Film amerykański w okresie wielkiego kryzysu, 1929 – 1933 
  
Kryzys  - 

epoka  jazzu,  lata  20,  szybki  rozwój  gospodarki,  amerykański  sen,  krach  na 

nowojorskiej,  bezrobocie,  inflacja,  ubóstwo,  niskie  zarobki.  Kryzys  wpłynął  negatywnie  na 

wszystkie dziedziny życia, w tym na kulturę popularną i kinematografię, spadła frekwencja w 
kinach, 

pomimo  obniżenia  biletów,  dochody  przemysłu  filmowego  zmalały,  największy 

kryzys  dotknął  właścicieli  dużych  przedsiębiorstw.  Strategie  były  różne  na  przetrwanie, 

produkowano często filmy klasy B, niskobudżetowe.  
 
Kodeks produkcyjny - 

restrykcyjne  przepisy  dot.  tego,  czego  nie  można  pokazywać  na 

ekranie. 1933 -  delegat Watykanu wzywa Amerykanów do oczyszczenia kinematografii, 

stworzono Legion Przyzwoitości, liczył później 9 mln osób, które bojkotowały filmy uznane 
za nieodpowiednie. Zag

rożeni  bojkotem  producenci,  zaczęli  przestrzegać  postanowień 

Kodeksu,  na  czele  specjalnie  utworzonej  komisji  stanął  Joseph  I..  Breen,  mieli  prawo 

ingerować  w  produkcję  na  poziomie  scenariusza  i  gotowego  dzieła,  by  film  był 

dystrybuowany musiał otrzymać pieczęć aprobaty. 
 
Kino gangsterskie: 

Mały Cezar (1931) Mervyn Le Roy  
Wróg publiczny (1931) William wellman 

Człowiek z blizną (1931) Howard Hawks  
 

Kino więzienne - realistyczne obrazy życia w więzieniach.  
 
Szary dom (1930) Hill - 

brutalizacja zycia więziennego, alternatywne społeczeństwa tworzone 

przez  więźniów,  własna  gwara,  prawa  i  kary.  Analiza  systemu  więziennego,  charakterów, 

skazanych i strażników, typowe dla tej formuły postaci: silny, opanowany i milczacy, który 

zdobywa  posłuch.  Odkupuje  winy i wychodzi  na  wolność  -> Chester Morris jako Morgan. 

brutalny  skazaniec,  który  zabija  każdego  na  swojej  drodze  -> Wallace Beery jako Butch, 

inteligenty wrażliwiec -> Robert Mongomery jako Kent, informator -> Flecher Gordon jako 

Olivier, dziewczyna pomocna dłoń -> Leila Hyams jako Annie, uczciwy naczelnik ->Lewis 

Stone oraz sadystycznych strażników.  
 Jestem zbiegiem (1932) Mervyn LeRoy - 

na podstawie Roberta Burnesa, który został skazany 

na  10  lat  za  niepopełnioną  zbrodnię,  nie  mógł  wytrzymać  i  uciekał  dwukrotnie,  aż  został 

ułaskawiony,  wywołał  dyskusję  społeczną  np.  zlikwidowano  skuwanie  grupy  więźniów 

jednym łańcuchem. 

Strona tytułowa (1930) Lewis Milestone  
Jestem niewinny (1934) Fritz Lang - 

Lang przybył do Ameryki w 1934 roku, ten film uznano 

za najlepszy jak

i  nakręcił  za  oceanem,  Joe  -  zostaje  aresztowany  omyłkowo  w  drodze  do 

narzeczonej, pod zarzutem porwania dziecka, plotka szybko się rozprzestrzenia, pod aresztem 

zbiera się tłum gotowy zlinczować Joe, Szeryf odmawia, podpalają areszt. Wszyscy myślą, że 
zgi

nął, ale on wydostaje się z płomieni i poprzysięga zemstę. Napastnicy stają przed sadem, 

nie chcę się przyznać. W sądzie wyświetlony zostaje FILM, na którym widać ich działanie. 

