plik

1. Równice pomiędzy: maszyną, mechanizmem, urządzeniem technicznym.
Maszyna  –  urządzenie  techniczne  składające  się  z  szeregu  mechanizmów,
których  zadaniem  jest  przenoszenie  określonych  ruchów  i  sił  Mechanizm  –
zespół  współpracujących  ze  sobą  części  składowych  maszyny.  Urządzenie
techniczne  –  materialny  zbiór  elementów  (przedmiot)  umożliwiający
zrealizowanie  określonego  celu.  Obiekt  techniczny  –  materialny  wytwór
cywilizacji służący zaspokajaniu ludzkich potrzeb.
2. Pojęcie  systemu  technicznego – cechy  systemu.  System  techniczny  składa
się z podzespołów (podsystemów) i części złożonych w taki sposób, aby mogła
być  realizowana  określona  funkcja  danego  wyrobu;  system  składa  się  z
odpowiednio  połączonych  podsystemów  realizujących  funkcje  jednostkowe;  w
rezultacie  otrzymuje  się  strukturę  funkcjonalną  systemu.  Statek  jest  takim
systemem technicznym; Cechy systemu: stanowi wspólną całość; składa się ze
zhierarchizowanych podsystemów (statek - pokłady - pomieszczenia); elementy
systemu  są  ze  sobą  powiązane  relacjami  i  współzależne;  system  dąży  do
zrealizowania  określonego  celu,  elementy  systemu  dążą  do  stanu  końcowego
czyli  stanu  równowagi;  system  dokonuje  transformacji  wejść  w  wyjścia  (np.
drzwi - raz wchodzisz raz wychodzisz); system musi regulować swoje elementy
przez  kontrole, plany itp; Ograniczenia i wymuszenia: bezpieczeństwo żeglugi;
czynniki ekonomiczne; ochrona środowiska;
3.  Klasyfikacja  statków  transportowych.  Ładunki  masowe  ciekłe:  ropowiec;
produktowiec;  gazowiec  (gazu  ziemnego  -  lng  (liquid  natural  gas);  gazów
ropopochodnych - lpg (liquefied  petroleum gas); naturalnego gazu ciekłego nie
zawierającego  metanu  -  ngl  (natural  gas  liquids));  siarkowiec  Ładunki
drobnicowe: drobnicowiec; paletowiec; kontenerowiec; ro - ro (statek specjalnie
przeznaczony  do  przewozu  jednostkowych  ładunków  przemieszczanych  za
pomocą  środków  transportu  kołowego);  con  -  ro;  samochodowiec;
chłodniowiec;  drewnowiec;  barkowiec;  statek  do  przewozu  ładunków
wielkogabarytowych;  statek  do  żywca;  inna  jednostka  drobnicowa;  uwaga!
statek wojenny transportowany  przez statek specjalny; Ładunki masowe suche:
masowiec  (ruda,  węgiel,  zboże);  masowiec  samowyładowczy;  inny  masowiec
(cement, boksyt, cukier); Jednostki szybkie: jednokadłubowiec wypornościowy;
jednokadłubowiec  półślizgowy  (sps);  wodolot  jednokadłubowy;  wodolot
wielokadłubowy;  katamaran  półzanurzeniowy  (swath);  katamaran  półślizgowy;
katamaran  na  zanurzonych  płatach;  katamaran  falo  tnący;  poduszkowiec;
poduszkowiec  bocznościenny  (ses);  ekranopłat  jednokadłubowy;  ekranopłat
wielokadłubowy; Przewóz pasażerów: wycieczkowiec; prom;
4.  Klasyfikacja  statków  poza  transportowych.  a)  przemysłowe  (jednostki
górnictwa  morskiego,  zbiornikowce  wydobywczo  –  magazynowo  –
wyładunkowe,  statki  magazynowo-wyładunkowe,  jednostki  wiertnicze,  statki
wydobywcze,  pływające  terminale  przeładunkowe,  zbiorniki  ropy  i  gazu
ziemnego,  zaopatrzeniowce,  transportowce  rur,  statki  do  badań  sejsmicznych,

statki  pogotowia  górniczego,  statki  konserwacyjno-remontowe,  barki  do
układania  rurociągów,  jednostki  dźwigowe,  jednostki  wydobywcze  minerałów
stałych);  b)  rybackie(łowcze,  statki  przetwórcze,  łowczo  –  przetwórcze,
pomocnicze,  bazy  rybackie,  trawlery,  kutry,  inne);  c)  pomocnicze(holowniki,
pchacze, lodołamacze, statki ratownicze, bunkierki, inne); d) inne(okręty, statki
szkolne, statki badawcze, doki pływające, inne);
5. Pojęcie nadzoru klasyfikacyjnego – wiodące towarzystwa klasyfikacyjne
na  świecie.  Pojęcie  nadzoru  klasyfikacyjnego  –  projektowanie,  budowa  i
eksploatacja  jednostek  pływających  jest  obiatę  przepisami  dotyczącymi
zagadnień  technicznych  ,  bezpieczeństwa  statku  załogi  pasażerów,
bezpieczeństwa  pracy    i  warunków  socjalno-bytowych.  W  zakres  działalności
towarzystwa  klasyfikacyjnego  wchodzi:  ustalanie  przepisów,  którym  ma
odpowiadać  konstrukcja  kadłuba  statku,  jego  wyposażenia  i  materiałów,
sprawowanie nadzoru nad budową i remontem statku, nadawanie okrętowi klasy
świadczącej  o  jego  przydatności  żeglugowej  wybrzeża  oraz  środowiska
morskiego;  Wiodące  towarzystwa  klasyfikacyjne  na  świecie:  PRS  (Polski
Rejestr  Statków)  DNV  (Det  Norske  Veritas  –  Norwegia)  ABS  (American
Bureau  of  Shipping  -  USA)  LR  (Lloyd’s  Register  –Wlk.  Brytania)  GL
(Germanischer  Lloyd  -  Niemcy)  Rina  S.  p.  A.  (Registro  Italiano  Navale  –
Włochy) NKK (Nippon Kaiji Kyokai – Japonia) BV (Bureau Veritas – Francja)
RS (Russian Maritime Register of Shipping – Rosja);
IACS  -  International  Association  of  Classification  Societies  Międzynarodowe
Zrzeszenie  Towarzystw  Klasyfikacyjnych  W  zakres  działalności  towarzystwa
klasyfikacyjnego  wchodzi  np.  ustalanie  przepisów,  którym  ma  odpowiadać
konstrukcja  kadłuba  statku,  jego  wyposażenia  i  materiałów,  sprawowanie
nadzoru nad budową i remontem statku, nadawanie okrętowi klasy, świadczącej
o  jego  przydatności  żeglugowej,  itd.  Międzynarodowa  Organizacja  Morska  –
IMO  International  Maritime  Organization  Zadaniem  IMO  jest  tworzenie
płaszczyzn  i  mechanizmów  współpracy  rządów  oraz  tworzenie  zasad
odnoszących  się  do  różnych  spraw  technicznych  wpływających  na  żeglugę.
Komitet  Bezpieczeństwa  na  Morzu  MSC  Maritime  Safety  Committee  Zajmuje
się  przede  wszystkim  sprawami  technicznymi  związanymi  z  bezpieczeństwem
na  morzu.  Działa  przez  szereg  podkomitetów  Komitet  Ochrony  Środowiska
Morskiego  MEPC  Marine  Environment  Protection  Committee  Prowadzi
działalność  IMO  w  sprawach  zapobiegania  i  kontroli  zanieczyszczenia
środowiska morskiego ze statków.
6.  Klasa  statku  –  zapis  notacji  klasy.  Klasa  statku  –  zgodność  konstrukcji,
wykonania  i  stanu  statku  (kadłuba,  urządzeń  maszynowych,  instalacji,
wyposażenia)  z  właściwymi  wymaganiami  przepisów  klasyfikacyjnych,
potwierdzona  nadaniem  symbolu  klasy  i  wydaniem  świadectwa  klasy.  Wersja
anglojęzyczna  :  tropikalne  wody  słodkie  (TF),  zimne  wody  słodkie  (F),  morza
tropikalne (T), morza strefy umiarkowanej latem (S), morza umiarkowane zimą
(W)  północny  Atlantyk  zimą  (WNA)  Oznaczenia  wolnej  burty  (od  linii
pokładowej):
7. Siłownia okrętowa – definicja, zadania, klasyfikacja okrętowych układów

napędowych.  Siłownia  okrętowa  centrum  energetyczne  statku  (okrętu);
podsystem  funkcjonalny  jednostki  pływającej  przeznaczony  do  dostarczania
wszystkich  niezbędnych  dla  jej  funkcjonowania  nośników  energii  (rodzajów
energii:  mechaniczna,  elektryczna,  cieplna);  podsystem  funkcjonalny  jednostki
pływającej  przeznaczony  do  dostarczania  wszystkich  niezbędnych  dla  jej
funkcjonowania  nośników  energii  (rodzajów  energii);  Zadania  siłowni
okrętowej:  wytwarzanie  naporu;  zdolności  do  ruchu  z  określoną  prędkością  w
określonym  czasie;  żądanego  zasięgu  pływania;  wymaganej  (we  wszystkich
przewidzianych  stanach  eksploatacyjnych)  ilości  oraz  prawidłowego  rozdziału
energii elektrycznej dla wyposażenia technicznego; wymaganej ilości energii w
postaci innych nośników (np. ciepła woda, para wodna, sprężone powietrze itd.)
dla  normalnej  eksploatacji  jednostki;  bezpieczeństwa  ppoż.;  odpowiednich
własności  statecznościowo  -  niezatapialnościowych  jednostki  pływającej;
wymaganych  warunków  socjalno  bytowych  załogi  na  postoju  i  w  ruchu;
Klasyfikacja  Ze  względu  na  rodzaj  paliwa  Konwencjonalne;  Jądrowe;  Ze
względu  na  rodzaj  silnika  (-ów)  głównych  Tłokowe  (z  silnikami
wolnoobrotowymi,

silnikami

średnioobrotowymi,

silnikami

szybkorotowymi);  Wirnikowe  (z  turbinami  parowymi,  z  turbozespołami
spalinowymi); Ze względu na konfigurację układu napędowego (1)  Jednorodne
(z silnikami tłokowymi, z turbozespołami spalinowymi, z turbinami parowymi);
Kombinowane  (W  układzie  napędowym  okrętu  zastosowane  są  silniki
przynajmniej dwóch typów: silniki Marszowe (silniki ruchu ekonomicznego) np.
tł.  silnik  spalinowy;  silniki  mocy  szczytowych  np.  turbozespół  spalinowy);
Mieszane; Ze względu na konfigurację układu napędowego (2) Jednosilnikowe;
Wielosilnikowe; Jednowałowe; Wielowałowe; Ze względu na sposób transmisji
mocy  do  pędnika  Przekładniowe  (z  przekładnią  mechaniczną,  z  przekładnią
elektryczną, inne); Bezprzekładniowe (napęd bezpośredni);

Główne

układy

(systemy)

energetyczne

statku

(siłowni

okrętowej).

