h

c

ą

 m

ie

ć

 w

c

e

j d

z

ie

c

i n

 m

a

.

d

ło

: P

. S

e

n

a

n

a

y

a

k

e

, M

. P

o

tts

: A

tla

s

 o

f

C

o

n

tr

a

c

e

p

tio

n

. I

n

fo

rm

a

H

e

a

lth

c

a

re

, 2

0

0

8

.)

R

o

z

p

o

w

s

z

e

c

h

n

ie

n

ie

 s

to

s

o

w

a

n

ia

 t

e

c

h

n

ik

 z

a

p

o

b

ie

g

a

n

ia

 c

Ŝy
 p

o

w

o

d

u

je

:



o

g

ra

n

ic

z

e

n

ie

 p

ło

d

n

o

ś

c

i



z

a

b

u

rz

e

n

ia

 p

ło

d

n

o

ś

c

i (

g

ł. 

w

 k

ra

ja

c

h

 r

o

z

w

in

ty

c

h

)

S

z

a

c

u

je

 s

, Ŝ

e

 w

 P

o

ls

c

e

 n

ie

p

ło

d

n

o

ś

c

 d

o

tk

n

ty

c

h

 je

s

t o

k

. 2

 m

ln

d

o

ro

s

ły

c

h

 

w

 w

ie

k

u

 r

e

p

ro

d

u

k

c

y

jn

y

m

C

zy
 is

tn

ie

je

 b

e

z

p

o

ś

re

d

n

i z

w

z

e

k

?

?

?

0

1

2

3

4

5

6

7

0

2

0

4

0

6

0

8

0

1

0

0

%

 k

o

b

ie

t s

to

s

u

c

yc

h

 a

n

ty

k

o

n

c

e

p

c

wskaźnik płodności

(d

a

n

e

 U

N

IC

E

F

h

ttp

://

w

w

w

.c

h

ild

in

fo

.o

rg

/e

d

d

b

/fe

rti

lit

y/

in

d

e

x.

h

tm

#

p

ro

g

re

s

s

)

W

ia

d

o

m

o

, Ŝ

e

e

g

z

o

g

e

n

n

e

 s

te

ry

d

y

m

o

g

ą

 z

a

b

u

rz

a

ć

 

h

o

rm

o

n

a

ln

ą

 k

o

n

tr

o

 r

o

z

ro

d

u

tz

w

. „

e

n

d

o

c

ri

n

e

d

is

ru

p

to

rs

c

o

 w

y

k

a

z

a

n

o

 u

 w

ie

lu

 

g

a

tu

n

k

ó

w

 z

w

ie

rz

ą

t.

background image

M

ie

js

c

e

 m

e

d

y

c

y

n

y

 r

o

z

ro

d

u

 w

 Ŝ

y

c

iu

 s

p

o

łe

c

z

n

y

m

 i 

k

u

lt

u

ro

w

y

m

C

z

y

b

a

, M

o

n

te

lla

, 1

9

9

4

A

R

T

 (

a

n

g

. -

A

s

s

is

te

d

R

e

p

ro

d

u

c

tio

n

T

e

c

h

n

o

lo

g

y

) -

o

b

e

jm

u

je

 t

e

c

h

n

ik

m

e

d

y

c

z

n

e

 p

o

z

w

a

la

c

e

 n

a

 u

z

y

s

k

a

n

ie

 c

Ŝ

y

,

p

o

m

im

o

 is

tn

ie

c

y

c

h

 z

a

b

u

rz

e

ń

 p

ło

d

n

o

ś

c

i, 

a

 n

a

w

e

t w

 p

rz

y

p

a

d

k

u

 n

ie

p

ło

d

n

o

ś

c

i.

N

ie

 p

rz

y

w

ra

c

a

 p

ło

d

n

o

ś

c

i l

e

c

z

 t

y

m

c

z

a

s

o

w

o

 „

p

ro

te

z

u

 d

y

s

fu

n

k

c

u

k

ła

d

u

 r

o

z

ro

d

c

z

e

g

o

.

