1 

 

WYKŁAD 1 (17.02) 
 
1.Ekonomia przedsiębiorstwa a ekonomia 
Obszary zjawisk gospodarczych w systemie nauk ekonomicznych: 
-makroekonomiczny 
-mezoekonomiczny 
-mikroekonomiczny 
 
2.Zadanie ekonomiki przedsiębiorstwa: 

1.  Opisywanie i objaśnianie działalności gospodarczej w przedsiębiorstwie w celu rozpoznania prawidłowości 

i współzależności. 

2.  Rozwinięcie zasady gospodarczego postępowania 
3.  Opracowanie zaleceń dla działalności przedsiębiorstw w sposób zapewniający  możliwe najlepsze 

osiągnięcie celów 

 
3.Cechy ekonomiki przedsiębiorstwa jako nauki: 

-nauka teoretyczna 
-nauka empiryczna (stosowana) 
-nauka interdyscyplinarna 
-nauka otwarta 
 
4.Podmioty gospodarki rynkowej i ich cele: 

-przedsiębiorstwo – tworzenie nowych wartości 
-gospodarowanie domowe – konsumpcja 
-państwo – redystrybucja dochodu 
 
Teoria przedsiębiorstwa jest podstawą w ekonomii, bo bez niej nie istnieje rynek! 
 
5.Podstawy definiowana przedsiębiorstwa: (interdyscyplinarny charakter przedsiębiorstwa) 

-przedsiębiorstwo to ZŁOŻONY UKŁAD, na którego funkcjonowanie wpływają różne rodzajowo czynniki. 
 
Pełna teoria przedsiębiorstwa – wymaga jego prezentacji z różnych punktów widzenia uznanych za istotne. 
Niezbędne jest zatem konstruowanie stosownych MODELI PRZEDSIĘBIORSTWA – właściwości danej 
płaszczyźnie analizy. 
 
Poszczególne modele przedsiębiorstwa funkcjonują na gruncie różnych DYSCYPLIN NAUKOWYCH. 
 
6.Definiowanie przedsiębiorstwa: 
  
 Modele przedsiębiorstwa 
-model ekonomiczny (teoria ekonomii) 
-przedsiębiorstwo to byt ekonomiczny opisywany jako efektywność użycia zasobów – różnicy między efektami i 
nakładami 
 -różnice w podejściu do przedsiębiorstwa na gruncie poszczególnych kierunków i prądów w ekonomii – ekonomia 
klasyczna, ujęcie szumpeterowskie, (neo)instytucjonalne i inne. 
 
-model finansowy  (analiza finansowa przedsiębiorstwa) 
-przedsiębiorstwo to system zasobów o określonej wartości, przekształconych w strumienie finansowe 
-kapitał przedsiębiorstwa traktowany jest jako wartość 
-cel firmy – maksymalizacja jej wartości w dłuższym okresie czasu. 

 

2 

 

 
-model produkcyjny – technologiczny (nauki techniczne) 
-przedsiębiorstwo to układ techniczny przetwarzający energię i materię w produkt o założonych parametrach 
użytkowych 
 
-model organizacyjny  – (organizacja i zarządzanie) 
-przedsiębiorstwo to jednostka zorganizowana - szczególny przypadek instytucji podlegającej zasadom racjonalnej 
organizacji 
-występują  PROCESY DECYZYJNE  - podstawowa przesłanka uznania modelu organizacyjnego za wiodący w 
formułowaniu interdyscyplinarnej teorii przedsiębiorstwa. 
 
-model cybernetyczny - ( cybernetyka, logistyka) 
-przedsiębiorstwo to układ złożony, podobny do żywego organizmu, kierujący się kryterium najdłuższego 
zachowania przy życiu. 
-traktowanie jako system względnie odosobniony w otoczeniu, posiadający szereg wewnętrznych, 
oddziaływujących na siebie podsystemów. 
 
-model socjopsychologiczny – behawioralny (socjologia, psychologia) 
-przedsiębiorstwo to system społeczny – jednostki, grupy, ich zachowania, motywacje, wzajemne relacje itp. 
- głównym aktywem przedsiębiorstwa są LUDZIE 
 
-model prawny – (prawo cywilne, prawo handlowe) 
- przedsiębiorstwo to szczególny podmiot praw i obowiązków 
-forma i ustrój przedsiębiorstwa są zawsze określone w danym systemie prawnym. 
 
-model (aspekt) etyczny - (etyka biznesu, socjologia kultury) 
-analiza zachowań w przedsiębiorstwie pod kątem obowiązujących w społeczeństwie norm  moralnych i wzorców 
akceptowanych zachowań. 
 
-odmienne definiowanie przez różne dyscypliny nie oznacza sprzeczności lecz służy uwypukleniu określonych 
aspektów przedsiębiorstwa. 
-za każdym razem należy określić płaszczyznę analizy (model przedsiębiorstwa) i konsekwentnie używać 
właściwych pojęć i ujęć. 
-częste mieszanie pojęć z różnych podejść i modeli prowadzi do „ Teorii firmy w okruchach” 
-ideałem pozostaje całościowa, interdyscyplinarna teoria firmy 
 
7.Przedsiębiorstwo - pojęcie: 

-  jest prowadzone zarobkowo 
-  stanowi całość pod względem (jest wyodrębnione) 
·  produkcyjno – technicznym 
·  handlowym 
·  ekonomiczno – finansowym  (bilans, rachunek zysków i strat, rachunek przepływów) 
·  organizacyjnym 
-  posiada samodzielność decyzyjną w ramach istniejącego systemu polityczno-prawnego 
-  działa na własne ryzyko 
-  działa trwale luba na określony czas (jednorazowe przedsięwzięcie nie jest przedsiębiorstwem np. 

konsorcjum) 

-  zaspakaja potrzeby innych podmiotów gospodarczych, instytucji, osób 
-  wymienia produktu i/lub usługi na zasadzie kupna – sprzedaży 

 

 

3 

 

8.Przedsiębiorstwo - elementy:  
      -wewnętrzne: 

·  kapitał (rzeczowy i finansowy) 
·  ludzie 
·  wynalazczość (postęp) 
·  informacja 
 
-zewnętrzne 
·  odbiorcy – klienci 
·  dostawcy 
·  społeczność lokalna – region 
·  państwo 

 

Czynnikiem syntetyzującym te elementy jest PRZEDSIĘBIORCA, który z rozproszonych elementów i dla siebie 
samych nieproduktywnych TWORZY PRZEDSIĘBIORSTWO. 
 
przedsiębiorca = innowator (Schumpeter) 
przedsiębiorca = właściciel  
przedsiębiorca = menedżer  
przedsiębiorca = ryzykant 

 

A.Smith – przedsiębiorcę, utożsamianego z właścicielem, cechowała przede wszystkim umiejętność oszczędzania i 

mobilizowania kapitału 

 
J.B. Say  (twórca koncepcji p.) – przedsiębiorca – właściciel umiejętnie łączy czynniki produkcji, przenosząc zasoby 
ekonomiczne z obszaru niższej na obszar wyższej efektywności 
 
J.A. Schumpeter – przedsiębiorca – właściciel dynamizuje gospodarkę przez ciągłe wprowadzenie innowacji, które 
są siłą napędową poruszającą mechanizmem gospodarczym. 
 
9.Kapitalizm właścicielski -  pierwszy okres rozwoju gospodarki rynkowej 

·wynalazca, właściciel i założyciel przedsiębiorstwa (w jednej osobie) sam nim zarządzał 
·do tej pory warunek samodzielnego zarządzania jest najczęściej uznawanym atrybutem przedsiębiorcy 

 
10.Kapitalizm menedżerski  –efekt rozrostu przedsiębiorstw w postaci spółek akcyjnych pod koniec XIX w. (gł. 
USA) 

·rozdzielenie posiadania od zarządzania 
·najemny menadżer staje się warunkowym przedsiębiorcą (tzn. w granicach kompetencji i na czas 
wyznaczony przez właściciela) 
·menedżerowie pełnią w firmie funkcję zbiorowego przedsiębiorcy 
·odpowiednie przygotowanie oznacza w szczególności profesjonalizację zarządzania 

 
Przykłady kierunków w ekonomii 
 
Koncepcja neoklasyczna 
Założenia: 

-przedsiębiorstwo to „czarna skrzynka:, która ma wejście i wyjście 
-podstawowym celem jest maksymalizacja zysku 
-ekonomistów i managerów interesuje ilość, rodzaj dostarczonych czynników produkcji, wybór 
odpowiedniej techniki wytwórczej, która zapewnia efekt w postaci zysków ze sprzedaży produktów 

 

4 

 

-oparte jest na zasadach racjonalnego gospodarowania czyli: 
- uzyskania maksymalnych efektów przy określonych założonych nakładach (zasada największej 
wydajności) 
- minimalizacja nakładów ponoszonych dla osiągnięcia założonego efektu (zasada oszczędności) 

        -według koncepcji neoklasycznej mało istotne są procesy, które zachodzą wewnątrz czarnej skrzynki (o ile 
przedsiębiorstwa uzyskają pozytywne wyniki) 
 
Definicje podają różne dyscypliny – teoria ekonomii 
 
Krytyka podejścia neoklasycznego: 

-firma to nie „czarna skrzynka” maksymalizująca zysk 
-możliwości podejmowania optymalnych decyzji są ograniczone bo ludzie nie mają wszystkich 
informacji  
-bo często przyjmują rozwiązania „wystarczająco dobre” 

 
Co to jest przedsiębiorstwo? – pytania na które nie odpowiada teoria neoklasyczna 

1.  skąd biorą się nowe firmy, kto je tworzy? 
2.  kto maksymalizuje zysk, realizuje cele firmy – właściciel, dyrektor, zarząd, pracownicy? 
3.  czy przedsiębiorstwa realizują jeden cel czy wiązkę celów? 
4.  kto podejmuje najważniejsze decyzje w przedsiębiorstwie  - jedna czy kilka osób? 
5.  czy przedsiębiorstwo jest organizacją? Jeżeli tak, to dlaczego istnieją przedsiębiorstwa jednoosobowe? 
6.  czy istnieje wspólna teoria dla różnych klas przedsiębiorstw  -jednoosobowe i wielkie korporacje 

międzynarodowe, przedsiębiorstwa państwowe i spółdzielnie? 

7.  czy spółki zachowują się tak samo jak firmy jednoosobowe, czy powinny istnieć odrębne teorie małych i 

dużych firm? 

8.  jakie są niezbędne elementy przedsiębiorstwa? 
9.  jakie są granice przedsiębiorstwa – czy stały klient jest jego częścią, przedsiębiorstwo wirtualne? 
10.  dlaczego te same Zasoby działania przedsiębiorstw raz są zorganizowane wewnątrz przedsiębiorstwa, a 

innym razem kupowane przez zewnętrzne kontrakty? 

 
Wykład 2 (24.02) 
 
1.Koncepcja menedżerska 
przyczyna- rozdzielenie własności od zarządzania przedsiębiorstwem. 
skutek – menedżerowie przedsiębiorstwa maksymalizują swoje własne korzyści w ramach ograniczeń stwarzanych 
przez właścicieli. 
 
2.Koncepcja behawioralna 
Przyczyna – niepewność środowiska w którym działa firma i ograniczona racjonalność decyzji 
Skutek – dąży się do rozwiązań zadowalających a nie optymalnych. 
 
3.Przedsiebiorstwo jako mechanizm alokacji zasobów 
Przyczyna – w gospodarce rynkowej oprócz mechanizmu rynkowego alokacji zasobów (niewidzialna ręka) istnieje 
także mechanizm alternatywny jakim jest system zarządzania w przedsiębiorstwie (ręka widzialna). 
 
4.Teoria agencji 
Przyczyna – istnieją relacje menedżer/właściciel i menedżer/pracownik (tzw. Pryncypał/agent) układy te cechuje 
asymetria informacji 

O  Właściciel nie wie tego co menedżer 
O  Menedżer nie wie tego co pracownik 

 

5 

 

 
5.Teoria zasobowa 
Firma to zbiór zasobów i umiejętności – nie ma dwóch identycznych firm. 
O przewadze firmy decydują cechy zasobów i umiejętności. 
 
Usytuowanie przedsiębiorstwa 
Zmienia się usytuowanie przedsiębiorstw w gospodarce narodowej -> zmienia się zakres samodzielności 
przedsiębiorstw w zależności od ustroju polityczno – gospodarczego. 
 
Przedsiębiorstwo a państwo – „permanentne relacje” 

-państwo pełni funkcje nadzorczą i kontrolną. 
-państwo tworzy ramy systemu ekonomiczno – prawnego. 
-państwo wkracza w procesy zachodzące wewnątrz przedsiębiorstwa (ochrona pracy, 
bezpieczeństwo). 
-oddziałuje poprzez makro regulacje na procesy inwestycyjne przedsiębiorstw (polityka 
gospodarcza, regionalna, badawcza, rozwojowa).  
-oddziałuje poprzez makro regulacje na konsumpcje gospodarstw domowych. 
-przenosi na przedsiębiorstwa realizacje zadań publicznych (np. niepełnosprawnych). 
-traktuje przedsiębiorstwo jako źródło swoich dochodów. 
-państwo wpływa na proces powstawania nowych przedsiębiorstw (pomoc dla MSP). 
-państwo jest zwierzchnikiem dla przedsiębiorstw będących jego własnością. 

 
Nastąpiła zmiana relacji państwo – przedsiębiorstwo 
„od liberalizmu do liberalizmu” trzy etapy: 

-państwo w charakterze stróża nocnego – do I wojny światowej 
-interwencjonizm (J.M. Keynes) – do lat 70-tych 
-liberalizacja gospodarki – reaganomika, tacheryzm 

 
Przyczyny różnic w definiowaniu przedsiębiorstwa: 
 
Występuje duże zróżnicowanie przedsiębiorstw pod względem: 

O  Wielkości 
O  Własności 
O  Formy prawnej 
O  Rodzaju działalności 

 
Przedsiębiorstwo jako kategoria historyczna: 
Zmiany dokonują się w przedsiębiorstwach stosownie do potrzeb rozwoju gospodarczego – przedsiębiorstwo jest 
kategorią historyczną. 
 
Etapy rozwoju cywilizacji: 

O  Epoka agrarna od 8000 p.n.e. do połowy XVIII wieku 
O  Epoka przemysłowa – szczyt rozwoju połowa XX wieku 
O  Epoka informacyjna – od połowy XX wieku 

 
1.OKRES PRZED POWSTANIEM PRZEDSIĘBIORSTWA – gospodarstwa w okresie niewolnictwa i feudalizmu nie 
miały cech przedsiębiorstwa 

-nastawione na zaspokajanie potrzeb właścicieli (patrycjuszy, feudałów, kleru – np. działalność 
klasztorów) 
-sprzedaż wytworzonych produktów czy usług była czymś wyjątkowym 

 

6 

 

2.WYKSZTAŁCENIE SIĘ PRZEDSIĘBIORSTWA 

-powstanie przedsiębiorstw nastąpiło wraz z rozwojem stosunków towarowo – pieniężnych 

§  Żywiołowy rozwój podmiotów zajmujących się handlem, przemysłem, bankowością 
§  Rozsadzenie cechowej gospodarki feudalnej – rewolucja przemysłowa XVIII/XIX wiek 

-wykształcenie się pierwszych spółek kapitałowych – możliwość rozwoju dużych przedsiębiorstw 

§  Gromadzenie rozproszonych oszczędności, większa skala działania 
§  Tworzenie łańcuchów przedsiębiorstw powiązanych kapitałowo 
§  Początki rynku kapitałowego, obrotu akcjami spółek 

 
Co kształtuje obecnie przedsiębiorstwa? 

