VI

Opracowanie merytoryczne: mgr Beata Gębka

EROZJA WIETRZNA

Erozja   wietrzna   (eoliczna)   stanowi,   obok   erozji   wodnej,   śniegowej,
uprawowej   i   ruchów   masowych,   jeden   z   głównych   typów   erozji
wyróżnionych   przez   Józefaciuków   (Józefaciukowie,   1992).   Jest
równocześnie   jednym   z   najsłabiej   rozpoznanych   typów   erozji,   a
równocześnie powszechnie występującym. Szacuje się, że na obszarze ok.
28%   powierzchni   Polski   występuje   zagrożenie   erozją   wietrzną,   co   przy
znacznym udziale powierzchniowym gleb słabych, najbardziej podatnych
na ten typ erozji, stwarza istotne zagrożenie degradacji gruntów ornych.

WPROWADZENIE

Biorąc za podstawę prędkość wiatru (powyżej 5 m/s), zróżnicowanie

litologiczne   i   wskaźnik   urzeźbienia   terenu,   wydziela   się   w   krajobrazie
rolniczym   Polski   trzy   typy   regionów   o   różnym   natężeniu   procesów
eolicznych: bardzo  silnym  - średnio  600 t/ przemieszczanego materiału
(obszary   górskie,   pogórzy   i   wyżynne   z   lessami   oraz   pokrywami
pylastymi);  umiarkowanym  -  średnio   300  t/  (część   Sudetów,   wyżyny  z
pokrywami niepylastymi, bardziej urzeźbione obszary pojezierne); słabym
-   średnio   100   t/   (głównie   niziny   środkowopolskie   i   Wybrzeże
Zachodniobałtyckie).

Intensywność procesów eolicznych jest stosunkowo mało poznana.

Zarejestrowane ekstremalne opady deflatów stanowiły wielokrotność
średnich sum rocznych od około 4502 t/ do około 2287 t/ . Największą
deflację notuje się w okresach czarnych zim.

Stopień degradowania gleby i upraw, jaki występuje przy różnym

nasileniu erozji wietrznej, przedstawia się następująco:

o erozja słaba powoduje tylko wywiewanie niewielkiej ilości cząstek

glebowych i minimalnie degraduje glebę;

o erozja umiarkowana zapoczątkowuje już proces redukowania

miąższości poziomu orno - próchniczego wskutek wywiewania
cząstek mineralnych i organicznych. Powoduje też zapylenie
atmosfery materiałem glebowym.

o erozja średnia powoduje wyraźne zmniejszenie miąższości poziomu

orno - próchniczego. Oprócz zapylania atmosfery może też
powodować szkody w uprawach - odsłaniać system korzeniowy,
uszkadzać mechanicznie lub zasypywać rośliny;

o erozja silna prowadząca do trwałych zmian morfologicznych gleb,

tzn. do ubytku profilu wskutek deflacji (gleby zwiewane) lub do jego
narastania w wyniku akumulacji eolicznej (gleby nawiewane).
Powoduje duże zanieczyszczenie atmosfery, zdzieranie lub

zasypywanie   upraw   polowych,   występowanie   burz   pyłowych   i
piaskowych   oraz   "czarnych   zim"   (nawiewanie   ziemi   na   śnieg).   Na
większych   obszarach   piasków   sandrowych   lub   starych   tarasów
rzecznych mogą tworzyć się wydmy;

o erozja bardzo silna dotyczy terenów rozwydmianych (wydmy

nadmorskie i śródlądowe).

Występowanie deflacji na hałdach i zwałowiskach jest bardzo

uciążliwe i często niebezpieczne (wywiewanie substancji szkodliwych) dla
otaczającego środowiska.

Erozja wietrzna (eoliczna) - przeobrażanie i degradowanie gleb pod
wpływem erozyjnego oddziaływania wiatru. Należą do niej procesy:

deflacji - wywiewanie z powierzchni gleby i przenoszenie na różne
odległości ziarn oraz cząstek glebowych i ziemnych (próchnicy, pyłu, iłu,
piasku, okruchów skalnych):

korazji - żłobienie i wygładzanie powierzchni skalnych przez piasek
niesiony wiatrem:

akumulacji - osadzanie się i nagromadzanie materiału deflacyjnego
transportowanego przez wiatr.

