2015-03-02
1
Koncepcja
NDT-Bobath
Adult
wykład II
Zawartość:
- percepcja
- zasady terapii
- ochrona stawu barkowego
- czego unikać?
- alignment
- plastyczność CSN
- ICF
- IBITA
• Percepcja obejmuje mechanizmy, które przetwarzają
docierające do nas bodźce i pozwalają nam się
zorientować w aktualnej sytuacji.
• Percepcja oznacza zrozumienie otoczenia
(środowiska) i nas samych.
Percepcja
Zaburzenia percepcji
O problemach z percepcją wnioskujemy na podstawie
zachowania pacjenta
Zaburzenia percepcji
• Pacjenci z zaburzeniami percepcji ciała
często są błędnie oceniani jako pacjenci
bez motywacji czy niechętni do terapii.
• Często decyzja
(błędna)
o zmianie
terapeuty, lub wręcz zaniechanie terapii
w chwili gdy pacjent niechętnie
współpracuje.
Zaburzenie percepcji ciała
• Terapeuci powinni rozpoznać zaburzenia
percepcji ciała oraz dać pacjentom czas
do nauki. Powinni zagwarantować
systematyczną terapię.
2015-03-02
2
Zaburzenie percepcji
- Skąd wiemy, że jesteśmy na dobrej drodze w
terapii?
Koncepcja NDT- Bobath - zasady terapii
• Rozpoczynamy terapię tak wcześnie jak to jest możliwe,
• Terapeuta pracuje z pacjentem indywidualnie,
• Wspólne podejmowanie decyzji – pacjent partnerem
terapeuty (np. podczas wyboru celów terapeutycznych)
• Podczas terapii uwzględniamy porażone części ciała,
• Osiąganie samodzielności pacjentów w zakresie takich
czynności dnia codziennego jak: toaleta, higiena,
ubieranie się, spożywanie posiłków etc.. ,
Koncepcja NDT- Bobath - zasady terapii
•
Poprawa jakości życia- uśmiech na twarzy pacjenta
świadczy o skuteczności terapii,
Koncepcja NDT- Bobath -zasady terapii
• Terapeuta facilituje poprzez swoje ręce oraz poprzez
otoczenie,
• Zadaniem terapeuty jest dostarczyć pacjentowi jak
najwięcej RÓŻNORODNYCH bodźców,
Koncepcja NDT- Bobath -zasady
terapii
Pacjent (CSN ) potrzebuje wyzwań:
- Właściwe zadania
- Właściwy poziom trudności
- Wzbogacona struktura środowiska
- Właściwa ilość i intensywność praktyki
„ściąganie rąk” / „ręce na” pacjencie?
Kontrola motoryczna, nauczanie motoryczne
Koncepcja NDT- Bobath -zasady
terapii
Wysoki poziom funkcji, małe
ograniczenia aktywności
Duże ograniczenie
aktywności, b. znaczne
ograniczenia w partycypacji
Umiarkowany poziom
ograniczenia
aktywności/partycypacji
Mayston M. 2005
Ręce na
wykorzystanie
dodatków/
sprzętu
pomocniczego
Ściąganie rąk
Praca z
własną
aktywnością
pacjenta
Maksymalnie
wyzwolić
potencjał
2015-03-02
3
Koncepcja NDT Bobath - zasady terapii
„powtórki bez powtórek”
(kontrola motoryczna, nauczanie motoryczne)
Potrzebujemy powtórek jeśli chodzi nam o
siłę i wytrzymałość ale jeśli chcemy się czegoś
nauczyć to musimy modyfikować/zmieniać.