1

9

5

9

 –

p

ie

rw

sz
a

 u

d

a

n

a

 p

b

a

 z

a

p

ło

d

n

ie

n

ia

 ‘in

 v

itr

o

ko
m

. j

a

jo

w

e

j ssa
ka

1

9

7

8

p

ie

rw

sz
a

 c

Ŝ

a

 z

 z

a

p

ło

d

n

ie

n

ia

 ‘i

n

 v

itr

o

’ u

 cz
ło

w

ie

ka

(L

u

iz

a

 B

ro

w

n

, A

n

g

lia

d

o

 2

0

0

7

 –

o

k

. 1

 m

ln

. d

z

ie

ci

 n

a

 św
ie

ci

e

 p

o

cz
ę

ło

 si

ę

w

 p

ro

b

ó

w

ce

L

. B

ro

w

n

w

 d

n

iu

 2

5

 u

ro

d

z

in

d

ło

: w

ik

ip

e

d

ia

/

background image

Z

a

p

ło

d

n

ie

n

ie

:

H

o

m

o

g

e

n

ic

z

n

e

g

a

m

e

ty

 o

d

 m

a

łŜ

o

n


w

 -

ro

d

z

icó
w

H

e

te

ro

g

e

n

ic

z

n

e

je

d

n

a

 lu

b

 o

b

ie

 g

a

m

e

ty

 o

d

 d

a

w

c

ó

w

 

(r

o

d

z

icó
w

 ty

lko
 b

io

lo

g

icz
n

ych

). 

R

ó

Ŝ

n

e

 f

o

rm

y

 z

a

p

ło

d

n

ie

n

ia

:

D

I –

u

n

a

si

e

n

n

ie

n

ie

 p

rz

e

z

 d

a

w


 

A

ID

 —
sz
tu

cz
n

e

 u

n

a

si

e

n

n

ie

n

ie

 p

rz

e

z

 d

a

w


 (

ju

Ŝ

 w

 1

8

8

4

 r

.)

,

A

IH

 —
sz
tu

cz
n

e

 u

n

a

si

e

n

n

ie

n

ie

 p

rz

e

z

 m

ę

Ŝ

a

IV

F

 —
z

a

p

ło

d

n

ie

n

ie

 w

 p

ro

b

ó

w

ce
 (

p

o

z

a

u

st

ro

jo

w

e

),

S

M

 –

m

a

c

ie

rz


st

w

o

 z

a

st

ę

p

cz
e

h

ttp

://

w

w

w

.fe

rti

lit

y

jo

u

rn

e

y

.c

o

m

/A

u

th

fil

e

s

/Im

a

g

e

s

/5

8

8

_

9

1

1

5

5

.g

if

Z

a

 

p

o

m

o

c

ą

 

s

o

n

d

y

 

U

S

G

 

le

k

a

rz

 

lo

k

a

liz

u

je

 

ja

jn

ik

a

 n

a

s

p

n

ie

 p

rz

e

z

 ś

c

ia

n

ę

 p

o

c

h

w

y

 w

p

ro

w

a

d

z

a

 i

g

łę

k

 

p

o

b

ie

ra

 

z

 

ja

jn

ik

a

 

o

w

o

c

y

t
d

o

 

z

a

p

ło

d

n

ie

n

ia

‘in

 v

itr

o

’ l

u

b

 t

e

c

h

n

ik

ą

 G

IF

T

   

O

b

ra

z

 z

 m

o

n

it

o

ra

 U

S

G

P

o

zy
s

k

iw

a

n

ie

 k

o

m

. j

a

jo

w

y

c

h

J

a

jn

ik

background image

C

z

y

b

a

, M

o

n

te

lla

, 1

9

9

4

Z

a

p

ło

d

n

ie

n

ie

 in

v

itr

o

Z

a

p

ło

d

n

ie

n

ie

 in

v

itr

o

w

a

ri

a

c

je

 n

a

 t

e

m

a

t…

G

IF

T

 (G

a

m

m

e

te

In

tr

a

fa

llo

p

ia

n

T

u

b

e

T

ra

n

s

fe

r)

p

o

b

ra

n

e

 s

z

tu

c

z

n

ie

 ja

ja

 i 

p

le

m

n

ik

s

ą

 m

ie

s

z

a

n

e

 r

a

z

e

m

 i 

n

a

ty

c

h

m

ia

s

t w

p

ro

w

a

d

z

a

n

e

 d

o

 ja

jo

w

o

d

ó

w

. W

y

m

ó

g

 

p

o

w

o

d

z

e

n

ia

 –

d

ro

Ŝ

n

e

 ja

jo

w

o

d

y

Z

IF

T

 (

Z

yg
o

te

In

tr

a

fa

llo

p

ia

n

T

ra

n

s

fe

r)