CZYNNIKI DETERMINUJĄCE PROCESY EOLICZNE:

O formach i nasileniu procesów erozji wietrznej decydują fizyczno-

geograficzne   cechy   środowiska   oraz   czynniki   antropogeniczne.   Spośród
czynników   grupy   pierwszej   największy   wpływ   wywierają   wiatry,   rzeźba
terenu, podatność gleb na deflację, i szata roślinna.
W   przypadku   działalności   człowieka   ważne   są   wszystkie   czynniki
stwarzające warunki dla przesuszenia gruntu (niewłaściwa agrotechnika,
odkryta   gleba,   nadmierny   pobór   wód   głębinowych,   melioracje
odwadniające   itp.)   oraz   wzmaganie   procesów   wywiewania   (deflacji)
cząstek mineralnych - ruch drogowy, zabiegi agrotechniczne, odkrywkowa
eksploatacja   surowców,   zwałowiska,   hałdy   i   inne.   Poniżej   omówiono
najważniejsze czynniki deflacjogenne.

Erozyjność wiatrów.

W Polsce przeważają wiatry zachodnie uznawane za mało erozyjne.

Większą siłą erodowania charakteryzują się wiatry północne i wschodnie
(najczęściej zimą i wywołujące zawieje). Najsilniejsze są oczywiście wiatry
halne (głównie południowe) i wiatry nadmorskie północne i północno-
zachodnie (bryzy).

Cechy wiatru, determinujące jego zdolność erodowania powierzchni ziemi
to   siła   parcia,   turbulencja,   porywistość   i   przeważający   kierunek.
Prędkość   wiatru   wzrasta   wraz   ze   wzrostem   wysokości   nad   poziomem
gruntu. Prędkość wiatru przy gruncie (prędkość przygruntowa) jest bardzo
mała,   dość   szybko   wzrasta   do   wysokości   około   3   cm   (prędkość
nadgruntowa), a następnie znowu wolniej do wysokości 10 cm (prędkość
ponadgruntowa).

Charakterystykę wiatru (formę występowania, prędkość, siłę parcia,
zdolność erodowania ) w skali Beauforta przedstawiono w tabeli 1.

Tabela 1. Charakterystyka wiatru w skali Beauforta, na wysokości 10 m (Zachar, 1982;

za Troeh i in.)

Skala

Rodzaj wiatru

Oddziaływanie wiatru

Prędkość

wiatru

Siła wiatru

(parcie)

Erozja wietrzna

(m/s)

(kg m-2)

Cisza

dym wznosi się pionowo

0 - 0,2

nie występuje

Powiew

dym wznosi się głównie
pionowo

0,3 - 1.5

0,05

nie występuje

Wiatr słaby

powiew na twarzy,
poruszane liście

1,6 - 3,3

0,36

nie występuje

Łagodny

poruszane liście i małe
gałązki

3,4 - 5,4

1,2

zapoczątkowana

Umiarkowany

poruszany kurz i luźny
papier, poruszane małe

gałęzie

5,5 - 7,9

2,8

słaba

Dość silny

zginanie małych drzew

8,0 - 10,7

5,4

umiarkowana

Silny

poruszane duże gałęzie,
słychać świst drutów

telefonicznych

10,8 - 13,8

9,5

średnia

Gwałtowny

poruszane całe drzewa,

trudne chodzenie pod
wiatr

13,9 - 17,1

średnia

Wichura

łamane drzewa,
generalnie nie jest

możliwe chodzenie pod
wiatr

17,2 - 20,7

22,3

silna

Silna wichura

j. w

20,8 - 24,4

31,9

silna

Gwałtowna wichura niszczone lżejsze

konstrukcje techniczne

24,5 - 28,4

43,6

bardzo silna

Sztorm

Wyrywane drzewa,

uszkadzana znaczna
część konstrukcji

technicznych

28,5 - 32,6

58,1

bardzo silna

Huragan

Dewastacja krajobrazu i

konstrukcji technicznych

>32,7

75,7

katastrofalna

Masy powietrza przemieszczają się ruchem turbulentnym i wirowym.

Ruch   turbulentny   (poziomy)   umożliwia   i   warunkuje   niszczące
oddziaływanie   wiatru.   Odbywa   się   on   po   nierównym   i   chropowatym
podłożu, z równą prędkością co powoduje intensywne mieszanie się mas
powietrza   i   silne   tarcie.   Wiatry   o   prędkości   do   5   m/s   mają   słabą

turbulencję   i   niewielką   siłę   erodowania,   o   prędkości   5-10   m/s
umiarkowaną turbulencję i średnią siłę erodowania, a o prędkości powyżej
10 m/s silną turbulencję i dużą siłę erodowania (Klimaszewski, 1978; za
Parczewskim,   1969).   Z   tym   ruchem   jest   związana   porywistość   wiatru,
wyrażająca   się   zmianami   prędkości   (słabszymi   i   silniejszymi
podmuchami).