1.  Fakt powstania spółek akcyjnych 



 

 

akumulacja kapitału 



 

 

rozszerzenie rynku kapitałowego 



 

 

wzrost skali produkcji 



 

 

zmniejszenie ryzyka (rozproszenie) 

2.  Zmiany w zasięgu działalności - globalizacja na skutek 



 

 

liberalizacji 



 

 

prywatyzacji 



 

 

deregulacji 

3.  Zmiana roli poszczególnych zasobów w ekonomice przedsiębiorstwa – upodmiotowienie pracowników, 

informacja jako zasób 

4.  Zmiany w systemach zarządzania i strukturach organizacyjnych – kryzys hierarchicznych struktur 

zarządzania, decentralizacja organizacji 

5.  Zmiany relacji przedsiębiorstwo – otoczenie 

 
(PRZEDSIĘBIORSTWO XXI WIEKU THOMAS FRIEDMAN: „ŚWIAT JEST PŁASKI”, DZIESIĘĆ SIŁ, KTÓRE 
SPŁASZCZYŁY ŚWIAT) 
 
Teoria firmy: 

KRYTERIUM PODEJMOWANIA OPTYMALNYCH DECYZJI JEST CEL FIRMY 

 
1.Funkcje celów: 
-nadają jednolity kierunek działaniom 
-wpływają na planowanie 
-są źródłami motywacji 
-są podstawą mechanizmu oceny i kontroli 

 

2.Ocena działalności: 
-realizacja celów musi być oceniana. 
-ocena: ustalenie stopnia spełniania celów 
-mierniki oceny: kategorie ekonomiczne, finansowe 

 

Cele firmy: 

KLASYCZNA TEORIA FIRMY (tj. warunki konkurencji doskonałej) 

CELEM FIRMY JEST MAKSYMALIZACJA ZYSKU 

 
CELE FIRMY – ZYSK 
Zalety: 
- miernik ogólny, trwały, będący najsilniejszym motywem 
- zabezpiecza przed bankructwem w środowisku konkurencyjnym, jest warunkiem przetrwania 

 

7 

 

- jest wypadkową działań firmy po stronie sprzedaży i produkcji 

P(produkcja) – K(koszty)=Z(zysk) 

- łatwo można interpretować zjawiska zachodzące w całej gospodarce 
 
Wątpliwości: 
- właściciele i ich deklaracje o różnorodności celów 
- zastosowanie w przypadku działalności inwestycyjnej firmy (problem horyzontu oceny firmy) 
- firmy działają w niepewnym otoczeniu 
- menedżerowie realizują swoje własne cele 

 

Odstępstwa od zysku jako celu: 
- MSP – celem jest niezależność 
- MSP - celem jest utrzymanie rodziny i zachowanie kontroli nad firmą 
- MSP – sektora high – tech 
 - przedsiębiorstwa użyteczności publicznej 

 

Nowe koncepcje 

 

Nie zawsze zysk jest celem, zysk staje się narzędziem, środkiem realizacji innych celów. 

 
CELE FIRMY – ZYSK ZADOWALAJĄCY –behawioryści (H. Simon) 
Inaczej dążenie do zysku, który zaakceptują właściciele 
 - założenie: brak wiedzy i niepewność przyszłych warunków 
- problem: trudno ocenić czy przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk czy nie 
- skutek: przyjmuje się rozwiązania dostatecznie dobre, teoria zakłada potrzebę ciągłej rewizji celów 
 
CELE FIRMY W TEORIACH MENEDŻERSKICH 
 
Założenia:  
- istnieje rozdział własności kontroli 
- istnieje różnica interesów udziałowców i kierujących 
 
Generalnie: 

1.  Właściciele chcą maksymalizować zyski- maksymalizować wartość rynkową firmy 
2.  Menedżerowie chcą realizować cele 
·  Mierzone stopą wzrostu a nie rentownością, 
·  Interesuje ich bezpieczeństwo, prestiż, władza, wysokie wynagrodzenia 

 
Maksymalizacja wartości firmy: – shareholders value 
Celem firmy jest interes właścicieli. 
W przeciwieństwie do innych teorii koncepcja wskazuje na zbieżność interesów właścicieli i menedżerów, którą 
zapewnia: 
- rynek kapitałowy – bo istnieje zagrożenie przejęcia firmy przez inną 
- rynek menedżerów – bo menedżer może stracić pracę, reputację 
 
Nowe teorie celu: 
 
ZEWNĘTRZNA I WEWNĘTRZNA SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ FIRMY – stakeholders value 
 
Zadaniem menadżerów jest utrzymanie w równowadze stosunków pomiędzy grupami zainteresowanych, cel firmy 

 

8 

 

jest narzędziem koordynacji interesów nie tylko akcjonariuszy i właścicieli  
 
Argumenty za: 

1.  Działalność gospodarcza stwarza problemu i dlatego organizacje powinny uczestniczyć w ich 

rozwiązywaniu. 

2.  Przedsiębiorstwa są obywatelami w naszym społeczeństwie 
3.  Gospodarka często dysponuje zasobami niezbędnymi do rozwiązywania wielu problemów 
4.  Przedsiębiorstwa są partnerem w naszej gospodarce, tak samo jak rząd i społeczeństwo 

 
Argumenty przeciw: 

1.  Celem działalności gospodarczej jest przysparzanie zysków właścicielom 
2.  Zaangażowanie w programy społeczne daje przedsiębiorstwom zbyt wielką władzę 
3.  Istnieje możliwość konfliktu interesów 
4.  Gospodarce brak doświadczenia w kierowaniu programami społecznymi 

 
Krytyka M. Friedman ”Zużywanie zasobów firmy na cele inne niż gospodarcze to złodziejstwo – nieuprawnione 
przywłaszczenie tego co należy do właścicieli” 
Odpowiedzialność społeczna jest sprzeczna z gospodarką rynkową bo prowadzi do wzrostu kosztów, zużywa czas 
i energię kierownictwa. 
 
Wykład 3 (3.03) 
 
1.Nowe teorie celu: 
Cele przedsiębiorstwa – wynik kompromisu i konsensusu poszczególnych grup społecznych, zwłaszcza: 
- właścicieli 
- menedżerów 
- pracowników 
Wniosek: możliwości realizacji celów zależą od systemu wartości. 

 

2.Cele grup interesu: 
Własność jednej osoby lub kilku, właściciel/-ele zarządzają:  
Właściciele zainteresowani są zyskiem, pracownicy płacą. 
 
Właściciele grupy osób, zarządzanie przez menedżerów: 
Silny nadzór właścicielski, menedżerowie mają ograniczone możliwości własnych celów. 
 
Przedsiębiorstwo o rozproszonym akcjonariacie: 
Istotny wpływ menedżerów na cel przedsiębiorstwa, możliwość silnego artykułowania celów pracowniczych (np. 
poprzez organizacje pracownicze). 
 
Spółki pracownicze: jedność właścicieli i pracowników, możliwy konflikt korzyści doraźnych i długookresowych. 
 
Przedsiębiorstwo państwowe: celem jest utrzymanie zatrudnienia, maksymalizacja płac pracowników i 
menedżerów.  
 
Przedsiębiorstwo państwowe z samorządem pracowniczym: celem jest ochrona miejsc pracy. 

 

DRUCKER: 

1.  BIZNESU NIE MOŻNA WYJAŚNIĆ W KATEGORIACH ZYSKU 
2.  ZYSK NIE JEST WYJAŚNIENIEM PRZYCZYNY BIZNESU ALE SPRAWDZENIEM WARTOŚCI BIZNESU 

 

9 

 

3.  CELEM BIZNESU NEI EJST ZYSK: 

·  TWORZENIE KLIENTELI, BO KLIENT PRZEKSZTAŁCA ZASOBY W BOGACTWA A RZECZY W 

TOWARY. 

 

3.Problem celu - podsumowanie: 

-zysk jest nadal jedynym z podstawowych celów firm. 
-zysk jako cel dominuje wśród firm małych, zarządzanych przez właściciela. 
-maksymalizacja zysku jest charakterystyczna dla wczesnych stadiów gospodarki kapitalistycznej. 
-w firmach dużych, w rozwiniętej gospodarce rynkowej zainteresowanie takimi celami jak rozwój, 
wzrost kapitału, pozyskiwanie klientów, lepszej opinii. 
-istnieją sprzeczności pomiędzy celami menedżerów a drobnych udziałowców. 
-ocenia się firmy wg maksymalizacji dochodu z zainwestowanego kapitału. 
-społeczna odpowiedzialność nie ukierunkowuje jako cel. 
-nie należy lekceważyć takich celów jak satysfakcja, poczucie samorealizacji. 

 

4.Definicja przedsiębiorstwa – ujęcie prawne: 
KODEKS CYWILNY ART. 55 definiuje przedsiębiorstwo jako zespół składników materialnych przeznaczonych do 
realizacji określonych zadań gospodarczych, które obejmuje wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa. 
 
A W SZCZEGÓLNOŚCI 
·firmę (nazwę), znaki towarowe i inne oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo 
·księgi handlowe i tajemnice przedsiębiorstwa 
·nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, w tym produkty i materiały 
·patenty, wzory użytkowe i zdobnicze 
·zobowiązania i obciążenia, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa 
·prawa wynikające z najmu i dzierżawy lokali zajmowanych przez przedsiębiorstwo 

 
5.Formy prawne przedsiębiorstw: 
Funkcjonowanie regulowane jest m.in. przez: 
·ustawę o swobodzie działalności gospodarczej z 2004 roku 
·kodeks cywilny – spółki cywilne 
·kodeks spółek handlowych – wszystkie pozostałe 
·ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym 
·ustawę o przedsiębiorstwach państwowych 

 
6.Krajowy Rejestr Sądowy 
Przedsiębiorstwo uzyskuje osobowość prawną poprzez wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. 

Jego rolą jest zapewnienie dostępu do jawnej, wiarygodnej informacji o podmiotach gospodarczych co 

powinno służyć zwiększeniu bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. 

-działalność gospodarcza osób fizycznych, w tym samo zatrudnienie, wolne zawody 
-spółki cywilne 
-spółki handlowe osobowe: jawne, partnerskie, komandytowe, komandytowo – akcyjne 
-spółki handlowe kapitałowe: z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjne 
-inne np. spółdzielnie, fundacje,  

 
Ad 1.Działalność gospodarcza osób fizycznych w oparciu o Ustawę o swobodzie działalności gospodarczej 2004. 
 
Jest to zarobkowa działalność wykonywana w sposób ciągły i zorganizowany przez osobę fizyczną, która 
odpowiada za wszelkie zobowiązania całym majątkiem. 
W formie działalności występuje tzw. samo zatrudnienie, jednocześnie możliwe jest także prowadzenie 

 

10 

 

przedsiębiorstwa zatrudniającego nawet kilkaset osób. 
 
Działalność gospodarcza osób fizycznych – różne sytuacje 

-prowadzona jako podstawowe miejsce pracy i źródło dochodu 
-zarejestrowana działalność ale w rzeczywistości nie prowadzona 
-prowadzona jako uzupełniająca działalność w stosunku do podstawowego miejsca pracy 
-prowadzona w celu samo zatrudnienia 

 
Ad 2. Spółki cywilne 
Cywilna – bo jest regulowana przepisami Kodeksu Cywilnego. 
Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, nie jest traktowana jako przedsiębiorca, przedsiębiorcami są wspólnicy, 
tzn. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne oraz osobowe spółki handlowe. 
·do prowadzenia przedsiębiorstwa przez darzący się zaufaniem i poczuciem odpowiedzialności 
zespół przy niewielkiej skali działalności 
-spółka nie ma statusu przedsiębiorcy, przedsiębiorcami SA wspólnicy 
-forma dobra dla drobnych przedsiębiorstw produkcyjnych, handlowych, usługowych 
-nieobligatoryjne przekształcenie w spółkę jawną przy obrocie nakładającym konieczność prowadzenia ksiąg 
rachunkowych (1.200,00€) 
 
Ad 3. Spółki prawa handlowego 
Bo są to spółki regulowane przepisami Kodeksu Spółek Handlowych. 
Powstają w wyniku umów między wspólnikami lub akcjonariuszami. 
Spółki osobowe:                        

 

 

 

Spółki kapitałowe: 

-jawna  

  

 

- z ograniczona odpowiedzialnością 

- partnerska   

 

 

 

 

 

- akcyjna 

- komandytowa 

 

 

 

 

  

- komandytowo akcyjna 

 

 

  

 
7.CECHY WSPÓLNE: 
- brak osobowości prawnej 
- ale mają pewne atrybuty osobowości prawnej bo mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność 
nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania 
- nie są podatnikami podatku dochodowego – podatnikami są wspólnicy 
- kapitał prawnie nie jest określony (za wyjątkiem spółki komandytowo akcyjnej) 
- wspólnicy angażują kapitał ale także osobista pracę 
 - wkłady wspólników są majątkiem łącznym spółki 
 - wspólnicy ponoszą pełną odpowiedzialność osobista za zobowiązania spółki (za wyjątkiem komandytariuszy w 
spółkach komandytowych oraz akcjonariuszy w spółce komandytowo akcyjnej) 
 
8.Spółka jawna: 

·podobna do cywilnej, m status przedsiębiorcy 
·za wniesione wkłady wspólnicy obejmują udziały odpowiadające wartości wkładu 
·dobra, gdy nie ma wystarczającego kapitału aby uruchomić spółkę kapitałową, rejestrowana w 
KRS co zwiększa wiarygodność spółki wobec otoczenia 
·wspólnikom nie wolno wykonywać działalności sprzecznej z interesami spółki 
·zarządzać spółką oraz reprezentować ją na zewnątrz mogą tylko wspólnicy, nie ma możliwości 
udziału osób trzecich 

 
9.Spółka partnerska: 

·spółkę tworzą wspólnicy w celu wykonywania wolnego zawodu i tylko tacy mogą ją założyć 

 

11 

 

(adwokat, aptekarz, architekt, inżynier budownictwa, biegły rewident, broker ubezpieczeniowy, 
doradca podatkowy, makler, doradca inwestycyjny, księgowy, lekarz, notariusz, pielęgniarka, itp.) 
·firma (nazwa) powinna zawierać nazwisko co najmniej jednego z partnerów dodatkowe 
oznaczenie „i partner” „i partnerzy” 
·spółka daje korzystne warunki do wykonywania wolnego zawodu bo daje możliwości stworzenia 
wspólnej bazy materialnej przy zachowaniu autonomii wykonywanego zawodu 
·partnerzy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z 
wykonywaniem zawody przez pozostałych partnerów w spółce ale ponoszą odpowiedzialność za 
inne zobowiązania np. wobec banku. 
·partnerzy mogą tworzyć zarząd spółki jeżeli sami nie chcą koncentrować się na czynnościach 
administracyjnych 

 
10.Spółka komandytowa: 
dobra na określonych etapach rozwoju, gdyż umożliwia dodatkowe zasilanie 
 
Komandytariusz („pasywny inwestor”): 
- dostarcza kapitału 
- odpowiada w sposób ograniczony 
- ma prawo do zysku adekwatnie do wniesionego wkładu 
 
Komplementariusz (wspólnik jawny) 
- utrzymuje kontrolę 
- sprawuje funkcje zarządcze i reprezentacyjne 
- wobec wierzycieli odpowiada bez ograniczenia 
- ponosi ryzyko 
 
11.Spółka komandytowo akcyjna: 

·forma ma marginalne znaczenie 
·podobna do komandytowej, różnica polega na tym, że w miejsce zwykłych komandytariuszy 
wstępują komandytariusze – akcjonariusze bo dostarczając kapitał objęli akcje spółki 
·zaletą jest możliwość emisji akcji przez spółkę w celu pozyskania inwestorów 

 
12.Spółki kapitałowe – cechy wspólne: 

·posiadają osobowość prawną 
·odpowiadają za zobowiązania, a w przypadku zobowiązań podatkowych zarządy odpowiadają 
także majątkiem osobisty 
·rozdziela się majątek wniesiony do spółki od majątku pozostałego 
·na ogół rozdziela się własność od zarządzania, wspólnicy nie są zobowiązani do pracy 
·prawa i obowiązki udziałowców / akcjonariuszy reguluje, z zastrzeżeniem bezwzględnie 
obowiązujących norm prawa, umowa spółki (statut) 

 
13.Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością: 

·utworzona przez jedną lub więcej osób fizycznych lub prywatnych 
·forma pośrednia między spółka jawną (tzn. wspólnicy uczestniczą bezpośrednio w działalności) a 
akcyjną 
·za wniesione wkłady ( kapitał zakładowy) wspólnicy obejmują udziały 
·udziały mogą być zwykłe lub uprzywilejowane (co do prawa głosu, prawa do dywidendy, 
pierwszeństwa w podziale majątku) 
·od stycznia 2009 – minimalna wartość kapitału zakładowego wynosi 5.000 PLN (wcześniej 
50.000PLN) 

 

12 

 

 
14.Spółka akcyjna: 

·powstaje w celu realizacji dużych przedsięwzięć, wymagających znacznej wielkości kapitału 
·podobna do spółki z o.o. jednak zakres przepisów bezwzględnie obowiązujących (nie mogą być 
odrębnie określone w statucie) jest większy 
·założycielami mogą być zarówno osoby fizyczne, prawne osobowe spółki handlowe 
·kapitał zakładowy od stycznia 2009 wynosi 100.000 PLN, może być pokryty gotówką lub aportam 
(akcje aportowe lub gotówkowe) 
·akcje: imienne, na okaziciela, zwykłe, uprzywilejowane 
·spółki akcyjne mają charakter publiczny gdy ich akcje są notowane na giełdzie 

