plik

uskrzydlony piękny młodzieniec z łukiem i strzałą, którą godzi w zakochanych, by ich ze sobą złączyć. W czasach
późniejszych przedstawiany jako pulchne niemowlę z łukiem i strzałami. Jego odpowiednikiem w

mitologii

rzymskiej

jest

Amor

(Kupidyn, Kupido).

Od imi

enia Erosa pochodzi słowo

Spis treści



1 Eros w literaturze greckiej

1.1 Eros jako "pragnienie"

1.2

Eros jako imię



2 Eros w kosmogonii



3 Eros w "Uczcie" Platona



4 Bibliografia

Eros w literaturze greckiej

Słowo eros w literaturze greckiej było używane dwojako: raz jako imię boga, raz jako rzeczownik wyrażający pragnienie
czegoś, czego się nie posiada.

Eros jako "pragnienie"

Takie rozumienie słowa eros wydaje się należeć do wcześniejszej tradycji niż to, w którym eros to imię

’'ερος (eros) jest rzeczownikiem pospolitym, nie oznacza on osoby, lecz pragnienie posiadanie czegoś,

czego się nie ma. Z tym pragnieniem wiąże się poczucie bólu spowodowane brakiem danej rzeczy. Dla

Hezjoda

eros to

pramoc, bezosobowa siła. Rodzi się ona wraz z

Chaosem

Ziemią

(Gają)

. Jest siłą przeciwstawną Chaosowi.

Eros jako imię

W literaturze greckiej z VII

– VI w.p.n.e. eros to imię boga, któremu przypisywane są takie cechy jak: groźny, przebiegły,

okrutny, co miało odzwierciedlenie także w innych dziedzinach sztuki, np. na malowidłach Eros bije zakochanego batem
lub siekierą. W poezji, głównie za sprawą

Safony

, zaczęto mówić o podwójnej, bo słodko-gorzkiej sile Erosa. W

późniejszym okresie postać Erosa ulega zmianie, jest on uznawany za pięknego, młodego, urodziwego i skrzydlatego
boga, towarzysza

Afrodyty

. Z upływem wieków jego obraz staje się bardziej figlarny, jest on też coraz młodszy. Przyjmuje

się, że to

Eurypides

jako pierwszy przypisał Erosowi łuk i strzałę jako jego atrybuty. Eros miał posiadać dwie strzały.

Jedna niszczyła życie, druga dawała człowiekowi spokojne szczęście. Jeszcze później Eros zaczyna być opisywany jako
syn Afrodyty, który często zaczepia innych bogów, płata im figle, za co często odbywa pokutę. W II w.n.e. Apelejusz pisze
baśń o Amorze (Eros) i Psyche "Przemiany", wydaje się że baśń ta stanowi fundament współczesnego obrazu Erosa –
Amora ze skrzydełkami i łukiem w ręku.

Eros w kosmogonii

Eros

to pierwotna siła kosmiczna istniejąca od początku istnienia świata. Należy do grona bogów najstarszych wraz

Gają

Chaosem

Tartarem

. Jest więc starszy od

Afrodyty

. Różni filozofowie komentowali jego działanie

wszechświecie

. Dla przykładu, według

Empedoklesa

wszechświat to zmaganie się miłości (erosa) ze sporem. W V

w.p.n.e.

Parmenides

pisze o "kosmicznym Erosie" jako mocy godzącej sprzeczności. Zaś

Eurypides

uważał Erosa za

wszechmocnego.

Eros w "Uczcie" Platona

Platon

"Uczta"

Platona

jest dialogiem poświęconym Erosowi czyli

filozofii

. Na cześć Agatona, który po raz pierwszy wygrał we

współzawodnictwie teatralnym, zostaje wydana uczta. Kilku z uczestników uczty zgadza się wygłosić krótką mowę
wychwalającą Erosa. Biesiadnicy po kolei opowiadają kim (albo czym) jest ich zdaniem Eros. Dla Fajdrosa Eros jest
najstarszym bogiem, który budzi pragnienie cnoty. Pauzaniasz mówi o dwóch Erosach: Erosie między kobietą i
mężczyzną; oraz Erosie między dwoma mężczyznami, wywodzącemu się z Afrodyty niebiańskiej, a przez to o wiele
doskonalszemu niż ów pierwszy. Arystofanes uważa, że ludzie nie wiedzą o prawdziwej potędze Erosa. Opowiada mit o
tym jak przed wiekami na świecie żyły istoty trzech płci – męskiej, żeńskiej i androgynon (połączenie kobiety i mężczyzny,
albo ludzi tej samej płci). Androgynoni mięli cztery ręce i cztery nogi oraz dwie głowy. Przekonani o swej sile zaatakowali
bogów, aby zająć ich miejsce. Rozzłoszczony Zeus za karę porozcinał ich na pół. Od tej pory rozcięte połówki tęsknią za
sobą, szukają się więc, żeby się zjednoczyć. Owo pragnienie i poszukiwanie całości to właśnie eros. Najważniejsza w
całym dialogu jest jednak wypowiedź

Sokratesa

, za pośrednictwem którego

Platon

wygłasza własny pogląd na temat

Erosa.

Sokrates

przytacza swoją rozmowę z

prorokinią

Diotymą. Mówi mu ona o prawdziwej naturze Erosa. Jest on

synem

Dostatku

Biedy

, został poczęty w dzień urodzin

Afrodyty

, więc jest jej towarzyszem i sługą.



Cechy Erosa jako syna Dostatku i Biedy:



ubogi, bosy, bezdomny



czatuje na to, co dobre i piękne



mężny, wytrwały, gwałtowny, groźny



nie jest ani śmiertelny ani nieśmiertelny

Eros pragnie piękna i dobra, a skoro go pragnie, to go nie posiada. Jest pośrodku między mądrością a nieuctwem. Jest
więc

filozofem

. Bogowie nie filozofują, ponieważ mają mądrość, nieucy też nie filozofują, bo nie chcą zdobyć mądrości.

Filozofują ci, którzy są między mądrością a nieuctwem (Eros). Filozofem nie jest ten, kto posiadł mądrość. Filozofowanie
to samo kochanie mądrości, a nie jej posiadanie. Tak jak Eros znajduje się między nieśmiertelnością a byciem
śmiertelnym, tak filozof jest między nieuctwem a posiadaniem mądrości, jest on miłośnikiem mądrości. Eros to

filozofia

umiłowanie mądrości i pragnienie posiadania jej.