Ruch wirowy powietrza odbywający się pionowo, jako prądy wstępujące,
ma również określony udział w przenoszeniu materiału glebowego. Wiry o
średnicy 1-100 m i prędkości do 10 m/s porywają pył i piasek do
wysokości 1000 m i więcej, a trąby powietrzne (tornado) o średnicy 100-
300 m i prędkości 50 - 100 m/s nawet do wysokości 3000 m
(Klimaszewski, 1978).

Podatność gleb na erozję wietrzną.

Morfogenetyczne (rzeźbotwórcze) oddziaływanie wiatru zależy

przede wszystkim od stanu (charakteru) podłoża, który z kolei warunkują
głównie skład mechaniczny, wilgotność, rzeźba i okrywa roślinna.
Wszystkie te czynniki są ze sobą wzajemnie sprzężone, ale w przypadku
gleby odkrytej najważniejszy jest skład mechaniczny (tab. 2).

Tabela 2. Podatność gleb na deflację , z uwzględnieniem średnicy cząstek glebowych

(Zachar,1982; za Chepilem, 1945)

Podatność gleby Przeważająca średnica ziarn, mm Krytyczna prędkość wiatru, ms-1

bardzo silna

0,1 - 0,15

3 - 4

silna

0,05 -0,1 i 0,15 - 0,5

4 - 5,5

średnia

0,01 - 0,05 i 0,5 - 1,0

5,5 - 7

słaba

0,005 - 0,01 i 1,0 - 2,0

7 - 10

bardzo słaba

< 0,005 i > 2,0

> 10

Najbardziej podatne na działanie wiatru są gleby piaszczyste, a

następnie   przesuszone   gleby   organiczne   i   organiczno   -   mineralne   Ze
wzrostem zawartości cząstek ilastych (<0,01 mm) podatność gleb maleje.
W   przemieszczanym   przez   wiatr   materiale   ziemnym   przeważają   cząstki
0,25-0,4   mm,   natomiast   cząstek   >0,8   mm,   określanych   jako
nieerodowane jest bardzo mało.

Prawie wszyscy badacze uważają, że najbardziej narażona na erozję

wietrzną jest wierzchnia warstwa gleby, do 5 cm głębokości. Jeżeli jednak
zawartość w niej cząstek > 1 mm wynosi > 60% to wówczas taka gleba
jest prawie odporna na działanie wiatru, przy zawartości 50-60% już
znacznie mniej odporna, a przy zawartości poniżej 50% wymaga zabiegów

ochronnych.  Należy pamiętać,  że  część  mało odpornych  agregatów  jest
dezintegrowana   w   wyniku   mechanicznej   akcji   wywiewania   cząstek.
Gleby  Polski,   biorąc   pod   uwagę   ich   cechy   rodzajowe   i  związane   z  nimi
gatunkowe,   można   pod   względem   podatności   na   procesy   eoliczne
uszeregować następująco (Józefaciukowie,1975):

o bardzo silnie podatne - piaski luźne drobnoziarniste (w tym

wydmowe), mursze na torfach, mursze na podłożu mineralnym,
gleby murszowate;

o silnie podatne - piaski luźne gruboziarniste, piaski gliniaste lekko i

silnie pylaste, piaski słabogliniaste (różne), lessy i utwory lessowate;

o średnio podatne - piaski gliniaste lekkie (z wyjątkiem silnie

pylastych), gleby pylaste, piaski słabogliniaste (różne), lessy i utwory
lessowate;

o umiarkowanie podatne - piaski gliniaste lekkie (z wyjątkiem silnie

pylastych), gleby pylaste zwykłe (z wyjątkiem wymienionych w
grupie 2).

o słabo podatne - gliny i iły.

Woda w glebie zwiększa powierzchniowe napięcie i siłę kohezji

między cząsteczkami i dlatego określony stan wilgotności gleby wpływa w
poważnym stopniu na jej podatność na deflację (tab. 3). Największa
zależność pomiędzy wilgotnością gleb a intensywnością deflacji występuje
w glebach piaszczystych i gliniasto - piaszczystych, a ze wzrostem frakcji
gliniastych i ilastych zmniejsza się.