układ  wytwarzania  energii  mechanicznej;  układ  wytwarzania  energii
elektrycznej; układ wytwarzania energii cieplnej;
9. Okrętowy układ napędowy – elementy, zadania, mechaniczne powiązanie
z  kadłubem.  Śruba  (pędnik)  >  Linia  wałów  >  Silnik  główny  podstawowym
zadaniem jest wytworzenie trzech rodzajów energii: mechanicznej (służącej do
napędu  statku);  elektrycznej  (pokrywającej  zapotrzebowanie  jednostki  na  prąd
elektryczny podczas żeglugi i postoju w porcie); cieplnej (niezbędnej do grzania
pomieszczeń,  ładunku,  uzyskiwania  ciepłej  wody  użytkowej,  pary
technologicznej).  zadania  siłowni  okrętowej:  napędzania  wału  śruby  (lub  kilku
wałów)  lub  dostarczanie  energii  elektrycznej  do  silnika  elektrycznego  (lub
kilku)  napędzających  pędnik  wodny  –  np.  przy  napędzie  spalinowo  -
elektrycznym;
gaz  obojętny  wytwarzany  w  generatorach  (wytwornicach)  spalających  olej
napędowy  MDO  lub  olej  napędowy  HFO;  gaz  obojętny  wytwarzany  w
generatorach wykorzystujących spaliny z turbin spalinowych ;
Kadłub,  nadbudówki,  grodzie  konstrukcyjne,  pokłady  i  pokładówki  powinny
być ze stali albo z materiału równoważnym stali. Drzwi oraz ich ościeżnice  w
przegrodach  klasy  A również, ponieważ musza one mieć odporność taka sama
jak  przegroda.  Przegrody  klasy  A-konstrukcje  ogniotrwałe  utworzone  przez
grodzie  lub  pokłady  ,  które  muszą  być:  -wykonane  ze  stali  lub  innego
równorzędnego materiału -dostatecznie sztywne -wykonane tak, aby  zachowały
ognio  - i  dymoszczelność  do  końca  godzinnej  próby  ogniowej  CCP-  centralny
posterunek  dowodzenia,  znajdują  sie  tam  elementy  sterowania  oraz  wskaźniki:
instalacji  wykrywania  i  sygnalizacji  pożarów,  instalacje  tryskaczowe,
zamknięcia drzwi pożarowych, wyłączniki wentylatorów itd. wyeliminowanie z
konstrukcji statku i jego wyposażenia materiałów palnych; kadłub, nadbudówki,
grodzie  konstrukcyjne,  pokłady  i  pokładówki  powinny  być  stalowe  lub
wykonane z materiału równoważnego stali; odporność ogniowa drzwi powinna
być  równoważna  odporności  przegrody,  w  której  są  zamontowane;  drzwi  oraz
ich  ościeżnice  w  przegrodach  klasy  A  powinny  być  stalowe  lub  wykonane  z
materiału  równoważnego  stali;  wydzielenie  większej  liczby  przedziałów
(pomieszczeń)  ognioszczelnych  (zastosowanie  przegród  ogniowych);  Materiał
niepalny – to taki materiał, który po podgrzaniu do temp. 750 ^C nie pali się ani
nie  wydziela  palnych  oparów  w  ilości  wystarczającej  do  ich  samozapłonu.
Każdy  inny  materiał  jest  materiałem  palnym.  Materiał  równoważny  stali  –  to
materiał  niepalny,  który  ze  względu  na  swoje  własności  lub  właściwości
pokrywającej  go izolacji poddany działaniu ognia ma przy końcu standardowej
próby  ogniowej  cechy  konstrukcyjne  i  odporność  ogniową  równoważną  stali.
Pomieszczenie  bronione  –  pomieszczenie  wyposażone  w  co  najmniej  jedną  ze
stałych  instalacji  gaśniczych  lub  pomieszczenie,  w  którym  zamontowano
instalację wykrywania i sygnalizacji pożaru.
TS  -  Tropikalna  słodka;  S  -  Słodka;  T  -  Tropikalna;  L  -  Letnia;  Z  -  Zimowa;
ZAP - Zimowa dla Atlantyku Północnego
z ich dopalaniem; czysty azot, który może być dostarczany w postaci ciekłej z
lądu, może być produkowany w instalacji statkowej;

10.  Spalinowe  silniki  główne  (tłokowe,  turbinowe)  –  ogólna  zasada
działania,  podstawowe  równice.    Silnik  spalinowy  silnik  wykorzystujący
sprężanie  i  rozprężanie  czynnika  termodynamicznego  (gazu)  do  wytworzenia
momentu  obrotowego  lub  siły.  Sprężany  jest  gaz  "zimny"  a  rozprężany  -
"gorący".Działanie  silnika  kompresje  powietrza,  zapłon  przez  temperaturę,
sprężanie  oraz  wymianę  gazów.  Zasada  działania  czynnik  "zimny",  często
powietrze zassane z otoczenia, jest sprężane, a w wyniku sprężania rośnie jego
ciśnienie i temperatura. Sprężony gaz ogrzewany jest poprzez spalanie paliwa do
stosunkowo wysokiej temperatury.  "Gorący" gaz rozprężany jest w cylindrze  z
ruchomym tłokiem lub/i turbinie. Uzyskana z rozprężania gorącego gazu energia
mechaniczna wystarcza na pokrycie zapotrzebowania energii do sprężenia gazu
"zimnego" i do napędu dowolnej maszyny. Podstawowe różnice wymiary( masa,
długość,  wysokość),  znaczna  różnica  w  zużyciu  paliwa;  Jeśli  wykorzystujemy
maszyny  przepływowe  mamy  do  czynienia  z  silnikiem  turbinowym,
składającym  się  z  osobnych  elementów:  sprężarki,  komory  spalania  i  turbiny.
Jeśli  silnikiem  naszym  jest  maszyna  tłokowa,  to  proces  sprężania,  spalania
paliwa  i  rozprężania  gorącego  czynnika  odbywa  się  cyklicznie  w  jednej
przestrzeni ograniczonej tłokiem, głowicą i ściankami cylindra (silnik tłokowy).
Silnik  spalinowy  tłokowy  silnik  cieplny  o  spalaniu  wewnętrznym,  w  którym
energia  eksplozji  spalanego  paliwa  zamieniana  jest  w  energię  mechaniczną.
Turbina  gazowa  (nazywana  także  turbiną  spalinową  lub  silnikiem
turbospalinowym)  -  silnik  cieplny,  który  energię  napędową  pobiera  z
przepływających  spalin  lub  innego  gazu  roboczego,  zwanego  czynnikiem

termodynamicznym  lub  roboczym.  Określenie  "turbina  gazowa"  odnosi  się  do
maszyny składającej się ze  sprężarki i turbiny (połączonych zwykle wspólnym
wałem), oraz komory spalania umieszczonej pomiędzy nimi.
11. Kombinowany układ napędowy – istota rozwiązania, zasady oznaczania,
przykłady.  W  układzie  napędowym  statku  stosuje  się  przynajmniej  dwa  typy
silników:  silniki  marszowe  (do  0,8  V  max)  np.  tł.  silnik  spalinowy:  niewielka
moc,  wysoka  sprawność,  duża  trwałość;  silniki  mocy  szczytowych  (od  0,8  V
max),  np.  turbozespół  spalinowy:  duża  moc,  niższa  sprawność  i  trwałość;  W
układzie napędowym okrętu zastosowane są przynajmniej dwa typy silników: a)
silniki  marszowe(silniki  ruchu  ekonomicznego)  np.  tł.  Silnik  spalinowy;  b)
silnik  mocy  szczytowych  np.  turbozespół    spalinowy;  Oznaczenia  siłowni
kombinowanych:  CODAG  1)  CO;  2)  D;  3)  A;  4)  G;  1.  CO  –  symbol  siłowni
kombinowanej  2.  Silnik  marszowy  D  –  tłokowy  silnik  spalinowy  G  –
turbozespół  spalinowy  DL  –  silnik  spalinowy  napędzający  przekładnię
elektryczną 3. Łączna (AND – A) lub rozłączna (OR – O) praca silników przy
osiąganiu V max 4. Silnik mocy szczytowych  Przykłady: CODOG / CODAD /
CODAG  /  CODLAG  /  COGAG  /  COGOG  /  COSAG  /  CONAS  Klasyfikacja
siłowni  okrętowych  ze  względu  na  konfigurację  układu  napędowego:
jednosilnikowe,  wielosilnikowe,  jednowatowe,  wielowatowe;  Klasyfikacja
siłowni  okrętowych  ze  względu  na  sposób  transmisji  mocy  do  pędnika:
przekładniowe, z przekładnią mechaniczną, z przekładnią elektryczną, inne, bez
przekładniowe;  Silniki  marszowe  -  Silniki  te  realizują  moce  siłowni
zapewniające  prędkości  pływania  do  ok.;    0,8  V  max:  stosunkowo  niewielka

moc,  wysoka  sprawność,  duża  trwałość;  Silniki  mocy  szczytowych  -  Silniki  te
realizują  moce  siłowni  zapewniające  prędkości  pływania  od  ok.;  0,8  V  max
wzwyż:  duża  moc,  niewielkie  gabaryty,  niższa  sprawność,  niższa  trwałość;
Istota  rozwiązania:  w  układzie  napędowym  okrętu  zastosowane  są  silniki
przynajmniej  dwóch  typów  :  -silniki  marszowe  (silniki  ruchu  ekonomicznego)
np. tł. silnik spalinowy; -silniki mocy szczytowych np. turbozespół spalinowy;
12.  Sprawność  energetyczna  siłowni.  Sprawność  energetyczna  siłowni  -
stosunek  energii  użytecznej  uzyskiwanej  z  danego  urządzenia  do  energii
doprowadzonej do tego urządzenia





Es (/\) -rzeczywiste

straty energii Ed (1>) - energia doprowadzona do urządzenia Eu (2>) - energia
użyteczna









ens



Nw – moc na wale silnika gł. (suma mocy

na wałach silników gł.) [kW] Nel - moc na zaciskach prądnic [kW] Q – łączna
ilość energii cieplnej zużywanej na cele grzewcze siłowni i statku [kW] Bh -
godzinowe zużycie paliwa [kg/s] wd – wartość opałowa paliwa [kJ/kg] Wykres
Sankeya.