 
15.Wybory formy prawnej przedsiębiorstwa - kryteria: 

1.  Liczba wspólników 
2.  Koszt startu 
3.  Kapitał zakładowy (czasami istnieje minimalna kwota) 
4.  Minimalny wkład wspólnika 
5.  Obowiązek zawarcia umowy w pewnej formie 
6.  Obowiązek rejestracji przedsiębiorstwa 
7.  Osobowość prawna 
8.  Odpowiedzialność za zobowiązania 
9.  Reprezentowanie 
10.  Prowadzenie księgowości 
11.  Podatki 0 wspólność opodatkowania oraz dopuszczalne formy opodatkowania 
12.  Kontrola nad działalnością 
13.  Procedura zakładania i likwidacji 

 

16.Inne formy prawne: 

 
Spółdzielnie (mieszkaniowa, banki spółdzielcze, kasy oszczędnościowe, spożywców, pracy, inwalidów) 

·funkcjonują w oparciu o Prawo spółdzielcze 
·zrzeszenie nieograniczonej liczby osób ( minimum 10 fizycznych lyb minimum 3 osoby prawne) o 
zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym ( powstałym wyłącznie z wpłat 
gotówkowych) 
·różnice w stosunku do spółki prawa handlowego 



 

Działa na rzecz maksymalizacji korzyści członków a nie dla maksymalizacji zysku 



 

Każdy członek ma zawsze jeden głos 

 

17.Inne formy prawne przedsiębiorstw: 
Przedsiębiorstwa państwowe 



 

W oparciu o ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, samorządzie załogi oraz gospodarce 

finansowej PP 



 

Przedsiębiorstwo państwowe funkcjonuje wg zasady 3S tzn. jest samodzielne, samorządne i 

samofinansujące się 



 

Posiadają swoje organy założycielskie: minister, wojewoda 



 

Rodzaje: 

·funkcjonujące na zasadach ogólnych 
·użyteczności publicznej 
·o szczególnym znaczeniu dla gospodarki 

 

 

 

13 

 

Wykład 4 (10.03) 
 
1.Otoczenie przedsiębiorstwa 

-ogół warunków zewnętrznych wpływających na funkcjonowanie przedsiębiorstwa 

 
2.Koncepcje analizy otoczenia (zwłaszcza makrootoczenia) 

·bezscenariuszowa (jest jeden scenariusz, konkretne działania w otoczeniu) 
·scenariuszowa (tworzymy kilka wersji wydarzeń; Scenariusz bardzo prawdopodobny, optymistyczny, 

pesymistyczny) 
 

3.Makrootoczenie (otoczenie zadane, dalsze, pośrednie, ogólne) 
Zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wytworzonych przez t, ze firma działa w określonym kraju, 
regionie, w danym systemie politycznym i społecznym przedsiębiorstwo jest mocno od niego uzależnione, ale nie 
może go kształtować. 
(wszystkie firmy w Polsce maja takie samo makro otoczenie) 
(warunki związane z krajem, miejsce prowadzenia działalności) 
 
4.Etapy analizy makrootoczenia: 

·segmentacja makrootoczenia 

- czynniki Polityczne 
- czynniki Ekonomiczne 
- czynniki Społeczne 
- czynniki Technologiczne 

·identyfikacja czynników w każdym segmencie 
·określenie kierunku i siły wpływu poszczególnych na przedsiębiorstwo 
 

5.Czynniki Polityczno-Prawne 

·polityka państwa w wybranych dziedzinach 



 

przepisy prawne 



 

stabilność rządów 

 
6.Czynniki ekonomiczne (gospodarcze) 

·sytuacja ekonomiczna kraju 



 

mierniki to tempo wzrostu PKB, wskaźnik inflacji, poziom bezrobocia, zadłużenie, kursy 

walut itd. 

·strukruta gospodarki 
·infrastruktura gospodarcza 
-system bankowy, funkcjonowanie giełdy, sądownictwo gospodarcze, system ubezpieczeń 

Czynniki społeczne 

·zjawiska demograficzne ( przyrost naturalny, długość życia, migrcje) 
·zjawiska społeczne (aktywność zawodowa kobiet, model rodziny, ekologia) 
·poziom rozwoju cywilizacyjnego (np. stan służby zdrowia, system edukacji) 
·uwarunkowania kulturowe (tradycja, religia) 

 
Czynniki technologiczne 

·infrastruktura w kraju 
·postęp techniczny w kraju 
·rozwój norm jakościowych 

 
 

 

14 

 

Czynniki międzynarodowe 

·sytuacja międzynarodowa  
·prawo międzynarodowe 
·organizacje międzynarodowe 

 
Czynniki naturalne 

·zasoby naturalne 
·zanieczyszczenie środowiska 

 
Metody eksperckie 

·opracowania zlecane konkretnym ekspertom 
·konsultacje 
·panele dyskusyjne 
·seminaria i konferencje 
·metoda delficka 

 
Otoczenie konkurencyjne (mikrootoczenie) 
Część otoczenia, które tworzą podmioty mające z przedsiębiorstwem powiązania kooperacyjne lub konkurencyjne. 
 
Elementy otoczenia konkurencyjnego to: 



 

dostawcy 



 

nabywcy  



 

konkurenci (obecni i potencjalni) 

Między elementami tego otoczenia zachodzi sprzężenie zwrotne. 
{Relacje z  otoczeniem konkurencyjnym, obie strony maja cos do powiedzenia. Możemy kształtować mikro 
otoczenie} 
 
Elementy analizy otoczenia konkurencyjnego (mikrootoczenia) 



 

ocena atrakcyjności sektora 

-model „5-ciu sił” M.E. Portera 



 

analiza grup strategicznych 



 

analiza konkurenta 

 

 

Model 5 sił Portera 

 

 

15 

 

 
Zagrożenie nowymi wejściami 



 

atrakcyjność sektora 



 

wiek sektora 



 

wysokość barier wejścia 



 

działania odwetowe 

 
Zagrożenie substytutami 
Substytut to produkt inny ze względu na technologię wytwarzania, ale podobny ze względu na zastosowanie. 
 
Substytuty stanowią zagrożenie, gdy: 



 

nasz produkt się starzeje 



 

rośnie sprzedaż substytutu 



 

producenci substytutu rozwijają zdolności produkcyjne 



 

rosną zyski producentów substytutów 

 
Siła przetargowa nabywców 



 

koncentracja nabywców  



 

niepowtarzalność produktu/usługi 



 

dostępność substytutów 



 

wielkość zakupów 



 

informacje posiadane przez nabywców 

 
Siła przetargowa dostawców 



 

koncentracja dostawców 



 

konkurencja wśród dostawców 



 

niepowtarzalność surowca/materiału 



 

dostępność substytutów 



 

koszty zmiany dostawców  



 

rozmiar dostaw 

 
Grupa strategiczna 
Grupa firm w sektorze, które stosują podobne strategie konkurencji i najsilniej ze sobą konkurują 
 

Analiza konkurenta 

Założenia 
Jakie są założenia konkurenta  

 

dotyczące przyszłości sektora i 
własnej? 
 
Obecna strategia  
Jaka jest obecna strategia konkurenta 
i jak odpowiada na wyzwania 
otoczenia? 
 
Przyszłe cele  
Jakie są przyszłe zamierzenia 
konkurenta? 
 

 

16 

 

Możliwości  
Czym dysponuje konkurent (zasoby, 
umiejętności)?  
 
Reakcja: 

©  Co konkurent zrobi w przyszłości? 
©  Co jest jego najsłabszą stroną?  
©  Co może wywołać jego gwałtowną reakcję? 

 
Wykład 5 (17.03) (dr.Antonowicz) 

 

wg przepisów prawa 

 

Przedsiębiorca to osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna prowadząca we własnym imieniu 
działalność gospodarczą lub zawodową. 

[Kodeks Cywilny, art. 43] 

 
Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz 
poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w 
sposób zorganizowany i ciągły.  

[Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, art.2] 

 

Podstawowe akty prawne regulujące podejmowanie działalności gospodarczej w Polsce 

·ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 02.07.2004r. (Dz.U. z 2004 r. nr 173 
poz. 1807) 
·ustawa Kodeks Cywilny  z dnia 23.04.1964r. (Dz.U. z 1964r. nr 16 poz. 93) 
·ustawa Kodeks Spółek Handlowych z dnia 15.09.2000r. (Dz.U. z 2000r. nr 94 poz. 1037) 
·ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym 
 

Struktura przedsiębiorstw w Polsce (na 

dzień 31.12.2009r.)

Os oby fi zyczne

Spółki  ha ndl owe 

Stowa rzys zeni a

Funda cj e

Spółdzi el ni e

Pozos ta łe s półki  

 

 
Osoby fizyczne 80,8% 
Spółki handlowe 8,1% 
Spółki cywilne 7,7% 
Stowarzyszenia 2,5% 
Fundacje 0,3% 
Spółdzielnie 0,5%  
Pozostałe spółki 0,1% 

 

17 

 

 

Indywidualna działalność gospodarcza – informacje ogólne 

 

·  Rejestracja: 

-wpis do ewidencji działalności gospodarczej (Urząd Gminy lub Urząd Miasta właściwy dla miejsca 
zamieszkania) 

·  Koszt rejestracji: 

-w Urzędzie Gminy brak opłat (koszt pieczątki + Ew. 170zł VAT) 

·  Odpowiedzialność za zobowiązania: 

-nieograniczona à cały majątek właściciela (i małżonka)  (można podpisać intercyzę) 

·  Kapitał założycielski: 

-brak wymogów 

·  Nazwa: 

-imię i nazwisko przedsiębiorcy (można dodać dodatkową nazwę firmy) 

 

Ewidencja działalności gospodarczej 

 
·  Organ ewidencyjny gminy właściwy dla miejsca zamieszkania przedsiębiorcy: 

-wójt, burmistrz, prezydent miasta, 

·  Wymagane dokumenty: 

 

-formularz EDG-1 (Wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej) – formularz 
zintegrowany, 

 

-dokument tożsamości do wglądu 

 

Polska Klasyfikacja Działalności 

 
Numer PKD: nazwa podklasy + duża litera alfabetu + 4 cyfry 
Np. 
Sekcja: A à Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 
Dział: 01 à Uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową 
Grupa: 01.2 à Uprawa roślin wieloletnich 
Klasa: 01.21 à Uprawa winogron 
PODKLASA: 01.21.Z 

 

Numer statystyczny REGON 

 
·  Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej prowadzony przez prezesa GUS w systemie 

informatycznym REGON 

·  Urząd Statystyczny działający na obszarze województwa, w którym znajduje się siedziba przedsiębiorstwa 
·  REGON: 9 cyfr – 8 porządkowych i ostatnia kontrolna (14 cyfr) 

 

Pieczątka 

·informacje na pieczątce: 

Nazwa firmy, imię i nazwisko, adres siedziby, REGON, NIP, (fakultatywnie nr telefony/faksu) 

 

Konto bankowe 

 
Limit obrotu gotówkowego (kwota graniczna płatności gotówkowych) 
- równowartość 15 tys. Euro (wg kursu na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego transakcję) 
- wg średniego kursu NBP z 28.02.2011 – 59.644,50zł 

 

18 

 

 

Urząd Skarbowy 

Formularze: 

·  VAT – R (zgłoszenie rejestracyjne w zakresie PTU) 

àoplata skarbowa 170zł 
àlimit obrotów do zwolnienia – 150tys. Zł 

·  Formularz dotyczący wyboru formy opodatkowania, 

 

Formy opodatkowania 

·  Zasady ogólne:   

- 18%, 32% 

·  Podatek liniowy: 

- 19% 

·  Ryczałt ewidencjonowany (limit – 150tys. Euro, tj. 591.975,00zł) 

- 3%, 5,5%, 8,5%, 17%, 20% 

·  Karta podatkowa 

- stawka określona kwotowo przez naczelnika US 

·  Do 20 stycznia 

 

Obowiązki ewidencyjne przedsiębiorcy 

·  Zasady ogólne i podatek liniowy: 

- podatkowa książka przychodów i rozchodów 
- księgi handlowe („pełna księgowość”) 

§  spółka komandytowa, komandytowo-akcyjna, z o.o., akcyjna i inne formy posiadające osobowość 

prawną 

§  przedsiębiorstwa, które w poprzednim koku obrotowym osiągnęły obroty przekraczające 1,2 mln 

euro (4.784,00zł) 

·  Ryczałt: 

- ewidencja przychodów 

·  Płatnicy podatku VAT: 

- rejestr VAT 

 

Zakład Ubezpieczeń Społecznych 

Formularze: 
- ZFA (zgłoszenie płatnika składek), 
- ZUA lub ZZA (zgłoszenie ubezpieczonego) 
 
Ubezpieczenia społeczne: 
- emerytalne – 19,52% 
- rentowe – 6% 
- chorobowe – 2,45% (dobrowolne) 
- wypadkowe – od 0,67% do 3,33% 
 
Fundusz pracy – 2,45% 

 
Ubezpieczenie zdrowotne – 9% 
 
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne: 
- 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (3 359,00zł)à2 015,40zł 
- 30% minimalnego wynagrodzenia (1 386,00zł)à415,80zł 

 

19 

 

 
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia zdrowotne: 
- 75% przeciętnego wynagrodzenia* (3 605,74zł)à2 704,31zł 
*wraz z wypłatami zysku 

Terminy rozliczeń przedsiębiorcy ZUS i US 

·  Do 7. 

- podatek dochodowy (karta podatkowa) 

·  Do 10. 

- składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (gdy brak pracowników) 

·  Do 15. 

- składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (gdy są pracownicy) 

·  Do 20. 

- podatek dochodowy (zasady ogólne, liniowy i ryczałt) 

·  Do 25. 

- VAT 

Pozostałe instytucje 

 

·  Państwowa Inspekcja Pracy 
·  Państwowa Inspekcja Sanitarna 
·  Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska 
·  Państwowa Straż Pożarna 
·  Zakład energetyczny 
·  Zakład gazowniczy 
·  Urząd Celny 

 

Kasa fiskalna 

·sprzedaż na rzecz osób fizycznych ( nie prowadzących działalności gospodarczej) 
·limit obrotów: 40tys. Zł (kontynuacja działalności)/20tys. Zł (rozpoczęcie działalności) 
·obowiązkowo sprzedaż m.in.: 

-gazu płynnego, metali szlachetnych, sprzętu radiowego i telewizyjnego, oprogramowania 

komputerowego, płyt CD, DVD, a także taksówkarze) 

·zwolnione m.in.: (zmiana od 1 maja br.) 
 

-usługi telekomunikacyjne, prawnicze, rachunkowo – księgowe, sekretarskie, tłumaczeniowe oraz w 
dziedzinie edukacji, ochrony zdrowia i opieki społecznej, a także usługi prowadzenia gier losowych, 
zakładów wzajemnych i gier na automatach 

 

Ograniczenia działalności gospodarczej 

Działalność gospodarcza: 

-swobodna 
-reglamentowana: 
-koncesjonowana 
-licencjonowana: 
-uprawnienia zawodowe 
-wymagająca zezwolenia lub zgody 
-regulowana 

 

Ranking „Doing Business 2008” 

Wg stopnia łatwości prowadzenia działalności gospodarczej 
 
 

 

20 

 

Wykład 6 (24.03) 
 
ZASOBY LUDZKIE I NIEMATERIALNE 
 
Zasoby organizacji 
-wszystko to, co organizacja posiada lub wie i co umożliwia jej funkcjonowanie, zdobywanie przewagi 
konkurencyjnej i osiąganie celów ekonomicznych.  

  

 
 
 

Zasoby firmy 

materialne 

niematerialne 

· 

Rzeczowe 

Budynki grunty lokalizacja 
maszyny, urządzania, 
narzędzia, zapasy (surowce, 
materiały)  

·  Finansowe 
·  Ludzkie 
 

·  Umiejętności 

wiedza, 
kwalifikacje 
doświadczenia 

·  Relacje 

z dostawcami 
z władzą  
marka reputacja 

·  Kultura organizacyjna. 
 
 

 
 
 

 
Istnieje jeszcze podział na widzialne i niewidzialne, według prawa własności. 
 
