2014-12-22
1
Przeróbka plastyczna metali i
obróbka skrawaniem
Marcin Wolski
Przeróbka plastyczna
•
Procesy przeróbki plastycznej metali ,mają na
celu kształtowanie metalu, nadawanie mu
odpowiednich własności mechanicznych i
fizycznych oraz osiągnięcie żądanej gładkości
powierzchni. W tym celu wielkości
stosowanego w tej przeróbce nacisku muszą
być tak dobrane , aby spowodować w metalu
wystarczająco duże naprężenie dla zmiany
jego kształtu i zachowania tych zmian po
ustaniu nacisku.
2014-12-22
2
Rodzaje procesów przeróbki
plastycznej
•
Przeróbka plastyczna na zimno to proces
prowadzony poniżej temperatury rekrystalizacji.
Dzięki temu zgniot, którego doznały ziarna metalu
pozostaje w nich niemal całkowicie i powoduje
umacnianie metalu.
•
Przeróbka plastyczna na gorąco to proces
prowadzony powyżej temperatury rekrystalizacji.
Wówczas odkształcone kształty ulegają
rekrystalizacji przez co metal nie ulega
umocnieniu.
Zjawiska zachodzące w materiale
podczas obróbki plastycznej
•
Zgniot
•
Poślizg
•
Bliźniakowanie
•
Pełzanie dyfuzyjne
•
Poligonizacja
•
Pełzanie dyslokacji
•
Poślizg po granicach ziaren
2014-12-22
3
Zgniot
•
Całokształt zmian
własności fizycznych i
mechanicznych
spowodowanych przez
odkształcenie
plastyczne na zimno
nazywa się zgniotem.
Miarą zgniotu jest
stopień odkształcenia
wyrażony ubytkiem
przekroju
w procentach.
Poślizg
•
Podstawowym mechanizmem odkształcenia
plastycznego jest poślizg.
2014-12-22
4
Bliźniakowanie
•
Bliźniakowanie polega na jednorodnym
ścinaniu o wektor bliźniakowania kolejnych
warstw atomów w płaszczyznach
bliźniakowania.
Pełzanie dyfuzyjne
•
Pełzanie dyfuzyjne
następuje skutkiem
przepływu wakansów z
obszarów przyległych
do granic ziaren,
ułożonych prostopadle
do naprężenia.
Ukierunkowany
przeciwnie przepływ
masy powoduje
wydłużenie ziaren
zgodnie z kierunkiem
obciążenia.
2014-12-22
5
Poligonizacja
Poligonizacja jest
procesem
aktywowanym cieplnie
i polega na tworzeniu
się wąsko kątowych
granic daszkowych w
wyniku
przegrupowania się do
nich nadmiaru
dyslokacji
jednoimiennych
Przeróbka plastyczna metali-
podstawowe procesy
•
Walcowanie
•
Wyciskanie
•
Ciągnienie
•
Kucie
•
Tłoczenie
2014-12-22
6
Walcowanie
•
Walcowanie polega na
kształtowaniu materiału
między obracającymi się
walcami, tarczami, rolkami
lub przemieszczającymi się
względem siebie
narzędziami płaskimi
•
Sposoby walcowania ze
względu na ruch walców:
•
wzdłużne
•
poprzeczne
•
skośnie
Walcowanie poprzeczne i skośne
•
Walcowanie poprzeczne
charakteryzuje się tym, że
materiał wykonuje dzięki
walcom ruch obrotowy a
walce obracają się w
zgodnym kierunku.
•
W walcowaniu skośnym,
materiał wykonuje ruch
śrubowy a walce o osiach
wzajemnie skośnych
obracają się w zgodnych
kierunkach
2014-12-22
7
Wyciskanie
•
Wyciskanie
, w którym kształtowanie polega na wypływie metalu -
poddanego ściskaniu w zamkniętej przestrzeni pojemnika, będącego
pod działaniem stempla roboczego, przez oczko matrycy, o kształcie
ściśle odpowiadającym przekrojowi poprzecznemu wyrobu. Ze
względu na kierunek płynięcia metalu względem ruchu stempla
rozróżnia się:
•
wyciskanie współbieżne
•
wyciskanie przeciwbieżne
Ciągnienie
•
Ciągnięcie-odkształcenie plastyczne następuje w
wyniku działania osiowej siły ciągnącej, wywieranej
przez ciągarkę, i obwodowych sił ściskających,
wywieranych przez ciągadło, o kształcie oczka,
odpowiadającego profilowi wytwarzanego wyrobu.
