1 

 

LISTA PYTAŃ DO EGZAMINU Z FINANSÓW PUBLICZNYCH 

ZAGADNIENIA OGÓLNE 

 

1.  Co to są finanse publiczne z podmiotowego punktu widzenia w co wchodzi w ich 

zakres ? 
 

Finanse  publiczne  z  podmiotowego  (instytucjonalnego)  punktu  widzenia  -  dotyczą 
działalności  państwa(organy  centralne),  samorządów  terytorialnych(powiaty,  gminy)  i 
instytucji publicznych.( te instytucje, które finansowane są z budżetu państwa - oświata, sądy, 
wojsko, policja, służba zdrowia ...) Mamy różne podmioty, które świadczą usługi społeczne, 
które  są  finansowane  tylko  z  pieniędzy  publicznych,  oraz  takie,  które  są  finansowane 
częściowo z finansów publicznych. 
 

2.  Co  to  są  finanse  publiczne  z  przedmiotowego  punktu  widzenia  i  jaki  jest  ich 

zakres ? 
 

Finanse  publiczne  z  przedmiotowego(instrumentalnego)  punktu  widzenia:  na  finanse 
publiczne składaj się publiczne zasoby pieniężne, operacje publicznych zasobów pieniężnych, 
majątek publiczny i jego wykorzystanie. 

 

3.  Od czego zależy zakres ingerencji państwa w gospodarkę ? 

 

1. poziom rozwoju gospodarczego i aktualna sytuacja ekonomiczna 
2. ustrój społeczno- polityczny 
3. ukształtowanie tradycji 
4. preferowane przez władzę państwową doktryny społeczno- ekonomiczne 
 

Interwencjonizm

- ingerencja państwa w sferze życia gospodarczego 

1. 

Państwo  jest  zobowiązane  do  podejmowania  działań  chroniących  rynek  i 
wzmacniających  dodatni  wpływ  mechanizmu  rynkowego  na  racjonalizację 
działalności  gospodarczej.  Działanie  mechanizmu  rynkowego  powoduje  bowiem 
powstanie dodatnich zjawisk i procesów nieosiągalnych w warunkach nierynkowego 
procesu regulacji 

2. 

Łagodzenie ujemnych skutków działania mechanizmu rynkowego np. dysproporcje w 
podziale  dochodu  narodowego,  cykliczność  procesów  gospodarczych,  występowanie 
monopolistów. 

 

4.  Co to jest płynność finansowa państwa i jak jest realizowana ? 

 
Płynność  finansowa  -  jest  to  zdolność  danego  podmiotu  do  terminowego  regulowania 
zobowiązań  =  wypłacanie  w  terminie  pensji  urzędnikom  państwowym.  Gdyby  pieniądze 
leżały  to  traciłyby  na  wartości  choćby  przez  inflacje.  Dlatego  ciągle  lokuje  je  państwo  na 
różne lokaty. Państwo jest instytucją, która musi być bardzo zdecydowanie kontrolowana, ze 
względu na to, że dysponuję największym majątkiem. 

 
 
 
 
 
 

2 

 

5.  Jakie są elementy majątku publicznego ? Wymień je i omów.  

 
Majątek publiczny i jego wykorzystanie 

I. 

grupa: majątek służący  organom władzy i  administracji państwowej i samorządowej 
budynki, budowle i grunty, 

II. 

grupa:  majątek  służący  publicznym  instytucją  usługowym  -  budynki,  budowle  i 
grunty publicznych szkół, szpitali, kulturalnych - przynosi dochody, bo muszą płacić 
czynsze itd. 

III. 

grupa:  majątek  w  użytkowaniu  publicznym  -  drogi,  mosty,  transport  miejski,  zieleń 
miejska, budynki komunalne - przynosi dochody 

IV. 

grupa: majątek zaangażowany w zarobkową działalność gospodarczą: 

1.  gospodarka  komunalna  -  przedsiębiorstwa  samorządowe  -  dostawa  wody, 

oczyszczalnia ścieków - organem założycielskim jest gmina, jeśli są rentowne, to 

wtedy płacą podatki i przynoszą zyski, jeśli nie to samorząd musi je dofinansowywać. 

2.  prowadzenie komercyjnej działalności - gmina może prowadzić działalność 

gospodarczą, z której ma zyski, z których zasila budżet gminy. 

3.  Jednoosobowa  spółka  skarbu  państwa  -  majątek  na  pograniczu  państwowego  i 

prywatnego. Jest przedsiębiorstwo, któremu zmienia się formę prawną i emituje akcje, 

które  zostają  w  rękach  państwa.  Jak  znajdzie  się  inwestor,  który  wykupi  akcje  to      
mamy do czynienia z prywatyzacją spółki. 

4.  Przedsiębiorstwa państwowe, pracujące na własny rachunek. W trakcie działalności 

przynosi zyski, a kapitał założycielski należy do państwa. 
 

6.  Co to jest system finansów publicznych i z jakich elementów się składa ? 

 

Finanse - to jest podział i wymiana towarów i usług za pomocą pieniądza. 
Wymiana - transakcja ekwiwalent za ekwiwalent, gdy cena jest promocyjna to nie mamy do 
czynienia z wymianą. 
Podział  -  jednostronne  przekazanie  towarów,  usług  i  pieniędzy  bez  bezpośredniego 
wzajemnego świadczenia – dotacje, subsydia, podatek, renta, emerytura, ochrona, obrona. 
Podziałem zajmują się finanse publiczne. 
Wymiana  i  podział  podlega  finansom  tylko  wtedy,  gdy  do  nich  dochodzi  za  pomocą 
pieniądza. 
 
Elementy systemu finansów publicznych: 

I. 

W przekroju instytucjonalnym 



 

skarb państwa 



 

budżet państwa 



 

budżety województw, powiatów i gmin 



  publiczne fundusze celowe 



 

agencje władz publicznych oraz regionalne izby obrachunkowe 

II. 

