Ćwiczenie nr 1
Temat: Pomiar napięcia i natężenia prądu stałego
Przebieg ćwiczenia
1. Badanie amperomierza i woltomierza magnetoelektrycznego
A. Sprawdzenie błędu podstawowego amperomierza
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 1;
U
R
ogr
A
b
A
w
Zasilacz
Rys. 1. Schemat układu do sprawdzenia amperomierza
- dla wszystkich opisanych punktów skali pomiarowej ustawić mierzoną wartość prądu, zapisać wartość
wskazywaną przez miernik wzorcowy A
w
(ustawień dokonać dla wartości rosnących a następnie malejących);
- wyniki wpisać do tabeli 1;
Tabela 1
Lp.
I
Dla wartości rosnących Dla wartości malejących
( A)
I
w
[ A]
I
[ A]
I
[ ]
I
w
[ A]
I
[ A]
I
[ ]
1
0
2
:
- obliczyć błąd bezwzględny pomiaru I;
- obliczyć błąd względny I;
- określić klasę dokładności miernika (przyjąć zasady określania zgodnie z PN-92/E-06501);
- sporządzić wykres błędów miernika I=f(I) w postaci krzywej łamanej.
B. Określenie rezystancji wewnętrznej i poboru mocy badanego miernika
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 2;
U
R
ogr
A
b
Zasilacz
V
w
Rys. 2. Schemat układu do określania rezystancji wewnętrznej i poboru mocy miernika
- dokonać kilku pomiarów dla różnych wartości prądu (w tym dla wartości znamionowej);
- wyniki wpisać do tabeli 2;
Tabela 2
Lp.
I
[ A]
U
[V]
R
A
[ ]
P
A
[W]
1
2
:
- obliczyć rezystancję amperomierza R
A
;
- obliczyć moc pobierana przez miernik P
A
.
C. Rozszerzanie zakresu pomiarowego amperomierza
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 3;
2
U
R
ogr
A
b
Zasilacz
A
w
R
b
Rys. 3. Schemat układu do badania amperomierza o rozszerzonym zakresie pomiaru
- obliczyć wartość bocznika R
b
aby badany przyrząd posiadał dwukrotnie większy zakres pomiarowy;
- dla wszystkich opisanych punktów skali pomiarowej ustawić mierzoną wartość prądu, zapisać wartość
wskazywaną przez miernik wzorcowy (ustawień dokonać dla wartości rosnących a następnie malejących);
- wyniki zapisać do tabeli 3;
Tabela 3
Lp.
I
Dla wartości rosnących Dla wartości malejących
( A)
I
w
[ A]
I
[ A]
I
[ ]
I
w
[ A]
I
[ A]
I
[ ]
1
0
2
:
- obliczyć błąd bezwzględny pomiaru I;
- obliczyć błąd względny I;
- określić klasę dokładności miernika (przyjąć zasady określania zgodnie z PN-92/E-06501);
- dokonać teoretycznej analizy błędu granicznego amperomierza z rozszerzonym zakresem;
- sporządzić wykres błędów miernika I=f(I) w postaci krzywej łamanej.
D. Sprawdzenie błędu podstawowego woltomierza
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 4;
V
b
U
R
d
Zasilacz
V
w
A
b
Rys. 4. Schemat układu do sprawdzenia woltomierza
- dla wszystkich opisanych punktów skali pomiarowej ustawić mierzoną wartość prądu, zapisać wartość
wskazywaną przez miernik wzorcowy V
w
(ustawień dokonać dla wartości rosnących a następnie malejących);
- wyniki wpisać do tabeli 4;
Tabela 4
Lp.
U
Dla wartości rosnących Dla wartości malejących
(mV)
U
w
[mV]
U
[mV]
U
[ ]
U
w
[mV]
U
[mV]
U
[ ]
1
0
2
:
- obliczyć błąd bezwzględny pomiaru U;
- obliczyć błąd względny U;
- określić klasę dokładności miernika (przyjąć zasady określania zgodnie z PN-92/E-06501);
- sporządzić wykres błędów miernika U=f(U) w postaci krzywej łamanej.