 –

u

m

ie

s

z

c

z

e

n

ie

 z

a

p

ło

d

n

io

n

e

g

o

 

p

o

z

a

u

s

tr

o

jo

w

o

 ja

ja

 w

 ja

jo

w

o

d

a

c

h

. W

y

m

ó

g

 p

o

w

o

d

z

e

n

ia

 –

ja

k

 w

y

Ŝ

e

j

IC

S

I (

In

tr

a

c

yt

o

p

la

s

m

ic

S

p

e

rm

 In

se
rti

o

n

)

w

p

ro

w

a

d

z

e

n

ie

 p

o

je

d

y

n

c

z

e

g

o

 p

le

m

n

ik

a

 

d

o

 o

w

o

c

y

tu

i d

o

p

ro

w

a

d

z

e

n

ie

 z

y

g

o

ty

 d

o

 s

ta

d

iu

m

 m

o

ru

li

a

 n

a

s

p

n

ie

 je

u

m

ie

s

z

c

z

e

n

ie

 w

 ja

jo

w

o

d

a

c

h

 lu

b

 m

a

c

ic

y

 

F

A

S

IA

R

 (

F

o

llic

le

A

sp
ira

tio

n

, S

p

e

rm

 In

je

ct

io

n

, a

n

d

A

ss
is

te

d

F

o

llic

u

la

r

R

u

p

tu

re

)

p

o

b

ra

n

ie

 o

w

o

c

y

tu

z

 ja

jn

ik

a

 s

tr

z

y

k

a

w

k

ą

 z

a

w

ie

ra

c

ą

 p

le

m

n

ik

i. 

M

ie

s

z

a

n

in

a

 

je

s

t n

a

ty

c

h

m

ia

s

t w

p

ro

w

a

d

z

a

n

a

 p

o

n

o

w

n

ie

 d

o

 p

ę

c

h

e

rz

y

k

a

; n

o

w

a

 i 

ta

ń

s

z

a

 

n

 p

o

z

o

s

ta

łe

 m

e

to

d

a

 A

R

T

, k

ra

 p

o

n

a

d

to

 z

a

p

o

b

ie

g

a

 t

w

o

rz

e

n

iu

 

n

a

d

lic

z

b

o

w

y

c

h

 z

a

ro

d

k

ó

w

.

A

 i 

to

 n

ie

 k

o

n

ie

c


 

background image

h

ttp

://

w

w

w

.iv

fd

a

lla

s

.c

o

m

/im

a

g

e

s

/ic

s

i_

lg

.jp

g

IC

S

I  

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

   

 

W
 U

S

A

 ta

 te

ch
n

ika
 s

ta

n

o

w

i o

b

e

cn
ie

 (2

0

0

7

 r.

) o

k

. 4

0

%

 w

sz
yst
ki

ch
 p

ro

ce
d

u

r A

R

T

T

ra

n

s

fe

o

o

p

la

zm

y

p

rz

e

n

ie

si

e

n

ie

 cyt
o

p

la

zm

y

 z

 ko
m

. j

a

jo

w

e

j d

a

w

cz
yn
i (

w

ra

z

 z

 

p

le

m

n

ik

ie

m

) d

o

 ko
m

. j

a

jo

w

e

j p

o

te

n

c

ja

ln

e

j m

a

tk

i. 

P

ro

b

le

m

: z

a

ro

d

e

z

a

w

ie

ra

 m

ito

ch
o

n

d

ria

z

a

w

n

o

 d

a

w

cz
yn
i o

o

p

la

zm

y

ja

k

 i 

m

a

tki

(h

e

te

ro

p

la

zm

ia

).