W przekroju podmioty  



 

władze ustawodawcze szczebla centralnego (parlament) oraz władze szczebla 
pośredniego (rady regionalne) i szczebla samorządowego (rady gminne) 



 

władze wykonawcze (rządy, zarządy itp.) wymienionych wyżej szczebli 



 

władze kontrolne działające w imieniu władz stanowiących, których zasięgiem objęte 
są wszystkie dziedziny życia gospodarczego i społecznego, które implikują finanse 
publiczne, w przypadku Polski jest to Najwyższa Izba Kontroli i Regionalne Izby 
Obrachunkowe.  

3 

 



  aparat skarbowy (finansowy) zajmujący się na bieżąco realizacją dochodów i 

wydatków publicznych, ich kontrolą (tzw. policja skarbowa), zarządzaniem budżetem, 
funduszami ubezpieczeniowymi itp. Struktura aparatu skarbowego jest w różnych 
krajach różna, ale funkcje są identyczne lub zbliżone.  



 

podmioty (jednostki), które są finansowane z funduszy publicznych (szpitale, szkoły, 
jednostki wojskowe, sądownictwo, policja, jednostki administracji publicznej itp.) 

III. 

W przekroju prawnym 



  konstytucja lub inna ustawa zasadnicza zawierająca ogólne zasady tworzenia funduszy 

publicznych oraz obowiązki poszczególnych rodzajów władz publicznych w zakresie 
uchwalania, wykonywania i kontroli funduszy publicznych.  



 

prawo budżetowe 



 

coroczne ustawy budżetowe i uchwały budżetowe samorządów 



  ustawy podatkowe 



 

ustawy o pozabudżetowych funduszach publicznych 



 

ustawy o finansach samorządowych (lokalnych, regionalnych) 



 

ustawy regulujące działalność Ministra Finansów oraz działalność aparatu skarbowego 



  ustawa karno- skarbowa 



 

ustawa o zobowiązaniach podatkowych 



 

akty normatywne regulujące działalność Ministra Finansów, rządu, innych ministrów, 
na szczeblu lokalnym zaś zarządu gminy i jego przedstawicieli  

IV. 

Instrumenty 



  podatki centralne 



  podatki lokalne 



 

opłaty 



 

cła 



 

dochody z majątku publicznego 



 

składki na ubezpieczenie społeczne 



  subwencje 



  dotacje 



  kredyty państwowe i pożyczki publiczne 

 

7.  Co to jest skarb państwa i jakie funkcje pełni ? 

 

Skarb  państwa 

- 

jest  instytucją  niejednoznaczną,  reprezentującą  państwo  jako  właściciela 

majątku  publicznego  w  stosunkach  cywilno-prawnych.  W  Polsce  skarb  państwa  ma 
osobowość prawną i może podejmować decyzje, zaciągać kredyty. Jeśli nie ma osobowości 
prawnej to działa w ramach osobowości państwa. 
 
Skarb  państwa  -  jest  mózgiem,  bacznie  obserwuje  te  przepływy  pieniężne,  synchronizuje 
dochody z wydatkami, aby państwo nie straciło płynności finansowej. 

 
 
 
 
 

4 

 

Skarb państwa ma do realizacji 2 podstawowe zadania: 

a.  zarządzanie  majątkiem  publicznym  -  państwo  albo  finansuje  ten  majątek  czyli 

utrzymuje  go,  ale  procesami  jego  prywatyzacji.  Nie  ponosi  odpowiedzialności  za 
działanie  przedsiębiorstw  państwowych,  z  wyjątkiem  tych  samorządowych.  Skarb 
państwa  ma  powiązania  z  gospodarką  lokalną.  Przekazuje  środki  pieniężne, 
subwencje, dotacje, aby mogły realizować swoje zadania. Ale majątek komunalny jest 
wyłączony ze skarbu państwa. 

b.   finansowanie majątku publicznego- do zadań w tym zakresie należy: 



  gromadzenie i wydatkowanie środków publicznych  



 

działalność gospodarcza w postaci kasjera i bankiera gospodarki narodowej. 

 

8.  Co się składa na majątek państwa ? Wymień i omów jego elementy.  
 

Majątek publiczny i jego wykorzystanie 

I. 

grupa:  majątek  służący  organom  władzy  i  administracji  państwowej  i 
samorządowej budynki, budowle i grunty, 

II. 

grupa:  majątek  służący  publicznym  instytucją  usługowym  -  budynki,  budowle  i 
grunty  publicznych  szkół,  szpitali,  kulturalnych  -  przynosi  dochody,  bo  muszą 
płacić czynsze itd. 

III. 

grupa:  majątek  w  użytkowaniu  publicznym  -  drogi,  mosty,  transport  miejski, 
zieleń miejska, budynki komunalne - przynosi dochody 

IV. 

grupa: majątek zaangażowany w zarobkową działalność gospodarczą: 

1.  gospodarka  komunalna  -  przedsiębiorstwa  samorządowe  -  dostawa  wody, 

oczyszczalnia ścieków - organem założycielskim jest gmina, jeśli są rentowne, to 

wtedy płacą podatki i przynoszą zyski, jeśli nie to samorząd musi je dofinansowywać. 

2.  prowadzenie komercyjnej działalności - gmina może prowadzić działalność 

gospodarczą, z której ma zyski, z których zasila budżet gminy. 

3.  Jednoosobowa  spółka  skarbu  państwa  -  majątek  na  pograniczu  państwowego  i 

prywatnego. Jest przedsiębiorstwo, któremu zmienia się formę prawną i emituje akcje, 

które  zostają  w  rękach  państwa.  Jak  znajdzie  się  inwestor,  który  wykupi  akcje  to      
mamy do czynienia z prywatyzacją spółki. 

4.  Przedsiębiorstwa państwowe, pracujące na własny rachunek. W trakcie działalności 

przynosi zyski, a kapitał założycielski należy do państwa. 