Zasoby organizacji 

-naturalne 
-kapitałowe 
-ludzkie 
-niematerialne  

 

-Kluczowe kompetencje ( to co umie wykorzystać najlepiej) 
  -Kompetencje wyróżniające ( wariant optymistyczny, tak dobrze budujemy te kompetencje, że jesteśmy w tym 
lepsi niż rywale) 
    -Przewaga konkurencyjna ( wyjątkowość firmy np, cena, jakość) 
      -Pozycja rynkowa 

 

Zasoby strategiczne 

 
Takie zasoby, które umożliwiają osiągnięcie przez organizację szczególnej pozycji, dające jej przewagę 

kosztową 

lub przewagę w zróżnicowaniu produktów. 
 
 
 

 

21 

 

Zasobu mają strategiczne znaczenie gdy są:  
a)  Cenne (najważniejsze, np. personel) 
b)  Rzadkie ( wyróżniające na rynku,) 
c)  trudne do imitacji (trudne do odtworzenia przez konkurentów) 
d)  dobrze organizowane  
 
ELEMENTY ZARZĄDZANIA ZASOBAMI LUDZKIMI: 

 

 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Proces rekrutacji i selekcji 

 

Rekrutacja 
 Proces znajdowania i przyciągania dostatecznie dużej, dla celów selekcji, liczby kandydatów na nieobsadzone 
stanowiska pracy. 
 
Selekcja  
Proces oceny przydatności kandydatów i wybór jednego z nich, najbardziej odpowiedniego z punktu widzenia 
wymagań stanowiska. 
 

 
 

Źródła pozyskiwania kandydatów 

 

Rekrutacja wewnętrzna – spośród pracowników firmy, odbywa się na zasadzie przemieszczeń wewnętrznych, 
bądź przekwalifikowania.  
 
Rekrutacja zewnętrzna – rozpoznanie i przyciąganie kandydatów z otoczenia organizacji, czyli zewnętrznego 
rynku pracy.  
 

 
 
 
 

Poszukiwanie 
zasobów ludzkich 

Rekrutacja 
pracowników 

Selekcja 

Wprowadzenie 
do pracy 

Szkolenie i 
doskonalenie 
pracowników 

Ocena efektywności 
pracy 

Awans 

Przeniesienie 

Zwolnienie 

 

22 

 

Techniki selekcji 

1)  analiza dokumentów  

a.  przydatność - duża 
b.  koszt - niski 
c.  niezbędne kompetencje – niewielkie  

2)  Testy psychologiczne 

a.  Przydatność – duża 
b.  Koszt – średni 
c.  Niezbędne kwalifikacje – specjalistyczne 

3)  Metody diagnostyczne typu Assessment Center  

a.  Przydatność – bardzo duża 
b.  Koszt – wyskoki 
c.  Niezbędne kompetencje – specjalistyczne  

 

Rozwój personelu 

 

a)  zapewnienie pożądanej jakości personelu w okresie planistycznym 
b)  ustalenie kierunków kształcenia i rozwoju umiejętności pracowników – ustalenie polityki kształcenia 
c)  planowanie karier pracowników w skali organizacji – tworzenie dróg awansowania pracowników  droga 

rozwoju pracownika w firmie)  

 
 
Motywacja – to stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania. 
 
Motywowanie – to proces oddziaływania, zestaw sił, które sprawiają, że ludzie zachowują się w określony sposób. 
(stosowanie kija i marchewki J )  
 

Narzędzia motywacji 

 

a)  płacowe (płace, nagrody, premie) – na ogół wywierające największy wpływ na zachowanie pracownika, 

motywujące do efektywnego wykonywania pracy. 

b)  pozapłacowe – ( pochwały ustne, dobre warunki pracy, kursy, szkolenia, posiadanie telefonu/ samochodu 

służbowego, wyjazdy rekreacyjne) – oddziałujące w mniejszym stopniu na zachowanie pracownika.  

 

Ocenianie 

 

Wyrażanie w formie ustnej lub pisemnej osądu o pracowniku, czyli wartościowanie jego zachowania, 

postaw, cech osobowości i efektów pracy. 
 
 

Metody absolutne – przykłady 

a)  ocena opisowa 
b)  skale ocen (punktowe, przymiotnikowe, graficzne) 
c)  testy 
d)  metoda zdarzeń krytycznych 
e)  zarządzanie przez cele 

 
 

 
 

 

23 

 

Metody relatywne 

a)  ranking  
b)  porównywanie parami 
c)  rozkład normalny 

 
 
Zasoby niematerialne 
 
Fakty, statystyki, opinie, przewidywania zebrane z różnych wewnętrznych i zewnętrznych źródeł to DANE 
Dane interpretowane w kontekście określonego celu to INFORMACJA  
 
WIEDZA jest to zdolność do wykonywania określonych zadań w oparciu o posiadaną informację. 
 

Cechy wiedzy 

a)  dominacja 
b)  niewyczerpywalność 
c)  nieliniowość  
d)  symultaniczność  (jednoczesne wykorzystywana)  

 

Rodzaje wiedzy w przedsiębiorstwie 

 

a)  wiedza typu know- what,  
b)  wiedza typu know- why,  
c)  wiedza typu– know- how, 
d)  wiedza typu- know- who, 

 

Elementy zarządzania wiedzą 

a)  lokalizowanie wiedzy 
b)  pozyskiwanie wiedzy  
c)  tworzenie ( rozwój) wiedzy 
d)  dzielenie się wiedzą i jej rozpowszechnianie 
e)  wykorzystywanie wiedzy 
f)  zachowanie wiedzy ( przechowywanie, ochrona, archiwizacja)  
 
Gdzie jest wiedza w firmie ? 

·  Dokumenty papierowe 28 % 
·  Dokumenty elektroniczne 20 % 
·  Komputerowe bazy danych 12% 
·  Umysł pracowników 42% 

 

Kultura organizacyjna 

 
Zbiór wierzeń przekonań, szerzących się w firmie, dotyczących tego, jak prowadzić interesy, jak powinni 

zachowywać się pracownicy i jak powinni być traktowani 

 
Artefakty  (język, rytuały święta, ubrania) widoczne i wymagające interpretacji 
Normy ( maksymy ideologiczne, wytyczne zachowań nakazy częściowo widoczne i światowe) 
Założenia podstawowe ( stosunek do otoczenia. Pojmowanie prawdy i czasu. Natura ludzkich działań. 

Natura człowieka. Niewidoczne, nieświadome) 

 

 

24 

 

Rodzaje artefaktów 

a)  językowe (legendy) 
b)  behawioralne (akceptowane zachowania) 
c) fizyczne  

 

Typy kultur organizacyjnych (stosunek do ryzyka/ sprężenie) 

 

a)  twardego macho 
b)  pracuj ciężko i baw się 
c)  stawiania na firmę 
d)  procesu 

  
 
                                                                                              Marka 

 

 

Nazwa znak, symbol, wzór lub kombinacja tych elementów, nadawana przez sprzedawcę lub grupę 

sprzedawców w celu identyfikacji dobra lub usługi oraz ich wyróżnienia. (…)  
 

Relacje 

 

Więzi i interakcje pomiędzy dwoma podmiotami  

rodzaje relacji 

a.  transakcyjne i partnerskie  
b.  symetryczne i asymetryczne  

 

Interesariusze 

wszystkie jednostki i grupy, które mogą wpływać na działania lub znajdują się pod wpływem działań (…) 
 

a)  zewnętrzni 

klienci, dostawcy, kooperanci, konkurenci, inwestorzy, właściciele, kredytodawcy, instytucje państwowe, instytucje 
samorządowe, organizacje społeczne i gospodarcze, media, społeczność lokalna 
 

b) wewnętrzni  

pracownicy, menagerowie 
 
WYKŁAD 7 Źródła finansowania 31.03.2011 
 
Kryterium – źródło pochodzenia kapitału  
Kapitał własny – taki kapitał, który pochodzi z przedsiębiorstwa albo od jego właścicieli  
Kapitał obcy – pochodzący z otoczenia przedsiębiorstwa  
 
Kryterium- dostęp do kapitału :  
Kapitał wewnętrzny – jego jedynym kosztem jest koszt alternatywny ( wypracowany przez przedsiębiorstwo zysk) 
Kapitał zewnętrzny – kosztem finansowania jest stopa zwrotu jakiej oczekuje podmiot udostępniający środki ( 
kredyt- odsetki od kredytu ) 
 
Kryterium – okres angażowania kapitału :  
Krótkoterminowy 
Średnioterminowy  
Długoterminowy  
 

 

25 

 

Kapitał własny :  
+ koszt kapitału jest wprawdzie wysoki , ale jest ponoszony tylko wtedy gdy firma generuje zyski  
- koszt kapitału w postaci dywidendy, czy wypłat z zysku nie stanowi kosztu uzyskania przychodu dla firmy  
- firma ponosi pełne ryzyko inwestycji 
 
Kapitał obcy :  
- kapitał ,, nie należy” do firmy , lecz jest udostępniony jej na pewien okres , po którym musi zostać zwrócony wraz 
z wynagrodzeniem bez względy na wyniki finansowe firmy  
+ kredytodawcy należą się tylko ustalone w umowie odsetki , nie ma obowiązku dzielenia się z nim zyskiem  
+ koszt kapitału w postaci odsetek stanowi koszt uzyskania przychodu dla firmy  
+ podmiot finansujący partycypuje w ponoszonym przez firmę ryzyku  
 
Małe firmy ( nie posiadające osobowości prawnej ) – środki właścicieli oraz środki wypracowane przez firmę  
 
Firmy posiadające osobowość prawną – środki wypracowane przez firmę  
 
Źródła kapitału wewnętrznego :  
- finansowanie z zatrzymanego zysku  
- odpisy amortyzacyjne  
- sprzedaż zbędnego majątku  
 
Źródła finansowania kapitałem zewnętrznym :  
- dopłaty wspólników  
- uchwała zarządu o podniesieniu kapitału podstawowego  
- zawarcie przez właściciela umowy pożyczki ze spółką  
- fundusze wysokiego ryzyka ( venture capital )  
- aniołowie biznesu ( business angels) – część nieformalna rynku venture  
- emisja akcji  
 
Venture capital – wyspecjalizowane firmy zajmujące się inwestowaniem w przedsięwzięcia obarczone wysokim 
ryzykiem , umożliwiające osiągnięcie wysokiej stopy zwrotu z zainwestowanego kapitału .  
- przedmiotem ich zainteresowania są przedsięwzięcia innowacyjne oraz przedsiębiorstwa o dużym potencjale 
wzrostu  
- udostępniają kapitał stając się w zamian współwłaścicielem firm 
- wnoszą do przedsiębiorstwa bogate doświadczenie oraz kontakty  
- gdy wartość firmy wzrośnie do zakładanego poziomu , odsprzedają posiadane udziały / akcje  
Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych ( PSIK ) -> 

http://www.psik.org.pl

  

 
Aniołowie biznesu :  
- część nieformalnego rynku venture capital  
- zamożne osoby prywatne oraz inwestorzy dysponujący dużym doświadczeniem i kapitałem , pozwalającym na 
wspieranie innowacyjnych MSP  
- oprócz środków finansowych przekazują swoją wiedzę , doświadczenie i technologie 
- to szczególny typ inwestora prywatnego , który własne nadwyżki finansowe lokuje w nowe , dobrze rokujące 
firmy (start-up) ,które dzięki zastrzykowi kapitałowemu mogą szybko rozwinąć skrzydła , dając wysoki wzrost 
wartości udziałów  
Polskie Stowarzyszenie Aniołów Biznesu -> 

http://polban.pl/

  

 
Emisja akcji na rynku prywatnym lub publicznym  
 

 

26 

 

Rynek prywatny :  
+ możliwość pozyskania kapitału po niższej cenie  
- ograniczona płynność i wielkość rynku  
 
 
Rynek publiczny :  
+ możliwość pozyskania znacznych kapitałów  
+ możliwość wyceny i zbycia akcji po cenie rynkowej  
+ bezpłatna reklama wynikająca z zainteresowania opinii publicznej  
+ zwiększenie wiarygodności i prestiżu  
- konieczność ponoszenia wydatków związanych z wprowadzeniem i obecnością przedsiębiorstwa na rynku 
publicznym  
- konieczność ujawniania do publicznej wiadomości wszelkich istotnych informacji o przedsiębiorstwie  
- możliwość przejęcia kontroli nad firmą  
Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. 

http://www.gpw.com.pl/

  

 
Rynek pozagiełdowy :  
MTS-CeTO S.A. – regulowany pozagiełdowy rynek papierów wartościowych 

http://www.mts-ceto.pl/

  

 
Obszary działalności :  
- rynek mts-poland- hurtowy rynek obrotu obligacjami i bonami skarbowymi  
- rynek papierów wartościowych CeTO ( Central Tabela Ofert ) – regulowany rynek pozagiełdowy  
- organizacja rynku pieniężnego oraz prowadzenie notować papierów wartościowych ( obligacji skarbowych , akcji 
mniejszych spółek ), które nie mają szans znalezienia się na GPW ( ze względu na kryteria dopuszczenia do obrotu 
giełdowego )  
- wymogi : posiadanie zbadanego sprawozdania za minimum jeden kwartał oraz posiadanie motywów wejścia na 
rynek publiczny  
- koszty funkcjonowania na rynku pozagiełdowym zdecydowanie niższe niż na rynku giełdowym  
 
Źródło finansowania a faza rozwoju przedsiębiorstwa  
 
Źródła finansowania kapitałem obcym ,, twarde” (komercyjne ) : 
- kredyty i pożyczki bankowe  
- pożyczki z funduszy pożyczkowych  
- formy sprzedaży ratalnej  
- rozliczenie za pomocą weksli i kompensaty zadłużenia  
- kredyt kupiecki  
- emisja dłużnych papierów wartościowych  
- factoring  
- leasing  
- franchising  
 
Źródła finansowania kapitałem obcym ,,miękkie” ( inicjatywy państwa) :  
- poręczenia kredytowe  
- dopłaty do kredytów ( kredyty preferencyjne)  
- dotacje i subwencje  
 
Alternatywy finansowania :  
- optymalizacja zobowiązań podatkowych  
- przyspieszenie obrotu aktywami  

 

27 

 

 
Kredyty i pożyczki bankowe  
 
Kredyt- zawsze przeznaczony jest na określony cel , ustalony jest termin jego spłaty , a jego przedmiotem mogą być 
wyłącznie środki pieniężne.  
Pożyczka – może być bezterminowa , jej cel nie musi być określony oraz nie musi mieć postaci pieniężnej  
 
Kredyty bankowe wg kryterium przeznaczenia :  
- k. konsumpcyjne  
- k. gospodarcze 
 
Kredyty gospodarcze: 
- k .obrotowe  
- k. inwestycyjne  
 
Fundusze pożyczkowe :  
Fundusze pożyczkowe są przeznaczone przede wszystkim dla mikro i małych przedsiębiorców oraz osób 
rozpoczynających działalność gospodarczą.  
Przykładowe cele pożyczek udzielanych przez fundusze pożyczkowe :  
- finansowanie inwestycji  
- zakup maszyn i urządzeń  
Itd.  
 
Polskie Stowarzyszenie Funduszy Pożyczkowych 

http://WWW.psfp.org.pl

  

 
Kredyt kupiecki: 
Ciekawostka : kredyt kupiecki stanowi ok. 50% całości zobowiązań MSP w Polsce  
-kredyt dostawczy- polega na odroczeniu płatności ( zazwyczaj o 30,45,60 dni ) . Koszt odroczenia jest z reguły 
wkalkulowany w cenę towaru . W przypadku dokonania płatności w terminie wcześniejszym nabywcy oferowane 
jest tzw skonto  
-kredyt odbiorcy- ma formę przedpłaty , czyli wpłaty na rachunek dostawcy środków za dobra , które nie zostały 
jeszcze wyprodukowane  
 
Factoring:  
- jest jednym ze sposobów na poprawienie płynności finansowej , a także na krótkoterminowe finansowanie 
działalności  
- zaletą jest przyśpieszenie rotacji należności  
- przedsiębiorstwo może finansować wzrastające zapotrzebowanie na kapitał obrotowy , bez pogorszenia relacji 
kapitałów własnych do kapitałów obcych  
 
 
Factoring wg kryterium umiejscowienia ryzyka niewypłacalności dłużnika :  
- właściwy ( pełny, bez regresu ) 
- niewłaściwy ( niepełny , z regresem )  
- oprocentowanie ( zbliżone do kredytu bankowego)  
- prowizje przygotowawcze- od 0,1 do 3% 
 
Leasing :  
Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa , nabyć rzecz 
od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania 

 

28 

 

albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony , a korzystający zobowiązuję się zapłacić finansującemu 
w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne , równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tyt. Nabycia 
rzeczy przez finansującego . 
 
