background image

INSTYTUCJE UNII 
EUROPEJSKIEJ 

Dr hab. Nina Półtorak 

background image

Instytucje UE 

Artykuł 13 TUE 

1. Unia dysponuje ramami instytucjonalnymi, 
które mają na celu propagowanie jej wartości, 
realizację jej celów, służenie jej interesom, 
interesom jej obywateli oraz interesom 
Państw Członkowskich, jak również 
zapewnianie spójności, skuteczności i 
ciągłości jej polityk oraz działań 

background image

Instytucje UE 

Zasada równowagi instytucjonalnej  - 
art. 13 ust. 2 TUE   

 

 

 

 

 

Każda instytucja działa w granicach 
uprawnień przyznanych jej na mocy 
Traktatów, zgodnie z procedurami, na 
warunkach i w celach w nich 
określonych. Instytucje lojalnie ze sobą 
współpracują. 
 

background image

Instytucje UE 

Zasada równowagi instytucjonalnej  

  ETS C-70/88, PE p. Radzie („Czernobyl” PE skarży 

rozporządzenie Rady) 
 
Ustanawiając system podziału kompetencji 
między różne instytucje Wspólnot, przypisując 
instytucji jej własną rolę w strukturze 
instytucjonalnej i wykonywaniu zadań 
powierzonych Wspólnotą, Traktaty stworzyły 
równowagę instytucjonalną. 
 

background image

Instytucje UE 

Zasada równowagi instytucjonalnej  

  ETS C-70/88, PE p. Radzie („Czernobyl” PE skarży 

rozporządzenie Rady) 
 

Przestrzeganie tej równowagi oznacza, że 
każda z instytucji musi wykonywać swoje 
prawa z należytym uwzględnieniem praw 
pozostałych instytucji.  

 

background image

Instytucje UE 

Delegowanie uprawnień innym instytucjom, 
podmiotom – orzeczenie ETS 9 i 10/56 Meroni 

Tylko w ramach swoich kompetencji 

Nie można delegować uprawnień 
dyskrecjonalnych, a jedynie ściśle wykonawcze 

Zastosowanie wobec delegowanych 
kompetencji muszą znaleźć te same procedury i 
kontrola jak w sytuacji, gdyby nie były 
delegowane 

Prawo kontroli przez instytucję delegującą 

Delegacja wyraźna, nie domniemana 

 

background image

Instytucje UE 

Artykuł 13 TUE Instytucjami Unii są: 

— Parlament Europejski, 
— Rada Europejska (od TL), 
— Rada, 
— Komisja Europejska, 
— Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, 
— Europejski Bank Centralny (od TL), 
— Trybunał Obrachunkowy 

background image

Instytucje UE 

Organy doradcze 

Komitet Ekonomiczno-Społeczny 

Komitet Regionów 

 

Art. 13 ust. 4 TUE: Parlament Europejski, Rada i 
Komisja są wspomagane przez Komitet 
Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów, 
które pełnią funkcje doradcze. 

background image

Instytucje UE 

Porozumienia międzyinstytucjonalne - Artykuł 
295 TFUE  
 

Parlament Europejski, Rada i Komisja konsultują 
się wzajemnie oraz za wspólnym porozumieniem 
ustalają warunki współpracy. W tym celu mogą 
one, w poszanowaniu Traktatów, zawierać 
porozumienia międzyinstytucjonalne, które 
mogą mieć charakter wiążący 

background image

Parlament Europejski 

 

Początkowa nazwa - Zgromadzenie 
Parlamentarne 
  
Od 1962 – Parlament Europejski 
  
1979 – pierwsze wybory bezpośrednie 
 
 

background image

Parlament Europejski 

organ 

kolegialny, 

jednoizbowy, 

charakterze 

przedstawicielskim 

i ponadnarodowym, kadencyjny - 5 lat 
 

docelowo  751  posłów,  obecnie  736,  projekt: 
przejściowo, do 2014 r. - 755  
 

Polska - 50 posłów 

Siedziba - Strasburg 
 
 

 

background image

Parlament Europejski 
 

 Funkcje PE: 
prawodawcza 
budżetowa 
kontrolna  
kreacyjna 

background image

RADA EUROPEJSKA 
 
 
 
1974
 

–Zgromadzenie Szefów Państw  I 

Rządów Przyjęło Nazwę Rady Europejskiej 
 
 
Obecnie Art. 15 TUE I  Art. 235-236 TFUE 
 

 

 

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

  

Spotkania szefów państw już od lat 60-tych 
 
 
 
 
 
Od TL wprost organ UE (wcześniej uznawana 
za organ UE ale nie WE) 

background image

Rada Europejska 

Organ niekadencyjny; składa się z 
szefów państw lub rządów, 
przewodniczącego oraz 
przewodniczącego Komisji.  
 