 

9.  Na czym polega rola skarbu państwa jako kasjera ? 

 

Skarb Państwa jako kasjer realizuje następujące zadania: 
1. Dokonuje operacji finansowych – inkasuje i wypłaca środki pieniężne 
Inkasowanie polega na kontrolowaniu dochodów i wydatków gromadzonych przez budżet 
państwa, dokonywanie operacji na rachunkach specjalnych, dokonuje transferu środków do 
budżetów samorządowych w postaci dotacji, zaliczek, subwencji, udziela pożyczek i zarządza 
długiem publicznym) 
2. Czuwa nad zachowaniem płynności finansowej państwa – dba aby środki były 
rozporządzalne  czyli  dostępne  odpowiednio  do  potrzeb  regulowania  zobowiązań 
państwa  -  czyli  zachowania  płynności  finansowej  –  polega  na  tym,  aby  znaleźć  sposób 
pozwalający  na  to,  żeby  w  każdej  chwili  skarb  państwa  dysponował  środkami  pieniężnymi 
wystarczającymi  na  terminowe  regulowanie  zobowiązań.  Skarb  państwa  zajmuje  się 
gromadzeniem  dochodów  czasowych  czyli  zwrotnych  –  może  zaciągać  kredyty,  aby  nie 
stracić płynności. 
 

5 

 

10. Co to są czasowe (zwrotne) dochody skarbu ? Wymień i omów jeden z nich. 

 
Dochody czasowe (zwrotne) Skarbu Państwa: 

1. 

Pożyczki zagraniczne 

a. 

Międzypaństwowe 

b. 

międzynarodowe 

2. 

Pożyczki wewnętrzne 

a. 

Środki korespondentów Skarbu Państwa – wszystkie instytucje publiczne, które są 
finansowane  ze  środków  państwowych.  Te  środki  dostają  systematycznie  raz  w 
miesiącu, ale w międzyczasie skarb państwa wykorzystuje je do innych celów, operuje 
tymi  środkami,  aby  pracowały,  nie  trzyma  ich  w  "szufladzie",  a  w  momencie,  gdy 
przychodzi data w której trzeba wypłacić wynagrodzenia, wtedy skarb państwa musi 
mieć te środki na ten cel. Jeśli np. nie ma w tej chwili pieniędzy, to musi zaciągnąć 
pożyczkę 

b. 

 Bony skarbowe – najważniejsze dochody. 
Bony skarbowe – krótkookresowe (1 dzień – 5 lat) są to papiery wartościowe których 
emitentem  jest  Skarb  Państwa,  nabywcami  są  banki,  przedsiębiorstwa, 
przedsiębiorstwa ubezpieczeniowe. Najpopularniejsze są 12 lub 52 tygodniowe. Bony 
skarbowe  służą  finansowaniu  deficytu  i  długu  publicznego,  nazywane  są  wekslami 
skarbowymi.  Sprzedaje  się  je  na  rynku  pierwotnym.  Dyskontowanie  polega  na 
sprzedawaniu bonów skarbowych po cenie niższej niż nominalna, a później po cenie 
nominalnej. 

c. 

Zaliczki  Banku  emisyjnego  –  są  to  emisje  prostego  pieniądza.  Dodatkowa  emisja 
pieniądza  jest  to  dodrukowywanie  pieniędzy,  w  wyniku  czego  rosną  ceny  towarów, 
ponieważ musi zachować się równowaga pieniądza.  
Ilość pieniędzy = ilość towarów * cena -> równowaga pieniądza. 

d. 

Obligacje skarbowe – są to długoterminowe papiery wartościowe, których emitentem 
jest  Skarb  Państwa,  a  nabywcami  ludność.  Emitowane  są  na  okres  15-20  lat. 
Obligacje klasyczne – ze względu na długi okres emitowania. 

 

11. Co to są pożyczki zagraniczne i jakie są ich rodzaje ? 

 

Pożyczki zagraniczne - jeden z instrumentów zachowania płynności finansowej, 
zaciąganie długów. Środki pieniężne pożyczone za granicą, które zobowiązujemy się oddać 
wraz z odsetkami.  Pożyczki zagraniczne mogą być: 

a.  pożyczki międzypaństwowe - zaciągane są między dwoma państwami, rządami 

dwóch państw. 

b.  pożyczki międzynarodowe - zaciągane w bankach innych państw. 

 

12. Co to są środki korespondentów skarbu państwa i jak są wykorzystywane ? 

 

Środki  korespondentów  Skarbu  Państwa  –  wszystkie  instytucje  publiczne,  które  są 
finansowane ze środków państwowych. Te środki dostają systematycznie raz w miesiącu, ale 
w międzyczasie skarb państwa wykorzystuje je do innych celów, operuje tymi środkami, aby 
pracowały, nie trzyma ich w "szufladzie", a w momencie, gdy przychodzi data w której trzeba 
wypłacić wynagrodzenia, wtedy skarb państwa musi mieć te środki na ten cel. Jeśli np. nie ma 
w tej chwili pieniędzy, to musi zaciągnąć pożyczkę 

 
 
 

6 

 

13. Co to są bony skarbowe i czemu służą ? 

 
Bony  skarbowe  –  [krótkookresowe  (1  dzień  –  5  lat)]  są  to  papiery  wartościowe  których 
emitentem  jest  Skarb  Państwa,  nabywcami  są  banki,  przedsiębiorstwa,  przedsiębiorstwa 
ubezpieczeniowe.  Najpopularniejsze  są  12  lub  52  tygodniowe.  Bony  skarbowe  służą 
finansowaniu deficytu i długu publicznego, nazywane są wekslami skarbowymi. Sprzedaje się 
je  na  rynku  pierwotnym.  Dyskontowanie  polega  na  sprzedawaniu  bonów  skarbowych  po 
cenie niższej niż nominalna, a później po cenie nominalnej. 
 

14. Co to są zaliczki banku emisyjnego i jakie są skutki ich emisji ? 

 

Zaliczki  banku emisyjnego  -  są to  emisje prostego pieniądza.  Dodatkowa emisja pieniądza 
jest  to  dodrukowywanie  pieniędzy,  w  wyniku  czego  rosną  ceny  towarów,  ponieważ  musi 
zachować się równowaga pieniądza. 
Ilość pieniędzy = ilość towarów * cena -> równowaga pieniądza. 