Krytyczna prędkość wiatru przy powierzchni gruntu, przy której następuje
już maksymalna deflacja (Pasak, 1984) wynosi: 3,3 m s-1 dla suchych
gleb piaszczystych i gliniasto - piaszczystych, 6,4 m s-1 dla suchych gleb
piaszczysto - gliniastych, 8,0 m s-1 dla wilgotnych gleb piaszczystych,
11,3 m s1 dla wilgotnych gleb piaszczysto - gliniastych, 20 m s-1 dla
wilgotnych, gleb gliniasto - piaszczystych i 22 m s-1 dla gleb gliniastych.

Rzeźba terenu.

Ponad równiną i ponad długimi łagodnie nachylonymi

powierzchniami   o   spadku   do   1,5%,   prędkość   wiatru   i   siła   parcia   są
jednakowe.   Przy   urozmaiconej   topografii   są   one   znacznie   zróżnicowane
(tab.4).   Dlatego   dla   celów   wyznaczania   potencjalnej   erozji   wietrznej
wyróżniono cztery typy rzeźby (Józefaciukowie, 1979):

1 - współczesne doliny rzeczne i lokalne obniżenia terenu;
2 - tereny płaskie i lekko faliste
3 - wierzchowiny i zbocza na wyżynach;
4 - wierzchowiny i zbocza w górach.

W warunkach zróżnicowania rzeźby deflacja jest tym silniejsza im

teren ma większe wysokości bezwzględne (wzniesienie npm), a na
równinach o wielkości deflacji decyduje stopień przesuszenia wierzchnicy
gleby, co zwłaszcza dotyczy gleb organogenicznych - torfowych i
murszowych.

Okrywa roślinna.

Okrywa roślinna jest przedostatnim z głównych czynników wyznaczających
erozyjne zdolności wiatru. Przeciwdeflacyjna efektywność okrywy roślinnej
zależy od stanu biomasy nadziemnej, to jest od wysokości i pokrycia
projektywnego (zwarcia łodyg i liści roślin polowych i ścierni, korony drzew
i kęp krzewów) i stanu biomasy podziemnej (gęstości korzeni).
Zdolność przeciwdziałania deflacji przez polowe gatunki w przyrodniczych
warunkach Polski przedstawia. Duże możliwości w redukowaniu nasilenia
erozji wietrznej tkwią również w przyorywaniu resztek pożniwnych.

Użytkowanie ziemi.

Najbardziej odporne na erozję wietrzną są tereny zalesione, a

następnie trwale zadarnione (w przypadku torfów i murszy o odpowiednim
poziomie wód gruntowych).

Podatność deflacyjna gruntów rolnych zależy od gatunku uprawianej
rośliny (najmniej chronią okopowe, najbardziej mieszanki trawiaste) oraz
od rodzaju zabiegów agrotechnicznych.

Najbardziej efektywnie przeciwdziała deflacji orka o głębokości 5-10 cm,
ponieważ znacznie redukuje prędkość wiatru nad gruntem i zatrzymuje w
bruzdach transportowane wiatrem cząstki (Ambrust 1966; źródło Troeh i
in.   1980).   Mówiąc   o   zabiegach   agrotechnicznych   nie   można   pominąć
udziału   mechanizacji   upraw   w   stwarzaniu   dogodnych   warunków   dla
występowania   procesów   eolicznych.   Wstępne   badania   wykazały,   że
ugniatanie   piaszczystego   gruntu   kołami   jezdnymi   ciągnika   powoduje
fizyczne   zmiany   gleby,   w   rezultacie   których   wzrasta   około  pięciokrotnie
podatność gleby na erozję wietrzną (Podsiadłowski, 1987). Jest to głównie
wynikiem   występowania   erozji   pulweryzacyjnej,   która   polega   na
wynoszeniu   pyłu   w   powietrze   energią   mechaniczną   (koła,   narzędzia).
Również pozarolnicza działalność gospodarcza dostarcza źródeł deflacji. Są
to   między   innymi   hałdy,   zwałowiska,   wyrobiska,   leje   depresyjne,
piaskownie i wiele innych.

MECHANIZM PROCESÓW EROZJI WIETRZNEJ

Napór wiatru na powierzchnię gruntu powoduje porywanie cząstek

gleby i następnie ich transportowanie. Do wyruszenia cząstki gleby jest
potrzebne   przekroczenie   określonej   prędkości   wiatru   zwanej:   progiem
ruchliwości   (Klimaszewski,1978;   za   Bagnoldem,   1941),   krytyczną
prędkością   tarcia   (Klimaszewski,   1978;   za   Scheideggerem,1961),
prędkością   poruszenia   albo   wleczenia   (Klimaszewski,   1978;   za
Książkiewiczem,   1968)   lub   krytyczną   prędkością   wiatru   (Troeh   i   inni,
1980; za Chepilem, 1945).