W pracach uczestniczy wysoki 
przedstawiciel UE ds. zagranicznych i 
polityki bezpieczeństwa.  

 
 

background image

Rada Europejska   

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 

 

 

Przewodniczący Rady Europejskiej wybierany 
przez RE na 2,5 letnią kadencję - Herman Van 
Rompuy (były premier Belgii) 

przewodniczy  Radzie  Europejskiej  i  prowadzi  jej 
prace;  

zapewnia  przygotowanie  i  ciągłość  prac  Rady 
Europejskiej,  

wspomaga  osiąganie  spójności  i  konsensusu  w 
Radzie Europejskiej; 

przedstawia 

Parlamentowi 

Europejskiemu 

sprawozdanie  z  każdego  posiedzenia  Rady 
Europejskiej 
 

 

background image

Rada Europejska 

 

RE zbiera się co najmniej 2 razy w ciągu półrocza  

posiedzenia są zwoływane przez 
przewodniczącego 

posiedzenia  przygotowuje  Rada  ds.  Ogólnych  

powiązaniu 

Przewodniczącym 

Rady 

Europejskiej i Komisją 

posiedzenia trwają maksymalnie 2 dni 

posiedzenie nie są jawne 

 

background image

Rada Europejska 

Rada Europejska co do zasady podejmuje decyzje 
w drodze konsensusu 
 

w przypadku głosowania - nie biorą w nim udziału 
przewodniczący RE i Komisji 
 

głosowanie większością kwalifikowaną lub 
wyjątkowo zwykłą większością (kwestie 
proceduralne, regulamin wewnętrzny) 

 

background image

 

Rada Europejska - kompetencje 

 

Nadaje  Unii  impulsy  niezbędne  do  jej 
rozwoju  i  określa  ogólne  kierunki  i 
priorytety polityczne 
 

Nie pełni funkcji prawodawczej 

   

 

Akty  Rady  Europejskiej  nie  podlegają 
kontroli TSUE 

 

background image

Rada Europejska 

RE przyjmuje jednak pewne akty prawne 
Artykuł 236 TFUE  RE przyjmuje większością 
kwalifikowaną:    

 

 

a) decyzję ustanawiającą wykaz składów Rady 
innych      niż Rady do Spraw Ogólnych i Rady do 
Spraw Zagranicznych,  
b) decyzję dotyczącą prezydencji składów Rady, z 
wyjątkiem Rady do Spraw Zagranicznych 

Te akty mogą podlegać kontroli TSUE 
 

background image

Rada    

 

 

 

 

Podstawy prawne: 

art. 16 TUE, art. 237-243 TFUE 

decyzja  Rady  z  1  grudnia  2009  r.  dotycząca 
przyjęcia regulaminu wewnętrznego Rady 

Siedziba – Bruksela 

Organ kolegialny, niekadencyjny, brak 
stałego składu 

przedstawiciele rządów szczebla 
ministerialnego upoważnieni do zaciągania 
zobowiązań w imieniu  pcz
 

background image

Rada - konfiguracje  

Sprawy Ogólne; 

Sprawy Zagraniczne; 

Sprawy Gospodarcze i Finansowe; 

Wymiar Sprawiedliwości i Sprawy Wewnętrzne; 

Zatrudnienie, Polityka Społeczna, 

Zdrowie i Ochrona Konsumentów; 

Konkurencyjność 

(Rynek 

Wewnętrzny, 

Przemysł  

i Badania); 

Transport, Telekomunikacja i Energia; 

Rolnictwo i Rybołówstwo; 

Środowisko; 

Edukacja, Młodzież i Kultura. 
 