 
15. Co to są obligacje i jakie są ich rodzaje ? 

 

Obligacja –  emitowany  papier  wartościowy,  w  którym emitent stwierdza,  że  jest 
dłużnikiem obligatariusza i  zobowiązuje  się  wobec  niego  do  spełnienia  określonego 
świadczenia. Są to papiery masowego obrotu, występują więc w seriach. W przeciwieństwie 
do akcji,  obligacje  nie  dają  posiadaczowi  żadnych  uprawnień  względem  emitenta  typu 
współwłasność,  dywidenda czy  też  uczestnictwo  w walnych  zgromadzeniach.  Obligacje 
reprezentują  prawa  majątkowe  podzielone  na  określoną  liczbę  równych  jednostek,  co 
oznacza, iż przyznają identyczne uprawnienia. 
Obligacje  skarbowe  –  są  to  długoterminowe  papiery  wartościowe,  których  emitentem  jest 
Skarb Państwa, a nabywcami ludność. Emitowane są na okres 15-20 lat. 
Obligacje klasyczne – ze względu na długi okres emitowania. 
 
Rodzaje obligacji: 

1.  według pożyczkodawcy 
a.  dla ludności 2,3,4,10 letnie 
b.  dla inwestorów 10,20 letnie 
2.  według stopnia płynności 
a.  obligacje rynkowe (w obrocie giełdowym – bardziej płynne) 3 letnie 
b.  obligacje  oszczędnościowe  (  nie  występują  na  rynku  giełdowym  –  mniej  płynne)  - 

2,4,10 letnie 

3.  według oprocentowania 
a.  obligacje o stałym oprocentowaniu – 2 letnie 
b.  obligacje o zmiennym oprocentowaniu – 3,4,10 letnie 
4.  według kapitalizacji odsetek 
a.  obligacje z kapitalizacją odsetek – 2,10 letnie 
b.  obligacje bez kapitalizacji odsetek – pozostałe 

 
 
 
 
 
 
 

7 

 

16. Jakie są rodzaje obligacji emitowanych w Polsce ? 

 

1. o stałym oprocentowaniu 



  2 – letnie, nie giełdowe, odsetki naliczane są co roku. Kapitalizacja odsetek. 

2. O zmiennym oprocentowaniu 



  3 –letnie – giełdowe. Oprocentowanie według wskaźnika WIBOR 6M 

(oprocentowanie pożyczek na okres 6 miesięcy na rynku międzynarodowym). 
Odsetki naliczane co pół roku. Brak kapitalizacji odsetek. 



  3 – letnie – nie giełdowe. Oprocentowanie zmienne – indeksowanie : stopa inflacji za 

10 miesięcy ogłaszana przez GUS + marża. Odsetki naliczane co rok. Brak 
kapitalizacji odsetek. 



  10 – letnie – nie giełdowe. Oprocentowanie zmienne – indeksowanie stopa inflacji 

ogłaszana przez US za 12 miesięcy + marża. Odsetki naliczane co rok. Brak 
kapitalizacji odsetek. 



  20 – letnie dla inwestorów. 

17. Na czym polega rola skarbu państwa jako bankiera ? 

 
Skarb państwa jako BANKIER 
1. Bank emisyjny 

a) bicie monet okolicznościowych 
b) emisja papierów wartościowych 
c) udzielanie gwarancji – podejmowanie zobowiązań za podmiot któremu udzielono 
gwarancji. jeśli nie będzie on spłacał swych zobowiązań my za nie odpowiemy. 

2. Bank handlowy – udziela pożyczek 

a) udzielanie pożyczek – pożyczki rzeczowe, tzw. inkubatory przedsiębiorczości – 
dla osób które chcą podjąć działalność gospodarczą a nie mają zabezpieczenia 
gospodarczego. 
b) współfinansowanie przedsiębiorczości - Skarb Państwa nie udziela pożyczek w 
pieniądzu, ale może je współfinansować.

 

 

18. Co to są inkubatory przedsiębiorczości i jak są realizowane ?  

Inkubatory  przedsiębiorczości -  instytucje  (o  różnej  formie  prawnej),  których  celem  jest 
wspieranie przedsiębiorczości. 

W zależności od grupy docelowej można wyróżnić kilka szczególnych rodzajów inkubatorów 
przedsiębiorczości, których oferta jest skierowana do: 



 

początkujących  przedsiębiorców  z sektora  małych  i  średnich  przedsiębiorstw, 
rozpoczynających lub dopiero zamierzających rozpocząć działalność gospodarczą, 



 

młodzieży  i  studentów  (akademickie  inkubatory  przedsiębiorczości  -  tworzone  w 
otoczeniu szkół  wyższych akademickie  inkubatory  przedsiębiorczości  (AIP)  są  ofertą 
wsparcia  w  praktycznych  działaniach  rynkowych.  Wyraża  się  to  przede  wszystkim 
przez  umożliwienie  beneficjentom  prowadzenia  własnej  działalności  (pionu  w  AIP), 
korzystając z osobowości prawnej inkubatora.) 



 

podmiotów  ekonomii  społecznej  (inkubatory  przedsiębiorczości  społecznej  -  Są 
tworzone 

przez samorządy lub organizacje 

pozarządowe. 

Oferują 

doradcze, 

szkoleniowe i infrastrukturalne wsparcie) 
 
 
 

8 

 

19. Co to jest budżet państwa i z jakich elementów się składa ? 

 

Budżet  państwa  -  zajmuje  centralne  miejsce  w  finansach,  dysponuje  ona  ogromnymi 
środkami  pieniężnymi.  Jest  ważny,  ponieważ  środki  finansowe  dzieli  praz  przesuwa  do 
samorządów terytorialnych.(księgowy) 
Budżet państwa należy rozumieć jako: 
a) scentralizowany fundusz pieniężny 
b) akt normatywny 
c) plan finansowy państwa – który musi być przedstawiony do października roku 
poprzedzającego rok budżetowy. 
Jest to kryterium według ważności. 
 
Budżet  państwa  jest  to  plan  wydatków  i  dochodów  państwa  w  określonym  okresie  czasu 
(zazwyczaj  w  ciągu  roku),  stanowi  on zestawienie  ex  ante  i  ex  post  dochodów  i  wydatków 
związanych  z  wykonywaniem  przez  władze  państwową  tj.  rząd  danego  kraju  określonych 
zadań ekonomicznych i społecznych. 