Koncepcja NDT- Bobath -zasady
terapii
• Terapię rozpoczynamy od normalizacji
napięcia,
• torowanie prawidłowych wzorców
ruchowych,
• pacjent aktywnie uczestniczy w terapii,
• motywowanie pacjenta poprzez terapię
rozwiązywania problemów,
Koncepcja NDT- Bobath -zasady terapii
• Facilitację prowadzimy od części proksymalnych ku
dystalnym poprzez pracę na odpowiednich
punktach kluczowych (mostek, kręgosłup, barki,
miednica,…),
• prowadzenie pacjenta odbywa się przez 24 godziny
w ciągu doby
(uwzględnić wszystko co wpływa na pacjenta-
środowisko, opiekunowie),
• zaproponować pacjentowi tyle pomocy ile trzeba
i tak mało jak to możliwe.
Koncepcja NDT- Bobath -zasady terapii
• Koncepcja zespołu interdyscyplinarnego
terapeutycznego
(możliwie najpełniejszy powrót funkcji)
–
lekarz, pielęgniarki, fizjoterapeuta, logopeda,
neuropsycholog, pracownik socjalny …
(wspólne
ustalanie celów i strategii terapii, prawidłowy sposób
prowadzenia pacjenta),
• pacjent jest usprawniany jako cały człowiek.
Ochrona stawu barkowego
• Staw barkowy powinien być zawsze uwzględniany
procesie rehabilitacji,
• Bolesny bark dotyka około 70% wszystkich
pacjentów z hemiplegią (WHO),
• Jak wskazują wyniki badań przyczyną bolesnego
barku jest często nieprawidłowa obsługa pacjenta,
• Prawidłowo prowadzona terapia (koncepcja 24)
terapia może zapobiec bólowi barku.
Liniowość (alignment)
• Konieczna dla utrzymania prawidłowej
postawy oraz skoordynowanego,
ekonomicznego i celowego przebiegu
ruchu,
• Wszystkie części narządu ruchu
(kości, więzadła,
torebki stawowe, ścięgna, mięśnie, etc..)
muszą w
każdej chwili
(postawa/wzorzec ruchowy)
znajdować się względem siebie w ściśle
określonym położeniu.
2015-03-02
4
Liniowość
Zaburzona liniowość
Niestabilność
Patologiczne napięcie (hipertoniczność)
nawet u osoby z nieuszkodzonym CSN!
Koncepcja Bobath
Czego powinniśmy unikać
• Podwyższonego zagłówka łóżka w leżeniu na
plecach,
• miękkich poduszek, zbyt miękkich materacy,
łóżek wodnych,
• uchwytów przy łóżku, drabinek,
• twardego podparcia stóp,
• przedmiotów w ręce niedowładnej/porażonej,
• infuzji w obrębie strony niedowładnej/porażonej.
Plastyczność
„Jest to zdolność wszystkich komórek na
każdym poziomie ich rozwoju, do zmiany
każdego aspektu ich fenotypu, jako
odpowiedzi na odchylenie od normy w ich
warunkach wewnętrznych lub otoczeniu.”
Brown & Hardmann 1987
„Neuroplastyczność jest procesem, który odgrywa
dużą rolę w odbudowywaniu uszkodzonego CSN.
W tym wypadku następuje reorganizacja na
poziomie synaps jak i neuronów (...) z uwagi na
silne torowanie tych procesów przez bodźce
wstępujące jest ważne, aby torować plastyczność
odpowiednimi wyzwaniami (zadaniami).”
Annunciato N.
Plastyczność
Plastyczność
„Umożliwia układowi nerwowemu reorganizację
dróg nerwowych w oparciu o nowe doświadczenia
i w celu adaptacji do zmieniających się warunków.”
Avi Peled
Plastyczność
Reaktywacja struktur mózgowych może być
wywołana również poprzez:
- mentalne wyobrażenie ruchu
- obserwację ruchu
- lub bierny trening
2015-03-02
5
Plastyczność – znaczenie terapii
ruchowej
„Rehabilitacja jest właściwym treningiem
opartym na powtórkach zadania, w celu
facilitacji zjawiska plastyczności, które
prowadzi do pozytywnego wzmocnienia
jednego zadania przy hamowaniu innego.”