 

background image

Organizacja wewnętrzna Rady 

 

 

 

 

Komitet Stałych Przedstawicieli Rządów 
Państw Członkowskich - COREPER
organ pomocniczy Rady 

background image

Organizacja wewnętrzna Rady 

 

 

 

Prezydencję Rady, z wyjątkiem Rady do Spraw 
Zagranicznych, sprawują uprzednio ustalone 
grupy trzech państw członkowskich przez 
okres 18 miesięcy 

Każdy członek grupy kolejno, przez okres 
sześciu miesięcy, sprawuje prezydencję 
wszystkich składów Rady, z wyjątkiem Rady 
do Spraw Zagranicznych. Pozostali członkowie 
grupy wspierają prezydencję we wszystkich jej 
obowiązkach na podstawie wspólnego 
programu.  

background image

Funkcje Rady 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

funkcja prawodawcza 

funkcja 

kreacyjna 

(udział 

powołaniu 

Trybunału 

Obrachunkowego, Komitetów)  

funkcja budżetowa   

 

background image

Głosowanie w Radzie 

głosowanie większością głosów 
członków Rady 
 

głosowanie większością kwalifikowaną 
 

jednomyślnie 

 

background image

Głosowanie większościowe w 
Radzie od TL 

Obecnie: 

jeśli akt głosowany jest na wniosek Komisji: 255 
na 345 głosów (73,91%); Polska – 27 głosów 

w pozostałych przypadkach: 232 głosy oddane 
przez co najmniej 2/3 ogółu (czyli 17) państw; 

członek Rady może zażądać sprawdzenia, czy 
państwa stanowiące większość kwalifikowaną 
stanowią co najmniej 62% ogółu ludności Unii;   

 

background image

Głosowanie większościowe w 
Radzie od TL 

Od 2014 r. 

55% członków Rady obejmujące co najmniej 15 
z nich; którzy reprezentują państwa 
członkowskie obejmujące co najmniej 65% 
ludności Unii (od 1.11.2014 r.) 

W przypadku, gdy Rada nie stanowi na 
wniosek Komisji lub wysokiego 
przedstawiciela ds. zagranicznych i polityki 
bezpieczeństwa - 72% członków Rady oraz 
65% ludności.   

 

 

 

 

background image

Instytucje UE - Komisja 

Organ kolegialny  (obecnie 27 Komisarzy) 

Ponadnarodowy 

Kadencja 5 lat 

Mianowana przez Radę Europejską, po 
uprzednim zatwierdzeniu przez Parlament 
Europejski – art. 17.7 TUE 

 

background image

Instytucje UE - Komisja 

Do 31.10.2014 – art. 17.4 TUE 

W skład Komisji mianowanej między datą 
wejścia w życie Traktatu z Lizbony a 31 
października 2014 roku wchodzi jeden 
obywatel każdego Państwa 
Członkowskiego, przy czym skład ten 
obejmuje jej przewodniczącego i 
wysokiego przedstawiciela Unii do spraw 

 

background image

Instytucje UE - Komisja 

Od 1.11.2014 – art. 17.5 TUE 

Od 1 listopada 2014 roku Komisja składa się z takiej liczby 
członków,, która odpowiada dwóm trzecim liczby Państw 
Członkowskich,  chyba  że  Rada  Europejska,  stanowiąc 
jednomyślnie, podejmie decyzję o zmianie tej liczby. 

Członkowie  Komisji  są  wybierani  spośród  obywateli 
Państw 

Członkowskich 

na 

podstawie 

systemu 

bezwzględnie 

równej 

rotacji, 

który 

pozwala 

odzwierciedlić 

różnorodność 

demograficzną 

geograficzną wszystkich Państw Członkowskich. System 
ten  jest  ustanawiany  jednomyślnie  przez  Radę 
Europejską 

background image

Instytucje UE - Komisja 

Przewodniczący (José Manuel Barroso ) 