Ruch postępowy mechanizmu ciągnącego jest zgodny z
ruchem odkształcanego metalu.
2014-12-22
8
Kucie
•
Kucie to proces polegający na
odkształcaniu metalu za
pomocą nacisku lub energii
uderzenia. Ze względu na
kształt narzędzi roboczych i
związane z tym ograniczenie
swobody płynięcia metalu w
obszarze odkształcenia
procesy kucia dzieli się na:
•
kucie swobodne
•
kucie matrycowe
Kucie swobodne
•
kucie swobodne, w którym metal kształtuje się
między równoległymi kowadłami – płaskimi
lub kształtowymi, nie odpowiadającymi
założonemu kształtowi kutego wyrobu
2014-12-22
9
Kucie matrycowe
•
Kucie matrycowe, w którym metal kształtuje się
między matrycami (otwartymi lub zamkniętymi) o
wykrojach odpowiadających kształtowanej części.
Matryce całkowicie ograniczającą płynięcie poprzeczne
metalu, które ma dodatkowo zapewnić jego pełne i
prawidłowe wypełnienie
Tłoczenie
•
To proces technologiczny obróbki blach, folii
na zimno lub gorąco polegający na
kształtowaniu ich w przestrzenne wyroby, za
pomocą stempli przymocowanych do pras
hydraulicznych.
2014-12-22
10
Wyroby
•
Celem obróbki plastycznej jest uzyskanie
gotowych produktów i półproduktów hutniczych,
takich jak:
•
pręty
•
Kształtowniki-(teowniki, ceowniki dwuteowniki,
płaskowniki, kątowniki)
•
rury
•
druty
•
blachy
•
odkuwki
Obróbka skrawaniem
•
Obróbka skrawaniem polega na kształtowaniu
przedmiotu odpowiednimi narzędziami przez
zdejmowanie (skrawanie)warstw materiału lub
ścieranie wierzchniej warstwy materiału.
Obróbkę skrawaniem dzieli się na dwie grupy:
•
Obróbka wiórowa
•
Obróbka ścierna
2014-12-22
11
Obróbka wiórowa
•
Polega na usuwaniu nadmiaru materiału
narzędziami skrawającymi, których ostrza
mają zdefiniowaną geometrię, a ich liczba jest
ustalona. Oddzielony w czasie obróbki
naddatek materiału zamieniony zostaje na
wióry, a wykonywany proces przeprowadza się
na obrabiarkach.
Sposoby realizacji obróbki wiórowej
•
Frezowanie – kształtowanie płaszczyzn i
powierzchni krzywoliniowych
•
Toczenie – do obróbki powierzchni obrotowych
zewnętrznych i wewnętrznych
•
Wytaczanie – do obróbki powierzchni
wewnętrznych
•
Wiercenie – wykonywanie otworów
•
Rozwiercanie – wykańczanie otworów walcowych
•
Struganie– obróbka narzędziem wykonującym
ruch posuwisto-zwrotny
2014-12-22
12
Obróbka ścierna
•
Rodzaj obróbki skrawaniem, w której
narzędziem skrawającym są ziarna ścierne luźne
albo w postaci pasty, tarczy, osełki, papieru lub
płótna ściernego. Liczba ostrzy skrawających i
ich geometria są niezdefiniowane. Obróbka
ścierna charakteryzuje się najczęściej bardzo
małą głębokością skrawania
Sposoby realizacji obróbki ściernej
•
Obróbka narzędziami ściernymi
–
Szlifowanie ściernicą
–
Szlifowanie taśmowe
–
Gładzenie
–
Dogładzanie osełkowe
•
Obróbka luźnym ścierniwem
–
Docieranie docierakami
–
Polerowanie ścierne
–
Obróbka udarowo-ścierna
–
Docieranie bębnowe
–
Docieranie wirowe
2014-12-22
13
Idealny materiał ostrza skrawającego
•
dostateczna twardością, która zapewniłaby
odporność na zużycie i plastyczną deformację
ostrza
•
stabilnością chemiczną, która zabezpieczałaby
przed utlenianiem i dyfuzją
•
dobrą odpornością na szok cieplny,
•
neutralnością chemiczną w stosunku do
materiału obrabianego