E. Określenie rezystancji wewnętrznej R
v
i poboru mocy miernika P
v
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 5;
3
V
b
U
R
d
Zasilacz
A
w
A
b
Rys. 5. Schemat układu do pomiaru rezystancji woltomierza R
v
i poboru mocy P
v
- dokonać kilku pomiarów dla różnych wartości prądu (w tym dla wartości znamionowej);
- wyniki wpisać do tabeli 5;
- obliczyć rezystancję amperomierza R
v
;
- obliczyć moc pobierana przez miernik P
v
.
Tabela 5
Lp.
I
[ A]
U
[V]
R
v
[ ]
P
v
[W]
1
2
:
F. Rozszerzenie zakresu pomiarowego woltomierza
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 6;
V
b
U
R
d
Zasilacz
V
w
A
b
R
d1
Rys. 6. Schemat układu do sprawdzenie woltomierza o rozszerzonym zakresie pomiarowym
- obliczyć wartość rezystora dodatkowego R
d1
tak aby dokonać dwukrotnego rozszerzenia zakresu pomiarowego
woltomierza;
- dla wszystkich opisanych punktów skali pomiarowej ustawić mierzoną wartość prądu, zapisać wartość
wskazywaną przez miernik wzorcowy (ustawień dokonać dla wartości rosnących a następnie malejących);
- wyniki wpisać do tabeli 6;
Tabela 6
Lp.
U
Dla wartości rosnących Dla wartości malejących
(mV)
U
w
[mV]
U
[mV]
U
[ ]
U
w
[mV]
U
[mV]
U
[ ]
1
0
2
:
- obliczyć błąd bezwzględny pomiaru U;
- obliczyć błąd względny U;
- określić klasę dokładności miernika (przyjąć zasady określania zgodnie z PN-92/E-06501);
- sporządzić wykres błędów miernika U=f(U) w postaci krzywej łamanej.
4
2. Sprawozdanie powinno zawierać:
- podpisany przez prowadzącego ćwiczenie protokół pomiarów;
- krótki opis ćwiczenia;
- wykaz przyrządów wraz z niezbędnymi danymi (klasa, zakres pomiarowy, itd.);
Lp.
Nazwa
Typ
przyrządu
Zakresy
pomiarowe
Klasa/rezystancj
a wewnętrzna
Numer fabryczny
1
Mikroamperomierz
2
Woltomierz
R
V
=
3
Amperomierz
R
A
=
4
Dekada rezystancyjna
5
Zasilacz
6
Makieta nr .....
- tabele pomiarowe;
- przykładowe obliczenia;
- wykresy i rysunki sporządzone na papierze milimetrowym;
- wnioski.
3. Przykładowe pytania
1. Omówić budowę miernika magnetoelektrycznego.
2. Wymienić i omówić parametry opisujące właściwości statyczne przyrządów pomiarowych.
3. Wymienić i omówić parametry dynamiczne przyrządów pomiarowych.
4. Narysować schemat do rozszerzania zakresu pomiarowego amperomierz. Napisać wzór na obliczanie wartości
bocznika.
4. Czy woltomierzem magnetoelektrycznym o zakresie 7,5V i rezystancji wewnętrznej R
v
=75 i klasie 0,5
można zmierzyć z niedokładnością mniejszą niż 1% napięcie źródła E=6V o rezystancji wewnętrznej R
w
=1 .
5. Omówić sposób określania klasy przyrządu.
4. Literatura
Obowiązuje literatura do przedmiotu.