 

20. Jakie są zasady budżetowe ? Wymień i omów jedna z nich.  

 

Zasady budżetowe: 

1.  Równowagi – dochody = wydatki, jednak w praktyce jest inaczej. W budżecie musza 

być ujęte wszystkie dochody i wydatki. W Polsce ta zasada nie jest realizowana. 
Posiadamy fundusze publiczne, agencje – środków pieniężnych dla nich nie 
uwzględnia się w budżecie. 

2.  Zupełności (powszechności) 
3.  Jedności – wszystkie dochody i wydatki musza być ujęte w jednym planie. 
a.  formalna – budżet wspólny dla państwa i jednostek samorządu terytorialnego. 
b.  materialna  –  dochody  gromadzimy  jako  całość  i  nie  wiążemy  ich  z  konkretnymi 

celami. 

4.  Jawności 
5.  Przejrzystości - związana z zasadą jawności – każdy obywatel ma prawo zobaczyć 

jak wyglądają dochody i wydatki państwa. Na podstawie tych danych możemy 
rozpoznać procesy jakie zachodzą w gospodarce. 

6.  Realności – budżet musi być oparty na konkretnych wskaźnikach ekonomicznych. 
7.  Gospodarności – wydatki muszą być racjonalnie zagospodarowane. 
8.   Operatywności – plan powinien być łatwy do realizacji. 
9.  Jednoroczności - planowany na rok kalendarzowy. 

 

21. Jaki jest układ administracyjny Polski po 1999 roku ? 

 

9 

 

22. Jakie  są  źródła  dochodów  samorządu  terytorialnego  ?  Wymień  i  omów  jedno  z 

nich. 

Dochody - samorządu terytorialnego: ( należne województwu, powiatowi, gminie) 

1. Własne: 

  podatki - lokalne, gromadzone przez gminę 

o  - majątkowe: 



 

od spadków i darowizn,  



 

od środków transportu pow. 3,5 tony,  



 

podatek od nieruchomości 



 

od czynności cywilno-prawnych 



  karta podatkowa 

  opłaty  -  tylko  gmina  (targowa,  miejsca,  uzdrowiskowa,  z  tytułu  wydobywania 

kopalin,  adiacencka  ->  z  tytułu  wzrostu  wartości  nieruchomości  będącej  wynikiem 
rpzeprowadzonej rpzez gminę inwestycji infrastrukturalnych) 

 

udziały 

- partycypacja jednostek samorządu terytorialnego w dwóch podatkach, które 

gromadzone są przez budżet państwa - PIT i CIT 

 

dochody z majątku 

- sprzedaż majątku, prywatyzują swój majątek, wynajem 

 

dochody  z  jednostek  budżetowych 

-  jednostka  budżetowa  -  finansowana  metodą 

brutto - jak ma dochody, to przekazuje je do budżetu, a finansowana jest z budżetu, 

 

dochody  z  zakładów  budżetowych

-  finansowane  metodą  netto,  nadwyżka 

przekazywana do budżetu, strata pokrywana z budżetu. 

  odsetki od lokat 

2.  Uzupełniające  -  transfery 

-  każdy  ze  szczebli  dostaje  pieniądze  od  państwa,  aby 

wyrównywać poziom panujący na terenach różnych jednostek. 

 

subwencje

- jest podzielona na 3 części 



 

wyrównawczą 

-  wyrównanie  dochodów  gmin,  ze  względu  na  różnicę  w 

dochodach własnych. - dla biedniejszych gmin, mniej rozwiniętych. 



   

równoważącą 

-  gminy  dostają  środki  pieniężne,  ze  względu  na  zmiany 

systemowe - gdy udział w podatkach jest obniżony wynikający z przepisów prawa, 
to aby nagle samorządy nie straciły pieniędzy muszą dostać wyrównanie z góry 



 

oświatowa 

- finansowanie oświaty w gminach, powiatach, województwach 

 

dotacje 

- środki pieniężne uzyskane na przygotowany projekt do realizacji. Można 

je uzyskiwać również w tedy, gdy jednostka nadrzędna chce, by podrzędna jednostka 
coś zrobiła.  

3. Obce: 

  pożyczki 
  kredyty 
  emisja papierów wartościowych 

- obligacje komunalne emitowane przez samorządy 

terytorialne

 

  spadki, darowizny, zapisy 
   środki Unii Europejskiej 

 

23. Kto to jest wojewoda i jakie zadania spełnia ? 

 

Wojewoda  jest  przedstawicielem  rządu  w  terenie  (jest  finansowany  z  środków  centralnych) 
sprawuje  piecze  nad  finansami  w  terenie,  ma  nadzór  nad:  (  nazywamy  administracja 
zespoloną - które są w gestii powiatu ) 

  Policją 
  strażą pożarną 
  nad inspekcjami: weterynaryjną, budowlaną ,sanitarną 

10 

 

 

24. Zadania budżetu województwa i źródła ich finansowania. 

 
WOJEWÓDZTWO 



 

na czele stoi marszałek województwa 



  16 - reforma w 1999 roku 

 
Zadania województwa: 



 

zajmuje się rozwojem regionalnym 



   tworzenie warunków wzrostu gospodarczego 



   specjalistyczna opieka zdrowotna - CZ Matki Polski, szpitale wojewódzkie 



 

szkolnictwo wyższe 



   filharmonie i opery 

 
Źródła finansowania - wszystkie z wyjątkiem podatków i opłat. Udziały w 



  PIT 1,6% 



  CIT 15,9% 

 

25. Zadania budżetu powiatowego i źródła ich finansowania. 

 
POWIAT 



  na czele stoi starosta 



 

308 powiatów ziemskich 



 

65 powiatów grodzkich - miasta na prawach powiatów 

 

Zadania 



 

przekraczają możliwości jednej gminy: 



