made by koperek©

Ontologia

lub

metafizyka

(por. metafizyka 

klasyczna) 

– 

podstawowy

obok epistemologii dział filozofii starający  się  badać strukturę  rzeczywistości i  zajmujący  się  problematyką
związaną 

z 

pojęciami bytu, istoty, istnienia 

i 

jego 

sposobów, przedmiotu i

jego własności,przyczynowości, czasu, przestrzeni, konieczności i możliwości.
Dzieło literackie to takie samo dzieło sztuki jak obraz, rzeźba czy utwór muzyczny. Istnieje kilka teorii na temat
jego definicji. Kilka z nich zakłada, że dzieło literackie to:

1) nie tyko znaki graficzne na papierze, bo istnieje też liryka mówiona;
2) szereg dźwięków, jakie wydajemy przy głośnym czytaniu czy recytowaniu wiersza; jednak bez

czytania  dzieło  jakby  nie  istniało,  poza  tym  możliwa  jest  nadinterpretacja  i  wprowadzenie
elementów obcych do utworu; recytacja to tylko odtworzenie wiersza, bo można go różnie
interpretować, zwłaszcza w przypadku literatury współczesnej, gdzie często nie ma znaków
interpunkcyjnych;

3) osobiste doświadczenie czytelnika; wprowadza elementy obce do dzieła;
4) doświadczenie  wspólne  innym  doświadczeniom  –  wszystkich  możliwych  i  minionych;

utworzenie wspólnego mianownika dla WSZYSTKICH interpretacji, również tych błędnych;

5) zamierzenie  autora;  gorącym  zwolennikiem  tej  teorii  był  Startre,  podważyli  ją  natomiast

surrealiści;

6) pewna uporządkowana struktura.

Roman Ingarden

opracował najbardziej logiczną teorię w swojej pracy O literackim dziele sztuki w

1931 r. Czerpał z fenomenologii (nauka o pozorach), co zakładało odrzucenie wiedzy pojęciowej na
rzecz pozorów. Potraktował dzieło literackie jako przedmiot fenomenologiczny.
Utwór  literacki  zawdzięcza  swój  byt  aktom wytwórczym  autora,  a  z  drugiej  strony  interpretacij
czytelnika (konkretyzacja). Jest zbudowane z czterech wartsw:

1. brzmienia słownego – niezmienna;
2. znaczeniowa
3. świata przedstawionego
4. u s c h e m a t y z o w a n y c h 

wyglądów;

Dzieło  literackie  ma charakter  fazowy,  realizuje  się  w  czasie,  ma  początek  i  koniec.  Jest
dwuwymiarowe: warstwa 1 i 2 zależy od jego struktury, a 3 i 4 od percepcji czytelnika.
Dzieło ukonkretyzowane jest w wymiarze POZIOMYM – skierowane do czytelnika i PIONOWYM – o
jakimś okresie czasu, np. interpretacyjnym. Inaczej bowiem będzie ono odbierane w czasie pokoju i
w czasie wojny.

Jean – Paul Sartre

był teoretykiem literatury, związany z pradem egzystencjalizmu. Według niego

dzieło  literackie jest  swego  rodzaju  porozumieniem  między  autorem  a  czytelnikiem.  Twierdził,  że
tekst musi być czytany i interpretowany. W zwiorze esejów Czym jest literatura z 1949r. podał teorię
o działaniu dzieła literackiego – międyz czyelnikiem a autorem musi zachodzić związek. Komunikacja
literacka jest dokonywana za pomocą warstw Ingardena. Akt komunikacji spełnia się w w momencie
czytania tekstu.

KOMUNIKACJA  LITERACKA

zachodzi  dopiero,  gdy  tekst  czyta  konkrenty  czytelnik,  znający  się  co

nieco na literaturze.

odnosi się do czytelnika