Literatura uzupełniająca:
1. Baszun P. – Miernictwo elektryczne cz. I syg. S-43646
cz. II syg. S-43826
5
Ćwiczenie nr 2
Temat: Badanie podstawowych elementów układów kondycjonowania
sygnałów pomiarowych
1. Badanie woltomierza magnetoelektrycznego z prostownikiem
A. Pomiar charakterystyk dynamicznych układu prostującego
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 1;
R
d
A
b
Generator
sinusoidalny
V
w
Rys. 1. Schemat układu do pomiaru charakterystyk dynamicznych układu prostującego
- częstotliwość napięcia zasilającego ustawić na wartość kilkudziesięciu Hz;
- wykonać pomiary dla trzech wartości rezystancji R
d
:
R
d
=0
R
d
=R
d1
przy której zakres woltomierza wynosi 1V
R
d
=R
d2
przy której zakres woltomierza wynosi kilka woltów;
-wyniki pomiarów zanotować w tabeli 1;
Tabela 1
Lp.
R
d
=0
R
d
=R
d1
=...........
R
d
=R
d2
=...........
I
[ A]
U
[V]
I
[
A
]
I
[ A]
U
[V]
I
[
A
]
I
[ A]
U
[V]
I
[
A
]
1
1
- sporządzić wykres
I
=f(U) dla R
d
=0 i R
d
=R
d1
oraz I=f(U) dla R
d
=R
d2
.
B. Pomiar wartości średnich i skutecznych
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 2;
R
d
A
b
Generator
sinusoidalny
Osc.
Rys. 2. Schemat układu do pomiaru wartości skutecznych i średnich
- dla pomiaru wartości skutecznych ustawić wartość R
d
=R
d1
;
- ustawić na generatorze napięcie o kształcie prostokątnym, trójkątnym i sinusoidalnym tak aby ich obserwowana
na oscyloskopie wartość maksymalna U
m
odpowiadała wartościom skutecznym do 1V;
- wykonać dwa pomiary napięcia skutecznego każdego kształtu przy różnych częstotliwościach;
- wyniki zapisać w tabeli 8;
- dla pomiaru wartości średnich ustawić wartość R
d
=R
d2
;
- ustawić na generatorze napięcie o kształcie prostokątnym, trójkątnym i sinusoidalnym tak aby ich obserwowana
na oscyloskopie wartość maksymalna odpowiadała wartościom skutecznym do kilku woltów;
- wykonać dwa pomiary napięcia wartości średnich każdego kształtu przy różnych częstotliwościach;
- wyniki zapisać w tabeli 2;
6
Tabela 2
Kształt
Napięcia
Pomiar wartości skutecznej
U
sk
Pomiar wartości średniej
U
śr
U
m
[V]
z pomiaru
[V]
z obliczeń
[V]
U
m
[V]
z pomiaru
[V]
z obliczeń
[V]
Sinusoidal-
ny
Prostokąt-
ny
Trójkąt-
ny
- na podstawie wskazań oscyloskopu obliczyć wartość średnią i skuteczną dla badanych kształtów napięcia.
2. Sprawozdanie powinno zawierać:
- podpisany przez prowadzącego ćwiczenie protokół pomiarów;
- krótki opis ćwiczenia;
- wykaz przyrządów wraz z niezbędnymi danymi (klasa, zakres pomiarowy, itd.);
Lp.
Nazwa
Typ
przyrządu
Zakresy
pomiarowe
Klasa/rezystancj
a wewnętrzna
Numer fabryczny
1
Mikroamperomierz
2
Woltomierz
R
V
=
3
Oscyloskop
4
Dekada rezystancyjna
5
Generator
6
Makieta nr .....
- tabele pomiarowe;
- przykładowe obliczenia;
- wykresy i rysunki sporządzone na papierze milimetrowym;
- wnioski.
3. Przykładowe pytania
1. Omówić budowę miernika magnetoelektrycznego.
2. Omówić budowę miernika elektromagnetycznego.
3. Podać parametry opisujące przebiegi okresowe.
4. Omówić zasadę pomiaru wartości średniej i skutecznej.
4. Literatura
Obowiązuje literatura do przedmiotu.