Leasing: 
-operacyjny 
-finansowy  
- zwrotny  
 
Leasing:  
- bezpośredni  
- pośredni- kiedy występuje jakiś pośrednik między leasingodawcą a leasingobiorcą  
 
Leasing operacyjny :  
Okres umowy jest krótszy od okresu eksploatacji przedmiotu leasingu  
Koszty amortyzacji , konserwacji i remontów przedmiotu leasingu ponosi leasingodawca. 
Opłaty leasingowe , składające się z części kapitałowej i odsetkowej , w całości zaliczane są do kosztów 
operacyjnych biorcy.  
 
Leasing finansowy :  
Okres umowy jest zbliżony do okresu ekonomicznego zużycia przedmiotu leasingu  
Koszty amortyzacji i konserwacji remontów przedmiotu leasingu ponosi biorca , a jeśli ponosi je dawca to za 
dodatkową opłatą.  
Część kapitałowa opłaty leasingowej jest pokrywana z ryzyka netto leasingobiorcy itd…. 
 
Zalety leasingu : 
- niska opłata początkowa 
- możliwość spłaty rat leasingowych ze środków uzyskanych z eksploatacji przedmiotu leasingu  
-korzyści podatkowe  
- w leasingu finansowym część odsetkowa i amortyzacja zmniejszają podstawę opodatkowania  
- w leasingu operacyjnym pełna kwota rat zaliczana jest do kosztu uzyskania przychodu  
- nie wymaga spełnienia rygorystycznych wymagań 
- dostęp do nowych technologii bez konieczności ponoszenia kosztów zakupu i ewentualnej wymiany środka 
trwałego 
 
Franchising: 
System sprzedaży towarów , usług lub technologii , oparty na ścisłej i ciągłej współpracy pomiędzy prawnie i 
finansowo odrębnymi i niezależnymi przedsiębiorcami : franchisodwacą i jego poszczególnymi franchisobiorcami , 
którym franchisodawca przyznaje prawo ( i nakłada obowiązek) prowadzenia określonej działalności gospodarczej 
zgodnie z wypracowanymi przez siebie zasadami.  
Def. Potoczna – prowadzenie biznesu w oparciu o cudzy sprawdzony pomysł pod cudzą marką  
 
Strony umowy franczyzowej :  
Franczyzodawca , czyli właściciel :  
- pomysłu na biznes i wiedzy , jak go prowadzić (know-how)  
- marki , pod którą biznes jest prowadzony 
Franczyzobiorca , użytkownik pomysłu biznesowego i marki franczyzodawcy , nabywający odpłatnie od 
franczyzodawcy prawo do posługiwania się jego pomysłem na biznes i do działania pod jego marką  
 
 

 

29 

 

Emisja krótkoterminowych papierów dłużnych (KPD)  
-bony komercyjne , obligacje, certyfikaty depozytowe  
- poprzez emisję KPD przedsiębiorstwo zaciąga pożyczkę na rynku pieniężnym  
-KPD charakteryzujący się krótkim okresem wykupu ( do 1 roku) oraz wykupem wg , wartości nominalnej ( bez 
odsetek )  
- emisja przeprowadzana jest przez agenta emisji- bank ( Ew. biuro maklerskie) który organizuje rynek wtórny tych 
papierów  
- emisja KPD nie wymaga ustanawiania zabezpieczeń ( ważne jest posiadanie przez emitenta dobrego ratingu)  
 
Fundusze poręczeniowe :  
- instytucje, które za opłatą poręczają spłatę zobowiązać finansowych przedsiębiorcom , którzy mają zdolność 
kredytową , lecz nie posiadają wymaganych zabezpieczeń  
- zapewnią poręczenie w wysokości 50-80% wartości pożyczki lub kredytu , zabezpieczenie spłaty pozostałej części 
kredytu musi zapewnić kredytobiorca  
- pobierają prowizję w wysokości 1-2% wartości poręczenia 
 
Krajowy Fundusz Poręczeń Kredytowych  
 
Kredyty preferencyjne  
Kredyty których koszt jest niższy od rynkowego kosztu kredytów dzięki dopłatom określonych instytucji.  
 
Dotacja – bezzwrotna pomoc finansowa państwa na finansowanie określonej działalności lub podmiotu  
 
Subwencja – szczególny rodzaj dotacji związany z bezzwrotną pomocą finansową państwa udzielaną różnym 
podmiotem .  
Subwencje ogólne – pomoc finansowa udzielana przez państwo innym podmiotom na podst kryteriów 
obiektywnych np. liczby mieszkańców  
Subwencje przedmiotowe- to bezzwrotna pomoc finansowa przeznaczana na realizację konkretnych zadań np. 
dopłata do kredytów dla rolników, dopłata do czynszów komunalnych itp. (tzn. na konkretny cel – celowość 
wydatkowania przyznawanych przez państwo środków) 
 
Wykład 8 (7.04) 
Miary finansowe wykorzystywane w przygotowaniu oraz ocenie projektów gospodarczych i inwestycyjnych. 
ZAKTUALIZOWANA WARTOŚĆ NETTO (NPV) 
Zmiana wartości pieniądza w czasie wymaga użycia następującej formuły: 
-NPV – Net Present Value ( Zaktualizowana wartość netto projektu) !!! 
PPNt – przepływy pieniężne netto w kolejnych latach życia projektu 
Co – Wartość bieżąca projektu (przy założeniu dyskontowania przyszłych przepływów na bieżący okres) 
R – stopa dyskontowa (inflacja + alternatywny% = premia za ryzyko) 
Oblicz realną wartość kapitału przy założeniu zdeponowania 10000,  przy założeniu lokaty rocznej o 
oprocentowaniu 5% (podatek Belki 19% - od wygenerowanych) przy założeniu inflacji 3,4%. 
                                FV 
10000*(1+0,05)=10500zł 
10500 –(500*0, 19)=10405ZŁ 
PV=  
PV = =10062,86zł 
NPV > 0 „+” 
NPV = 0 wyjdzie się na czysto 
NPV < 0 „-„ (nie inwestować) 

 

 

30 

 

Szacowanie stopu dyskontowej 
Stopa dyskontowa – (będąca stopą procentową) służy do obliczenia obecnej wartości spodziewanych przyszłych 
przepływów pieniężnych (strumieni pieniężnych). 
Z każdą inwestycją wiąże się bezpośrednio zasada zmiennej wartości pieniądza w czasie, która jest wynikiem 
działania czterech następujących czynników: 
(1)spadku siły nabywczej;  
(2) możliwości powiększenia kapitału poprzez inwestowanie;  
(3) występowania ryzyka;  
(4) preferowania bieżącej konsumpcji przez inwestora projektu. 
Dlatego też szacując wysokość stopy dyskontowej można wziąć pod uwagę m.in.: 
- koszt (cenę) kapitału własnego inwestora;   à          
- koszt kapitału obecnego, niezbędnego do sfinansowania inwestycji; 
- rentowność alternatywnych inwestycji; 
- poziomy, „historyczne”  
Planujesz otworzyć firmę, masz 10000zł, biorę kredyt 10000zł (stopa kredytu 18%), ciocia pożycza kolejne 10000zł. Z 
Twoich obliczeń wynika, że biznes będzie przynosił zyski w ciągu najbliższych lat: 10000zł, 12000zł i 14000zł kolejno 
teraz, za rok 2 lata. Oblicz NPV, stopa dyskontowa na poziomie WACC. Koszt kapitału własnego 5%.  
 

WACC=

 

NPV= 

 

Stopa dyskontowa wynosi r=5%. Proszę sprowadzić wszystkie wysokości przepływów pieniężnych w projekcie na 
okres 

. 

 ßkapitalizacja àdyskontowanie  

  

  

 

 
ZMIANA WARTOŚCI PIENIĄDZA W CZASIE 
Alternatywny koszt kapitału wynosi 10% ( w każdym z lat analizy). Proszę ocenić atrakcyjność czterech projektów 
inwestycyjnych przy określonych wielkościach przepływów pieniężnych w kolejnych latach analizy: 

 

 
Renta początkowa płatności z dołu. 
CF – wpłata (rata) 
R – stopa dyskontowa 
N – liczba rat 
Renta końcowa płatności z góry 

 

Próg rentowności dla produkcji jednoasortymentowej 
Podstawowymi kategoriami, jakie będziemy brali pod uwagę wyznaczając wielkość efektywnej skali prowadzonej 
działalności gospodarczej będą relacje, jakie zachodzą pomiędzy kosztami (w tym kosztami stałymi, oraz 
zmiennymi), wielkością produkcji w wymiarze ilościowym bądź wartościowym, a także wpływem tych kategorii 
na wynik finansowy. 
Zależności te często ujmowane SA w triadzie nazywanej CVP ( C – costs, V – volume, P – profit). 
Rozmiar produkcji pozwalający pokryć ponoszone koszty i tym samym osiągnąć zerowy wynik finansowy 
będziemy nazywali progiem rentowności. 
Przyjęło się w praktyce stosować określenie BEP ( z ang.  Break Even Point) dla oznaczenia ilościowego 
(wyrażonego w jednostkach, sztukach, seriach itd.), bądź wartościowego (wyrażonego w jednostkach pieniężnych) 
wolumenu produkcji. 
 
 

 

31 

 

Próg rentowności dla produkcji jednoasortymentowej 
W celu wyznaczenia wzoru na wartościowy próg rentowności należy jego ilościową postać pomnożyć przez 
jednostkową cenę, po której oferujemy w sprzedaży produkowany przez nas wyrób. Formuła przedstawiona 
została następującą postacią równania: 
Równanie na wartościowy poziom marży bezpieczeństwa produkcji sprzedanej. 
 Na tym etapie moglibyśmy również wyznaczyć tzw. marżę bezpieczeństwa, tj. różnicę jaką uzyskujemy z 
realizowanej produkcji w stosunku do wielkości produkcji w progu rentowności. Marża bezpieczeństwa mówi 
nam zatem o ile moglibyśmy obniżyć wartość osiąganych przychodów ze sprzedaży , aby nie rozpocząć 
działalności w strefie straty. Marżę bezpieczeństwa wyznacza się przy pomocy następującej formuły: 
Mbe= Psmax – Psbep 
Co stanowi składowe stopy dyskontowe.!! 
 
Wykład 9 (14.04) 
 
Dlaczego przedsiębiorstwa wdrażają innowację ? czyli nowe rozwiązania dotyczących różnych obszarów.   

·  Spełnienie wymogów rynku 
·  Sprostać konkurencji  
·  Usatysfakcjonować klienta  
·  Generowanie przewagi konkurencyjnej – przewaga nad firmą konkurencją, wynik finansowy, sprzedaż 
·  Maksymalizacja wyniku finansowego 
·  Rozwój przedsiębiorstw 

 
Firma działa w otoczeniu i nie ma firmy która działa bez otoczenia , szybkość zmian jest tak duża że rozwój tylko 
zapewnia przetrwanie .  
 
Innowacje w teorii i praktyce 
 

·  Innowacje dotyczyć mogą zarówno produktów, technologii jak i procesów. 
·  Jednym z podstawowych celów wdrażania innowacji jest wzrost efektywności funkcjonowania 

przedsiębiorstwa, któremu w większości przypadków towarzyszy jego szybki rozwój. 

·  Aby przedsiębiorstwo osiągnęło sukces innowacje muszę być stałym elementem strategii rozwoju, 
·  Właściwe wdrożenie i zarządzanie innowacjami wielokrotnie prowadzi do uzyskania przez 

przedsiębiorstwo przewagi konkurencyjnej oraz przedsiębiorstwo przewagi konkurencyjnej oraz 
potwierdzenia silnej pozycji  konkurencyjnej na rynku.  

 
Co zrobić, żeby cena biletu była tańsza. Jedna toaleta i płatna, więcej miejsca.  
 
Definicje innowacji  
 
J. Schumpeter 1912 
 

·  Wprowadzenie nowego produktu (innowacja produktowa) 
·  Wprowadzenie nowej metody produkcji (innowacja procesowa) 
·  Otwarcie przez przedsiębiorstwa nowego rynku (wejście na nowy rynek) 
·  Pozyskanie nowego dostawcy surowców lub materiałów. 
·  Wprowadzenie nowej organizacji, np. w postaci utworzenie lub likwidacji monopolu. 

 
P. Drucker 
 

·  Innowacja wykorzystuje zmienne, żeby utworzyć coś nowego. 

 

32 

 

 
INNOWACJA TO  

·  poszukiwanie i wykorzystywanie nowych okazji do zaspokajania ludzkich pragnień i potrzeb 
·  dla przed, szczególnym narzędziem. Za jego pomocą ze zmiany czynią, okazję do podjęcia nowej 

działalności gospodarczej lub świadczeń nowych usług 

·  przykład pleśń penicylinowa – A. Fleming 
·  Innowacja nie musi być czymś technicznym, nie musi być nawet czymś materialnym ( zakupy na raty) 
·  Niewiele technicznych innowacji może współzawodniczyć pod względem siły oddziaływania z takimi 

innowacyjni społecznymi jak gazety czy ubezpieczenia 

·  Innowacja jest raczej pojęciem ekonomicznym, społecznym niż technicznym 
·  Systematyczna innowacja oznacza poszukiwanie 7 źródeł okazji od innowacji  

 
 
RODZAJE INNOWACJI  
 
Kryterium  

·   Skala zastosowań 

o   Mikro firma 
o  Mezo – sektor  
o  Makro- gospodarka 

·  Obszary zastosowań  

o  Wewnętrzne firma 
o  Zewnętrzne – otoczenia 

·  Sposób wdrażania 

o  Stopniowe- innowacje wdrażanie systemem skokowym, przyczym pomiędzy poszczególnymi 

etapami wdrożenia następują przerwy 

o  Ciągłe – proces ciągły, bez przerw.  

·  Stopień zmian 

o  Radykalne 
o  Usprawniające  

·  Mechanizm wrażania 

o  Zamierzone 
o  Wymuszone ( np. „wymusił” klient, ochrona środowiska,)  
o  Przypadkowe 

·  Mechanizm pobudzania do innowacji 

o  Podażowe – ( np. wynik prowadzonych praw badawczych) firm 
o  Popytowe – odpowiedź na zapotrzebowanie klienta 

·  Oryginalność zmian 

o  Kreatywne  
o  Imitujące  

 
KLASYCZNY PODZIAŁ INNOWACJI 
 

1.  Innowacje produktowe ( nowych lub zmodyfikowanych produktów) 
2.  Innowacje technologiczne   
3.  Innowacje procesowe 
4.  Innowacje organizacyjne 
5.  Innowacje marketingowe 

 
 

 

33 

 

POWSTAWANIE INNOWACJII 

1.  Walkman ( Szwecja – free style) 
2.  3M Worldwide ( samoprzylepne karteczki)  
3.  Podeszwa Nike  

 
 
SPOSYBY POWSTAWNIA INNOWCJI  
 
Wg, PH. Kotlera 
 

A.  Innowacje tworzone w sposób tradycyjny (założenie niezmienności rynku 

o  wariantowanie jednej z cech produkty – np. soki, detergenty, księgarnia online 
o  zmiana wielkości – Nałęczowianka,  
o  zmiana wzornictwa (wschodząca gwiazda, dojna krowa J) 
o  uzupełnieniu.   

 
B.  Innowacje tworzone w sposób alternatywny ( postawne poza danym rynkiem) 

o  Nestle ( płatki śniadaniowe, zamiast samych płatków – batonik)  
o  Ferrero – Kinder Niespodzianka 
o  Danone – Actimel – probiotyczny  
o  Sklep na stacji benzynowych,  
o  Kawiarenki internetowe 

 
Najważniejsze innowacje wg . Koltera  

a)  dom towarowy  
b)  wysyła w kontenerach  
c)  brak usterek SIX sigma 
d)  telemarketing  
e)  telefon, radio, komputery, Internet 
f)  Karta kredytowa, gwarancja, zakupy na raty 

 
Emocje .  
Cenowy efekt 99 J  
 
Wykład 10 (28.04) 

DZIAŁALNOŚĆ PODSTAWOWA – ZAKRES WYKŁADU 

·  Funkcje w przedsiębiorstwie 
·  Istota procesu produkcyjnego 
·  Organizacja produkcji 
·  Lokalizacja 
·  1)Pojęcie działalności podstawowej – działalność stanowiąca główny cel utworzenia podmiotu 

gospodarczego, to działalność produkcyjna lub/i usługowa. 