13. Pędniki okrętowe – funkcje, rodzaje, zalety i wady (tylko omawiane na
zajęciach)  Pełnią  dwie  funkcje:  napędzają  i  pozwalają  na  sterowanie.  Śruby
napędowe  Pędniki  azymutalne  (śrubostery)  –  ma  dwie  funkcje,  napędu  i
sterowania,  śruba  napędzana  jest  przez  przekładnie  typu  „Z”  z  równoczesną
możliwością obrotu wokół pionowej osi przekładni; poprawiają  manewrowość;
Realizacja przez pędnik dwóch funkcji : napędu i sterowania.  Istotą rozwiązań
tych pędników jest to , że śruba , odmiennie niż w klasycznym rozwiązaniu linii
wałów , napędzana jest przez przekładnię typu “Z” z równoczesną możliwością
obrotu wokół pionowej osi przekładni; Pędnik azymutalny Schottel Azymutalny
pędnik  gondolowy  –  Układ  Azipod  –  odmiana  pędnika  azymutalnego,  silnik
tutaj  jest  elektryczny  i  umieszczony  w  gondoli,  dzięki  czemu  bezpośrednio
napędza śrubę. Pędnik wodno strumieniowy
14. Klasyfikacja instalacji  rurociągów okrętowych. siłownie – przeznaczone
do  obsługi  układu  napędowego  oraz  mechanizmów  pomocniczych  siłowni
zlokalizowane  w  obrębie  przedziału  maszynowego  (rurociągi:  paliwowe,
chłodzenia,  spalin  wylotowych,  oleju  smarowego);  ogólnookrętowe  –
przeznaczone do obsługi jednostki pływającej w zakresie bezpieczeństwa ppoż.,
zachowania  stateczności  i  niezatapialności,  spełnienia  wymagań  ochrony
środowiska,  potrzeb  socjalno  –  bytowych  (przeciwpożarowe,  sanitarne,
wentylacyjne);  specjalne – w zależności od przeznaczenia jednostki pływającej
(instalacje  transportowe  ładunku  płynnego  na  zbiornikowcach,  technologiczne
na jednostkach rybołówstwa, obsługi uzbrojenia na okrętach wojennych);
15.  Typy  połączeń  w  instalacjach  rurociągów  okrętowych.  Połączenia
kołnierzowe  -  są  najczęściej  spotykanym  w  okrętownictwie  typem  połączenia.
Stosowane  do  łączenia  rur  od  średnic  bardzo  małych  (ok.  10  mm)  do  średnic
największych.  Technologia  wykonania  kołnierza  na  łączonych  odcinkach  jest
różna,  ale  najczęściej  jest  to  kołnierz  przyspawany  lub  nakręcony  na  gwint  i
przyspawany.  Połączenia  te  wymagają  uszczelnienia.  Połączenia  śrubunkowe
(szybkorozłączne, dociskowe) – stosowane zwykle do podłączania manometrów
oraz  dla  wysokich  ciśnień  i  średnic  max  do  ok.  20  mm  (np.  instalacje
sprężonego  powietrza).  Zapewniają  bardzo  wysoką  szczelność,  łatwy  montaż  i
demontaż, przenoszą duże obciążenia wzdłużne. Uszczelnienie wymagane tylko
dla  wysokich  Połączenia  gwintowe  -  stosuje  się  je  czasami  w  niektórych
instalacjach wodnych np. centralnego ogrzewania do średnic rurociągów  - max
ok.  50  mm.  Połączenie  jest  realizowane  poprzez  wykonanie  gwintu  na
łączonych  odcinkach  rur  oraz  zastosowanie  odpowiedniej  złączki.  Umożliwia
montaż  rur  bez  ich  gięcia  (kształtki)  oraz  rozgałęzianie  rurociągu  co  znacznie
upraszcza  i  skraca  prace  instalacyjne.  Zaletą  połączenia  gwintowego  jest
zdolność do przenoszenia dużych obciążeń (zwłaszcza wzdłużnych) przy bardzo
małych  rozmiarach  poprzecznych  połączenia.  Wymagają  uszczelnienia.
Połączenia  elastyczno  -  zaciskowe  -  są  to  połączenia  rurociągów  za  pomocą
odcinków  złączek  (rur)  z  gumy  zbrojonej  unieruchamianych  opaskami

zaciskowymi. Stosowane przy niższych parametrach przepływającego czynnika,
w  mniej  odpowiedzialnych  węzłach  instalacji  (mniej  odpowiedzialnych
instalacjach)  ze  względu  na  niskie  własności  wytrzymałościowe  oraz
konieczność  częstszych  czynności  obsługowych  (wymiana  złączek).  Do
niezaprzeczalnych  zalet  należy  jednak  zaliczyć  :  prostotę  złącza,  mały  koszt  i
zdolność do tłumienia drgań.
16.  Klasyfikacja  i  funkcje  armatury  –  przykłady.  Armatura  –  (osprzęt)
wyposażenie  pomocnicze  zapewniające  prawidłowe  funkcjonowanie  instalacji
armatura  zamykająco  –  odcinająca  (zawory,  zasuwy,  kurki):  zawór  grzybkowy
zaporowy,  zawór  motylkowy  (przepustnica),  zawory  zwrotne,  kurki
wielopołożeniowe,  zasuwy  klinowe,  klapy  sztormowe;  armatura  kontrolno  –
pomiarowa  (manometry,  termometry,  poziomowskazy):  pomiary  ciśnienia,
pomiary  temperatury,  regulacja  natężenia  przepływu;  armatura  regulacyjna
(reduktory  ciśnienia,  zwężki  przepływowe,  zawory  regulacyjne):  redukcja
ciśnienia, zawory bezpieczeństwa, oczyszczanie czynnika roboczego  – filtracja;
armatura zabezpieczająca (zawory bezpieczeństwa, filtry);
17. Zadanie  układu pompowego i  jego parametry  –  łączenie pomp. Pompy
mają  za  zadanie  w  określonym  przedziale  czasowym  przepompowywać
określoną  ilość  płynów  w  określone  miejsce.  Istnieją  dwa  rodzaje  połączeń
pomp:  równoległe  i  szeregowe.  Pompy  wirowe  -  należą  do  najczęściej
stosowanych. Ich najważniejszym elementem jest bardzo szybko obracający się
wirnik  łopatkowy,  który  może  mieć  różną  konstrukcję.  Wirując  powoduje  on

wzrost  ciśnienia  i  energii  kinetycznej  cieczy.  W  efekcie  następuje  proces
ciągłego zasysania cieczy we wlocie, a po stronie tłocznej pompy wytwarza się
nadwyżka ciśnienia. Bardzo ważnymi parametrami pompy wirowej są: prędkość
obrotowa  wirnika,  wydajność  i  wysokość  podnoszenia.  Ten  ostatni  parametr
ściśle  powiązany  jest  z  natężeniem  przepływu  –  w  miarę  wzrostu  natężenia
przepływu  maleje  ciśnienie  po  stronie  tłocznej  pompy,  czyli  wysokość
podnoszenia.  Pompy  te  mogą  być  jedno-  lub  wielostopniowe,  czyli  posiadać
tylko jeden lub  kilka wirników na jednym wale. Urządzenia o większej liczbie
wirników,  ustawionych  szeregowo,  charakteryzują  się  zwiększoną  wysokością
podnoszenia cieczy. V(z kropką)= V/t [m^3/h]
18.  Budowa  i  zasada  działania  pompy  strumieniowej.  Eżektor  -  pompa
strumieniowa, służąca do wysyłania płynów z obszaru o obniżonym ciśnieniu i
transportowaniu  go  do  obszaru  o  ciśnieniu  otoczenia  lub  niewiele  wyższym;
urządzenie  wywołujące  spadek  ciśnienia  statycznego  w  rurociągu,  w  celu
umieszczenia w tym rurociągu dodatkowej porcji gazów lub jakiegoś materiału.
Spadek  ciśnienia  statycznego  wywołany  jest  specjalnym  przewężeniem,  w
którym  następuje  wzrost  prędkości  gazu  zgodnie  z  prawem  Bernoulliego,  a  co
za  tym  idzie  miejscowy  wzrost  ciśnienia  dynamicznego  i  spadek  ciśnienia
statycznego  Zasada  działania:  Ciecz  robocza  (1),  podawana  przez  pompę
zasilającą  poprzez  dopływ,  dostaje  się  do  dyszy  (2),  gdzie  następuje  przyrost
prędkości  cieczy  (3).  Obie  ciecze,  zasilająca  i  pompowana  mieszają  się  w
komorze wylotowej (4).
19.  Symbole  stosowane  na  schematach  instalacji

rurociągów.

1.Główne symbole: 1.1 instalacje 1.2 instalacja z oznaczeniem kierunku

przepływu 1.3 zawory,  kurki , klapki 1.4 urządzenia, aparatura 1.5 oznaczenie i
miara  przyrządu  2.Instalacje  i  łączenia  instalacji:  2.1  skrzyżowane  instalacje,
niepołączone. 2.2 skrzyżowane instalacje, połączone. 2.3 trójnik 2.17 instalacja
biegnąca  do góry 2.18 instalacja biegnąca na dół 2.19 zwężka  3.Zawory, kurki
itp.  3.1zawór  prosty  3.2  zawór  narożny  3.3  zawór  trzystronny  3.4  bezzwrotny
zawór prosty 3.5 bezzwrotny zawór narożny 3.6 bezzwrotny zawór trzystronny
20. Równice pomiędzy schematem blokowym, ideowym, klasyfikacyjnym a
technologiczno  –  montażowym.  Schematy  ideowe  przedstawiają  elementy,
sposób  łączenia  tych  elementów,  kierunki  przepływu,  oraz  ewentualnie
wyposażenie  w  armaturę  i  aparaturę  pomiarowo-  kontrolna.  Schematy
klasyfikacyjne  przedstawiają  rozwiązania  instalacji  z  uwzględnieniem
obowiązujących  przepisów.  Zbiorniki,  urządzenia,  rurociągi,  połączenia  z
innymi  instalacjami,  armatura,  czujniki  i  przyrządy  do  pomiarów  i
kontroli(termometry,

manometry,

przepływomierze,

przezierniki).

schematach  tych  znajdziemy  również  średnice  rurociągów,  charakterystyki  i
szczegółowe  opisy  użytych  mechanizmów  i  zbiorników(ilość,  objaśnienia
symboli,  wymiary  i  materiały  rur,  warunki  prób)  Schematy  technologiczno  -
montażowe  przedstawiają  przyłącza  ,warunki  wzajemnego  usytuowania
zbiorników,  maszyn  i  urządzeń,  pochylenia  rurociągów.(mniej  skomplikowane
mogą  być  klasyfikacyjnymi)  Schemat  blokowy  jest  najbardziej  ogólnym
schematem, nie zawiera szczegółowych oznaczeń każdego urządzenia. Pokazuje
temperatury wody wpływającej i wypływającej poszczególnych urządzeń.
21. Czynniki wpływające na zagrożenie pożarowe na statku. 1.zgromadzone

materiały niebezpieczne(zapas paliwa, olejów itd. Ładunek 2.Urządzenia
techniczne(urządzenia elektryczne, instalacje spalin wylotowych, urządzenia
spalinowe) 3.Czynniki ludzi(kwalifikacje, zmęczenie itd.)

22.