Robertson i Murre 1999
Plastyczność- zadania rehabilitacji
- Wzmocnić prawidłowe łańcuchy synaptyczne i
sieci neuronalne
- Kierować rozrost aksonalny
- Ułatwiać odkrywanie alternatywnych lub
poprzednio pomocnych dróg nerwowych w
CSN w celu podtrzymania prawidłowych
funkcji
Torowanie plastyczności
•
Film1
…czy są granice plastyczności?
Film
Zasady plastyczności nerwowej
- parę przykładów na zachętę do poszukiwań w temacie
Używaj albo trać
Używaj i poprawiaj
Specyficzność ma znaczenie
Czas ma znaczenie
Wiek ma znaczenie
ICF
Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania,
Niepełnosprawności i Zdrowia
International Classification of Human Functioning,
Disability and Health
World Health Organization, 2001
(rezolucja WHA54.21).
2015-03-02
6
Choroba / zaburzenie
Funkcje / Struktury –
uszkodzenie / zaburzenie
ICD - 10
Czynniki osobiste
Przeszkody / czynniki ułatwiające
Aktywności
- utrudnienia
Partycypacja
- ograniczenia
Czynniki zewnętrzne
Przeszkody / czynniki ułatwiające
ICF
Funkcjonowanie
i niepełnosprawność
Czynniki wynikające
z kontekstu
Aktywność i Uczestnictwo
(partycypacja)
Zdolność
Wykonanie
standardowe środowisko dowolne środowisko
Wykorzystanie ICF
Czy istnieje ograniczenie poziomu partycypacji w
codziennych czynnościach, w życiu społecznym,
w pracy?
Jakich aktywności funkcjonalnych brakuje
pacjentowi w celu pokonania tych ograniczeń?
Jakie uszkodzenia są odpowiedzialne za
ograniczenia?
Kodowanie ICF
http://www.who.int/classifications/icfbrowser/
IBITA
Struktura szkoleń
koncepcji NDT-Bobath
www.ibita.org
2015-03-02
7
International Bobath Instructors
Training Association
• IBITA rok powstania: 1984
• Obecnie IBITA zrzesza ponad 275 członków z 29
krajów
Instruktorzy IBITA
• Basic Course Instructor,
uprawniony do
prowadzenia kursów podstawowych koncepcji Bobath;
• Advanced Course Instructor,
uprawniony do
prowadzenia kursów podstawowych i rozwijających
koncepcji Bobath;
• Senior Instructor,
uprawniony do prowadzenia
kursów podstawowych i rozwijających koncepcji Bobath
oraz do certyfikowania instruktorów wszystkich trzech
poziomów.
IBITA - struktura szkoleń
• Kursy podstawowe – 3 tygodnie
(2 części)
110 godzin (1h=60min)
Proporcja instruktor/ student: 1/10 max 1/12
• Kursy rozwijające – 1 tydzień
Kursy specjalistyczne
(np. urazy czaszkowo-mózgowe)
Piśmiennictwo
Bassøe Gjelsvik, Bente E. :The Bobath Concept in Adult Neurology, Thieme 2007
Bassøe Gjelsvik.: Die Bobath-Therapie in der Erwachsenenneurologie, Thieme 2007
Bobath B. Adult hemiplegia: evaluation and treatment. Heinemann, London, 1990.
Bobath B. The treatment of meuromuscular disorders by improwing patterns of coordination.
Physiotherapy, 1969, 55(1); 18-22.
Boemer B. Skrypt kursu Bobath 2004.
Davies M.P. "Step to follow" Springer, 1993.
Davies M.P. "Right in the middle" Springer, 1993.
Johansson Barbro B, „Brain plasticity and Stroke Rehabilitation, The Willis Lecture Stroke,
2000.
Kossut M. Mechanizmy plastyczności mózgu, PWN, W-wa, 1994.
www.who.org
, 2015.
www.ibita.org
, 2015.