·  2)Ten wycinek aktywności przedsiębiorstwa, który jest źródłem jego przychodów umożliwiających 

pokrycie kosztów istnienia i funkcjonowania oraz warunkujących wygospodarowanie zysku – stanowi rację 
bytu 

·  3) w jej wyniku powstają produkty, energia lub usługi materialne i niematerialne 

§  Stanowi główną i najważniejszą działalność określonej jednostki produkcyjnej 
§  Nie może przebiegać w sposób dowolny, musi być odpowiednio sterowana w czasie i przestrzeni 
§  Musi odbywać się w określonych warunkach techniczno-produkcyjnych i organizacyjnych 
§  Ma wieloaspektowy i strategiczny charakter. 

 

34 

 

Ogniwa działalności podstawowej 

§  Działalność produkcyjna 
§  Działalność handlowa 

 

§  Działalność usługowa 

-świadczenie usługi 

§  Działalność rolnicza 

Oznacza produkcję roślin lub zwierząt 

Rodzaje przedsiębiorstw według kryteriów: 
- Produkcyjne 
- Handlowe 
- Usługowe 
Działalność produkcyjna 

§  Produkcja – podstawowa działalność gospodarcza przedsiębiorstwa, przystosowuje zasoby i siły przyrody 

do potrzeb człowieka 

§  W wyniku działalności produkcyjnej powstają produkty, energia 
§  Działalność musi przebiegać w określonych warunkach techniczno – produkcyjnych – organizacyjnych 
§  Działalność produkcyjna mysi być współzależna z innymi funkcjami przedsiębiorstwa 

 
Produkcyjne dzielimy na: 

a)  Wydobywcze: 

- górnicze 
- energetyczne 
- gospodarki naturalnej 
 

b)  Przetwórcze: 

- przedsiębiorstwa produkcji materiałów podstawowych dla dalszego przerobu 
- przedsiębiorstwa produkujące techniczne środki produkcji 
- przedsiębiorstwa budowlane 
- przedsiębiorstwa produkujące dobra konsumpcyjne finalne bądź do dalszego przetworzenia 

 
Działalność usługowa 
Cechy: 
- bezpośredni związek (jedność) pomiędzy produkcją usługi, jej świadczeniem i konsumpcją – nie ma zapasów  
- niematerialność usługi 
- zmienność – niestała jakość 
- nietrwałość 
- niemożność nabycia prawa własności 
- komplementarność w stosunku do działalności wytwórczej 
- pracochłonność 
- nierozdzielność z osobą wykonawcy 
 
Usługowe dzielimy na: 
- komunikacyjne i transportowe 
- telekomunikacyjne 
- finansowe 
- ubezpieczeniowe 
- komunalne 
- turystyczne i rekreacyjne 
- inne usługowe (biura prawne, konsultingowe, projektowe, usługi medyczne, kosmetyczne, zdrowotne) 
 

 

35 

 

 
 
Działalność handlowa polega ba organizowaniu obrotu towarowego między produkcja a konsumentami. 
Główne zadanie: umieszczenie potrzebnego towaru: 
- w odpowiedniej ilości, jakości i rodzaju 
- w odpowiednim czasie 
- w odpowiednim miejscu 
- z korzystną ceną. 

 

DZIAŁALNOŚĆ PRODUKCYJNA A DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA 

KLASYFIKACJA PRODUKTÓW 

A – „czysty” produkt 
B – produkt z usługami towarzyszącymi 
C – hybryda – produkt składający się w równej części z towarów i usług 
D – usługa podstawowa z towarzyszącymi jej produktami lub usługami 
E – „czysta” usługa 

 

DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA: 

- OPERACYJNA 
- FINANSOWA 
- INWESTYCYJNA 

§  Jedna z trzech podstawowych rodzajów działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwo, według ustawy o 

rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku (z późn. Zm._ 

§  Przez działalność operacyjną rozumie się podstawowy rodzaj działalności jednostki oraz inne rodzaje 

działalności, niezaliczone do działalności inwestycyjnej (lokacyjnej) lub finansowej  

 

ZARZĄDZANIE DZIAŁALNOŚCIĄ PODSTAWOWĄ 

Na tle podstawowych funkcji zarządzania funkcja zarządzania działalnością podstawową jest najtrudniejsza do 
zdefiniowania ze względu na dużą różnorodność zadań i procesów jakie obejmuje. 

 

FUNKCJE W PRZEDSIĘBIORSTWIE 

- liczne i różnorodne, zazwyczaj powtarzalne czynności 
- mogą być klasyfikowane wg różnych kryteriów 
 
W ORZEDSIĘBIORSTWIE PRZEMYSŁOWYM 
Najczęściej stosowany podział funkcji w przedsiębiorstwie wyróżnia 

1.  Funkcje podstawowe 
2.  Funkcje pomocnicze 

 
W poszczególnych funkcjach podstawowych wyodrębnia się bardziej szczegółowe funkcje 
 
Funkcje podstawowe 
Działalność przedprodukcyjna: 
- badania i rozwój 
- projektowanie wyrobów 
- zakupy surowców i materiałów 
- transport surowców i materiałów do zakładu produkcyjnego 
- pozyskiwanie środków finansowych itp. 
Produkcja: 
- produkcja oraz magazynowanie podzespołów i części 

 

36 

 

Funkcje pomocnicze: 
- gospodarka materiałowa 
- gospodarka środkami trwałymi 
- gospodarka pomocami warsztatowymi 
- gospodarka transportowa 
- kontrola jakości 
- gospodarka energetyczna 
- administracja ogólna 

 

ISTOTA PROCESU PRODUKCYJNEGO 

 

- kluczowym elementem działalności podstawowej jest proces produkcyjny 
- różne ujęcia definicyjne:  
 
Durlik – proces produkcji polega na przekształceniu wektora wejścia systemy produkcyjnego w wektor wyjścia 
 
 Starostecki- to zamierzone oddziaływanie człowieka na różne przedmioty za pomocą narzędzi, maszyn i urządzeń 
oraz różnego rodzaju energii w celu wytworzenia produktów oczekiwanych przez klientów 
 
Brzeziński – całokształt czynności w wyniku których z materiału lub materiałów powstaje gotowy produkt o 
określonej wartości użytkowej 
 
Proces produkcyjny mam charakter: 
- techniczny 
- ekonomiczny 
- organizacyjny 
a także: 
- społeczny 
 - ekologiczny 
- prawny 
 
PROCES PRODUKCYJNY – inaczej wytwarzanie wyrobów lub świadczenie usług, na który składają się procesy 
technologiczne i pomocnicze 
- 

proces technologiczny – 

zespół procesów pracy w trakcie których następują zmiany właściwości materiałów 

(procesy naturalne i procesy pracy) 
- 

procesy pomocnicze 

– przygotowanie, magazynowanie, transport, kontrola 

 
RODZAJE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH 

§  Kryterium charakteru działalności produkcyjnej 

·  Wydobywcze 
·  Przetwórcze  

§  Kryterium dominującego rodzaju nakładów 

·  Pracochłonne 
·  Kapitałochłonne 
·  Materiałochłonne 

§  Kryterium stopnia złożoności procesu 

·  Proste  
·  Złożone 

 
 

 

37 

 

§  Kryterium znaczenia procesu 

·  Podstawowe 
·  Pomocnicze 
·  Uboczne 

 
Kryterium stosowanych technologii 
- wydobywcze, 
- przetwórcze, 
- obróbkowe, 
- montażowe, 
- naturalne 
 
Kryterium liczebności 
- jednostkowe, 
- seryjne 
 
Kryterium skali 
- przemysłowe 
- drobna wytwórczość 

 

ORGANIZACJA PRODUKCJI 

- Inaczej dobór elementów cząstkowych procesu i ich odpowiednie powiązanie w czasie i przestrzeni w skuteczną, 
odpowiedzialną i efektywną całość 
- istotą organizowania jest podział pracy 
Elementarną część procesu stanowi stanowisko produkcyjne (najmniejsza komórka produkcyjna) zorganizowane na 
zasadzie przedmiotowej lub technologicznej 
- tzn. w kolejności przebiegu procesu (grupowane w gniazda produkcyjne w linii potokowej) 
- lub w wg typu i urządzeń – gniazda produkcyjne, oddziały, wydziały 
 
TYPY I FORMY ORGANIZACJI PRODUKCJI 
- ze względu na specjalizację i stabilność produkcji 
(liczba detalooperacji na stanowisku) 

·  Jednostkowa – nieograniczona 
·  Drobnoseryjna – powyżej 20 
·  Średnioseryjna – 5-20 
·  Wielkoseryjna – 5 
·  Masowa - 1 

- ze względu na współdziałanie stanowisk w procesie produkcji 
W celu zachowania rytmiczności, ciągłości, równomierności 
- forma potokowa (ciągła i przerywana, o takcie przymusowym lub swobodnym) 

·  Jest produkcją rytmiczną 
·  Miarą rytmu jest takt linii, wyznaczany czasem zawartym między wypuszczeniem dwóch kolejnych 

obrabianych przedmiotów, zespołów itp. 

·  Normy czasu poszczególnych operacji muszą być równe taktowi bądź stanowią jego wielokrotność 

- forma niepotokowa 
Wybór konkretnej formy zależy od: 
- charakteru i rozmiarów zadań (charakter produkcji) 
- lokalizacji poszczególnych zakładów i wydziałów 
- od stopnia rozwoju przedsiębiorstwa 
 

 

38 

 

CYKL PRODUKCYJNY 
- czas jaki upływa od chwili wydania surowców i materiałów do produkcji od chwili przekazania wyrobu gotowego 
do magazynu 
- czas trwania cyklu zależy od: 

·  Rodzaju  wytwarzanych wyrobów 
·  Złożoności procesu technologicznego 
·  Organizacji pracy (racjonalność wykorzystania czasu pracy) 
·  Poziom postępu technicznego 

OPERACJE 
- proces produkcyjny dzieli się na operacje 
- operacja wykonywana jest na określonym stanowisku, elemencie, w określonym czasie, przez określonego 
pracownika 
- rodzaje operacji: 

·  Bezpośrednie (technologiczne) – bezpośrednio oddziaływają na przedmiot pracy 
·  Pośrednie – wspomagają proces produkcji 

- operacje dzielą się na czynności, zabiegi i ruchy robocze 
- operacje łączą się w fazy technologiczne 
STANDARYZACJA/NORMOWANIE PRODUKCJI 
-ograniczanie nieuzasadnionej ekonomicznie różnorodności dotyczy: 

·  Elementów wejścia 
·  Fazy przygotowania i organizacji (czynności w produkcji – inaczej metody pracy, wiąże się z normalizacją 

czasu pracy – normy wydajności i pracochłonności) 

·  Elementów wyjścia (typizacja, unifikacja, normalizacja) 

STRATEGIE LOKALIZACJI 
Wyróżnia się dwa typy: 

·  Strategie ogólne- wybór terenu, regionu w którym zakład powinien być zlokalizowany 
·  Strategie szczegółowe – wybór konkretnego miejsca lokalizacji już na danym terenie 

RODZAJE LOKALIZACJI 

·  Swobodna – masa surowców potrzebnych do produkcji jest mniejsza niż masa produktu finalnego (np. 

przemysł precyzyjny) 

·  Związana – masa surowców potrzebnych do produkcji jest większa niż masa produktu końcowego (np. 

cukrownia) 

·  przymusowa – wydobywanie surowców jest zależne od obszaru ich występowania (np. przemysł 

wydobywczy) 

 
Wykład 11 (5.05)  
Czynniki lokalizacji: 
-przyrodnicze 
-pozaprzyrodnicze(społ-gosp) 
-specjalne 
 
Nie ma najważniejszego czynnika lokalizacji, zmieniają się one w zależności od kraju, branży, postępu technicznego 
itd. 
 
Czynniki przyrodnicze: 
-baza surowcowa 
-dostęp do wody 
-klimat 
 
 

 

39 

 

Czynniki pozaprzyrodnicze: 
-baza energetyczna 
-zasoby pracy – ważne 
-rynek zbytu 
-infrastruktura techniczna 
-zaplecze naukowe 
-korzyści aglomeracji zakładów przemysłowych 
 
Czynniki specjalne: 
-stopień ryzyka i stabilność gospodarki 
-przepisy prawne, celne 
-ulgi podatkowe 
-polityka miejscowej administracji 
-wpływ związków zawodowych 
 
Rola czynników zmienia się: 
- zmienia się wartość czynników 
-zmienia się charakter czynników 
 
Od czego to zależy: 
m.in. zależy to od: 
-zmian ustrojowych 
-zmian stanu środowiska naturalnego 
-zmian stanu zasobów bogactw naturalnych 
-postępu naukowo-technicznego 
-postępu społeczno-gospodarczego 
-zmian stanu zasobów pracy 
-organizacji pracy 
-globalizacji 
 
Lokalizacja to nie tylko aspekt wyboru miejsca dla firmy jako całości, ale także: 
-rozmieszczenie obiektów i pomieszczeń 
-rozmieszczenie maszyn i urządzeń 
 
Lokalizacja obiektów i pomieszczeń produkcyjnych – czynniki: 
-wielkość obiektu 
-dostęp wewnątrz budynku z punktu widzenia transportu zaopatrzeniowego, oraz możliwość przemieszenia się 
ludzi wewnątrz budynku 
-uzbrojenie –gaz, woda, p-poż 
-wymagania specjalne: potrzeby szczegółowej kontroli temperatury, specjalne oświetlenie i podłoże 
 
Zalety dobrego rozmieszczenia maszyn i urządzeń: 
-skrócenie całkowitego cyklu produkcji, umożliwia obniżenie kosztów produkcji 
-uproszczenie nadzoru i kontroli, wzrost jego skuteczności 
-większa możliwość wprowadzania zmian produkcyjnych 
-silniejsza integracja pracowników  
-możliwość utrzymania odpowiedniego poziomu jakości produkcji 
-większe bezpieczeństwo i higiena pracy 
 
 

 

40 

 

Fazy działalności firmy:  
1. założycielska 
2. obrotu 
3. zakończenia – upadłość, likwidacja 
 
Nawet powierzchniowa obserwacja wskazuje, że firmy powstają, rozwijają się, łączą z innymi, bankrutują. 
 
Zdarzenia te do złudzenia przypominają życie organizmów i dlatego intuicyjnie wydaje się oczywiste, iż 
organizacje – podobnie jak wiele innych systemów – przechodzą przez pewne fazy, które mają odmienną logistykę 
problemów i rozwiązań 
 
Rozwinęło się wiele teorii i modeli, które starają się odpowiedzieć na następujące pytania: 
-jakie są najbardziej charakterystyczne cechy skutecznej organizacji w poszczególnych fazach cyklu? 
-czy przechodzenie od jednej do drugiej fazy musi być związane z kryzysami i rewolucjami w firmie, czy też można 
ewolucją formy skutecznie zarządzać? 
-jak tworzyć w dotychczasowej organizacji – firmie szansę do odnowy, ponownych narodzin, czyli po prostu, jak 
zapewnić firmie „ nieśmiertelność”? 
 
Cykl życia 
 
Rozwój przedsiębiorstwa nie ma prostego liniowego przebiegu, ale następuje skokami, przy których występują 
progi rozwojowe. 
 
W rozważaniach nad cyklem życia trzeba ustalić, czy cykl życia odnosi się do faz jednostki fizycznej czy prawnej 
 
W kategoriach prawnych cykl życia będzie wiązał się często z likwidacją podmiotu(fuzje) mimo iż w sensie 
fizycznym podmiot, jego majątek istnieje. 
 
Jeżeli jako osoba prawna przedsiębiorstwo istnieje, to trwa jego cykl życia. 
 
Fazy życia przedsiębiorstwa są: 
-wewnętrznie bardzo złożone  
-zawierają różnorodność: sytuacji, uwarunkowań, strategii, procesów decyzyjnych 
 
Podstawowe fazy rozwoju organizacji: 
 
 
 
 
 
Wyniki 
 
 
 
 

Formowanie się 

Stabilizacja i   Zmiana lub schyłek    

Czas 

 

I wstępny rozwój 

dynamiczna  i rozpad 

 

 

 

równowaga 

 
 
 

 

41 

 

Rozwój organizacji wg L. Greinera: 

 

 
 
 
Faza założycielska 

Funkcjonowanie 

Zakończenie 

Każde funkcjonowanie i 
zakończenie jest zależna od 
innego autora. 