Porywane   ziarno   jest   przemieszczane   wskutek   pchania   przez   wiatr   i
popychania   przez   ziarna   uderzające,   przy   czym   ziarna   graniaste   są
przesuwane, a okrągłe toczone. Toczenie się ziarna z szybkością około 200
i powyżej obrotów na sekundę zalicza się do kategorii pełzania. Pełzaniu
podlega   najczęściej   około   1   części   całości   eolicznie   transportowanego
piasku (Klimaszewski, 1978: za innymi). Jeżeli ruch obrotowy jest bardzo
szybki   to   ziarno   napotykając   na   jakąkolwiek   przeszkodę   może   zostać
wyrzucone w górę. Najczęściej jednak wyrzucanie ziarna jest wynikiem,
bombardowania   go   przez   inne   ziarna   spadające   z   góry   (saltujące).
Wyrzucone   w   górę   ziarno   może   podlegać   saltacji   -   skokowemu
przemieszczeniu.   Wysokość   skoku   ziarna   zależy   od   siły   uderzenia   i
charakteru   podłoża.   Najwyżej   ,   90-200   cm,   odbija   się   ziarno   od
powierzchni skalnej, a 9-30 cm od powierzchni piaszczystej (Klimaszewski,
1978;   za   innymi).   Długość   skoku   zależy   natomiast   od   turbulencji   i
prędkości   wiatru   zwanej   prędkością   uderzenia,   która   jest   mniejsza   od
prędkości krytycznej. Saltacyjnemu przemieszczeniu podlega 3/4 - 9/10
masy  piasku,  przy  czym prędkość  saltujących  ziaren równa  się  połowie
prędkości wiatru (Klimaszewski, 1978). Część wyrzucanych w górę ziarn
głównie pyłu może podlegać suspensji - zawieszeniu i utrzymaniu się w
powietrzu,   na  przestrzeni   od   kilku  metrów   do   kilku  tysięcy   kilometrów.
Transportowany   wiatrem   materiał   może   być   osadzany   (deponowany   -
akumulowany) drogą;

o sedymentacji - powolnego opadania ziarn i pozostania w bezruchu

na gruncie;

o akrecji - spadania ziarn połączonego z saltacją i pełzaniem, a

następnie osadzaniem się przemieszczanego materiału w zacisznych
miejscach (np. zagłębieniach).

o inkursji - akumulowania przemieszczających się (pełzających,

toczących, osuwających) ziarn za załomami, zwłaszcza na stokach
odwietrznych;

o dekantacji - wytrącaniu zawieszonego pyłu.

ROZPOZNANIE ZAGROŻENIA EROZJĄ WIETRZNĄ

(WG JÓZEFACIUKÓW)

Erozja eoliczna występuje powszechnie na obszarze Polski, jednak jej

rzeczywiste rozmiary są jeszcze niedostatecznie rozpoznane, chociaż prowadzi

się coraz więcej badań w tym zakresie.

Przedstawiona przez Józefacuków metoda oceny stanu zagrożenia erozją eoliczną
danego obszaru ma charakter przeglądowy (Józefaciukowie, 1979). Szacuje

natężenie procesów eolicznych w określonych warunkach naturalnych, ale nie
uwzględnia stopnia erozyjności wiatru (jest podobna do zastosowanej przez

Wojtanowicza, 1986).

Zaznaczyć należy, że pojęcie erozja eoliczna w tej metodzie, obejmuje deflację
(proces inicjalny) oraz transport i akumulację (procesy pochodne). W wyniku

zastosowania metody otrzymuje się mapę zagrożenia erozją eoliczną,
opracowaną na podkładzie mapy topograficznej w skali 1 : 10 000 lub 1 : 25 000

oraz dane liczbowe z planimetrowania.

Sposób wykonania mapy zagrożenia deflacją jest następujący:



na mapie topograficznej wyznacza się obszary z określoną rzeźbą terenu i

powierzchnie o różnej lesistości, według kryteriów podanych w tabeli 3
(najmniejsza powierzchnia 1 km-2);



na podkładzie mapy topograficznej (z typami rzeźby i różną lesistością) i
mapy podatności gleb na deflację wyznacza się zagrożenie erozją eoliczną

według kryteriów podanych w tabeli 3.