Status 

Wysokiego 

Przedstawiciela 

Unii 

ds 

zagranicznych i polityki bezpieczeństwa - jest jednym 
z wiceprzewodniczących Komisji;  ale też przewodniczy 
Radzie ds. zagranicznych; czuwa nad spójnością działań 
zewnętrznych Unii; odpowiada w ramach Komisji za jej 
obowiązki  w  dziedzinie  stosunków  zewnętrznych  i 
koordynację  innych  aspektów  działań  zewnętrznych 
Unii.  W  wykonywaniu  tych  obowiązków  w  ramach 
Komisji,  i  tylko  w  odniesieniu  do  tych  obowiązków, 
podlega  procedurom  regulującym  funkcjonowanie 
Komisji 

background image

Instytucje UE - Komisja 

Podział 

administracyjny 

na 

Dyrekcje 

Generalne  

Służby  horyzontalne  (np.  Sekretariat 
Generalny, służba prawna) 

Regulamin wewnętrzny 

Oświadczenie  dotyczące  przestrzegania 
ładu administracyjno-regulacyjnego – 2007 

(

http://ec.europa.eu/atwork/synthesis/doc/governa

nce_statement_pl.pdf) 

background image

Instytucje UE - Komisja 

Artykuł 17 TUE 

Komisja wspiera ogólny interes Unii i podejmuje 
w tym celu odpowiednie inicjatywy. Czuwa ona 
nad stosowaniem Traktatów i środków 
przyjmowanych przez instytucje na ich 
podstawie. 

Nadzoruje stosowanie prawa Unii pod kontrolą 
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 

Wykonuje budżet i zarządza programami.  

background image

Instytucje UE - Komisja 

Artykuł 17 TUE 

Pełni funkcje koordynacyjne, wykonawcze i 
zarządzające, zgodnie z warunkami 
przewidzianymi w Traktatach.  

Z wyjątkiem wspólnej polityki zagranicznej i 
bezpieczeństwa oraz innych przypadków 
przewidzianych w Traktatach, zapewnia 
reprezentację Unii na zewnątrz.  

Podejmuje inicjatywy w zakresie rocznego i 
wieloletniego programowania Unii w celu 
osiągnięcia porozumień międzyinstytucjonalnych. 
 

background image

Komisja 

Art. 47 TUE – Unia ma osobowość prawną 

Artykuł 335  TFUE 

W każdym z Państw Członkowskich Unia posiada 
zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych o 
najszerszym zakresie przyznanym przez 
ustawodawstwa krajowe osobom prawnym; może ona 
zwłaszcza nabywać lub zbywać mienie ruchome i 
nieruchome oraz stawać przed sądem. W tym zakresie 
jest ona reprezentowana przez Komisję. Unia jest jednak 
reprezentowana przez każdą z instytucji, z tytułu ich 
autonomii administracyjnej, w sprawach związanych z 
funkcjonowaniem każdej z nich.  

background image

Instytucje UE 

AGENCJE  UE 

UE: 

„Agencja wspólnotowa jest organem 

podlegającym europejskiemu prawu 
publicznemu. Różni się ona od instytucji 
wspólnotowych oraz posiada własną osobowość 
prawną. Ustanawia się ją na mocy aktu prawa 
wtórnego w celu powierzenia jej bardzo 
konkretnych zadań technicznych, naukowych lub 
w zakresie zarządzania.” 

background image

Instytucje UE 

AGENCJE  UE 

 

Opinia ETS 1/76  - WE ma kompetencję do 
tworzenia nieprzewidzianych w Traktatach 
organów, jeśli są konieczne dla realizacji 
danej polityki wspólnotowej 

background image

Instytucje UE 

AGENCJE  UE 

Nie są regulowane w Traktatach; 

Tworzone aktami prawa wtórnego (już od lat 
70-tych) 

Posiadają osobowość prawną i własne władze 

Własne kompetencje i zadania 

Własny budżet 

Cel – decentralizacja, know-how, wiedza 
ekspercka 
 
 

background image

Instytucje UE 

AGENCJE  UE – grupy według uprawnień: 

I – zapewniają informacje i koordynują ich 
przepływ (większość Agencji) 

II – dostarczają opinii, ekspertyz dla wydania 
decyzji przez instytucje UE (np. Europejska 
Agencja Leków) 

III – posiadające uprawnienia decyzyjne (

Urząd 

ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (Znaki 
Towarowe i Wzory) 

Wspólnotowy Urząd 

Ochrony Odmian Roślin

)