 

policja, straż pożarna 



  nadzory ; sanitarna, epidemiologiczna i weterynaryjna 



 

bezpieczeństwo publiczne 



 

walka z bezrobociem i zagrożeniami nadzwyczajnymi (powodzie) 



 

oświata ponadgimnazjalna - licea, technika, pomaturalne szkoły 



  lecznictwo szpitalne 



  pogotowie ratunkowe 



   drogi i komunikacja w skali powiatu 



   instytucje kultury: teatry 



   ochrona praw konsument 

 
Źródła finansowania - udziały 



  PIT10,25% 



  CIT 1,4% 

 
 
 
 
 
 
 
 

11 

 

26. Zadania budżetu gminy i źródła ich finansowania.  
 

GMINY 



  ok 2500 



  na czele stoi  

  gmina wiejska - wójt 
  gmina miejska, miejsko wiejska - burmistrz 
  gmina miejska na prawach powiatu – prezydent miasta 

Zadania 



 

oświata podstawowa - przedszkola, szkoła podstawowa, gimnazjum 



   podstawowa pomoc lekarska - przychodnie i ośrodki zdrowia 



  walka z chorobami i gruźlicą - szczepienia, badania ochronne 



   transportem zbiorowym i taxi 



 

domy społeczne 



   zasiłki i pomoc rzeczowa rodzinom potrzebującym 

 
Źródła finansowania - udziały: 



  PIT 39,34% 



  CIT 6,71% 

 
27. Co to są udziały i czemu służą ? 

 
Udziały – 

procentowy  udział w całości (partycypacja jednostek samorządu terytorialnego  w 

dwóch podatkach, które gromadzone są przez budżet państwa - PIT i CIT.)

 

Udziały 

służą zwiększeniu dochód jednostek samorządu terytorialnego.  

 

28. Co to są publiczne fundusze celowe i jakie mają cechy ? 

 

Fundusz 

- celowe wyodrębnienie środków pieniężnych i przeznaczenie ich na określone 

zadania ujęte w statucie lub w przepisach prawa. 
 

Cechy funduszu: 

  wydziela się je z mocy prawa lub z mocy innych przepisów z ogółu środków, budżetu, 

przedsiębiorstwa,  gospodarstwa  domowego,  albo  jest  ustawa  (u  nas  nie  ma),  u  nas 
fundusze są powoływane z ustawy budżetowej. 

  wiąże się z finansowaniem określonych zadań 
  kierunki wydatkowania środków najczęściej określa nazwa funduszu NFOŚ, NFZ 
  środki gromadzi się i wydatkuje w sposób ciągły, - to jest uelastycznienie gospodarki 

funduszu 

  granicą wydatków jest ilość zgromadzonych środków 
  pozostałość środków z danego roku, przechodzi na rok następny 
  fundusze ujmuje się w określone ramy organizacyjno- prawne 

 
 
 
 
 
 
 
 

12 

 

29. Jakie znasz rodzaje funduszy celowych ? Wymień i omów jedną z grup. 

 
Rodzaje funduszy 

I. 

Fundusze finansujące świadczenia społeczne 

1. 

Fundusz  ubezpieczeń  społecznych 

-  gromadzi  środki  pieniężne  dla  ZUS,  politykę 

wydatkowania realizuje ZUS, 
a) składki: 45% funduszu wynagrodzeń 7,75% + 0,05% odprowadzane jest do OFE 

  emerytalna - 19,52% (50% pracownik, 50% pracodawca) 
  rentowa - 8% ( 1,5 % pracownik, 6,5% pracodawca) 
  chorobowy - 2,45% - (100% pracownik) 
  wypadkowy - 1,67% - (100% pracodawca) 
  FGŚP - 0,1% - (100% pracodawca) 
  FP- 2,45% - (100% pracodawca) 

b) dotacja budżetowa 
 
c) odsetki od lokat i papierów wartościowych. 
Tworzy się fundusze rezerwowe: 

  ubezpieczenie rentowe i chorobowe 
  ubezpieczenie wypadkowe 

2. 

Fundusz Pracy 

- zasiłki dla bezrobotnych, finansowanie szkoleń, pożyczki na 

rozpoczęcie działalności bezrobotnych, dysponentem są PUP 

3. 

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 

- stracił osobowość prawną, 

nie realizuje żadnych zadań, jest tylko rachunkiem na który wpływają środki. Fundusz 
ten  przeznaczony  jest  na  wypłatę  jednorazowych  świadczeń  dla  pracowników 
upadających firm. Dysponentem jest PUP, ministerstwo pracy i polityki  społecznej i 
urząd  marszałkowski.  Składka  powiększona  jest  o  subwencje  z  budżetu,  odsetki  z 
lokat, darowizny. 

4. 

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego 

- składa się 4 pod funduszy: 

  fundusz  składkowy  ubezpieczeń  społecznych  rolników  -  wypadkowe, 

chorobowe, macierzyński 

  fundusz emerytalno- rentowy 

Oba  fundusze  realizowane  są  ze  składek,  refundacji  z  funduszu  ubezpieczeń  społecznych, 
dotacji z budżetu. 

 
Składki : 
Rolnik prowadzący gospodarstwo  

  do 50 ha - 68 złotych miesięcznie 
  50 - 100 ha - 150 złotych miesięcznie 
  100 - 150 ha - 230 złotych miesięcznie 
  150 - 300 ha - 311 złotych miesięcznie 
  powyżej 300 ha - 392 złotych miesięcznie 

 

  fundusze administracyjne - koszty obsługi ubezpieczonych - 4% poprzednich 

funduszy 

 

   fundusze  prewencji  rehabilitacji  -  pokrycie  kosztów  rzeczowych  i 

osobowych  KRUS  -  pracownicy  -  1%  planowany  funduszu  wypadkowego  i 
emerytalno-rentowego. 

5. 

Państwowy Fundusz Kombatantów 

- w całości finansowany z dotacji budżetowych. 

13 

 

6. 

Fundusz  Rehabilitacji  Osób  Niepełnosprawnych 

-  stracił  osobowość  prawną  od 

2012  roku,  stały  się  rachunkiem  na  które  wpływają  pieniądze,  ale  nie  realizują 
żadnych zadań. Zadania przejmuje WUP oraz marszałkowskie, resort pracy i polityki 
społecznej.  Wg  nowej  ustawy  tylko  duże  zakłady  pracy  chronionej  będą  mogły 
utrzymać się. 