B

ra

k

 p

o

w

sz
e

ch
n

e

j a

p

ro

b

a

ty,

 je

d

n

a

k

 w

 U

S

A

 p

rz

w

yko

rz

yst
a

n

iu

 te

te

ch
n

ik

i n

a

 św
ia

t p

rz

ysz

ło

 k

ilka
d

z

ie

si

ą

t d

z

ie

ci

 (d

a

n

e

 z

 2

0

0

7

 r.

)

K

o

rzy
ś

c

i s

to

s

o

w

a

n

ia

 A

R

T


S

e

tki

 tys

cy 
n

ie

p

ło

d

n

ych

 p

a

r u

z

ysk

a

ło

 m

o

Ŝ

liw

o

ść
 p

o

s

ia

d

a

n

ia

 w

ła

s

n

ych

 d

z

ie

ci


M

o

Ŝ

liw

o

ść
 b

a

d

a

n

ia

 z

a

ro

d

k

a

 p

rz

e

d

 im

p

la

n

ta

c

 n

a

 o

b

e

cn
o

ś

ć 

w

a

d

 g

e

n

e

tycz
n

ych

i u

n

ikn

ci

e

 ta

k

ie

j ci

ą

Ŝ

y


M

o

Ŝ

liw

o

ść
 w

yko

rz

yst
a

n

ia

 z

a

m

ro

Ŝ

o

n

e

g

o

 n

a

s

ie

n

ia

 i 

z

a

p

e

w

n

ie

n

ie

 o

jco
s

tw

a

 

m

ę

Ŝ

cz

n

ie

, kt

ó

ry

 u

tr

a

c

ił 

z

d

o

ln

o

ść
 d

o

 w

y

tw

a

rz

a

n

ia

 Ŝ

yw
o

tn

ych

 p

le

m

n

ik

ó

w

 (

lu

b

 

n

a

si

e

n

ia

 w

 o

g

ó

le

).


M

o

Ŝ

liw

o

ść
 z

a

m

ro

Ŝ

e

n

ia

 n

a

d

licz
b

o

w

ych

 z

a

ro

d


w

 i 

u

Ŝ

yci
a

 ich
 w

 p

ó

ź

n

ie

jsz
y

m

 

cz
a

si

e

 w

 ra

z

ie

 n

ie

p

o

w

o

d

z

e

n

ia

 p

ie

rw

sz
e

j p

b

y

 IV

F

 (

p

o

w

o

d

z

e

n

ie

 z

a

b

ie

g

u

 

im

p

la

n

ta

c

ji 

o

d

m

ra

Ŝ

a

n

yc
h

 z

a

ro

d


w

 je

st

 m

n

ie

jsz
e

)


Je
śl

i p

ra

w

o

 n

a

 to

 z

e

z

w

a

la

 n

a

d

licz
b

o

w

e

 z

a

ro

d

ki

 m

o

g

ą

 b


 w

yk
o

rz

yst
a

n

e

 ja

ko
 

ź

d

ło

 z

a

ro

d

ko
w

y

ch
 ko
m

ó

re

m

a

c

ie

rz

yst
y

ch

background image

W

a

d

y

 s

to

s

o

w

a

n

ia

 A

R

T


W
c

Ŝ

 n

isk
i p

ro

ce
n

t p

o

w

o

d

z

e

n

ia

 z

a

b

ie

g

ó

w

 (

~

3

0

%

) i

 cz
ę

st

a

 ko
n

ie

cz
n

o

ść 
ich
 

p

o

w

ta

rz

a

n

ia


C


st

e

 ci

ą

Ŝ

e

 b

liź

n

ia

cz
e

 (

~

4

0

%

) z

 p

o

w

o

d

u

 im

p

la

n

ta

c

ji 

ki

lku
 m

o

ru

li

d

o

 m

a

c

icy

P

o

ci

ą

g

a

 to

 z

a

 so
b

ą

 m

n

ie

jsz
ą

 m

a


 ci

a

ła

 n

o

w

o

ro

d

k

ó

w

. O

g

ra

n

icz
e

n

ie

 li

cz
b

z

a

ro

d


w

 d

o

ko
n

u

je

 s

 a

lb

o

 p

rz

e

z

 im

p

la

n

ta

c

 je

d

n

e

g

o

 z

a

ro

d

ka
 (

cz
ę

st

o

 w

 

p

ó

ź

n

ie

jsz
y

m

 st

a

d

iu

m

 b

la

s

to

cys

ty

), 

a

lb

o

 w

yb

rcz
ą

 e

lim

in

a

c

 n

a

d

licz
b

o

w

ych

.