Literatura uzupełniająca:
2. Baszun P. – Miernictwo elektryczne cz. I syg. S-43646
cz. II syg. S-43826
7
Ćwiczenie nr 3
Temat: Cyfrowy pomiar napięć. Multimetr cyfrowy
Przebieg ćwiczenia
1. Pomiar napięcia stałego multimetrem.
A. Zapoznanie się z instrukcją i podstawowymi danymi multimetru
B. Pomiar napięcia stałego multimetrem
- zmierzyć kilka wartości napięć zasilacza wykorzystując multimetr;
- wyniki zapisać w postaci: U±
określając na podstawie instrukcji miernika).
C. Pomiar rezystancji wewnętrznej
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 1;
Rys. 1. Schemat do określania rezystancji wewnętrznej
- zmieniając wartość rezystancji dekadowej notować wskazania woltomierza , wyniki zanotować w tabeli 1.
Tabela 1
R
[M ]
0
1
2
3
4
5
6
7
9
10
U [V]
Rv
[M ]
- obliczyć wartość rezystancji wewnętrznej woltomierza Rv i zapisać ją w tabeli 1.
- porównać otrzymane wyniki z danymi instrukcyjnymi.
D. Pomiar napięcia sinusoidalnego
- zestawić układ pomiarowy zgodnie ze schematem przedstawionym na rys. 2;
Rys. 2. Schemat do napięcia sinusoidalnego
- zmieniając częstotliwość notować wskazania woltomierza U oraz odczytywać amplitudę napięcia U
amp
z
oscyloskopu;
- pomiaru dokonywać w zakresie od 30 Hz do 2KHz, wyniki zanotować w tabeli 2.
Tabela 2
f [Hz]
0
1
2
3
4
5
6
7
9
10
U [V]
U
amp
[V]
- określić pasmo miernika porównać z danymi instrukcyjnymi.
U
R
V
b
Zasilacz
V
b
Generator
sinusoidalny
Osc.
8
E. Pomiar rezystancji
- wykorzystując multimetr jako omomierz dokonać pomiaru i sprawdzenia błędu pomiaru rezystancji, jako
rezystancję wzorcową wykorzystać dekadę R
wz
;
- wyniki zamieścić w tabeli 3
Tabela3
R
wz
[ ]
R
m
[ ]
R
- obliczyć błąd R oraz porównać go z danymi instrukcyjnymi.
F. Test złącza półprzewodnikowego
- wykorzystując w tester złącz półprzewodnikowych dokonać pomiaru napięcia progowego różnych złącz;
- wyniki zanotować.
2. Sprawozdanie powinno zawierać:
- podpisany przez prowadzącego ćwiczenie protokół pomiarów;
- krótki opis ćwiczenia;
- wykaz przyrządów wraz z niezbędnymi danymi (klasa, zakres pomiarowy, itd.);
Lp.
Nazwa
Typ
przyrządu
Zakresy
pomiarowe
Klasa/rezystancj
a wewnętrzna
Numer fabryczny
1
Mikroamperomierz
2
Woltomierz
R
V
=
3
Oscyloskop
4
Dekada rezystancyjna
5
Generator
- tabele pomiarowe;
- przykładowe obliczenia;
- wykresy i rysunki sporządzone na papierze milimetrowym;
- wnioski.
3. Przykładowe pytania
1. Omówić błędy w miernikach cyfrowych.
2. Podać przykład pomiaru cyfrowego oraz zapisać wynik uwzględniając błąd analogowy i cyfrowy.
3. Podać parametry opisujące przebiegi okresowe.
4. Omówić zasadę napięcia progowego złącza półprzewodnikowego.
4. Literatura
Obowiązuje literatura do przedmiotu.
Literatura uzupełniająca:
3. Baszun P. – Miernictwo elektryczne cz. I syg. S-43646
cz. II syg. S-43826