7. 

Fundusz Alimentacyjny

(do 2004)- od 2008 wrócił i działa na tej samej zasadzie, z 

dotacji budżetowych oraz ściągnięcia z rodzica. 

II. 

Fundusze finansujące usługi społeczne 

1.  Fundusz  Promocji  Twórczości 

-  w  kulturze,  służy  na  nagrody  i  stypendia  dla 

młodych twórców, źródłem dochodów są odsetki od sprzedaży książek i dzieł sztuki - 
1% wiedza z początków 2000 roku 

2.  Narodowy Fundusz Zdrowia 

- 16 oddziałów - 9%, 7,75% odliczamy od podatku. 

3.  Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska

 

4.   Fundusz  Ochrony  Gruntów  Rolnych 

-  przeznaczony  na  rekultywację  i  poprawę 

jakości gruntów rolnych, faktycznie odrolnienie gruntu i przeznaczenie na inne cele. 

III. 

Pozostałe 

1.  Fundusz Gospodarki Zasobami Geodezyjnymi i Kartograficznymi 

– sporządzanie 

map, liczenie gruntów ornych, sprzedaż map, informację turystyczną, pomiary 

melioracyjne, źródłem dochodów jest sprzedaż świadczeń oraz dotacje z budżetu 
państwa. 

2.  Fundusz  Kościelny 

-  został  reaktywowany  w  1998  roku,  miał  być  przeznaczony  na 

częściową  rekompensatą  za  utracone  przez  kościół  własności  i  innych  praw 
majątkowych  i  łagodzenie  bezprawnej  nacjonalizacji  majątków  kościoła  przez  PRL. 
Komisja majątkowa została rozwiązana. Mówi się o tym, aby rozwiązać ten fundusz, 
gdyż już w większości przypadku zrekompensowano kościołowi. Proponuje się 0,3% 
części  podatku  z  przeznaczeniem  na  wsparcie  kościoła  katolickiego.  Na  kościół  ok 
500 mln złotych rocznie w tym uczelnie 22, FK - 280 mln, renowacja zabytków - 26, 
pensje dla kapelanów 30,5 mln..... 

 

30. Na co przeznaczony jest Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i jakie są źródła jego 

finansowania ? 

 
Fundusz  ubezpieczeń  społecznych 

-  gromadzi  środki  pieniężne  dla  ZUS,  politykę 

wydatkowania realizuje ZUS, 

a) składki: 45% funduszu wynagrodzeń 7,75% + 0,05% odprowadzane jest do OFE 

  emerytalna - 19,52% (50% pracownik, 50% pracodawca) 
  rentowa - 8% ( 1,5 % pracownik, 6,5% pracodawca) 
  chorobowy - 2,45% - (100% pracownik) 
  wypadkowy - 1,67% - (100% pracodawca) 
  FGŚP - 0,1% - (100% pracodawca) 
  FP- 2,45% - (100% pracodawca) 

b) dotacja budżetowa 
c) odsetki od lokat i papierów wartościowych. 
Tworzy się fundusze rezerwowe: 

  ubezpieczenie rentowe i chorobowe 
  ubezpieczenie wypadkowe 

Fundusz  ubezpieczeń  społecznych  pokrywa  następujące  podstawowe  rodzaje 
pieniężnych świadczeń społecznych: 

1.  emerytury i renty 
2.  zasiłki chorobowe 

3.  zasiłki wychowawcze 
4.  zasiłki macierzyńskie 

14 

 

 

31. Co to jest Fundusz Pracy i jakie są źródła finansowania jego zadań ? 

 

Fundusz Pracy 

– jest państwowym funduszem celowym w dyspozycji ministra właściwego 

do  spraw  pracy. Z  funduszu  są  finansowe  zasiłki  dla  bezrobotnych,  finansowanie  szkoleń, 
pożyczki na  rozpoczęcie działalności bezrobotnych, dysponentem są PUP. 
 

Źródła finansowania: 

1.  Obowiązkowe  składki  z  zakładów  pracy  w  wysokości  2,45%  podstawy  wymiaru 

składek na ubezpieczenie społeczne 

2.  uzupełniającej  dotacji  budżetu  na  sfinansowanie  innych  obowiązków  świadczeń  i 

wydatków 

3.  oprocentowania środków na rachunkach bankowych. 

 

32. Co to jest Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i jakie są źródła 

jego dochodów ? 

 

Fundusz  Gwarantowanych  Świadczeń  Pracowniczych 

–  państwowy  fundusz  celowy, 

stracił  osobowość  prawną,  nie  realizuje  żadnych  zadań,  jest  tylko  rachunkiem  na  który 
wpływają  środki.  Fundusz  ten  przeznaczony  jest  na  wypłatę  jednorazowych  świadczeń  dla 
pracowników  upadających  firm.  Dysponentem  jest  PUP,  ministerstwo  pracy  i  polityki 
społecznej i urząd marszałkowski.  

Źródłem jego dochodów 

jest  składka  powiększona  o  subwencje  z  budżetu,  odsetki  z  lokat, 

darowizny. 

 
33. Co to jest KRUS ? Jakie są jego zadania oraz źródła ich finansowania. 

 

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego 

- składa się 4 pod funduszy: 

  fundusz  składkowy  ubezpieczeń  społecznych  rolników  -  wypadkowe, 

chorobowe, macierzyński 

  fundusz emerytalno- rentowy 

Oba  fundusze  realizowane  są  ze  składek,  refundacji  z  funduszu  ubezpieczeń  społecznych, 
dotacji z budżetu. 