Podstawowe

uregulowania

(przepisy)

formalne

dotyczące

bezpieczeństwa  i  wyposażenia  statków  w  zakresie  ochrony  ppoż.  PRS  –
Polski  Rejestr  Statków,  przepisy  klasyfikacji  i  budowy  statków  morskich,
ochrona przeciwpożarow DNV – Rules for Classification of Ships – fire safety
ABS  –  Steel  Vessel  Rules  –  systems  safet  Kodeks  FSS  –  International  Fire
Safety Systems Code SOLAS – International Convention for the Safety of life at
Sea  Międzynarodowa  konwencja  o  bezpieczeństwie  życia  na  morzu  SOLAS
(International  Convention  for  the  Safety  of  Life  at  Sea),  międzynarodowa
konwencja  o  bezpieczeństwie  życia  na  morzu.  Konwencja  SOLAS  ma  na  celu
podniesienie bezpieczeństwa życia na morzu przez ustalenie jednolitych zasad i
przepisów  budowy  statków,  jak  również  podaje  wzory  wystawianych
dokumentów.  Rozdział  II-1  Budowa  –  konstrukcja,  niezatapialność  i
stateczność,  urządzenia  maszynowe  i  instalacje  elektryczne  Rozdział  II-2
Konstrukcja  –  ochrona  przeciwpożarowa,  wykrywanie  i  gaszenie  pożarów
Rozdział  III  Środki  i  urządzenia  ratunkowe  Rozdział  IV  Radiokomunikacja
Rozdział VII Przewóz towarów niebezpiecznych Rozdział VII Statki z napędem
jądrowym  Rozdział  X  Środki  bezpieczeństwa  dla  jednostek  szybkich  Rozdział
XI-1 Środki specjalne dla podniesienia bezpieczeństwa na morzu Rozdział XI-2
Środki specjalne dla wzmocnienia ochrony  na  morzu Rozdział XII  Dodatkowe

środki bezpieczeństwa dla masowców
23.  Istota  biernej  ochrony  przeciwpożarowej.  Kadłub,  nadbudówki,  grodzie
konstrukcyjne,  pokłady  i  pokładówki  powinny  być  ze  stali  albo  z  materiału
równoważnym stali. Drzwi oraz ich ościeżnice w przegrodach klasy A również,
ponieważ musza one mieć odporność taka sama jak przegroda. Przegrody klasy
A-konstrukcje ogniotrwałe utworzone przez  grodzie lub pokłady ,  które muszą
być:  -wykonane  ze  stali  lub  innego  równorzędnego  materiału  -dostatecznie
sztywne  -wykonane  tak,  aby  zachowały  ognio  -  i  dymoszczelność  do  końca
godzinnej próby ogniowej CCP- centralny posterunek dowodzenia, znajdują sie
tam  elementy  sterowania  oraz  wskaźniki:  instalacji  wykrywania  i  sygnalizacji
pożarów,  instalacje  tryskaczowe,  zamknięcia  drzwi  pożarowych,  wyłączniki
wentylatorów  itd.  wyeliminowanie  z  konstrukcji  statku  i  jego  wyposażenia
materiałów  palnych;  kadłub,  nadbudówki,  grodzie  konstrukcyjne,  pokłady  i
pokładówki  powinny  być  stalowe  lub  wykonane  z  materiału  równoważnego
stali;  odporność  ogniowa  drzwi  powinna  być  równoważna  odporności
przegrody, w której są zamontowane;  drzwi oraz ich ościeżnice w przegrodach
klasy  A  powinny  być  stalowe  lub  wykonane  z  materiału  równoważnego  stali;
wydzielenie  większej  liczby  przedziałów  (pomieszczeń)  ognioszczelnych
(zastosowanie przegród ogniowych); Materiał niepalny – to taki materiał, który
po podgrzaniu do temp. 750 ^C nie pali się ani nie wydziela palnych oparów w
ilości wystarczającej do ich samozapłonu. Każdy inny  materiał  jest materiałem
palnym. Materiał równoważny stali – to materiał niepalny, który ze względu na
swoje  własności  lub  właściwości  pokrywającej  go  izolacji  poddany  działaniu

ognia  ma  przy  końcu  standardowej  próby  ogniowej  cechy  konstrukcyjne  i
odporność ogniową równoważną stali. Pomieszczenie bronione – pomieszczenie
wyposażone  w  co  najmniej  jedną  ze  stałych  instalacji  gaśniczych  lub
pomieszczenie,  w  którym  zamontowano  instalację  wykrywania  i  sygnalizacji
pożaru.
24.  Klasyfikacja  środków  ochrony  przeciwpożarowej  na  statkach.
Urządzenia i instalacje przeciwpożarowe: stacjonarne: dozorowo – wykrywacze
(centrala  przeciwpożarowa);  profilaktyczne;  gaśnicze;  środki  podręczne  i
przenośne: gaśnice; motopompy mobilne; sprzęt pomocniczy;
25. Klasyfikacja i oznaczenia gaśnic. grupa A- pożary ciał stałych pochodzenia
organicznego  (drewno,  papier,  tkaniny)  grupa  B-  pożary  cieczy  palnych(
benzyn, olejów) oraz substancji topiących się( parafiny), grupa C- pożary gazów
palnych(  propan,  acetylen,  gaz  ziemny),  grupa  D-  pożary  metali  lekkich(
magnez), indeks E- pożary A-D w obrębie urządzeń i instalacji działających pod
napięciem.  Gaśnice  dzielimy  na  węglanowe(B  C),  fosforanowe,(A  B  C)
specjalne(D)
26.  Budowa  i  elementy  przeciwpożarowego  systemu  dozorowo  –
wykrywacze.  Główna  częścią  składowo  systemu  sygnalizacji  pożaru  jest
centrala przeciw pożarowa, która będąc elementem decyzyjnym odpowiedzialna
jest  za  odebranie,  interpretacje  reakcje  na  sygnalny  pochodzące  z  urządzeń
peryferyjnych  systemu.  Współczesne  systemy  przeciwpożarowe  dostarczają
wiele  rozwiązań  w  zakresie  central  sygnalizacji  pożaru,  począwszy  od  małych

konwencjonalnych  central  poprzez  większe  kończąc  na  dużych  o  i  bardzo
dużych  rozwiązań  adresowalnych;  Czujniki  optyczne:  dymu,  płomienia;
Czujniki termiczne- progowe, gradientowe;
27.  Zasada  działania  stosowanych  czynników  gaśniczych.  chłodzące  -
obniżenie  temperatury  materiału  palnego  poniżej  temperatury  zapalenia  lub
zapłonu,  izolujące  -  odcięcie  dopływu  tlenu  do  palącego  się  materiału
rozcieńczające - obniżenie stężenia tlenu w strefie spalania  do granicy,  poniżej
której proces palenia ustaje (11-14%), inhibicyjne - wiązania wolnych atomów i
tzw. rodników odpowiedzialnych za proces palenia
28.  Odmiany  konstrukcyjne  wodnych  instalacji  gaśniczych.  wodno-
hydrantowa, tryskaczowa, zraszająca, pianowa, kurtyn wodnych,
29. Typy instalacji wodno – hydrantowych. Każdy statek o pojemności brutto
150  i  większej,  na  którym  przewidziano  obecność  stałej  załogi  liczącej  więcej
niż  trzy  osoby,  należy  wyposażyć  w  instalację  wodno  hydrantową  Zawory
hydrantowe powinny być tak usytuowane, żeby można było łatwo podłączyć do
nich  węże  pożarnicze.  Liczba  zaworów  hydrantowych  i  ich  rozmieszczenie
powinny być takie, żeby co najmniej dwa prądy gaśnicze wody nie pochodzące
z tego samego zaworu hydrantowego, z których jeden podawany jest za pomocą
pojedynczego  węża  pożarniczego,  mogły  sięgać  do  każdego  miejsca  na  statku
dostępnego normalnie dla pasażerów lub załogi podczas podroży statku oraz do
każdego  miejsca  w  każdym  pomieszczeniu  ładunkowym,  kiedy  pomieszczenie
to  jest  puste,  Zawory  hydrantowe  w  dużych  pomieszczeniach  i  w  długich
korytarzach  powinny  być  oddalone  od  siebie  o  nie  więcej  niż  20  m.  Zawory

hydrantowe  na  otwartych  pokładach  należy  rozmieszczać  w  odstępach  nie
przekraczających 40 m
30.  Sposoby  wytwarzania  piany.  Chemiczna  i  mechaniczna.  Mechaniczna  -
powstaje  w  skutek  mechanicznego  zmniejszenia  powietrza  z  wodnym
roztworem  środka  pianotwórczego.  Powoduje  on  zwiększenie  lepkości  wody  i
powstanie dostatecznie trwałych pęcherzyków wypełnianych powietrzem.
31.  Elementy  pianowego  systemu  gaśniczego.  Pompa,  wąż  ssawny  zbiornik,
środka pianotwórczego, prądnica
32.  Ogólna  budowa  gazowej  instalacji  gaśniczej  –  stosowane  czynniki
gaśnicze.  zbiornik  z  gazem;  rurociąg  rozprowadzający;  kolektor  zbiorczy;
dysze; centrala sterowania gaszeniem; Stosowane czynniki gaśnicze: dwutlenek
węgla, zamienniki halonów, gazy obojętne; Działanie gaśnicze  halonów polega
na chemicznym oddziaływaniu na reakcję spalania. W strefie płomienia reagują
z  wolnymi  rodnikami,  blokując  je  i  w  ten  sposób  zmniejszając  szybkość
spalania.  Odpowiednio  duże  zredukowanie  szybkości  reakcji  skutkuje
obniżeniem  temperatury  poniżej  wartości  krytycznej,  niezbędnej  do
podtrzymania  reakcji.  Halony  zostały  wycofane  z  produkcji  trwają  badania  w
poszukiwaniu zamienników halonów. Rodzaje gazowych czynników gaszących:
dwutlenek węgla, chlorowcopodobne węglowodorów, gazy obojętne.
33. Wytwarzanie gazu obojętnego na statkach. gaz obojętny ze spalin kotłów
głównych lub pomocniczych;
34.  Pojęcie  przedziału  i  grodzi  wodoszczelnej.  Przedział  wodoszczelny  -
wodoszczelna  komora  w  kadłubie  statku  (okrętu)  utworzona  przez  grodzie

poprzeczne  (wzdłużne),  podwójne  dno  (zęza)  oraz  pokład(y).  Gródź
wodoszczelna  jest  to  element  konstrukcyjny  kadłuba  dzielący  jednostkę
pływającą  na  przedziały  wodoszczelne.  Gródź  ta  sięga  od  pokładu  głównego
(grodziowego)  do  dna  statku  (okrętu).  W  zależności  od  usytuowania  grodzi
względem  osi  kadłuba  wyróżnia  się  grodzie  wodoszczelne  poprzeczne  lub
podłużne.
35.  Stateczność,  pływalność  a  niezatapialność.  niezatapialność-zdolność
statku,  po  uszkodzeniu  i  zatopieniu  przedziału  lub  grupy  przedziałów
przyległych,  do  zachowania  pływalności  i  stateczności,  pływalność-  zdolność
całkowicie  wyposażonego  i  załadowanego  statku  do  utrzymywania  się  na
wodzie  przy  zachowaniu  przepisowego  zanurzenia  na  dziobie  i  rufie,
stateczność-  zdolność  statku  do  przeciwstawiania  się  siłom  zewnętrznym
mogącym  spowodować  jego  przewrócenie(  zdolność  powracania  do  stanu
równowagi  założonego  podczas  projektowania,  zaburzonego  przez  wiatr,  fale
itp.)

36. Przesłanki wpływające na konieczność istnienia instalacji balastowej na
statku  transportowym.  Instalacja  balastowa  umożliwia  napełnianie  i
opróżnianie  zbiorników  balastu  wodnego  lub  do  przepompowywania  balastów
pomiędzy  poszczególnymi  zbiornikami.  Konieczność  stosowania  balastów
wodnych  wynika  z  potrzeby  wyrównywania  przechyłów  i  przegłębień  statku  a
także  z  konieczności  zwiększenia  w  niektórych  przypadkach  jego  zanurzenia.
Dzięki instalacji balastowej na statkach transportowych, można w prosty sposób
wyrównać lub uregulować stan zanurzenia, przechyłu i przegłębienia za pomocą
napełniania lub opróżniania zbiorników balastowych. Na statkach towarowych,
gdzie przewozi się ogromne masy towaru ułatwiają ustabilizowanie statku.
37.  Ogólny  schemat  instalacji  balastowej.  Napełnianie  zbiorników
balastowych odbywa się grawitacyjnie, inne czynności z wykorzystaniem pomp
balastowych.