Tabela 3. Kryteria wyznaczania stopni zagrożenia erozją wietrzną (Józefaciukowie, 1979)

Współczesne

doliny rzeczne i

lokalne obniżenia

terenu

Tereny płaskie

i lekko faliste

Wierzchowiny i

zbocza na

wyżynach

Wierzchowiny i

zbocza w górach

Gleby wg podatności na

deflację

Lesistość (%)

>25

25-

-15

<15

>25 25-

-15

<15

>25

25-

-15

<15

>25

25-

-15

<15

Bardzo silnie podatne: piaski

luźne drobnoziarniste (w tym
wydmowe), mursze na torfach,

mursze na podłożu mineralnym,
gleby murszowate

2/3

3/4

4/5

3/4 4/5

Silnie podatne: piaski lużne
gruboziarniste, piaski gliniaste

lekkie silnie pylaste, piaski
słabogliniaste (różne), lessy i

utwory lessowate

Średnio podatne: piaski gliniaste

lekkie (z wyjątkiem silnie
pylastych), gleby pyłowe zwykłe

(z wyjątkiem wymienionych w
punkcie 2)

Umiarkowanie podatne: piaski
gliniaste mocne (różne), gleby

pyłowe ilaste

Słabo podatne: gliny i iły

/3/, /4/, /5/ dotyczy piasków wydmowych

Jak wynika z tabeli wyznacza się pięć stopni nasilenia procesów eolicznych

1 - erozja słaba - powoduje niewielkie wywiewanie cząstek glebowych i

minimalnie degraduje glebę;

2 - erozja umiarkowana - zapoczątkowuje proces ubytku poziomu orno-

próchnicznego wskutek wywiewania cząstek mineralnych i organicznych
jak również niewielkie zapylenie atmosfery materiałem glebowym;

3 - erozja średnia - wyraźnie redukuje miżąższość poziomu orno-

próchnicznego. Oprócz zapylenia atmosfery może już powodować
szkody w uprawach - odsłanianie systemu korzeniowego, uszkadzanie
mechaniczne i zasypywanie roślin;

4 - erozja silna - prowadzi do trwałych zmian morfologicznych

wyrażających   się   w   powstawaniu   gleb   zwiewanych   o   zredukowanym
profilu   oraz   nawiewanych   o   profilu   nadbudowywanym   nanosami
deflacyjnymi. Powoduje silne zanieczyszczenie atmosfery, zdzieranie lub
zasypywanie   upraw   polowych,   występowanie   burz   pyłowych,
piaskowych i czarnych zim oraz tworzenie się wydm;

5 - erozja bardzo silna - dotyczy terenów rozwydmianych.

Następnie dla badanego obszaru określa się stopnie pilności ochrony

gruntów przed erozją eoliczną:

stopień 1 - ochrona niezbędna: powyżej 25% użytków rolnych i

bezleśnych gruntów nieprodukcyjnych badanego obszaru jest
zagrożone deflacją o stopniu nasilenia 4 i 5;

stopień 2 - ochrona potrzebna: zagrożenie jak wyżej, lecz dotyczy 10-

25% gruntów wyżej wymienionych;

stopień 3 - ochrona wskazana lokalnie: zagrożenie jak wyżej lecz dotyczy

poniżej 10% gruntów wyżej wymienionych.

Oceny potencjalnego zagrożenia erozją wietrzną dokonano z

uwzględnieniem   kilku   podstawowych   kryteriów   determinujących
występowanie i nasilenie erozji wietrznej takich jak: typ rzeźby terenu,
podatność   gleb   na   deflację   (wywiewanie)   i   stopień   lesistości   terenu.
Z przeprowadzonych badań kartograficznych wynika, że około 28% (9,8
mln ha) ogółu użytków rolnych w kraju jest zagrożone erozją wietrzną, w
tym około 10% erozją średnią i około 1% silną. Potencjalne zagrożenie
erozją   silną   koncentruje   się   głównie   w   centralnej   części   pasa   nizin
środkowopolskich i na przyległych terenach Pojezierza Wielkopolskiego i
Chełmińsko-Dobrzyńskiego oraz w pasie wyżyn południowo-wschodnich i
na   Przedgórzu   Sudeckim.   Generalnie   obszar   największego   zagrożenia
erozją wietrzną obejmuje centralna i południową część nizinnych terenów
Polski.   Jest   to   wyjątkowo   niekorzystne,   ze   względu   na   przewagę   gleb
piaszczystych   przy   małej   lesistości   terenu   oraz   na   postępujące
"stepowienie".