Na  sali  sądowej  pojawia  się  Joe  i  w  emocjonalnym  przemówieniu  mówi  o  tym,  że  stracił 

wiarę  w  sprawiedliwość.  Lang  widział  w  tym  kontynuację  M-jak morderca i Testament 

Doktora  Mabuse.  Intersował  go  proces  przeistaczania  się  normalnych  ludzi  w  morderców, 

wszechobecność zła, interpretowano film jako ostrzezenie przed faszyzmem.  
Grona gniewu (1940) John Ford - historia rodziny Joadów z 

Oklahomy, która straciła farmę 

z 

powodu  suszy  i  wyrusza  do  Kalifornii  w  poszukiwaniu  pracy,  podróż  jest  koszmarem,  a 

ziemia obiecana piekłem nędzy, nienawiści i nietolerancji. Opowieść o ludziach przegranych, 

ofiarach  systemu  i  kryzysu,  których  marzenia  umierają.  Z drugiej  strony  opowieść  o 

amerykanskim optymizmie i wierze w przyszłość, dzięki niezniszczalnej instytucji rodziny. 
Stylizacja na dokument. 

Mała księżniczka (1939) Walter Lang, William A. Seiter - Shirley Temple! 

Królewna  Śnieżka  i  siedmiu  krasnoludków  (1937) David Hand:  Pierwszy w historii kina 

pełnometrażowy film animowany. Kiedy w 1937 roku prasa ogłosiła, że Walt Disney zabrał 

się za produkcję pełnometrażowego filmu animowanego przeznaczonego do kin, pomysł ten 

został wszem i wobec nazwany "szaleństwem Disneya" (Disney's Folly). Już wtedy sławny 

producent  miał  dość  sporą  popularność  wynikłą  ze  swoich  wcześniejszych, 

krótkometrażowych dziełek, kojarzonych głównie z myszką Mickey. Takie filmy pojawiały 

się  też  w  kinach,  najczęściej  na  kilka  minut  przed  seansem  filmu,  aby  zabawić  czymś 

zbierających  się  na  sali  gości.  Jednak  film  pełnometrażowy?!  Zaraz  pojawiły  się  zdania 

krytyków:  "czy  to  mają  być  same  gagi?  Przez  ponad  godzinę  będzie  to  męczące!".  Głos 

zabrali też specjaliści od optyki: "oglądanie przez tak długi obraz kolorowych, animowanych 

obrazów w ciemności kinowej sali może doprowadzić do utraty wzroku". Walt Disney chciał, 

ażeby  film  nie  był  wyłącznie  zbiorem  gagów.  Wybrał  właśnie  fabułę  "Królewny  Śnieżki", 

gdyż  uważał,  że  jej  akcja  i  wątek  nadadzą  filmowi  nie  tylko  odcień  komiczny,  ale  też 

wzruszający. I nie mylił się. Kiedy w dniu premiery zaproszeni goście, "wielcy" ówczesnego 

świata filmu, wychodzili z seansu, prawie każdy z nich miał łzy w oczach. Przez wszystkich 

krytyków film został okrzyknięty arcydziełem sztuki, recenzje były wręcz fenomenalne. Film 

ten bazuje na jedynej wersji baśni o królewnie Śnieżce, na niemieckiej baśni braci Grimm. 

Należy jednak też dodać, że Disney zmienił troszeczkę przebieg akcji baśni. W oryginale baśń 

jest o wiele okrutniejsza: królowa zjada serce, które przynosi jej myśliwy, sądząc, że jest to 

serce jej pasierbicy. Uromantycznienie historii polega na tym, że w oryginale Śnieżka budzi 

się  ze  swego  snu  nie  za  sprawą  pocałunku,  ale  poprzez  wyplucie  zatrutego  kawałka  jabłka 

przy przypadkowym zatrzęsieniu się trumny. W baśni królowa próbuje różnych sposobów na 

uśmiercenie  dziewczynki:  raz  daje  jej  zatruty  grzebyk,  później  próbuje  też  wcisnąć  jej 

zaczarowany  gorset.  Jabłko  jest  metodą  ostateczną  Postacie  królewny  i  księcia 

odzwierciedlają ideały, jakie panowały w ówczesnych latach 30. Śnieżka ma nawet makijaż 