R

yz
yko

 w

a

d

 w

ro

d

z

o

n

yc
h

 u

 d

z

ie

ci

 p

o

cz
ę

tych

 z

a

 p

o

m

o


 A

R

T

 je

st

 d

w

u

k

ro

tn

ie

 

w

ksz

e

 w

 p

o

w

n

a

n

iu

 z

 ci

ą

Ŝ

a

m

i n

a

tu

ra

ln

y

m

i (

~

8

%

). 


P

ro

ce
d

u

ry

 A

R

T

 u

 z

w

ie

rz

ą

t d

o

św
ia

d

cz
a

ln

y

ch
 cz
ę

st

o

 p

ro

w

a

d

z

ą

 d

o

 z

a

b

u

rz

e

n

ia

 

p

ra

w

id

ło

w

e

g

o

 p

tn

o

w

a

n

ia

 g

e

n

ó

w

. N

ie

 w

ia

d

o

m

o

 w

 ja

k

im

 st

o

p

n

iu

 d

o

ty

cz

to

 

w

n

ie

Ŝ

 cz
ło

w

ie

ka
.


N

a

si

la

ce
 s

 z

 u

p

ływ
e

m

 cz
a

su
 u

 d

z

ie

ci

 p

ro

b

le

m

z

 je

d

z

e

n

ie

m

 i 

s

p

a

n

ie

m

o

ra

z

 p

ro

b

le

m

w

 r

e

la

c

ji 

z

 m

a

tką


C


st

sz
a

 d

e

p

re

s

ja

 i 

w

ksz

n

 w

 p

o

p

u

la

c

ji 

o

g

ó

ln

e

j st

re

u

 r

o

d

z

icó
w

, ch
o

ć

 

je

d

n

o

cz
e

śn
ie

 z

d

a

 s

 o

n

i b

yć 
b

a

rd

z

ie

j z

a

a

n

g

a

Ŝ

o

w

a

n

i w

 r

e

la

c

 z

d

z

ie

cki
e

m


T

ru

d

n

o

ści
 r

o

d

z

icó
w

 w

 r

e

la

c

ja

ch
 sp
o

łe

cz
n

ych

 o

ra

z

 p

o

cz
u

c

iu

 a

d

e

kw
a

tn

o

śc
i r

o

li 

ro

d

z

ic

ie

lsk
ie

j; 


P

o

w

a

Ŝ

n

a

 tr

u

d

n

o

ś

ć 

d

o

ty

cz
ą

ca
 p

o

w

ie

d

z

e

n

ia

 d

z

ie

cku

 p

ra

w

d

y

 o

 je

g

o

 p

o

c

h

o

d

z

e

n

iu

2

5

%

 r

o

d

z

icó
w

 p

o

z

o

st

a

je

 n

ie

p

e

w

n

ych

, cz

p

o

w

ie

d

z

ie

ć 

d

z

ie

cku

 p

ra

w

d

ę

, cz

n

ie

a

 5

7

%

 ch

c

ych

 p

o

in

fo

rm

o

w

a

ć

 sw
o

je

g

o

 p

o

to

m

ka
 o

 sp
o

s

o

b

ie

 p

o

cz
ę

ci

a

 n

ie

 

p

o

tra

fi 

z

d

e

cyd

o

w

a

ć

 o

 o

d

p

o

w

ie

d

n

im

 w

ie

ku
, sy
tu

u

c

 g

o

 w

 p

rz

e

d

z

ia

le

2

-2

1

 la

t. 


P

o

g

łę

b

ie

n

ie

 p

o

w


sz
ych

 tr

u

d

n

o

ś

ci

 g

d

y

 z

a

p

ło

d

n

ie

n

ie

 m

ia

ło

 c

h

a

ra

k

te

h

e

te

ro

g

e

n

icz
n

k

o

n

se
kw
e

n

c

je

 p

sych

icz
n

e

 i 

sp
o

łe

cz
n

e

 d

la

 d

z

ie

cka

 ?