Funkcjonowanie i 
ustabilizowanie 

W trybie normalnym 

Wzrost zewnętrzny i 
wewnętrzny 

Firma się rozwija ew. 
kończy się w trybie 
normalnym 

Kryzys i uzdrowienie 

Po sanacji firma może dalej 
funkcjonować 

Kryzys i trwały regres 

Likwidacja lub upadłość 

 
 
Proces założycielski nowego przedsiębiorstwa: 
To suma czynności związanych z „dojrzewaniem pomysłu” obejmujący prace: 
1. koncepcyjne 
2. finansowe 
3. organizacyjne 
4. techniczne 
 
Ważne decyzje fazy wejścia: 
-rodzaj i zakres działalności (co będzie celem naszej działalności) 
-forma działalności 
-źródła finansowania 
-rodzaj i sposób rozliczania podatków 
 
 
 
 

 

42 

 

Rodzaj działalności: 
 
Źródła pomysłów: 
-naśladownictwo – kopiowanie firmy istniejącej i wchodzenie z nią w konkurencję( przykładem mogą być 
Chińczycy kopiujący wszystko, co wpadnie w ich małe żółte łapki) 
-kupno firmy – np. poprzez portal 

WWW.fuzje.pl

 

-przedstawicielstwo – liczne firmy zagraniczne w Polsce 
-franchising – McDonald’s, Sphinx, Greenway, Expander 
-przedsiębiorstwo rodzinne – np. Andrzej Blikle – firma rodzina od 136 lat, czy rodzina Corleone  
-rynek – potrzeby konsumentów – np. jest teraz popyt na sklepy internetowe 
-lokalna społeczność – np. drobne sklepy, punkty usługowe na osiedlach 
-innowacje i twórcze myślenie – Maciej Grabski – współtwórca portalu WP, czy też Bill Gates  
-zmiany – przykładów brak 
 
Istota umowy franchisingowej: 
Sprzedawca gwarantuje: 
- korzystanie z nazwy i znaku firmowego 
-pomoc w założeniu i zarządzaniu przedsiębiorstwem 
-szkolenie zawodowe i menedżerskie 
-pomoc finansową 
-ceny hurtowe na dostarczane przez niego towary 
   
Kupujący(franchisobiorca) jest zobowiązany do: 
-wnoszenia uzgodnionych opłat 
-przestrzegania warunków współpracy 
-dokonywania minimalnych inwestycji ze środków własnych  
-dotrzymywania wymogów technologiczno-produkcyjnych 
-dbałości o markę firmy macierzystej 
 
7 źródeł innowacji wg Druckera: 
Wewnętrzne źródła(wewnątrz organizacji): 
- okazje 

1.  nieoczekiwane: powodzenie, niepowodzenie, zdarzenie zewnętrzne 
2.  Niezgodność: przykłady: realia ekonomiczne – nakłady/wyniki między rzeczywistością a założeniami; 

Postrzeganie a rzeczywiste wartości klienta w rytmie, logice procesu 

3.  Zmiany w strukturze: rynku, branży( na skutek powiązań, sieci współpracy) 

-potrzeby 
         4. Innowacje wynikające z potrzeb procesu np. słabe ogniwa 
Zewnętrzne źródła – zewnętrzne źródła okazji do innowacji będące przejawem zmian w otoczeniu społecznym, 
filozoficznym, politycznym, intelektualnym 
         5.  demografia 
    6. 

zmiany w postrzeganiu, nastrojach, wartościach 

    7. 

nowa wiedza 

 
 
Wielkość przedsiębiorstwa – czynniki 
 
Optimum wielkości wyznaczają cele i zadania firmy: 
1. rodzaj działalności(handel, przemysł, bankowość, usługi) 
2. rodzaj i skala zaspokajanych potrzeb 

 

43 

 

3. strategia przedsiębiorstwa 
4. kierunki sprzedaży 
 
Kryteria wyznaczania optymalnej wielkości firmy: 
Za dużymi rozmiarami przemawiają: 
1. kosztowe korzyści skali działalności 
2. warunki umożliwiające produkcję seryjną i masową 
3. możliwości uzyskania korzyści rynkowych 
 
Za małymi rozmiarami przemawiają: 
1. siła ekonomiczna niezbędna do realizacji zadań przedsiębiorstwa 
2. elastyczność 
3. sprawność w zarządzaniu przedsiębiorstwem 
4. więź ekonomiczna i społeczna załogi przedsiębiorstwa 
 
OPTIMUM WIELKOŚCI FIRMY JEST ZMIENNE W CZASIE 
 
Optymalizowanie założenia przedsiębiorstwa tj. podjęcie prac dających przedsiębiorstwu długookresowe 
powodzenie 
 
Forma działalności 
Wybór formy prawnej przedsiębiorstwa – kryteria wyboru – było na wykładzie wcześniejszym 
 
Podstawowe błędy wywołujące nadśmiertelność przedsiębiorstw – „niemowląt”: 
1. zbyt optymistyczne oceny rynku  
2. zbyt niskie określenie potrzebnych środków finansowych 
3. niedostateczny rozwój obrotów firmy 
 
Optymalne założenia przedsiębiorstwa c.d.: 
 
1. miernik optymalizacji założenia: przyszły wynik działalności 
2. sytuacja optymalna = sytuacja, w której oczekuje się maksymalnej rozpiętości pomiędzy wartością kapitału 
własnego a oczekiwaną na koniec okresu wartością przedsiębiorstwa 
3. sukcesem nie jest maksymalizowanie zysków, ale posiadanie zdolności do ich osiągania w długim okresie 
 
Fazy działalności c.d.: 
 
2. Obrotu(funkcjonowania i obrotu) 
 
Czynniki wywołujące wzloty i upadki firmy: 
Zewnętrzne – dominują w gospodarce o krótkiej tradycji rynkowej 

1.  Zmiany koniunktury ogólnej 
2.  Zmiany prawa gospodarczego 
3.  Ewolucyjne i rewolucyjne zmiany w rozwoju organizacji 
4.  Zmiany w cyklu życia zasobów 
5.  Zmiany w atrakcyjności technologii 
6.  Zmiany chłonności i tempa wzrostu rynku 
7.  Zmiany dostępu do zasobów i zmiany cen czynników produkcji 

 
 

 

44 

 

Czynniki wewnętrzne – dominują w gospodarce dojrzałej 
 
Negatywne skutki czynników wewnętrznych 
-pozbawienie właścicieli kontroli nad firmą 
-niezgodność interesów właścicieli i menedżerów 
-niedoinwestowanie i przeinwestowanie 
-nadmierna ekspansja i dywersyfikacja 
-groźba przejęcia firmy nad inną 
-błędy w zarządzaniu – zła organizacja, system planowania i kontroli, centralizacja(niedostatek przedsiębiorczości 
-kadra  
 
 
Wykład 12 (12.05) 

 

Kategorie wzrostu 

 
Kryterium kierunku zmian. 
1.Tendencja pozytywna – wzrost dodatni 
2. Tendencja neutralna – wzrost zerowy 
3. Tendencja negatywna – wzrost ujemny 
Wzrost zewnętrzny – istota 

·  Nie powstają nowe zdolności produkcyjne, przedsiębiorcy jedynie zdobywają prawo do dysponowania już 

istniejącymi zdolnościami produkcyjnymi. 

Dlaczego wzrost zewnętrzny? 

1.  Przedsiębiorstwa funkcjonują w warunkach wzajemnych oddziaływań związanych z powiązaniami 

produkcyjno – handlowymi oraz powiązaniami w procesie konkurencji. 

2.  Powiązania pionowe zachodzą pomiędzy przedsiębiorstwami działającymi w różnych dziedzinach 

produkcji i usług pomiędzy 

3.  Powiązania poziome występują pomiędzy przedsiębiorstwami wytwarzającymi te same lub zbliżone 

produkty i funkcjonują w tym samym sektorze (konkurenci) 

4.  Jest to forma szybsza i tańsza wzrostu 

Wzrost zewnętrzny – skutki 

1.  Wzrost produktywności – wzrost skali prowadzi do obniżki kosztów 
2.  Poprawa pozycji rynkowej firmy – względem różnych interesariuszy 
3.  Zmniejszenie ryzyka – rozłożenie na większą liczbę jednostek 
4.  Uzyskanie silnej pozycji gospodarczej – ograniczenie konkurencji 

 
Alianse i kooperacja 

·  Współdziałanie na zasadzie łączenia zasobów i umiejętności określane jest, jako sojusz lub alians. 
·  Może dotyczyć zarówno przedsiębiorstw powiązanych pionowo jak i poziomo. 

·  Alians może przybierać różne formy, dotyczyć różnych dziedzin działalności oraz obejmować różne okresy.

 

Dziedziny współpracy 

·  Badania i rozwój 
·  Wprowadzenie nowego produktu na rynek 
·  Wspólne projektowanie, realizacja i uruchomienie produkcji 
·  Modernizacja technologii 
·  Współdziałanie na zasadzie franczyzny 
·  Wspólne zaopatrzenie 
·  Wspólna produkcja 
·  Współpraca w dziedzinie dystrybucji 

 

45 

 

·  Współpraca w dziedzinie opracowania i realizacji strategii marketingowej 
·  Współpraca w dziedzinie serwisu 

 
Trzy główne formy współpracy 
 
ALIANSE STRATEGICZNE 
Długofalowe porozumienia między firmami, które dotyczą całości podejmowanych działań lub tylko niektórych ich 
aspektów. Zawierane są miedzy firmami o podobnym potencjale, które nie tracą osobowości prawnej.  
FUZJE 
Dobrowolne połączenia dwóch lub większej liczby firm. Łączące się firmy  tracą osobowość prawną – koncentracja. 
PRZEJĘCIE 
(lub wykup) polega na wrogim, niechcianym połączeniu się firm – koncentracja 
Kiedy współpraca – alianse lub kooperacja?? 

¬  Wzrost kosztów produkcji 
¬  Ograniczenia zasobów (rzeczowych, ludzkich, finansowych) 
¬  Wzrost kosztów marketingu (badań rynku, dystrybucji, promocjo) 
¬  Silna skłonność do innowacji (powoduje duże zapotrzebowanie na zasoby zewnętrzne) 
¬  Niewielkie rozmiary przedsiębiorstwa ( orientacja techniczna, głęboki ale wąski asortyment, silna 

specjalizacja) 

RODZAJE ALIANSÓW 
Alianse komplementarne – współpracują firmy, których kompetencje i udziały są zróżnicowane np. jedno 
przedsiębiorstwo tworzy produkt, drugie sprzedaje 
Ścisła integracja – firmy chcą uzyskiwać korzyści skali w zakresie produkcji jakiegoś podzespołu lub fazy procesu 
produkcyjnego 
Alianse addytywne – zawierane na płaszczyźnie konkurencyjnej, efektem jest dodatkowe wzmocnienie i uzyskanie 
dużej skali produkcji (partnerzy dobierają się na zasadzie wzmocnienia tych samych umiejętności) 
 
Wzrost zewnętrzny różny zakres samodzielności 
Ze względu na zakres samodzielności podmiotów rozróżniamy 

1.  Wzrost przy zachowaniu odrębności podmiotów w sensie ekonomiczno-prawnym – kooperacja/alianse 
2.  Wzrost poprzez trwałe łączenie dla prowadzenia wspólnej działalności pod wspólnym kierownictwem – 

koncentracja 

Dwie ścieżki 

1.  Przy zachowaniu odrębności podmiotów w sensie ekonomiczno-prawnym – kooperacja/alianse 

Formy luźne 

Łączenie wiąże się z koniecznością zawarcia umowy i porozumienia się stron 
 
Wspólnota interesów – najczęściej w formie poziomych połączeń, często podział zysków i strat pomiędzy 
kooperantami 
Wspólnota pracy – tzw. spółka okolicznościowa (konsorcjum), podmioty pozostają odrębne ale współpracują dla 
wykonania określonego zadania, generalny zleceniodawca/wykonawca 
Wspólne przedsiębiorstwo – wspólny zakład, ośrodek, który powstaje na skutek wydzielenia funkcji np. 
zaopatrzenia, B+R, reklama 
Wśród dużych firm powstają tzw. alianse strategiczne, często związki pomiędzy konkurencjami np. w branży 
motoryzacyjnej 
Kartele 

·  Umowa zobowiązuje formy realizacji lub zaniechania określonego działania. 
·  Celem jest monopolistyczne opanowanie rynku 

Spółki prawa cywilnego, podmioty zachowują samodzielność 
Kartele są „pod lupą” ustawodawstwa antymonopolowego 

 

46 

 

Współpraca w kartelu dotyczy jednolitych cen,  kontyngentów produkcji, podziału rynku, ograniczenia inwestycji 

 Formy rygorystyczne 

Syndykat 

·  Dążąc do większego zdyscyplinowania uczestników kartel tworzy własne przedsiębiorstwo zbytu, które 

przejmuje wszystkie kontakty z odbiorcami i rynkiem 

Inne formy organizacyjno-prawne aliansów strategicznych 

·  Umowy o współpracy –  
·  Umowy licencyjne, patentowe –  
·  Umowy franczyzowe –  
·  Umowy o zrzeszeniu, stowarzyszeniu (dla MSP) 
·  Joint venture – powiązania międzynarodowe, powstaje nowe przedsiębiorstwo 
·  Sieci i klastry 

Kiedy alianse są skuteczne? 

O  Komplementarność umiejętności partnerów 
O  Kultura korporacji, które dążą do porozumienia 
O  Równość sił partnerów 
O  Podobieństwo struktur organizacyjnych 

Czym alianse różnią się od kooperacji? 

·  Alianse dotyczą przedsiębiorstw, które mimo iż współpracują pozostają względem siebie konkurentami 
·  Alianse zazwyczaj dotyczą dużych podmiotów 
·  Kooperacja to najczęściej współpraca w kolejnych ogniwach, łącząca dostawców z odbiorcami 

Koncentracja – formy 

·  Pozioma (horyzontalna) – łączenie firm wykonujących fazę działalności produkcyjnej, handlowej itp. 
·  Pionowa (wertykalna) – łączenie firm wykonujących kolejne fazy procesu 

Holding  

·  Przedsiębiorstwa w pewnym stopniu rezygnują z samodzielności, 
·  Poddają się jednolitemu kierownictwu (najczęściej większościowe udziały w podporządkowanym 

przedsiębiorstwie), 

·  Powstaje spółka holdingowa, która administruje udziałami, kontroluje, często koordynuje strategię, nie 

prowadzi własnej działalności 

ZAKOŃCZENIE DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA 
Ścieżki postępowania 

·  Wyrejestrowanie działalności gospodarczej 
·  Postępowanie upadłościowe 

-upadłość likwidacyjna 
-upadłość układowa 

·  Postępowanie naprawcze 
·  Likwidacja 

Podstawa prawna: 
ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze z 28 lutego 2003 
Postępowanie upadłościowe 

·  Gdy dłużnik niebędący osobą fizyczną ma zobowiązania przewyższające wartość majątku (mimo że nawet 

na bieżąco wykonuje zobowiązania) 
- upadłość likwidacyjna – czuli likwidacja majątku i zabezpieczenie wierzycieli z uzyskanych środków 
- upadłość układowa – obok zaspokojenia wierzycieli także restrukturyzacja przedsiębiorstw 

·  Wniosek o ogłoszenie upadłości może złożyć dłużnik lub każdy wierzyciel 
·  Dłużnik składa wniosek w sądzie nie później niż 2 tygodnie od dnia gdy wystąpiła podstawa ogłoszenia 

upadłości 

·  Sąd ogłaszając upadłość likwidacyjną wyznacza sędziego-komisarza i syndyka 
·  Następuje sprzedaż (likwidacja) masy upadłościowej 

 

47 

 

Upadłość układowa 
Zawiera się układ gdy wierzyciele są zainteresowani utrzymaniem przedsiębiorstwa upadłego, gdyż jego 
funkcjonowanie może służyć zaspokojeniu ich wierzytelności 
Postępowanie naprawcze 

·  Dla zagrożonych niewypłacalnością, celem jest ochrona przedsiębiorcy przed upadłością i doprowadzenie 

do układu z wierzycielami 

·  Przedsiębiorca jest zagrożony niewypłacalnością, mimo że wykonuje swoje zobowiązania, ale w niedługim 

czasie może stać się niewypłacalny 

·  Przedsiębiorca 

- składa oświadczenie w sądzie, że jest zagrożony 
- opracowuje plan naprawczy, 
- skutkiem tego jest zawieszenie spłat zobowiązań oraz nienaliczenie odsetek należnych od przedsiębiorcy 

LIKWIDACJA 

·  Postępowanie prowadzone w celu spieniężenia majątku i zakończenia bieżących spraw spółki 
·  Jest to warunek niezbędny do rozwiązania spółki i wykreślenia jej z rejestru 

RESTRUKTURYZACJA 
Inaczej rekonstrukcja struktury, uporządkowanie struktury w nowy sposób 
C. Suszyński – restrukturyzacja to „złożony proces istotnych często fundamentalnych zmian w przedsiębiorstwie, 
którego celem jest bieżące i długotrwałe kształtowania atrybutów jego podmiotowości pod kątem zmian w 
otoczeniu i wewnętrznych samego przedsiębiorstwa”. 
 