38.  Ekologiczne  aspekty  wymiany  wód  balastowych.    a)  do  wód
przybrzeżnych Ameryki co godzinę wpływa 6 mln. Litrów wody z planktonem;
b)  około 3000  gatunków  organizmów  morskich  dziennie  podróżuje  w  wodach
balastowych;  c)  około  15000  gatunków  jest  przewożona  z  jednego  na  drugi
koniec świata w tydzień; d) około 60 mln. ton wód balastowych trafia do wód
australijskich  rocznie;  koszty  utrzymania  czystości  sprzętów  filtrujących  wodę
to 3,1mld$ na 10 lat; 1991 – MEPC przyjmuje pierwsze  dobrowolne wytyczne
w sprawie zapobiegania wywożeniu niepożądanych organizmów morskich przez
statki  w  ich  wodach  balastowych  i  usuwanych  osadach;  Konferencja  ONZ  na
rzecz środowiska i rozwoju (UNCED) 1992; Znowelizowane wytyczne  IMO  –
Rezolucja  A.868(20);  1994  –  MEPC  ustanawia  Grupę  Roboczą  ds.  Wód
balastowych;  2002  Światowy  Szczyt  Zrównoważonego  Rozwoju  w
Johannesburgu  (RPA)  –  wzywa  do  działania  w  celu  stworzenia  przepisów,
uznaje wprowadzanie obcych organizmów do nowych środowisk jako jedno z 4
największych zagrożeń; Międzynarodowa Konferencja Dyplomatyczna Londyn
9-13.02.2004 przyjmuje Międzynarodową Konwencję o kontroli i postępowaniu
ze statkowymi wodami balastowymi i osadami;
39.  Sposoby  oczyszczania  wód  balastowych.  Jednym  ze  sposobow  jest
dezynfekcja  wod  balastowych  środkiem  chemicznym,  ktory  nie  wpływa

szkodliwie  na  środowisko,  ulega  biodegradacji  i  nie  powoduje  uszkodzeń
osprzętu  statku.  Steridial  (na  bazie  kwasu  octowego)  jest  jednym  z  silniej
działających  środkow  odkaŻających,  a  przy  tym  całkowicie  biodegradalny.  Po
krotkim czasie rozkłada się do obojętnych dla człowieka substancji chemicznych
(woda  i  kwas  octowy),  a  jednocześnie  ma  szerokie  spektrum  działania  i  nie
powoduje  uodpornień.  Skutecznie  i  szybko  odkaŻa  wodę  znajdującą  się  w
zbiornikach  balastowych,  przez  co  po  wypompowaniu  cieczy,  woda  ktora
pozostaje na dnie nie zaraŻa nowo nabieranej. Innym rozwiązaniem jest pomysł
firmy  Alfa  Laval.  Przepływające  przez  specjalne  urządzenie  organizm  jest
poddawany  działaniu  promieniowania  świetlnego  odpowiedniej  częstotliwości
przenikającego  przez  wodę.  Po  przecięciu  tej  wiązki  komorki  w  organizmie
zostają  zniszczone.  Urządzanie  pracuje  z  wydajnością  250-5000  m3/h.  Po
probach  w  2003  i  wyprobowaniu  systemu  na  pierwszych  statkach  produkt
wszedł na rynek na początku 2007 roku.
40. Struktura instalacji zęzowej. Instalacja zęzowa- usunięcie za  burtę wody,
która zbiera się wewnątrz kadłuba. część osuszająca - do usuwania małych ilości
wody,  silnie  zanieczyszczonych,  w  najniższych  przedziałach  okrętowych
(siłownie, ładownie), część odwadniająca - używana w sytuacjach awaryjnych,
służy  do  usuwania  jak  największej  ilości  wody  w    jak  najkrótszym  czasie  z
wnętrza kadłuba.
41. Typy  konstrukcyjne i podstawowe elementy instalacji zęzowych  a) inst.
zęzowa jednomagistralowa; b) inst. zęzowa wielomagistralowa; c) inst. zęzowa
z  magistrala  pierścieniowa;    d)  inst.  zęzowa  z  urządzeniem  filtrującym  e)  inst.

zęzowa  bez  urządzenia  filtrującego;  Inst.  zęzowa  składa  się  z:  zbiornika
retencyjnego,  odolejacza,  sytemu  kontrolno  –  pomiarowego,  specjalnego
łącznika do polaczenia rurociągu;
42.  Sposoby  oczyszczania  zaolejonych  wód  zęzowych.  Separacja  w  polu  sil
ziemskich  –  SEDYMENTACJA  KOALESCENCJA  –  zjawisko  łączenia  się
małych  kropel  i  migracji  na  powierzchnie.)  Schemat:  separacja  w  zbiorniku
osadowymsep.

układzie

płyt

równoległychsep.

hydrocykloniekoalescencjaadsorpcjaoczyszczanie
biologiczneultrafiltracja!!!  Sedymentacja: Na  cząstkę działa siła ciężkości G,
siła  wyporu  A  oraz  siła  oporu  R  powstająca  na  skutek  ruchu  cząstki.  Po
przebyciu pewnej wysokości ustala się stan równowagi, w którym R = A - G, a
ruch cząstki jest ruchem jednostajnym.   Koalescencja  Jest to zjawisko łączenia
się  małych  kropel,  rozproszonych  w  innej  cieczy  w  większe  skupiska  wskutek
wzajemnych zderzeń. Tworzące się większe cząstki wypływają na powierzchnię.
Usunięcie  cząstek  2÷  40  μm  (Drobiny  oleju  nawarstwiają  się  na  powierzchni
komórkowych struktur wkładu koalescencyjnego - adsorpcja,  gdzie łączą się  w
coraz  większe  aglomeraty  i  migrują  na  powierzchnię,  tworząc  film  olejowy)
Odolejacze  Do  odolejania  wody  balastowej  i  zęzowej  stosuje  się  różne,
połączone  metody  oczyszczania.  Nie  stwarza  kłopotów  oczyszczenie  wody  z
cząstek  o  średnicy  większej  od  100  Sm,  problemem  są  cząstki  mniejsze.
Dodatkowym utrudnieniem jest obecność zwłaszcza w wodzie zęzowej cząstek
stałych i detergentów. Jako wstępną metodę stosuje się zawsze sedymentację w
zbiorniku  osadowym,  co  zapewnia  zgrubne  oczyszczenie  wody  z  większych
cząsteczek  oleju  oraz  z  zanieczyszczeń  stałych.  W  konstrukcji  odolejacza
wykorzystuje  się  przy  tym  płyty  równoległe  a  także  kształtuje  przepływ
zaolejonej  wody  tak,  aby  działające  siły  odśrodkowe  przyspieszały  wstępny
proces rozdziału wody i oleju. Jako metodę dokładną stosuje się obecnie prawie
zawsze  koalescencję.  Obecnie  od  odolejacza  wymaga  się  jakości  oczyszczania
poniżej  15  ppm.  Zapewnić  to  mogą  odolejacze  dwu  lub  trójstopniowe
wykorzystujące  przede  wszystkim  zjawisko  koalescencji  na  płytach  i
materiałach  włóknistych  w  ostatnich  stopniach.  Jeżeli  wymagane  jest
osiągnięcie  większej  niż  15  ppm  jakości  oczyszczanie,  stosuje  się  dodatkowy
stopień ultra filtracyjny.
43.  Elementy  składowe  klimatu  pomieszczenia  i  ich  wpływ  na  człowieka,
urządzenia  techniczne  i  ładunek.  Klimat  pomieszczenia  dzieli  się  na:  a)
temperaturę  pomieszczenia  b)  wilgotność  względną  -stosunek  rzeczywistej
zawartości  pary  do  maksymalnej.  Jest  to  wartość  wyrażana  w  procentach.  c)
ruch powietrza d) skład  powietrza. Wymagania  dzielą się  na:   a)pomieszczenia
socjalno-bytowe b)pomieszczenia techniczne Urządzenia: a)wentylatory osiowe
b)wentylatory  promieniowe  c)klimatyzatory  d)anemostaty;  Składowe  klimatu
pomieszczenia  mają  następujący  wpływ  na  człowieka:  wpływają  na
samopoczucie,  senność,  szybkość  reakcji,  dotlenienie  organizmu.  Ładunki:
a)ładunki higroskopijne  b)ładunki pylące c)ładunki wydzielające niebezpieczne
gazy  d)ładunki  chłonące  zapachy;  Należy  odprowadzać  wilgoć  i  ciepło  i
utrzymać stężenie wydzielanych gazów na odpowiednim poziomie.
44. Wilgotność bezwzględna a względna.  Wilgotność bezwzględna (wilgoć) -

objętościowa. Jest to zawartość pary wodnej w powietrzu, w jednostce objętości
równej 1m sześcienny wyrażona w gramach. Najwyższa wilgoć może być równa
gęstości  pary  nasyconej  suchej.  Pw=mw/V  [kg/m^3]  Wilgotność  względna
(wilgoć)  -  wagowa  Jest  to  zawartość  pary  wodnej  w  powietrzu,  w  jednostce
objętości  równej  1m  sześcienny  wyrażona  w  gramach.  x=mw/mp  [g/kg];
wilgotność  względna  -  stosunek  rzeczywistej  zawartości  pary  do  maxymalne
wilgotność bezwzględna-  zawartość pary wodnej w powietrzu
45.  Równica  pomiędzy  wentylacją  a  klimatyzacją.  Wentylacja  jest  to
wymiana

powietrza

pomieszczeniu

wykorzystaniem

powietrza

zewnętrznego które poddaje się filtracji oraz ewentualnemu podgrzaniu.
Klimatyzacja

jest

to doprowadzenie do pomieszczeń odpowiednio

przygotowanego powietrza celem utrzymania założonych parametrów klimatu,
niezależnie od warunków zewnętrznych, z uwzględnieniem zysków i strat ciepła
i wilgoci.

46.  Rodzaje  systemów  wentylacyjnych.  jednoprzewodowe  scentralizowane;
dwuprzewodowe;  miejscowe(indywidualne)  ;  jednoprzewodowe  strefowe;
jednoprzewodowe indukcyjne; Rodzaje systemów wentylacyjnych a) wentylacja
mechaniczna-  wymiana  powietrza  jest  niezależna  od  jakichkolwiek  wpływów
atmosferycznych.  wymuszony  przepływ  powietrza  uzyskuje  się  dzięki
zastosowaniu  jednego  lub  kilku  wentylatorów.  b)  wentylacja  mechaniczna
nawiewna- powietrze jest wtłaczane do pomieszczeń za pomocą wentylatorów, a
odpływ  odbywa  się  samoczynnie  przez  nieszczelności.  powietrze  wtłaczane
przez  wentylator  wytwarza  nadciśnienie,  które  powoduje  jednocześnie  napływ
powietrza przez otwory  na  zewnątrz pomieszczenia. c)wentylacja mechaniczna
wywiewna(wyciągowa)-  powietrze  usuwane  jest  z  pomieszczenia  poprzez
wentylatory  wyciągowe,  a  dopływ  powietrza  odbywa  się  samoczynnie  przez
nieszczelności  lub  specjalne  otwory.  Wskutek  intensywnego  usuwania
powietrza doprowadza się do wytworzenia podciśnienia, które powoduje dopływ
powietrza z sąsiednich  pomieszczeń. d)naturalna- wykorzystuje ciąg naturalny,
powstały w skutek różnicy gęstości powietrza na wylotem kanału wyciągowego
i w pomieszczeniu. Jest spowodowana różnicą temperatur: cieplejsze powietrze
jest mniej gęste  unosi się do góry a zimne jest gęstsze i opada.
47.  Wentylatory  –  parametry  charakterystyczne,  odmiany,  zakres
stosowania.  Rodzaje  wentylatorów    -osiowe  (prędkość  powietrza  przy
wypływie  z wieńca łopatkowego ma kierunek  ||  do osi wirnika)   -promieniowe
(przeznaczone  do  tłoczenia  powietrza  w  instalacjach  o  stosunkowo  dużych
oporach  przepływu  i  małych  wydajnościach)  Wentylatory  -  parametry
charakterystyczne, odmiany, zakres stosowania. Parametry charakterystyczne: a)
wydajność [m^3/s , m3/h] b) spiętrzenie całkowite [Pa] -ciśnienie w przewodzie
tłocznym(pt)  -ciśnienie  w  przewodzie  ssawnym(ps)  -gęstość  powietrza  -
prędkość  powietrza  w  przewodzie  tłocznym(ct)  -prędkość  powietrza  w
przewodzie  ssawnym(cs)  c)  sprawność  Odmiany:  a)  wentylatory  osiowe:
prędkość  powietrza  przy  wypływie  z  wieńca  łopatkowego  ma  kierunek
równoległy do osi wirnika wydajność: 0,15 - 500 [m^3/s] spiętrzenie: 50 - 6000
Pa  sprawność:  0,7  -  0,9  b)wentylatory  promieniowe:  przeznaczone  są  do
tłoczenia  powietrza  w  instalacjach  o  stosunkowo  dużych  oporach  i  małych
wydajnościach  wydajność  0,05  -  300  [m^3/s]  spiętrzenie:  200  -  13000  Pa
sprawność: 0,5 - 0,8
48.  Odmiany  systemów  klimatyzacyjnych  –  cechy  charakterystyczne.
Wentylacja  mechaniczna  –  wymiana  powietrza  niezalezna  od  jakichkolwiek
wpływów  atmosferycznych.  Jeden  lub  kilka  wentylatorow.  Wentylacja
mechaniczna

