background image

Pojęcia w pedagogice 

specjalnej

Mgr Sabina Pawlik

background image

Niepełnosprawność

Niepełnosprawną jest osoba, której stan fizyczny lub/i psychiczny trwale lub 

okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia wypełnianie zadań życiowych i ról 

społecznych zgodnie z  normami prawnymi i społecznymi.

•Uszkodzenie (impariment ) - każda utrata sprawności lub nieprawidłowość w 

budowie czy funkcjonowaniu organizmu pod względem psychologicznym, 

psychofizycznym lub anatomicznym – aspekt organiczny; 
•Niepełnosprawność (disability) - każde ograniczenie bądź niemożność (wynikające 

z niesprawności) prowadzenia aktywnego życia w sposób lub zakresie uznawanym 

za typowe dla człowieka - aspekt psychologiczny ; 
•Ograniczenia w pełnieniu ról społecznych (handicap) - ułomność określonej osoby 

wynikająca z niesprawności lub niepełnosprawności, ograniczająca lub 

uniemożliwiająca pełną realizację roli społecznej odpowiadającej wiekowi, płci oraz 

zgodnej ze społecznymi i  kulturowymi uwarunkowaniami – aspekt społeczny.

background image

Wyrównywanie szans 

• To długotrwały proces udzielania pomocy osobom 

niepełnosprawnym, aby mogły one wziąć na siebie pełną lub 
częściową odpowiedzialność kreowania swojego życia jako 
pełnoprawni członkowie społeczeństwa. Jest to zespół działań i 
świadczeń, dzięki którym wszelkiego typu systemy instytucji 
środowiskowych mogą stać się dostępne dla wszystkich, także dla 
osób niepełnosprawnych.

background image

Specjalne Potrzeby Edukacyjne

• Pojęcie specjalnych potrzeb edukacyjnych i wychowawczych odnosi się do tej 

grupy uczniów, która nie może podołać wymaganiom powszechnie 

obowiązującego programu edukacyjnego. Maja oni znacznie większe trudności w 

uczeniu się niż ich rówieśnicy. Są w stanie kontynuować naukę, ale potrzebują 

pomocy pedagogicznej w formie specjalnego programu nauczania, specjalnych 

metod, dostosowanych do ich potrzeb, możliwości, ograniczeń.

Specjalne Potrzeby Edukacyjne obejmują:

Ucznia z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi (np. deficyty rozwojowe, 

obniżenie możliwości intelektualnych, wady wymowy).

Ucznia niepełnosprawnego (upośledzenie umysłowe, wady wzroku, wady 

słuchu, niepełnosprawność ruchowa, autyzm) i przewlekle chory.

Ucznia niedostosowanego społecznie, z zaburzeniami w funkcjonowaniu 

emocjonalno –społecznym.

background image

Rehabilitacja

• Rehabilitacja to zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych, 

psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych 
zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym udziale tych osób, możliwie najwyższego 
poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. (Dz.U. art. 7 z 27 
sierpnia 1997r.).Rehabilitacja jest procesem medyczno - społecznym , który dąży do 
zapewnienia osobom niepełnosprawnym godziwego życia w poczuciu pożyteczności 
społecznej i bezpieczeństwa społecznego oraz zawodowego. Rehabilitacja jest procesem 
medyczno – społecznym, który dąży najogólniej mówiąc do poprawy jakości życia osób 
niepełnosprawnych. Rozwój rehabilitacji jako jednej ze specjalności medycznych 
rozpoczął się po II wojnie światowej – uznano ją wtedy za integralną 3 fazę procesu 
terapeutycznego (obok diagnozowania i leczenia).

background image

Polska Szkoła Rehabilitacji

Polska koncepcja rehabilitacji zakłada następujące cele i cechy:
1. Wczesność zapoczątkowania, czyli rehabilitacja rozpoczyna się możliwie już w 

okresie leczenia, od czasu przyjęcia chorego do szpitala lub ambulatorium.
2. Powszechność. Rehabilitacja jest dostępna wszystkim, którzy jej potrzebują i 

obejmuje wszystkie specjalności w lecznictwie szpitalnym, ambulatoryjnym i 

sanatoryjnym.
3. Ciągłość. Rehabilitacja medyczna jest ściśle powiązana z rehabilitacją zawodową i 

społeczną. Z chwilą zapoczątkowania rehabilitacja prowadzona jest aż do uzyskania 

pełnej sprawności, a u osób nie rokujących pełnego powrotu do zdrowia, do czasu 

uzyskania optymalnych mechanizmów kompensacyjnych, utrwalających wyniki 

usprawnienia lub utrzymania uzyskanej kondycji.
4. Kompleksowość. Uwzględnia się od początku wszystkie aspekty (etapy) 

rehabilitacji, tj. leczniczy, społeczny i psychologiczny.

background image

Rewalidacja

• Rewalidacja to proces kompleksowych i skoordynowanych działań 

różnych służb i specjalistów zorientowany na jak najlepsze 
usprawnianie i przygotowanie do samodzielnego życia w 
społeczeństwie osób niepełnosprawnych, na miarę ich możliwości 
psychofizycznych. Termin „rehabilitacja” stosowany jest w naukach i 
praktyce medycznej, a termin „rewalidacja” w pedagogice specjalnej i 
kształceniu specjalnym.

background image

Integracja

• Integracja wyraża się w takim wzajemnym stosunku pełno i 

niepełnosprawnych, w którym respektowane są te same prawa i w których 

stwarzane są dla obu grup identyczne warunki maksymalnego, 

wszechstronnego rozwoju. Integracja pozwala osobie niepełnosprawnej być 

sobą wśród innych. Może mieć zastosowanie do wszystkich sfer życia 

jednostki niepełnosprawnej

• System integracyjny kształcenia i wychowania polega na maksymalnym 

włączeniu dzieci z odchyleniami od normy do zwykłych szkół i placówek 

oświatowych, umożliwiając im-w miarę możliwości-wzrastanie w grupie 

zdrowych rówieśników lub zapewnienie im jak najczęstszych kontaktów z 

zewnętrznym środowiskiem społecznym.

background image

Inkluzja

• Inkluzja/włączanie (ang. inclusion)-„ruch pedagogiczny” odwołujący 

się m.in. do pedagogiki różnorodności mający na celu ciągłe, 
ustawiczne reformowanie szkoły ogólnodostępnej, tak aby 
przekształciła się ona w „szkołę dla wszystkich uczniów” i w „szkołę o 
wysokim poziomie nauczania”; jest to kształcenie nie-segregacyjne o 
wysokiej jakości, które pozostawia ucznia z niepełnosprawnością w 
jego miejscu zamieszkania, w środowisku lokalnym.

background image

Normalizacja

• Normalizacja termin wywodzi się z krajów skandynawskich, gdzie 

pojawił się po raz pierwszy w latach 60. XX wieku (Barnes, Mercer). 
Odnosi się on m.in do procesu, którego celem było uwolnienie z 
zakładów zamkniętych osób z upośledzeniem umysłowym, by 
stworzyć im warunki do prowadzenia bardziej „normalnego” 
funkcjonowania, włączając ich w możliwie najwyższym stopniu w 
główny nurt życia społecznego. Chodzi o to, by zorganizować 
maksymalnie sprzyjające środowisko dla osoby niepełnosprawnej.

background image

Autonomia

• Autonomia  rozumiana jest jako nabyta i wyuczona akceptacja siebie, 

oznacza wartość, potrzebę, prawo i przywilej jednostki do budowania 
niepowtarzalnego kształtu własnej osoby i osobistej wersji swojego 
życia.

background image

Integracja a inkluzja