?

?

 

O

d

le

g

łe

 n

e

g

a

ty

w

n

e

 s

k

u

tk

i s

to

s

o

w

a

n

ia

 A

R

T

H

. H

o

lm

e

s

, O

p

e

n

n

e

s

, f

a

th

e

rh

o

o

d

. a

n

d

re

s

p

o

n

s

ib

ilit

y

: a

 fe

m

in

is

t

a

n

a

ly

s

is

. P

o

lit

ic

s

a

n

d

L

ife

S

c

ie

n

c

e

s

1

2

(1

9

9

3

) n

r 2

, s

. 1

8

0

-1

8

2

o

tw

a

rt

o

ś

ć

 d

e

w

a

s

tu

je

, a

 s

e

k

re

t p

o

d

m

in

o

w

u

je

background image

P

o

cz
ą

te

la

t 1

9

8

0

. –

o

p

ra

co
w

a

n

ie

 m

e

to

d

y

 w

 U

S

A

 

T

h

. W
. H

ilg

e

rs

(g

in

e

ko
lo

g

 i 

ch
iru

rg

) i

 w

sp
ó

łp

ra

co
w

n

icy
 

K

o

n

ie

la

t 1

9

9

0

., 

-

p

o

cz
ą

te

s

to

s

o

w

a

n

ia

 w

 E

u

ro

p

ie

,

2

0

0

7

 -

p

ie

rw

sz
e

 m

a

łŜ

e

ń

st

w

o

 w

 P

o

ls

ce
 r

o

z

p

o

cz
ę

ło

 le

cze

n

ie

 n

ie

p

ło

d

n

o

ści
 z

a

 p

o

m

o


 

te

j m

e

to

d

y

.

N

a

P

ro

T

e

c

h

n

o

lo

g

ia

Z

a

s

a

d

a

 m

e

to

d

y

 –

s

c

h

e

m

a

p

o

s

p

o

w

a

n

ia

C

rM

S

H

o

rm

o

n

y

U

S

G

L

a

p

a

ro

s

k

o

p

ia

S

H

S

G

L

e

c

z

e

n

ie

c

h

o

ro

b

y

o

rg

a

n

ic

z

n

e

j

L

e

c

z

e

n

ie

d

y

s

fu

n

k

c

ji

n

a

rz

ą

d

o

w

e

j

i h

o

rm

o

n

a

ln

e

j

A

d

o

p

c

ja

O

b

s

e

rw

a

c

ja

B

a

d

a

n

ia

L

 e

 c

 z

 e

 n

 i 

e

h

ttp

://

w

w

w

.n

a

p

ro

te

c

h

n

o

lo

g

y

.p

l/i

n

fe

rti

lit

y.

p

h

p

background image

S

k

u

te

c

zn
o

ś

ć

(o

ce
n

ia

n

a

 z

a

jśc
ie

m

 w

 c

Ŝ

ę

 w

 sp
o


b

 n

a

tu

ra

ln

y)

:

-

o

k.

 7

0

 p

ro

c.

 (d

la

 p

a

r u

z

n

a

n

ych

 p

rz

e

z

 in

n

ych

 le

ka
rz

y

 z

a

 n

ie

p

ło

d

n

e

).

-

o

k.

 3

0

 p

ro

c.

 (d

la

 p

a

r p

o

 n

ie

u

d

a

n

yc
h

 p

b

a

ch
 in

v

itr

o

N

a

P

ro

T

e

c

h

n

o

lo

g

ia

Z

a

le

ty

:

-

u

s

u

n

c

ie

 p

rz

y

c

zy
n

 n

ie

p

ło

d

n

o

ś

c

-

u

n

ik

n

c

ie

 n

ie

k

o

rz

y

s

tn

y

c

h

 s

k

u

tk

ó

w

 z

d

ro

w

o

tn

y

c

h

, z

w

z

a

n

ych

 z

 ‘i

n

 vi

tr

o

’: 

z

e

s

p

ó

ł h

ip

e

rs

ty

m

u

la

c

ji

ja

jn

ik

ó

w

, z

 d

a

ls

z

y

m

i p

o

w

ik

ła

n

ia

m

i z

a

k

rz

e

p

o

w

o

-z

a

to

ro

w

y

m

i, 

c

Ŝ

a

 e

k

to

p

o

w

a

,

c

Ŝ

a

 m

n

o

g

a

p

rz

e

d

w

c

z

e

s

n

y

 p

o

d

 