Restrukturyzacja – rodzaje 

1.  Wg zasięgu 

- makro 
- mikro 

2.  Wg zakresu 

- majątku zatrudnienia 
- własności 
- organizacji 
- zarządzania 
- produkcji 
- zbytu 
- technologii itp. 

3.  ze względu na obszar prowadzonych przekształceń 

Przedmiotowa – w obszarze techniki i technologii 
Podmiotowa – w obszarze organizacji i zarządzania, ekonomiki, rynku 

4.  W zależności od czynników wywołujących zmiany 

- kreatywna 
- antycypacyjna 
- dostosowawcza 
- rozwojowa 

- mają za zadanie utrzymanie bądź polepszenie sytuacji przedsiębiorstw 

5.  Naprawcza – doraźna, 
6.  Wg zakresu działalności przedsiębiorstwa 

1.  Operacyjna 

-marketingowa 
- zasobów 
- organizacji 

2.  Finansowa – zmiany w sposobie finansowania działalności 
3.  Własnościowa – w strukturze kapitałów własnych 

 

48 

 

Wyklad 13 (19.05)  
 
Prywatyzacja jako szczególna forma przedsiębiorstwa 
 
Prywatyzacja – działania mające na celu zmianę struktury własności w danym kraju na korzyść własności 
prywatnej przy jednoczesnej reakcji zaangażowania państwa. 
 
                                                                   

Cele prywatyzacji: 
 
 
 
 
 

 
Tworzenie podstaw ustrojowych i gospodarczych dla zwiększenia tempa rozwoju gospodarczego 
 
 
 
 
Polityczno-ustrojowe   

 

Społeczne 

 

 

 

Ekonomiczne 

 
 
 
 
Dla przedsiębiorstw 
-przyciąganie nowych inwestycji 
-restrukturyzacja 
-nowe metody zarządzania 
-nowe rynki 
 
Rodzaje procesów prywatyzacyjnych: 
1. prywatyzacja oddolna – założycielska – nowe podmioty 
2. prywatyzacja mienia publicznego, w tym ziemi i budynków 
3. prywatyzacja bezpośrednia – sprzedawanie bądź rozdawanie nabywcom małych i średnich firm 
4. prywatyzacja kapitałowa (pośrednia) – sprzedawanie bądź rozdawanie akcji państwowych spółek akcyjnych  
 
Prywatyzację kapitałową(pośrednią) stosuje się dla dużych firm(powyżej 300 zatrudnionych) 
 
 
 
 

 

49 

 

 

 
Programy wspierające proces przekształceń własnościowych: 
-program narodowy funduszu inwestycyjnego(Program Powszechnej Prywatyzacji) 
-program stabilizacja-restrukturyzacja-prywatyzacja 
-program program regionalnych funduszy inwestycyjnych 
 
Prywatyzacja masowa(Program Powszechnej Prywatyzacji): 
Etapy: 
1. Powołanie 15 Narodowych Funduszy Inwestycyjnych; NFI – jako S.A – marzec 1991 r. 
2. Losowanie spółek portfelowych – 512 
3. Dystrybucja świadectw udziałowych 
4. Wymiana świadectw na akcje NFI 
5. Debiut giełdowy akcji – czerwiec 1997 
 
Wartość giełdowa indeksu NFI 
- czerwiec 1997 – 160 zł.  
-czerwiec 2001 – 48, 8 zł. (ci, którzy czekali – stracili) 
Ocena PPP: 
1. NFI – dwukrotny spadek wartości aktywów 
2. Sektor NFI – przez cały okres (za wyjątkiem 1997 osiągnął stratę netto)- wysokie koszty wynagrodzeń 
3. Przedsiębiorstwa zarządzane przez NFI: 
 

-wyniki gorsze od firm poza programem NFI 

 

-słaba kondycja firm 

 

-rozpoczęcie programu w okresie dekoniunktury 

 

-nieatrakcyjne branie 

4. Ograniczony wpływ Skarbu Państwa na NFI od 1998 roku 
5. Wątpliwości budzi szereg inwestorów, którzy nabyli akcje/udziały w firmach uczestniczących w PPP. 
 
Przebieg procesów przekształceń (stan na 31.09.2009) 
Przedsiębiorstwa objęte przekształceniami – 5934 
1716 – prywatyzacja pośrednia 
 

Prywatyzacja 

POŚREDNIA 

BEZPOŚREDNIA 

Komercjalizacja 

Oferta zgłoszona publicznie 

Publiczne zaproszenie do 

rokowań 

Publiczny przetarg na pakiet 

akcji 

Sprzedaż przedsiębiorstwa 

Wniesienie przedsiębiorstwa 

do spółki 

Oddanie majątku 

przedsiębiorstwa do 

odpłatnego korzystania 

 

50 

 

Obecnie: 
 -22.04.2008 Rada Ministrów przyjęła dokument „Planu Prywatyzacji na lata 2008-2011”, który zakładał przekazanie 
w prywatne ręce 740 spółek Skarbu Państwa działających w kilkunastu sektorach gospodarczych. 
-10.02.2008 – rozszerzenie Planu na 802 spółki 
 

RYZYKO W GOSPODAROWANIU 

 
Gospodarowanie – decydowanie o zastosowaniu środków występujących (posiadanych) w niedostatecznej ilości, 
wywołujące konsekwencje dla firmy zarówno w okresie bieżącym jak i przyszłym. 
 
Decydowanie – proces zachodzący w warunkach ograniczonych informacji tzn.: 
-Niepełnych 
-Nieaktualnych 
-Niepewnych 
-Nieprawdziwych 
-Lub nawet ich braku 
 
Warunki podejmowania decyzji: 
1. Pewność – adekwatne jedynie do krótkiego okresu dla przedsiębiorstw działających lokalnie o ustabilizowanej 
strukturze asortymentowej, klientach itp. 
2. Ryzyko – odchylenie od przewidywanego stanu równowagi, które można przewidzieć, skalkulować np. ryzyko 
kredytowe. 
3. Niepewność – odchylenie, którego nie da się przewidzieć ani obliczyć 
 
Ryzyko w gospodarowaniu 
 
Definicja ryzyka = miara niepewności w działaniu 
 
Ryzyko powstaje w sytuacji:  
- podjęcia określonej działalności 
-zachowania dotychczasowego stanu 
-zaniechania czynności 
Do niedawna ryzyko uznawane było jako negatywny element biznesu 
 
Postawy decydenta wobec ryzyka: 
- Awersja do ryzyka – ryzyko podejmuje wtedy, gdy oczekuje premii za ryzyko 
-Obojętność – ryzyko podejmuje bez oceny wielkości (niepożądane przy działalności gospodarczej) 
-Skłonność do ryzyka – podejmuje decyzje nawet o wyższym ryzyku i jest skłonny ponieść dodatkowe nakłady 
(niepożądane przy działalności gospodarczej) 
 
Kryteria klasyfikacji ryzyka: 
Ze względu na poziom odniesienia: 
- ryzyko systemowe: nie ma możliwości kontroli przez jedną osobę, odnosi się do ogółu społeczeństwa, związane 
jest z ryzykiem globalnym 
- ryzyko specyficzne: indywidualne, przyszłe zdarzenie, można kontrolować, przewidywać 
 
Ze względu na alternatywy: 
- ryzyko czyste: jedyną alternatywą jest wystąpienie szkody (ryzyko trzęsienia ziemi) 
- ryzyko spekulacyjne: nieznane zdarzenia mogą powodować straty jak i zyski  
 

 

51 

 

Ze względy na horyzont czasowy: 
- operacyjne 
- strategiczne 
 
Ze względu na otoczenie i postęp: 
-ryzyko statyczne – nie jest związane z postępem 
- ryzyko dynamiczne – jest efektem postępu cywilizacyjnego 
 
Ze względu na mierzalność skutków: 
- finansowe 
- pozafinansowe 
 
W ujęciu rodzajowym: 
-osobiste 
- ekonomiczne 
- produkcyjne 
- administracyjno-organizacyjne 
- finansowe 
-rynkowe 
 
Ryzyko rynkowe w odniesieniu do ryzyka w gospodarowaniu: 
 
Określone przez stabilność systemu polityczno-gospodarczego, w dużej części leży poza możliwościami kontroli 
przez przedsiębiorcę 
 
1. Ryzyko popytu i zbytu 
2. Ryzyko cenowe – zwłaszcza w warunkach inflacji 
3. Ryzyko kursowo-walutowe 
4. Ryzyko pojawienia się nowych firm 
5. Ryzyko zatrudnienia – metody i sposoby wynagrodzenia 
6. Ryzyko kredytowe – instytucji finansowych, kredyt handlowy 
7. Ryzyko szarej strefy 
 
Ryzyko produkcyjne: 
- co i jak wytwarzać? 
- jakie podejmować innowacje? 
- jak rozbudowywać zakład? 
- czy zmodernizować, czy przejąć od konkurenta? 
 
Podstawą racjonalnych decyzji jest tu rachunek ekonomiczny tzn. porównanie nakładów i wyników, z 
uwzględnieniem kosztów. 
 
 
 
 
Problemy związane z prowadzeniem takiego rachunku 
1. mierzalność poszczególnych elementów kalkulacji np. aspekty jakościowe związane z zatrudnieniem 
2. aspekt czasu w rachunku 
3. trudności w prognozowaniu elementów rachunku – subiektywizm dotyczy zarówno nakładów jak i korzyści 
4. wycena zapasów i kapitału trwałego 

 

52 

 

 
Innowacje a ryzyko 
 
Schumpeter – przedsiębiorca = innowator 
 
- ryzyko – niepowodzenie w sensie ekonomicznym 
-ryzyko – niepowodzenie w sensie utraty prestiżu, kompromitacji itp. 
 
Ten drugi aspekt jest często ważniejszy niż pierwszy 
 
Dwa podejścia do ryzyka w innowacjach: 
1. innowator ponosi wszystkie konsekwencje w przypadku niepowodzenia – firmy europejskie 
2. innowator ma prawo do błędów – firmy amerykańskie, dało to m.in. przewagę tym firmom nad europejskimi w 
poziomie technologii 
 
Inwestycje a ryzyko: 
- w jaki sposób inwestować – rozbudowa, modernizacje, kupno? 
- Z jakich środków inwestować – obce czy własne? 
 
 
Wykład 14 (26.05)  

 

RYZYKO W GOSPODAROWANIU 

 
Administracyjno – organizacyjne 
Źródła: 
- struktura organizacyjna 
- system zarządzania 
- zasady polityki kadrowej, kwalifikacje kadr 
- system motywacyjny 
- kultura firmy – stosunek do podejmowania ryzyka, akceptacja działań przedsiębiorczych 
 
Finansowe  
Przykłady: 
- ryzyko lokat 
- ryzyko płynności aktywów – stopień łatwości zdobycia i zamiany na gotówkę 
- ryzyko źródeł finansowania 
- ryzyko transakcyjne – negocjacji, ceny, inflacji 
- ryzyko wiarygodności kontrahenta, waluty, banku 
 
STRATEGIE POSTĘPOWANIA FIRM WOBEC RYZYKA 
Postępowanie bierne: 
- ignorowanie 
Postępowanie czynne: 
- unikanie 
- zmniejszenie ryzyka 
- podjęcie ryzyka 
- przeniesienie na innych 
 
POSTĘPOWANIE AKTYWNE 

 

53 

 

1.  Identyfikacja ryzyka. 
2.  Analiza ryzyka. 
3.  Ustalenie prawdopodobieństwa wystąpienia. 
4.  Oszacowanie ewentualnych strat. 
5.  Podjęcie działań mających na celu zmniejszenie ryzyka i kosztów. 

Przed ryzykiem można się ZABEZPIECZYĆ i UBEZPIECZYĆ 
ZABEZPIECZNIE – działanie mające na celu niedopuszczenie do powstania strat no. systemy kontroli, 
wielowariantowość rozwiązań, programów. 
UBEZPIECZENIE – przerzucenie za określoną opłatą odpowiedzialności na kogoś innego. 

Przykłady: polisy, kontrakty terminowe, opcje, informacje i działania prewencyjne. Np. wywiadownie gospodarcze, 
rezerwy (własnych środków, gromadzone przez wyspecjalizowane instytucje ze składek firm chcących się 
ubezpieczyć, tworzone przez państwo budżetu) 

6.  Kontrola, monitoring i ocena podjętych działań. 

 
 

RELACJE Z KLIENTAMI 

1.  W wąskim znaczeniu – zbiór działań, ułatwiających lub przyspieszających procesy wymiany między 

firmami a nabywcami, celem marketingu jest zarządzanie relacją sprzedający – kupujący oraz umożliwienie 
wymiany między stronami. 

2.  W szerokim znaczeniu (najwłaściwsze) – marketing to koncepcja zarządzania firmą z punktu widzenia 

rynku – In. Zarządzanie w sposób zyskowny dla firmy i przynoszący satysfakcję klientom. 

 
MARKETING – kluczowe pojęcia 

1.  Potrzeby, pragnienia, popyt. 
2.  Produkt / usługi. 
3.  Wartość, cena, satysfakcja. 
4.  Wymiana, transakcje, związki. 
5.  Rynki, uczestnicy rynku, klienci. 

 
RYNEK jest we współczesnym świecie podstawowym regulatorem / mechanizmem alokacji  
Wyjątki stanowią: gospodarka centralnie planowana i gospodarka naturalna 
 
RYNEK – zbiór sprzedawców i nabywców, charakteryzujący się specyficznymi formami organizacji, powiązanych 
relacjami podaży i popytu na określone dobra 
 
RELACJE Z KLIENTAMI 
Relacje różnią się i zależą od tego: 
- kim jest nasz klient (indywidualny, przedsiębiorca, organizacja społeczna, instytucja itp.) 
- ile takich podmiotów jest w grupie sprzedawców i nabywców – struktura rynku 
 
PROBLEM SEGMENTACJI RYNKU CZYLI KIM JEST NASZ KLIENT? 
Segmentacja – podział rynku na homogeniczne grupy konsumentów, różniące się między sobą reakcjami na dany 
produkt 
 
 
Co wpływa na te reakcje? 

1.  Kryteria demograficzne. 
2.  Kryteria ekonomiczne. 
3.  Kryteria geograficzne. 
4.  Kryteria psychologiczne. 

 

54 

 

5.  Kryteria społeczne. 
6.  Wzorce zachowań konsumentów. 

 
SEGMANTACJA RYNKU 
Aby cenić z jakim rynkiem mamy do czynienia niezbędne jest: 

1.  Określenia stopnia koncentracji 

- w zakresie sprzedaży 
- w zakresie zakupów 

Wskaźnik informuje nas o tym jaki % sprzedaży przypada na podmiot lub ich grupę. 

2.  Zbadanie wskaźnika stopy zysku 

Wskaźnik informuje o tym jakie dziedziny maja trwały, przeciętnie wyższy niż w innych gałęziach poziomu zysku 
– tam jest tendencja do monopolizacji. 
 
MARKETING – cztery filary / zasady koncepcji marketingowej 

1.  Identyfikacja rynku docelowego. 
2.  Poznanie potrzeb docelowych klienta. 
3.  Marketing skoordynowany – marketing mix. 
4.  Rentowność – zaspokajania potrzeb klientów w sposób opłacalny dla firmy. 

 
Przedsiębiorstwo jako klient 
Zakupy klienta przemysłowego różnią się od zakupów klienta indywidualnego: 
- zaspokajają różne potrzeby i służą różnym celom – dla zysku, dla obniżki kosztu, dla pracowników, ze względu na 
obowiązku pracodawcy 
- w procesie podejmowania decyzji zakupu uczestniczy większa liczba osób 
- nabywcy muszą realizować politykę zakupu organizacji 
- występują takie elementy jak: oferty cenowe, zapytania ofertowe, umowy kupna 
 
Rynek klienta przemysłowego charakteryzuje m.in. 
- mniejsza liczba kupujących (duże przedsiębiorstwa) 
- bliższe relacje dostawca – nabywca 
- koncentracja geograficzna 
- zależność od popytu konsumpcyjnego 
- nieelastyczny popyt, niestabilny popyt 
- profesjonalizm zakupów 
- wpływ wielu osób na proces zakupu (użytkownicy, doradcy, podejmujący decyzje, zatwierdzający decyzję, 
handlowcy, strażnicy) 
 
Mix marketingowy – „4P” 
Docelowy rynek działania: produkt, dystrybucja, cena, promocja