nawiewna

–

powietrze

jest

wtlaczane

pomieszczen(wentylatory)  a  odplyw  odbywa  się  samoczynnie  przez
nieszczelności.  Wentylacja  mechaniczna  wywiewna(wyciagowa)  –  powietrze
usuwane jest z pomieszczenia za pomoca wentylatorow wyciągowych, a dopływ
odbywa  się  samoczynnie  przez  nieszczelności  lub  specjalne  otwory.  Odmiany

systemów klimatyzacyjnych - cechy charakterystyczne. a) układ
jednoprzewodowy

scentralizowany:

urządzenia

klimatyzacyjne

są

zlokalizowane  w  centralnej  stacji  klimatyzacyjnej,  stąd  z  komór
klimatyzacyjnych  rozprowadza  się  powietrze  kanałami  do  klimatyzowanych
pomieszczeń.  b)  układ  jednoprzewodowy  strefowy:  w  centralnej  stacji
klimatyzacyjnej  powietrze  jest  ulepszane  tylko  częściowo(głównie  filtrowane).
Przesyłane następnie dalej kanałami strefowymi ulepszane jest w tych kanałach
co daje możliwość dostosowania jego jakości dla poszczególnych stref c) układ
dwuprzewodowy:  od  stacji  klimatyzacyjnej  do  pomieszczeń  prowadzona  jest
podwójna  sieć  kanałów.  Jedne  kanały  doprowadzają  powietrze  schłodzone,
drugie  ogrzane.  Zmieszanie  powietrza  w  odpowiednich  proporcjach
odpowiadających  żądanym  następuje  bezpośrednio  przed  wprowadzeniem  do
pomieszczenia. d)układ jednoprzewodowy indukcyjny: od stacji klimatyzacyjnej
doprowadzone  jest  do  pomieszczeń  wstępnie  przygotowane  powietrze.
Ostatecznie  jego  ulepszenie  następuje  w  pomieszczeniu  z  wykorzystaniem
nawiewnego urządzenia indukcyjnego. e)układy miejscowe: w pomieszczeniach
umieszczone  są  kompletne  urządzenia-  klimatyzatory,  które  wymagają  tylko
doprowadzenia powietrza i (najczęściej) energii elektrycznej.
49.

Ogólny

schemat

komory

klimatyzacyjnej.

1.przepustnica 2.komora mieszalna 3.filtry 4 nagrzewnica wstępna 5.chlodnica
6.komora  natryskowa  7.separator  wody  8.nagrzewnica  wtórna  9.wentylator
10.sterownik
50.  Ogólne  zasady  wymiany  powietrza  w  pomieszczeniach  socjalnych  i
mieszkalnych.  1.  Statki  o  nieograniczonym  rejonie  pływania  powinny  być
wyposażone w urządzenia klimatyzacyjne. 2. Każde  pomieszczenie mieszkalne
powinno  posiadać  wentylację  mechaniczną.  3.  Rozmieszczenie  nawiewów  i
otworów  wyciągowych  powinno  zapewniać  przewietrzanie  całej  objętości
pomieszczenia,  przy  czym  prędkość  przepływu  powietrza  nie  powinna  być
większa  niż  ok.  0,5  m/s.  4.  Różnica  pomiędzy  temperaturą  powietrza
nawiewanego,  a  temperaturą  powietrza  w  pomieszczeniu  nie  powinna  być
większa niż ok. 8* C. 5. Doprowadzenie powietrza powinno być rozwiązane w
taki  sposób  aby  pionowy  gradient  temperatur  nie  był  większy  niż  ok.  2  –  3*
C/m. Anemostat - element nawiewny lub wywiewny do montowania w suficie,
jest  to  zakończenie  sieci  wentylacyjnej  mechanicznej,  umożliwiające
kształtowanie strugi powietrza nawiewanego w poządany sposób.
51. Ogólne zasady wymiany powietrza w siłowniach. zużycie powietrza przez
urządzenia spalinowe, komfort pracy obsługi siłowni(człowiek), usuwanie par i
oparów

52. Ogólne zasady wymiany  powietrza w  ładowniach.  Stosuję się tak zwane
wentylacje  mechaniczne,  gdzie  na  maszcie  w  ładowni  zamontowane  są  tak
zwane  wentylatory  nawiewne  oraz  żaluzje  wyciągowe.  Wentylacja  ładowni  –
właściwości  ładunku.  1.Ładunki  higroskopijne  2.Ładunki  pylące  3.Ładunki
wydzielające niebezpieczne gazy 4.Ładunki chłonące zapachy - odprowadzenie
wilgoci  -  odprowadzenie  ciepła  -  utrzymanie  stężenia  wydzielanych  gazów  na
dopuszczalnym poziomie
53.  Przeznaczenie  instalacji  sanitarnych.  Zdrowie,  higiena,  profilaktyka
zdrowotna;
54. Podstawowe wymagania dotyczące wody słodkiej do celów sanitarnych i
technicznych.  Czystość  bakteriologiczna  -    Najczęściej  wykonuje  się  badanie
miana coli. Określanie miana coli jest podstawową metodą oceny, czy woda lub
żywność miały kontakt z odchodami. Na podstawie uzyskanego wyniku można
stwierdzić  czy  woda  może  zawierać  inne  szkodliwe  bakterie.  0,1  -  woda  jest
niezdrowa  1,0  -  woda  jest  zanieczyszczona  (niepewna)  10  -  woda  jest
stosunkowo  czysta  (możliwa  do  użycia)  100  -  woda  jest  dostatecznie  czysta
Zapotrzebowanie na wodę słodką sanitarną: -bezpośrednie  spożycie -higiena   -
inne Wymagania co do wody słodkiej sanitarnej: -czystość chemiczna -czystość
bakteriologiczna -odpowiednie właściwości organoleptyczne( barwa, zapach)
55.  Ogólna  budowa  instalacji  sanitarnej  wody  słodkiej  –  podstawowe
elementy.  -Zbiornik wody  sanitarnej; -Urządzenie hydroforowe; -Podgrzewacz
wody;  -Urządzenie  do  produkcji  wody  słodkiej;  -Urządzenie  do  dezynfekcji
wody słodkiej; -Mineralizatory; -Instalacja rurociągów,

56.  Budowa  i  zasada  działania  urządzenia  hydroforowego.  Hydrofor  to
urządzenie,  które  zapewnia  stałe  ciśnienie  wody  w  sieci  wodociągowej.
Zbudowane  jest  z  jednej  lub  większej  liczby  pomp,  zbiornika  ciśnieniowego  i
presostatu.  Całość  uzupełniają  zawory  odcinające,  zwrotne  i  zawór
bezpieczeństwa.  Budowa;  -hydrofor;  -pompa;  -sprężarka;  -manometr;  -
wyłącznik  ciśnieniowy;  -zawór  bezpieczeństwa;  -zawór  zwrotny;  -zawór
spustowy;  -zawór  odcinający  Zasada  działania:  Hydrofor  pracuje  cyklicznie.
Jeden cykl pracy składa się z napełnienia zbiornika podczas  pracy pompy oraz
rozbioru wody, gdy pompa nie pracuje. Kiedy zbiornik jest pusty, pompa zostaje
włączona  i  tłoczy  wodę  (ze  studni  lub  wodociągu)  do  zbiornika.  Podczas
napełniania  następuje  sprężanie  znajdującego  się  w  zbiorniku  powietrza  lub
azotu.  Kiedy  osiągnie  ono  maksymalną  wartość,  następuje  automatyczne
wyłączenie  pompy.  Wraz  z  pobieraniem  wody  z  punktów  czerpalnych  ubywa
wody  w  zbiorniku,  co  powoduje  rozprężanie  powietrza  lub  gazu,  w  wyniku
czego  jego  ciśnienie  stopniowo  się  obniża.  Gdy  osiągnie  ciśnienie  minimalne,
ponownie włącza się pompa i napełnia zbiornik - cykl się powtarza.

57. Budowa i zasada działania urządzeń do produkcji wody słodkiej. Zasada
działania, wyparownika : Wyparownik ,to najogólniej wymiennik ciepła, którym
następuje usuwanie z wody po przez jej odparowanie. Produkcja wody słodkiej
odbywa się drogą odparowania wody morskiej w wyniku doprowadzenia energii
cieplnej  i  następnie  skraplanie  otrzymanej  pary.  Na  statkach  służy  do
produkowania  wody  słodkiej  z  wody  morskiej.  Umożliwia  w  czasie  rejsu
uzupełnienie zapasów wody kotłowej ,chłodzącej silnik, Sanitarnej i pitnej. Parę
wyprodukowaną w Wyparownik określa się jako „parę wtórną” ,wód różnieniu
od „pary pierwotnej” ,służącej do ogrzewania wyparownika. Budowa: -zbiornik
ciśnieniowy -membrana –solanka Stylizator UV Zasada działania: W urządzeniu
woda  płynie  wzdłuż  lamp  UV  .Lamp  może  być  kilka,  A  nawet  kilkanaście  w
pojedynczej komorze. Moc pojedynczej lampy  niskociśnieniowej wynosi od 20
do120W.żywotność lamp wynosi od 4000 do10000 godzin. Lampy te stosuje się
do  dezynfekcji  wody  o  przepływach  od  0,1  do  150m3/h.  Konstrukcja  lampy
zapewnia  odpowiednią  grubość  warstwy  cieczy  poddawanej  dezynfekcji,  co
zapewnia  optymalne  i  skuteczne  przenikanie  promieni  UV.  Proces  dezynfekcji
przebiega  w  sposób  ciągły.  Budowa:  -z  komory  naświetlania    -lamp  UV
zamontowanych  w  jej  wnętrzu.  W  urządzeniu  woda  płynie  wzdłuż  lamp  UV.
Lamp  może  być  kilka,  A  nawet  kilkanaście  w  pojedynczej  komorze.  Moc