odpowiadający ówczesnym trendom, nie mówiąc o ułożeniu włosów. Pod względem animacji 
film 

wypada  nader  dobrze.    Postacie  ludzkie  pojawiły  się  w  animacji  po  raz  pierwszy, 

sprawiały  więc  animatorom  nie  mały  kłopot,  w  szczególności  postać  mężczyzny,  w  tym 

przypadku księcia. W tym celu pomagały im specjalnie nakręcone filmy z udziałem aktorów. 
Na i

ch podstawie potrafiono umiejętnie oddać ruch, i co za tym idzie, także ruch włosów czy 

ubrania.  Muzyka w tym fil

mie  to  prawdziwe  dzieło  sztuki.  "Królewna  Śnieżka  i  siedmiu 

krasnoludków" to jeden z najważniejszych filmów w historii kina. Do dziś uznawany jest za 

jedno z największych i najważniejszych osiągnięć filmowych oraz jako bezcenne dziedzictwo 

amerykańskiej  kultury.  W  1938  roku  Amerykańska  Akademia  Filmowa  wyróżniła  Walta 

Disneya specjalnym Oscarem. Jedną duża statuetkę i siedem małych (po jednej na każdego z 
krasnoludkó

w) wręczyła mu Shirley Temple.  

Frankenstein (1930) James Whale 
King Kong (1933) Merian C. Cooper, Ernest B. Schoedsack - 

horror przygodowy odwołujący 

się do archetypicznej Pięknej i Bestii, opowiada o fatalnych konsekwencjach miłości Konga 

do pięknej i kruchej Ann Darrow (Fay Wray). Pierwsza cześć dzieje się na Wyspie Czaszki,  

Dziwolągi  (1932) Tod Browning  -  film  ten  zakończył  karierę  Browning’a.  Opowieść  o 

zemście  grupy  cyrkowców,  upośledzonych  fizycznie,  na  artysce  trapezowej  i  siłaczu  za 
okradzenie jednego z 

karłów.  Zatrudniono  prawdziwych  cyrkowców  z deformacjami. Film 

wzbudził kontrowersje, a publicznośc go nie zaakceptowała. 
Hollywood 

tańczy i śpiewa musicale: 

Panowie w cylindrach (1935) Mark Sandrich - Fred Astaire (Jerry Travers), Ginger Rogers 
(Dale Tremont), Edward Everett Horton, Helen Broderick 

Amerykański  tancerz  Jerry 

przyjeżdża do Londynu, by przygotować swój show. Jego przyjaciel oznajmia mu, że jego 

żona  Madge  spędza  wakacje  w  Wenecji  i  zaprasza  ich  obu  na  weekend.  Ma  ku  temu 

powody.  Chciałaby  poznać  Jerry'ego  z  pewną  młodą  dziewczyną,  uważa  bowiem,  że  już 

najwyższa pora, by Amerykanin ożenił się i ustatkował. 
Dama kameliowa (1937) George Cukor 

Przeminęło z wiatrem (1939) Victor Fleming: Najbardziej znana produkcja hollywoodzka 

w historii kina, nagrodzona ośmioma Oscarami. Historia namiętnej, ale tragicznej miłości 

łączącej  rozkapryszoną  Scarlett  O'Harę  z  Rettem  Butlerem,  osadzona  w  okresie  wojny 

domowej  w  USA.  Młoda  kobieta  potrafi  poradzić  sobie  ze  wszystkimi  przeciwnościami 

losu,  jakie  mogą  ją  spotkać  podczas  wojennej  zawieruchy,  nie  potrafi  jednak  utrzymać 

miłości  mężczyzny,  którego  pragnie  najbardziej  na  świecie.  To  niezwykły  film 

opowiadający  o  uczuciu  pięknej  Scarlett  do  młodego,  lalusiowatego  mężczyzny,  który 

jednak  wychodzi  za  inną  i  ma  z  nią  dziecko.  Scarlett  szuka  pocieszenia  i  wsparcia 

finansowego w trakcie trwania wojny secesyjnej i po niej również, u zakochanych w niej 

mężczyzn, między innymi u bogatego i zarozumiałego Retta Buthlera.