-

m

n

ie

js

z

e

 k

o

s

z

ty

 f

in

a

n

s

o

w

e

(o

k

. 1

0

-3

0

%

 ko
sz

w

 m

e

to

d

y

 ’in

 v

itr

o

’) 

N

a

P

ro

T

e

c

h

n

o

lo

g

ia

h

tt

p

://

w

w

w

.n

a

p

ro

te

c

h

n

o

lo

g

y

.p

l/i

n

fe

rt

ili

ty

.p

h

p

O

d

s

e

te

k

 c

Ŝ

 „n
a

 k

o

b

ie

” 

p

rz

y

 s

to

s

o

w

a

n

iu

   

   

N

a

P

ro

T

e

c

h

n

o

lo

g

ii

i t

e

c

h

n

ik

 A

R

T

background image

h

tt

p

://

w

w

w

.n

a

p

ro

te

c

h

n

o

lo

g

y

.p

l/i

n

fe

rt

ili

ty

.p

h

p

D

ia

g

ra

m

 d

ia

g

n

o

s

ty

c

z

n

y

 p

a

u

k

a

z

u

c

y

 p

rz

y

c

zy
n

y

 ic

h

 p

ie

rw

o

tn

e

j i

 w

rn

e

n

ie

p

ło

d

n

o

ś

c

i (

6

6

0

 p

a

r, 

o

c

e

n

a

 w

g

 p

ro

to

k

o

łu

 N

a

P

ro

T

e

c

h

n

o

lo

g

ii)

. D

ia

g

n

o

z

y

 

p

o

k

a

z

a

n

o

 ja

k

o

 n

a

jis

to

tn

ie

js

z

e

 lu

b

 d

ru

g

o

rz

ę

d

n

e

.

B

ra

k

 o

w

u

la

c

ji

N

ie

w

y

d

o

ln

o

ś

ć

 g

ru

c

z

o

ło

w

a

 m

a

c

ic

y

(c

y

k

l s

u

c

h

y

, „

s

k

a

p

o

ś

lu

z

o

w

y

)  

E

n

d

o

m

e

tr

io

z

a

Z

a

b

u

rz

e

n

ie

 o

w

u

la

c

ji

D

y

s

fu

n

k

c

ja

 h

o

rm

o

n

a

ln

a

A

d

h

e

z

ja

 t

k

a

n

e

k

 m

ie

d

n

ic

y

P

o

lic

y

s

ty

c

z

n

e

ja

jn

ik

i

Z

a

ro

ś

n

c

ie

 ja

jo

w

o

d

ó

w

N

a

P

ro

T

e

c

h

n

o

lo

g

ia

P

m

ie

n

n

ic

tw

o

:

C

z

yb

a

J

.-

C

., 

M

o

n

te

lla

A

., 

1

9

9

4

 –

B

io

lo

g

ia

 r

o

z

ro

d

u

 c

z

ło

w

ie

k

a

. P

A

N

 W
-w

a

.

H

o

p

k

in

s

, 2

0

0

5

 –

T

h

e

 C

a

m

b

rid

g

e

 E

n

c

yc

lo

p

e

d

ia

 o

f C

h

ild

 D

e

v

e

lo

p

m

e

n

t. 

C

a

m

b

rid

g

e

 U

n

iv

. P

re

s

s

.

S

tr

o

n

a

 U

N

IC

E

F

 -

h

ttp

://

w

w

w

.c

h

ild

in

fo

.o

rg

/in

d

e

x.

h

tm

W
o

la

ń

s

k

i, 

N

. –

R

o

z

w

ó

j b

io

lo

g

ic

z

n

y

 c

z

ło

w

ie

k

a

. W
N

 P

W
N

 1

9

8

3

, 2

0

0

6

background image