Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych
Laboratorium Metrologii II. 2004/05.
ćw. 4 / str. 1
Politechnika Rzeszowska
Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych
Laboratorium Metrologii II
Ocena
Nr. Ćwicz.
4
SPRAWDZANIE INDUKCYJNEGO
LICZNIKA ENERGII ELEKTRYCZNEJ
Grupa:
1…………….....................
kierownik
2........................................
3.........................................
4........................................
Data
opracował: dr inż. Andrzej Rylski
I . C e l ć w i c z e n i a
Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą działania i sprawdzenie wybranych
parametrów jednofazowego indukcyjnego licznika energii elektrycznej.
II. Zagadnienia
1. Schemat uproszczony budowy licznika indukcyjnego energii elektrycznej.
2. Schemat układu pomiarowego do wyznaczania stałej rzeczywistej licznika.
3. Definicja stałej znamionowej i stałej rzeczywistej licznika, błędu pomiaru energii.
4. Obliczanie niedokładności pomiaru stałej rzeczywistej licznika,.
5. Budowa i zasada działania dwustrumieniowego, indukcyjnego przetwornika
elektromechanicznego.
6. Zasada pracy, schemat blokowy elektronicznego licznika energii elektrycznej.
7. Budowa i właściwości przetwornika hallotronowego.
I II. P ro g ram ć w i c z e n i a
1. Zestawić układ pomiarowy do sprawdzania parametrów jednofazowego licznika indukcyjnego.
Zanotować dane znamionowe zastosowanych przyrządów. Po sprawdzeniu układu pomiarowego
przez prowadzącego włączyć zasilanie i sprawdzić zakresy nastawianego napięcia, prądu i
przesunięcia fazowego. Dla napięcia odniesienia i prądu bazowego licznika ustawić wskazówkę
przesuwnika fazowego zgodnie z rzeczywistym przesunięciem między napięciem i prądem
w układzie pomiarowym. W tym celu zmienić wartość przesunięcia fazy napięcia
w obwodzie napięciowym w stosunku do prądu w obwodzie prądowym w taki sposób, aby
wskazówka watomierza znalazła się na wskazie zerowym (cos
ϕ = 0) i tarcza licznika przestała
się obracać. Zamocować wskazówkę przesuwnika w pozycji 90
°. Po zamocowaniu wskazówki
można nastawić dowolne przesunięcie fazy pomiędzy napięciem i prądem posługując się
podziałką przesuwnika.
2. Dokonać sprawdzenia biegu jałowego licznika. Wirnik licznika nie powinien wykonać pełnego
obrotu przy braku prądu w torze prądowym i wartości napięć zasilających w zakresie od 80% do
110% napięcia odniesienia.
3. Dokonać sprawdzenia rozruchu licznika. W tym celu należy ustawić wartość napięcia
zasilającego równą wartości odniesienia licznika U
n
, kąt przesunięcia fazowego taki, aby uzyskać
wartość współczynnika mocy cos
ϕ = 1 i sprawdzić czy wirnik licznika ruszy i w dalszym ciągu
będzie się obracał przy podanej w tabeli wartości natężenia prądu.
Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych
Laboratorium Metrologii II. 2004/05.
ćw. 4 / str. 2
TABLICA 1
Klasa dokładności Wartość natężenia prądu zasilającego
w procentach natężenia
prądu bazowego I
b
Wartość
współczynnika
mocy
0,5 0,3 1
1 0,4 1
2 0,5 1
4. Wyznaczyć błędy licznika dla napięcia odniesienia U
n
oraz prądów wynoszących 5%, 10%, 50%
i 100% wartości natężenia prądu bazowego I
b
przy współczynniku mocy cos
ϕ = 1 oraz 10%,
50% i 100% I
b
przy cos
ϕ = 0,5 indukcyjnym i cosϕ = 0,8 pojemnościowym. Czas pomiaru N
pełnych obrotów tarczy (N >10) nie powinien być krótszy niż 200 s. Czas wyznaczyć z
rozdzielczościa co najmniej 0.1 s. Wyniki pomiarów i obliczeń zanotować w tabeli pomiarów i
porównać je z danymi zawartymi w normie. Prąd maksymalny I
max
= 1,25·I
b
. Sprawdzić
poprawność doboru aparatury kontrolnej do zadania pomiarowego.
TABLICA 2
Granice błędów wyrażonych w procentach dla
liczników klasy dokładności
Prąd
zasilający
Wsp. mocy
Dopuszczalny błąd
aparatury kontrolnej
0,5
1 2
0,05 I
b
1
±1,0
±1,5
±2,5
od 0,1 I
b
do I
max
1
± 0,4 %
±0,5
±1,0
±2,0
0,1 I
b
0,5
ind
0,8 poj
±1,3
±1,3
±1,5
±1,5
±2,5
-
od 0,2 I
b do
I
max
0,5
ind
0,8 poj
± 0,6 %
±0,8
±0,8
±1,0
±1,0
±2,0
-
I V . P r z e b i e g ć w i c z e n i a
1. Protokół sprawdzania licznika energii elektrycznej
Spis przyrządów
Licznik - sprawdzany licznik indukcyjny:
typ rok
produkcji
napięcie pracy
Zakres prądowy
klasa stała znamionowa
częstotliwość
średnica tarczy
C
n
=
80 mm
sekundomierz cyfrowy:
typ rozdzielczość dokładność
błąd czasu reakcji
Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych
Laboratorium Metrologii II. 2004/05.