pojedynczej  lampy  niskociśnieniowej  wynosi  od  20  do120  W.  Wyparownik  –
wymiennik  ciepła,  w  którym  następuje  usuwanie  z  wody  poprzez  jej
odparowanie.  Produkcja  wody  słodkiej  odbywa  się  droga  odparowania  wody
morskiej  w  wyniku  doprowadzenia  energii  cieplnej  i  następnie  skraplanie
otrzymanej pary.
58. Sposoby dezynfekcji wody słodkiej. Głównym badaniem na czystość wody
jest przeprowadzane badanie na obecność bakterii coli, która pozwala stwierdzić
czy  dana  woda  lub  żywność  miały  kontakt  z  odchodami.  Jest  to  łatwe  do
wykonania  badanie  wskaźnikowe.  Na  podstawie  uzyskanego  wyniku  można
stwierdzić  czy  woda  zawiera  szkodliwe  bakterie  i  nadaje  się  do  użytku:  0,1
woda jest niezdrowa 1,0  woda jest zanieczyszczona(niepewna) 10   woda jest
stosunkowo  czysta(możliwa  do  użycia)  100    woda  dostatecznie  czysta
Sterylizatory  UV  –  urządzenie  składa  się  z  komory  naświetlania  i  lamp  UV
zamontowanych w jej wnętrzu.
59. Ścieki sanitarne i sposoby  ich oczyszczania. Ścieki sanitarne dzieli się na
ścieki  feralne  i  ścieki  szare.  Ścieki  feralne  (czarne):  –ciecze  i  inne  odpady
odprowadzane  z  muszli  ustępowych,  pisuarów  oraz  kratek  ściekowych  w
pomieszczeniach  zawierających  takie  wyposażenie,  –ciecze  odprowadzane  z
pomieszczeń  medycznych  (izolatki  ,ambulatoria  itp.)  Po  przez  umywalki,
wanny,  kratki  ściekowe  itp.,  –ciecze  odprowadzane  z  ładowni,  w  których
przewożone są żywe zwierzęta, –inne wody zmieszane ze ściekami określonymi
powyżej. Ścieki szare: –ciecze odprowadzane z umywalek, wanien, brodzików i
kratek  ściekowych  w  pomieszczeniach  zawierających  takie  wyposażenie,  o  ile

kratki  te  nie    Odprowadzają  tak  że  ścieków  czarnych(tzn.  są  oddzielone
szczelnym  progiem  od  tej  części  pomieszczenia,  w  której  znajdują  się  muszle
ustępowe i/lub pisuary), –ciecze odprowadzane z  pralni, –ciecze odprowadzane
ze  zlewów  pomyciu  żywności,  naczyń  kuchennych,  zastawy  stołowej  itp.
Sposoby  ich  oczyszczania  mechaniczne  -występuje  tylko  mieszanie  i
rozdrabnianie  ścieków  w  celu ułatwienia  ich  rozkładu,  po  czym  poddaje  się  je
dezynfekcji,    biologiczne  -działanie  oczyszczalni  biologicznych  polega  na
doprowadzeniu  tlenu  do  ścieków,  w  których  znajdują  się  bakterie
przetwarzające  substancje  organiczne  na  szlam    (kulturę  bakteryjną  dodaje  się
przy rozruchu oczyszczalni, po 8÷14 dniach oczyszczalnia potrafi produkować
sama  aktywną  kulturę  bakteryjną),    chemiczne  -oczyszczalnie  chemiczne
unieszkodliwiają  ścieki  poprzez  ich  flokulację  i    odkażanie  środkami
chemicznymi,    elektrochemiczne,  elektroflotacyjne  -w  tych  urządzeniach
dodatkowo  na  ścieki  oddziaływuje    się  prądem  elektrycznym,    rozwiązania
mieszane np. biologiczno-chemiczne, mechaniczno-chemiczne, itp.
60.  Zasada  działania  sprężarkowego  urządzenia  chłodniczego  –  ogólna
charakterystyka podstawowych elementów. W parowniku, który znajduje się
w  środowisku  chłodzącym,  panuje  niskie  ciśnienie  więc  i  temperatura
.Znajdujący  się  tam  czynnik  chłodzący  wrze,  intensywnie  odbierając  ciepło.
Następnie  zasysany  jest  i  sprężany  pa  czym  trafia  do  skraplacza,  gdzie  pod
wysokim  ciśnieniem  ulega  skropleniu.  Ciekły  czynnik  o  temperaturze  wyższej
od  temperatury  otoczenia  trafia  do  elementu  dławiącego,  ponieważ  jego

ciśnienie musi zostać obniżone do ciśnienia  panującego w parowniku. Podczas
dławienia cześć czynnika odparowuje powodując spadek temperatury pozostałej
cieczy.  Zimna  mieszanina  cieczowo-  parowa  trafia  do  parownika  i  cykl  się
powtarza. Podstawowe elementy Parownik W parowniku następuje odparowanie
czynnika  chłodniczego  .Ciepło  odbierane  z  chłodzonej  przestrzeni  powoduje
odparowanie  czynnika  chłodniczego  przy  bardzo  niskiej  temperaturze,
wytwarzając gaz o niskiej temperaturze i niskim ciśnieniu. Sprężarka Pobiera z
parownika czynnik  chłodniczy w  postaci gazowej  po przez system rur i spręża
go  do  wysokiego  ciśnienia.  Sprężanie  powoduje  także  podwyższenie
temperatury  czynnika  chłodniczego.  Sprężarki  są  zwykle  umieszczone
centralnie, w maszynowni.  Stosowane są trzy  główne typy sprężarek: tłokowe,
śrubowe lub turbo sprężarki. Skraplacz najczęściej jest umieszczony oddzielnie.
Wymiennik  ciepła  przekazuje  ciepło  z  czynnika  chłodniczego  do  czynnika
chłodzącego.  Czynnik  chłodniczy,  doprowadzany  ze    sprężarki  w  postaci  gazu
pod  wysokim  ciśnieniem,  skrapla  się  wewnątrz  skraplacza  przyprawie  stałym
ciśnieniu. Skroplony czynnik chłodniczy opuszcza skraplacz w postaci cieczy o
podwyższonej temperaturze, pod wysokim ciśnieniem.

61. Sposoby (odmiany konstrukcyjne) chłodzenia pomieszczeń z
wykorzystaniem sprężarkowego urządzenia chłodniczego – system pośredni
i

bezpośredni

Sprężarki:

tłokowe,

śrubowe.

turbosprężarki

Ciepło jest pobierane przez roboczy czynnik chłodniczy w parowniku, w którym
czynnik  odparowuje  i  trafia  do  sprężarki,  gdzie  rośnie  energia  wewnętrzna
czynnika  (a  więc  i  temperatura),  a  następnie  w  skraplaczu  oddaje  ciepło
skraplając się i przez zawór dławiący lub rurkę kapilarną, trafia z powrotem do
parownika.
62.  Pojęcia:  kotwiczenia  i  cumowania.  Cumowanie-  unieruchomienie  statku
przy  nabrzeżu,  burcie innej jednostki, boi,  pławie itp. Czynności   tej dokonuje
się za  pomocą lin cumowniczych podawanych z pokładu cumowanej jednoski.
Cumowanie  ma  na  celu  nie  tylko  bieżące  unieruchomienie  jednoski,  ale  także
zabezpieczenie  jej  przed  zerwaniem  w  razie  pogorszenia  pogody  Kotwiczenie-
zatrzymanie statku  w miejscu z wykorzystaniem kotwicy podczas gdy znajduje
się  on  z  dala  od  nabrzeża  portowego,  w  czasie  oczekiwania  na  redzie,  w
wypadku awarii itp.
63.  Sposoby  kotwiczenia  w  rożnych  warunkach  meteorologicznych.
Głębokości;  rodzaju  gruntu;  kierunku  i  siły  wiatru;  kierunku  i  siły  prądu;
Zasadniczy  sposób  polega  na  rzuceniu  kotwicy  do  przodu  i  wydaniu
odpowiedniej  długości  łańcucha.  Przy  silnym  wietrze  mogą  być  rzucone  obie
kotwice tak że ich łańcuchy położone są w linii prostej. W niektórych sytuacjach
mogą być używane kotwice dziobowe i rufowe.
64.  Podstawowe  elementy  urządzenia  kotwicznego  wraz  z  ich  krótką
charakterystyką. W skład urządzenia kotwicznego wchodzą: kotwica - element
wyposażenia okrętowego służący do unieruchomienia statku przez zaczepienie o
dno.  łańcuchy  lub  liny  kotwiczne  -  łańcuch,  do  którego  przymocowana  jest
kotwica.  W  skład  jego  wchodzą  ogniwa  tworzące  przęsła  (zwane  również
szeklami)-  o  długości  ok.  30  metrów,  które  dalej  połączone  są  szeklami  lub
ogniwami  łącznikowymi.  Podział  łańcucha  kotwicznego  na  przęsła  ma  na  celu
ułatwienie jego naprawy w razie jego uszkodzenia lub jego rozłączenie podczas
niektórych  manewrów  kotwicznych.  Przęsło,  do  którego  jest  przymocowana
kotwica nazywane jest przęsłem kotwicznym, najbardziej skrajne zaś do przęsła
kotwicznego  (przymocowane  do  statku)  nazywane  jest  przęsłem  zęzowym.
stopery  łańcucha  -  instalowane  są  na  pokładzie  statku  pomiędzy  wciągarka
kotwiczna a kluza. Przejmują one pełne obciążenie z łańcucha kotwicznego, gdy
statek  jest  zakotwiczony,  wciągarki  kotwiczne  -  Urządzenie  mechaniczne
służące  do  podnoszenia  i  opuszczania  kotwicy.,  kluzy  kotwiczne  -  Kluza
kotwiczna  jest  grubościenną  rurą  zakończoną  z  jednej  strony  kołnierzem
burtowym a z drugiej kołnierzem pokładowym. Powinna mieć takie nachylenie
aby  kotwica  samoczynnie  opadała  do  wody  pod  wpływem  własnego  ciężaru  i
aby nie zakleszczała się w kluzie kluzy łańcuchowe - dziura w pokładzie przez
która  przechodzi  łańcuch  z  komory  łańcuchowej  do  wciągarki    lepiej  tego  nie
opisze :P, komory łańcuchowe - Komory łańcuchowe służą do przechowywania
na statku łańcuchów kotwicznych. Każdy łańcuch musi mieć oddzielną komorę
łańcuchową  o  odpowiedniej  pojemności,  wystarczającej  do  swobodnego
ułożenia łańcucha określonej długości., zwalniaki łańcucha kotwicznego
65.

Siły

działające

łańcuch

kotwiczny.

