GENETYKA ćwiczenie 4 

CHOROBY SPRZĘŻONE Z CHROMOSOMEM X – HEMOFILIA 

Hemofilia: 

A → XR (z niedoboru czynnika VIII) 
B → XR (z niedoboru czynnika IX) 
choroba von Willebranda → AR, AD 

(podobne objawy i wyniki laboratoryjne)

 

 
Hemofilia A 

- 

dziedziczenie XR; locus 

Xq21 (długie ramię chromosomu X); 

186 tys. par zasad, 26 egzonów

 

- 

najczęstsza mutacja typu missense → nieprawidłowy czynnik VIII 

- 

chorują głównie ♂ 

- 

szansa zachorowań ♀ jest minimalna: 

częstość heterozygot = 1:10000 → szansa spotkania się heterozygot = 1:100 000 000

 

 
Hemofilia B 

- 

choroba Christmas, niedobór czynnika IX 

- 

locus Xp27; mutacje 

– transwersje 

 
A i B dają podobne objawy: 

- 

duże krwotoki po urazach i operacjach 

- 

łatwe tworzenie się siniaków i krwiaków podskórnych i narządowych 

- 

samoistne krwotoki do jam cia

ła 

- 

krwotoki do układu moczowego 

- 

A: zwyrodnienie stawów (bo wylew do jam stawowych) 

 
Badania laboratoryjne: 

- 

niedobór czynnika VIII lub IX 

- 

wydłużony czas krzepnięcia w ciężkiej hemofilii (w łagodnej OK) 

- 

prawidłowy czas krwawienia (funkcja płytek OK) 

- 

funkcja 

i poziom płytek OK 

 
Hemofilia typu B: podtyp Leydena 

- 

mutacje punktowe (T→A 20, G→A 6, G→C 6) 

- 

objawy ustępują z wiekiem: 

o 

przed dojrzewaniem poziom cz. IX < 1% 

o 

po dojrzewaniu 50-60% (tyle wystarcza) 

 
Choroba von Willebranda 

- 

najczęstsza przyczyna zaburzeń krzepnięcia; objawy kliniczne: 125/1 mln 

- 

częstość mutacji 1:25 

- 

DAD lub DAR, locus 12p 

- 

komórki śródbłonka , łożysko (syncytiotrofoblast), megakariocyty → czynnik von Willebranda → osocze, płytki, tkanka 
podśródbłonkowa 

- 

budowa: 

multimery glikoprotein ; prawidłowy poziom w osoczu 10mg/l 

- 

funkcja:  

ułatwia adhezję płytek do komórek śródbłonka w miejscu uszkodzenia naczynia 
agregacja płytek 
stabilizacja czynnika VIII 

- 

grupa heterogenna:  

typ I (AD) 
typ II (AD lub AR) 
typ III (AR) 

o 

typ I najczęstszy, najlżejszy: 

 

poziom 

vWF ↓ 

 

aktywność kofaktora ristocetyny ↓ 

 

poziom aktywności czynnika VIII ↓ 

 

struktura multimerów prawidłowa (elektroforeza) 

o 

typ II heterogenny, 5 podtypów: 

 

poziom vWF ↓ lub norma 

 

aktywność kofaktora ristocetyny ↓ lub norma 

 

poziom aktywności czynnika VIII ↓ lub norma 

 

nieprawidłowa struktura multimerów 

o 

typ III najcięższy: 

 

brak vWF 

 

poziom aktywności czynnika VIII < 10mg% 

- 

objawy: 

(występują od urodzenia) 

o 

łagodna postać: 

 

krwotoki po zabiegach operacyjnych lub urazach 

o 

ciężka postać: 

 

krwotoki z nosa 

 

spontaniczne kr

wawienia z błon śluzowych 

 

krwotoki do przewodu pokarmowego lub układu moczowego 

 

krwotoki do jam ciała 

 

przedłużone i obfite miesiączki 

 

masywne krwotoki po urazach i operacjach 

o 

typ III: 

 

zwyrodnienie stawów 

 

o 

I typ: ciężkość przebiegu zależy od stopnia niedoboru vWF 

o 

II typ: czasem bezobjawowy; tylko nieprawidłowe testy laboratoryjne 

o 

III typ: najcięższy przebieg, krwotoki do stawów, jam ciała, tkanek miękkich 

Badania laboratoryjne (nieprawidłowości w zależności od typu choroby): 

1) 

wydłużony czas krwawienia 

2) 

obniżony poziom vWF 

3) 

obniżona aktywność vWF zmierzona przy użyciu kofaktora ristocetyny 

4) 

obniżona aktywność czynnika VIII 

 
Różnicowanie: 

1) 

pierwotne zaburzenia czynności płytek 

(zespół Bernard’a-Solier’a: nieprawidłowa budowa cząsteczki Ib receptora płytkowego)

 

2) 

przyjmowanie aspiryny w hemofilii A 

3) 

trombocytopenia wrodzona 

4) 

„rzekomy” zespół von Willebranda (przyczyna autoimmunologiczna – przetoczony egzogenny vWF ma krótszy czas 
obecności w krwiobiegu) 

 
Leczenie: 

1) 

desmopresyna 

– skutkuje tylko w typie I, donosowo 

2) 

krioprecypitat 

3) 

koncentraty vWF osoczowego i czynnika VIII 

W przypadku dużych krwotoków po operacjach i urazach konieczne podawanie koncentratów osoczowych lub 
krioprecypitatu co 12 h przez co najmniej 2-3 dni. 

 
Poziom vWF wzrasta w III trymestrze ciąży do stanu prawidłowego (4-20 μg/ml), bo produkuje go trofoblast. 
Wykryć w I lub II trymestrze! 
Uwaga! Duża utrata krwi i wypełnienie łożyska naczyniowego płynami krwiozastępczymi nasila objawy. 
W ciągu 5-7 dni po porodzie vWF wraca do poziomu przed ciążą. 
 
Inne chorob

y sprzężone z chromosomem X: 

- 

choroba Duchenne’a 

- 

zespół łamliwego chromosomu X 

- 

zaburzenia płytkowe (zespół Bernard’a-Solier’a)