ćw. 4 / str. 3
W watomierz z przetwornika PP9:
producent
typ
numer fabryczny
znamion. wsp. mocy
znamionowa
liczba ziaren N
n
błąd podstawowy P=(0-
170%)P
n
zakresy nap. U
n
U=(0-130)%U
n
zakresy prądowe I
n
I=(0-130)%I
n
V woltomierz z przetwornika PP9:
zakres pomiaru
napięcia U
n
[ ]
błąd podstawowy
U=(0-130%)U
n
N
n
[ ]
pasmo częstotliwości
typ
A amperomierz z przetwornika PP9:
zakres pomiaru
prądu I
n
błąd podstawowy I=(0-
130%)I
n
N
n
[ ]
pasmo częstotliwości
typ
Tp laboratoryjny przekładnik pomiarowy:
klasa kl
υ
prądy pierwotne
prąd wtórny
typ
Układ pomiarowy
Rys. 1. Schemat układu pomiarowego do sprawdzania licznika
Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych
Laboratorium Metrologii II. 2004/05.
ćw. 4 / str. 4
1.2
Sprawdzenie biegu jałowego licznika
Napięcie zasilające Natężenie prądu
w procentach napięcia
odniesienia U
n
U
[V]
I
[A]
Wirnik wykonał pełny
obrót?
(Tak/Nie)
80%
0
90%
0
100% 230
0
110%
0
1.3
Sprawdzenie rozruchu licznika
Wartość natężenia prądu zasilającego
w [%] natężenia prądu bazowego I
b
Klasa
dokładności
[ ]
%
100
I
I
b
⋅
I [ ]
Wartość
współczynnika
mocy
Wirnik ruszył
i obraca się?
(Tak/Nie)
0,5 0,3
%
1
1 0,4
%
1
2 0,5
%
1
1.4 Wyznaczanie
stałej rzeczywistej i błędów licznika
Wyniki pomiarów
T
p
PP9 Licznik
indukcyjny
ϑ cos
ϕ
U I
1
P
1
N t
Lp.
[ ]
[ ]
[ ]
[ ]
[ ]
[ ]
1.
2.
3.
4.
5.
U , I
1
, P
1
- wskazania przetwornika PP9 uwzględniają przekładnię
ϑ przekładnika
Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych
Laboratorium Metrologii II. 2004/05.
ćw. 4 / str. 5
Wyniki obliczeń
P-producent (dostawca energii), K-klient (odbiorca energii),
δ
dop
(patrz tablica 2)
W
1
W
2
C
r
δ
W
δ
P1
δ
N
δ
t
δ
Cr
Lp
[ ]
[ ]
[ ]
[ ]
KTO
TRACI?
P/K
[ ]
[ ]
[ ]
[ ]
δ
Cr
<
δ
dop
?
TAK/NIE
1.
2.
3.
4.
5.
Energia zmierzona watomierzem w czasie t:
t
P
W
1
1
⋅
=
Energia zmierzona badanym licznikiem:
n
2
C
N
W
=
Rzeczywista stała
licznika:
t
P
N
10
6
,
3
C
1
6
r
⋅
⋅
=
Dokładność
licznika:
100
W
W
W
100
C
C
C
1
1
2
r
r
n
W
⋅
−
=
⋅
−
=
δ
Dokładność
δ
Cr
wyznaczenia stałej rzeczywistej C
r
licznika
(
)
ϑ
δ
+
δ
+
δ
+
δ
±
=
δ
t
N
P
C
1
r
gdzie:
100
t
100
N
r
2
l
P
P
t
t
N
1
n
A
M
P
1
⋅
∆
±
=
δ
⋅
⋅
π
∆
±
=
δ
δ
+
δ
=
δ
δ
ϑ
= kl
ϑ
- gdy prąd płynący przez przekładnik jest w przybliżeniu równy jego zakresowi
Rys. 2. Wyznaczanie momentu przejścia znacznika przez punkt odniesienia
l
∆
l
∆
[ ]
-
mm
l
∆
niedokładność wyznaczenia
momentu przejścia znacznika na
tarczy względem punktu
odniesienia
mm
l
)
1
03
,
0
(
−
=
∆
±
Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych
Laboratorium Metrologii II. 2004/05.
ćw. 4 / str. 6
V . W n i o s k i
VI. Pytania kontrolne
1. Schemat uproszczony budowy i zasada działania licznika energii elektrycznej.
2. Podać schemat układu pomiarowego do wyznaczania stałej rzeczywistej licznika.
3. Podać sposób obliczania niedokładności pomiaru stałej rzeczywistej licznika.
4. Budowa i działanie jednofazowego, indukcyjnego licznika energii elektrycznej.
5. Podać definicję stałej znamionowej i stałej rzeczywistej licznika, błędu pomiaru energii.
Li te ra tura
1. Dyszyński J.: Metrologia elektryczna i elektroniczna - laboratorium cz.1, Rzeszów: skrypt
Politechniki Rzeszowskiej, 1997r.
2. Marcyniuk A. i inni: Podstawy metrologii elektrycznej, Warszawa: WNT, 1984r.
3. Chwaleba A. i inni: Metrologia elektryczna, Warszawa: WNT, 1994r.
4. Parchański J.: Miernictwo elektryczne i elektroniczne - Warszawa: WSiP, 1997r.
5. Rylski A.: Metrologia II prąd zmienny, Rzeszów: OWPRz, 2004.
6. PN-93/E-06504 - Sprawdzanie indukcyjnych jednofazowych i wielofazowych liczników energii
elektrycznej.