H – suma sil działających na statek ( napór wiatru, prądy podwodne itp.) R –

siła trzymająca T – siła naciągu łańcucha

66.  Odmiany  kotwic.  Trotmana  Czteroramienna  Jednoramienna  Kotwica
admiralicji - Składa się z nieruchomych ramion i składanej poprzeczki, ktora jest
przed  użyciem  kotwicy  unieruchamiana.  Kotwica  ta  ma  bardzo  dobrą
przyczepność do gruntu a jedyną jej wadą jest problem z jej  przechowywaniem
na  statku  (brak  możliwości  umieszczenia  w  kluzie).  Stosowana  przede
wszystkim  na  małych  statkach  np.  rybackich,  żaglowcach  oraz  statkach
środlądowych.  Ciężar  produkowanych  kotwic  75  –  3000  kG  (w  niektorych
sytuacjach  do  6000  kG).  Ciężar  poprzeczki  wynosi  ok  25%  ciężaru  kotwicy.
Zarowno w kotwicach typu admiralicji jak i poźniej powstałych, ulepszonych jej
wersjach,  za  ktore  mogą  być  uważane  kotwice  Portera,  Rodgera  i  Trotmana
tylko  jedna  z  łap  zagłębiała  się  w  grunt,  natomiast  druga  nie  uczestniczyła  w
uzyskiwaniu  siły  trzymania.  Na  płytkich  wodach,  nieczynne,  wystające  z  dna
ramię stwarzało zawsze pewne zagrożenie dla przepływających nad nimi innych
statkow,  natomiast  poprzeczka  ustawiona  w  płaszczyźnie  prostopadłej  do
płaszczyzny  ramion,  przysparzała  załodze  wiele  kłopotow  przy  wyciąganiu
kotwicy  i  jej  umieszczaniu  na  pokładzie.  Kotwica  Halla  (patentowa)-
Najczęściej  używany  obecnie  typ  kotwicy  z  grupy  patentowych,  których
wspolną  cechą  charakterystyczną  są  ruchome  ramiona.  Zalety:  -  łatwość
umieszczenia  w  kluzie,  -  gotowość  do  natychmiastowego  użycia,  -  łatwość

wykonania.  Wada:  mniejszy  współczynnik  przyczepności  w  porownaniu  z
kotwicą admiralicji. Kotwica Danfortha - Należy  do kotwic o zwiększonej sile
trzymania.  Zgodnie  z  przepisami  Towarzystw  Klasyfikacyjnych  za  kotwice  o
zwiększonej sile trzymania (high  holding power anchors) oznaczone symbolem
HHP  uważa  się  kotwice,  ktore  w  czasie  prob  porownawczych
przeprowadzonych  w  takich  samych  warunkach  na  trzech  rodzajach  gruntow:
mule,  piasku  lub  żwirze  oraz  twardej  glinie  wykazują  co  najmniej  dwa  razy
większą  siłę  trzymania  w  porównaniu  do  kotwicy  typu  Halla  o  takim  samym
ciężarze.  Zaliczenie  kotwicy  do  kategorii  kotwic  o  dużej  sile  trzymania
umożliwia obniżenie ciężaru kotwicy, określonego odpowiednimi przepisami, o
25% (wg przepisow LRS i GL) lub o 20% (wg przepisow BV i ABS). Kotwice
martwe-Stosowane  podczas  długotrwałego  kotwiczenia  (permanent  anchoring)
polegającego  na  unieruchomieniu  konstrukcji  oceanotechnicznych  –
pływających  lub  połzanurzeniowych

platform

wydobywczych,

boji

cumowniczo-przeładunkowych,  zbiornikow  magazynowych  itp.,  na  okres  5  do
20  lat  zależnie  od  wielkości  eksploatowanego  złoża.  Systemy  trwałego
kotwiczenia są zwykle wyposażone w pale lub grupy pali, ale rownie często w
kotwice o dużej sile trzymania, szczegolnie dla baz przeładunkowych. Działanie
klasycznej  martwej  kotwicy  polega  na  uzyskiwaniu  wymaganej  siły  trzymania
głownie  dzięki  działającej  pionowo  sile  ciężkości,  a  tylko  w  nieznacznym
stopniu  oporowi  jaki  stawia  kotwica  przy  poziomo  działającej  sile.
Najprostszymi martwymi kotwicami są betonowe, żelazobetonowe, żeliwne lub
staliwne bloki w kształcie ściętych ostrosłupow lub płaskich cylindrow. Martwe

kotwice wykonane z betonu charakteryzują się następującymi zaletami: są proste
w  budowie,  ich  zastosowanie  jest  niezależne  od  rodzaju  gruntu,  wyłączając
gładkie,  pochylone  dna,  siła  trzymania  w  kierunku  pionowym  może  być
określona  z  dużą  dokładnością  a  procedura  ich  instalowania  (przy  niewielkich
ciężarach) jest stosunkowo prosta i nie wymagająca specjalnego wyposażenia.
67. Typy łańcuchów kotwicznych – kaliber łańcucha. zwykle (bezrozporkowe
– kaliber do 10mm, rozporkowe – kaliber powyżej 40mm) końcowe – ostatnie
ogniwa  przęseł,  wykonane  bez  rozporki,  stosowane  do  polaczenia  przęseł
szaklami,  duże  –  ogniwa  o  wymiarach  pośrednich  pomiędzy  ogniwami
zwykłymi a końcowymi, łagodzą różnice ich wymiarów ułatwiając ślizganie się
łańcucha w kluzie;
68.  Podstawowe  elementy  wyposażenia  cumowniczego  wraz  z  ich  krótką
charakterystyką.  Podstawowe  elementy  wyposażenia  cumowniczego  wraz  z
ich krótką charakterystyką. Liny cumownicze (cumy) – służą do przymocowania
statku do nabrzeża, dalby, lub innego statku. Najczęściej stosowane są cumy  z
tworzyw  sztucznych.  Na  końcach  cum  powinny  być  wykonane  oka  o  długości
około jednego metra. Kluzy (przewłoki) – znajdują się w falszburtach (odcinek
burty  wystający  ponad  pokład)  statku.  Są  to  okrągłe  lub  owalne  otwory  przez
które przechodzą cumy z pokładu na ląd. Otwory te obramowane są kołnierzami
chroniącymi  cumy  przed  przetarciem.  Półkluzy  –stosowane  są  na  jednostkach
nie  posiadających  falszburt.  Posiadają  one  różne  kształty  i  budowę.  W  celu
zmniejszenia  tarcia  cum,  niektóre  zaopatrzono  w  rolki.  Pachołki
cumownicze(polery) – służą do umocowania lin holowniczych i cumowniczych.
Rozmieszczone  są  one  zazwyczaj  na  górnym  pokładzie  w  pobliżu  burt  na
dziobie, rufie i śródokręciu. . Polery  znajdują się również na nabrzeżu i  na nie
zakładane  są  oka  cum  podanych  ze  statku.  Na  małych  jednostkach  (kutry,
motorówki) zamiast pachołków stosuje się knagi. Wciągarki cumowe – służą do
wybierania  cum.  Są  to  najczęściej  windy  kotwiczne  przystosowane  do
wybierania  cum  lub  łańcucha  kotwicznego.  Obecnie  najczęściej  stosuje  się
kabestany elektryczne. Przewłoki cumownicze
69.  Nazewnictwo  lin  cumowniczych  (cum)  –  sposoby  cumowania.  sposoby
cumowania: - przez holownik; - cumowanie  do:  pachołki cumownicze, windy
cumownicze(kabestany),  kluzy  i  przewłoki;  1)  Cuma  dziobowa  2)  Brest
dziobowy  3)  Spring  dziobowy  4)  Spring  rufowy  5)  Brest  rufowy  6)  Cuma
rufowa
70.  Zasady  rozmieszczenia  urządzeń  cumowniczych  na  statkach.
Rozmieszczamy je generalnie na dziobie i na rufie tak żeby się o nie potknąć, w
miejscu  gdzie  są  przyspawane  wciągarki  kotwiczne  czy  cumowe,  polery  itp
musza być dodatkowe wzmocnienia pokładu żeby nam się dziura nie zrobiła jak
będzie jakąś większa fala Szla. Cumy i łańcuchy chowamy  pod pokładem żeby
nam nie przeszkadzały i nie walały się po pokładzie
71.  Przeznaczenie  i  zakres  stosowania  systemów  dynamicznego
pozycjonowania.  System  dynamicznego  pozycjonowania,  jest  oparty  na
technice komputerowej i służy do: -utrzymywania statku  na określonej  pozycji
operacyjnej;  -przemieszczania  statku  z  jednej  pozycji  do  innej  z  zachowaniem

określonej(  niewielkiej)  prędkości;  -sterowania  pozycja,  prędkością  i  kursem
statku w trakcie czynności operacyjnych;
72.  Podstawowe  elementy  systemu  dynamicznego  pozycjonowania.
Podsystem  kontrolno  –  operacyjny:  mierzenie  odchylenia  statku  od  jego
docelowej  pozycji,  czynników  zewnętrznych  działających  na  statek  oraz
obliczenia  siły  potrzebnej  do  powrócenia  na  docelowa  pozycje.    Sterowanie
praca  podsystemu  mechanizmów  wykonawczych.  Podsystem  mechanizmów
wykonawczych:  układ  napędowy  statku  (silnik  główny,  śruby,  stery)  wraz  z
dodatkowymi pędnikami i urządzeniami  sterowymi.
73.  Główne  typy  stosowanych  rozwiązań  systemów  dynamicznego
pozycjonowania.  Automatyczne  pozycjonowanie  odbywa  się  na  podstawie
systemów  referencyjnych,  z  wykorzystaniem  podzespołów  takich  jak:  Stery
strumieniowe, pędniki azymutalne, napęd i ster główny oraz z uwzględnieniem
warunków  pogodowych.  Typowe  systemy  referencyjne:  Taut  Wire  –  mierzy
rzeczywista  pozycje  statku  względem  zanurzonego  obciążnika;  Globalny
System  Pozycjonowania  DARPS  –  ustal  pozycje  na  podstawie  położenia
satelitow; Artemis – sluzy do lokalnego pomiaru odległości i usytuowania statku
względem  ustalonego  punktu  odniesienia;  HPR  i  HiPAP  –  hydroakustyczne
systemy  do  precyzyjnego  pomiaru  pozycji  statku  w  zgredem  sond
rozmieszczonych  na  dnie  morskim;  Fanbeam  –  laser  sluzacy  do  lokalnego
pomiaru  odległości  i  usytuowania  statku  względem  określonego  punktu  i
kieruku;
74.  Pojęcie  uszkodzenia  i  niezawodności.  Uszkodzenie  -  zdarzenie  będące

niepożądanym  wynikiem  skomplikowanych  procesów  zachodzących  wewnątrz
urządzenia oraz oddziaływań zewnętrznych, efektem czego zdolność urządzenia
do  wypełniania  postawionych  przed  nim  zadań  zostaje  ograniczona  lub
następuje  jej  brak  Niezawodność  -  jest  mierzalną  właściwością  obiektu,  a  jej
miarą  jest  prawdopodobieństwo  zajścia  zdarzenia  (losowego)  polegającego  na
tym,  że  obiekt  będzie  funkcjonował  poprawnie  (bez  uszkodzenia)  przez
wymagany czas w określonych warunkach.
75. Bezpieczeństwo i ryzyko – akceptowalność ryzyka. Bezpieczeństwo jako
ze jest uważane  za  pojęcie pierwotne, jest niemierzalne.  W nauce definiuje się
natomiast  pojęcie  ryzyka,  czyli  zaprzeczenie  bezpieczeństwa.  Ryzyko  =
P(Z)*S(Z)  P(Z)  –  prawdopodobieństwo  zajścia  niesprzyjającego  zdarzenia  Z
S(Z)  –  strata  wywołana  zajściem  zdarzenia  Z.  Ryzyko  możemy  zmniejszyć
dzięki  zmniejszeniu  zagrożenia  katastrofą,  zmniejszenia  jej  negatywnych
skutków lub dzięki obu działaniom.