 

Składki : 

Rolnik prowadzący gospodarstwo 

  do 50 ha - 68 złotych miesięcznie 

  50 - 100 ha - 150 złotych miesięcznie 

  100 - 150 ha - 230 złotych miesięcznie 
  150 - 300 ha - 311 złotych miesięcznie 

  powyżej 300 ha - 392 złotych miesięcznie 

 

  fundusze administracyjne - koszty obsługi ubezpieczonych - 4% poprzednich 

funduszy 

 

  fundusze  prewencji  rehabilitacji  -  pokrycie  kosztów  rzeczowych  i 

osobowych  KRUS  -  pracownicy  -  1%  planowany  funduszu  wypadkowego  i 
emerytalno-rentowego. 

 
 

15 

 

Zadania: 



 

obsługa ubezpieczonych rolników i świadczeniobiorców Kasy (emerytów i rencistów) 
w sprawach dotyczących obejmowania ubezpieczeniem społecznym rolników i 
opłacania składek na to ubezpieczenie; 



 

przyznawania i wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych oraz wypadkowych, 
chorobowych i macierzyńskich oraz świadczeń poza ubezpieczeniowych 



 

działalność prewencyjna na rzecz zapobiegania wypadkom przy pracy rolniczej i 



 

prowadzenie nieodpłatnej, dobrowolnej rehabilitacji leczniczej dla osób 
uprawnionych do świadczeń w KRUS, zagrożonych całkowitą niezdolnością do pracy 
lub wykazujących okresowo całkowitą niezdolność do wykonywania pracy 
zawodowej w gospodarstwie rolnym.  



 

wspieranie ubezpieczeń wzajemnych 



 

obsługa ubezpieczenia zdrowotnego 

 

Źródła finansowania: 

1.  składki 
2.  refundacji z funduszu ubezpieczeń społecznych 
3.  dotacji z budżetu. 

 

34. Jakie znasz fundusze finansujące usługi społeczne ? Wymień i omów jeden z nich. 

 
 Fundusze finansujące usługi społeczne 

1.  Fundusz Promocji Twórczości – 

Państwowy  fundusz  celowy,  który  został  powołany  do  życia  na  mocy  ustawy  o  prawie 
autorskim i  prawach pokrewnych. Celem funduszu jest przyznawanie stypendiów i  pomocy 
socjalnej  twórcom,  dofinansowanie  kosztów  wydań  utworów  o  szczególnym  znaczeniu  dla 
kultury i nauki polskiej oraz wydań dla niewidomych.

 

Przychodami funduszu są  



 

opłaty  uiszczane  przez  producentów  i  wydawców  egzemplarzy  utworów 
literackich,  muzycznych,  plastycznych,  fotograficznych  i  kartograficznych, 
których  czas  ochrony  autorskich  praw  majątkowych  upłynął.  Są  oni 
obowiązani do przekazywania na rzecz funduszu wpłaty wynoszącej od 5 proc. 
do 8 proc. wpływów brutto (obecnie 5 proc.), bez uwzględnienia podatku od 
towarów i usług ze sprzedaży egzemplarzy tych utworów. 



 

stanowią kary pieniężne. Twórca może domagać się, by sprawca zawinionego 
naruszenia  jego  autorskich  praw  majątkowych,  dokonanego  w  ramach 
działalności  gospodarczej,  uiścił  odpowiednią  sumę  pieniężną  z 
przeznaczeniem  na  fundusz.  Suma  ta  nie  może  być  niższa  niż  dwukrotna 
wysokość  uprawdopodobnionych  korzyści  odniesionych  przez  sprawcę  z 
dokonanego naruszenia. 

 



 

dobrowolne wpłaty, zapisy i darowizny oraz inne wpływy

 

2. 

Narodowy Fundusz Zdrowia 

– 16 oddziałów, 9% , 7,75% odliczamy od podatku 

3.  Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska 
4.  Fundusz  Ochrony  Gruntów  Rolnych  –

  przeznaczony  na  rekultywację  i  poprawę 

jakości gruntów rolnych, faktycznie odrolnienie gruntu i przeznaczenie na inne cele.

 

 

 

 

16 

 

35. Co to jest fundusz kościelny ? Czemu służy i jakie są źródła jego dochodów ? 

 

Fundusz  Kościelny 

-  został  reaktywowany  w  1998  roku,  miał  być  przeznaczony  na 

częściową  rekompensatą  za  utracone  przez  kościół  własności  i  innych  praw  majątkowych  i 
łagodzenie  bezprawnej  nacjonalizacji  majątków  kościoła  przez  PRL.  Komisja  majątkowa 
została  rozwiązana.  Mówi  się  o  tym,  aby  rozwiązać  ten  fundusz,  gdyż  już  w  większości 
przypadku  zrekompensowano  kościołowi.  Proponuje  się  0,3%  części  podatku  z 
przeznaczeniem na wsparcie kościoła katolickiego. Na kościół ok 500 mln złotych rocznie w 
tym uczelnie 22, FK - 280 mln, renowacja zabytków - 26, pensje dla kapelanów 30,5 mln..... 

 

36. Jakie są cele polityki regionalnej UE ? 

 

Cele polityki 

1.  regionalne 



 

wsparcie dla regionów gdzie PKB/1 mieszkańca < 75% średniej dla wspólnot

 



 

pomoc dla regionów mających problemy strukturalne

 

 

2.  horyzontalne 



 

rozwój zasobów ludzkich

 



 

modernizacja rynku pracy

 



 

zmniejszenie bezrobocia

 

 



 

wsparcie oświaty

 



 

przeciwdziałanie 
dyskryminacji - 
wykluczeniu społecznem

 

37. Jakie są zasady realizacji celów polityki UE ? 

Zasady realizacji celów polityki regionalnej 

a.  zasada koncentracji środków 

- realizować małą liczbę celów, pomoc najmniej 

zamożnym krajom unii 

b.  zasada partnerstwa 

- współpraca między komisja europejska a władzami wszystkich 

szczebli danego kraju. Więzi na poziomie zarówno gminy, jak i państwa 

c.  zasada programowania 

- finansowanie kompleksowych, zintegrowanych, 

długofalowych programów rozwoju 

d.  zasada dodawalności 

- środki wsparcia nie zastępują pieniędzy państwowych, tylko 

je uzupełniają 

e.  zasada subsydiarności - pomocniczości 

- żaden organ zarządzający nie powinien 

podejmować działań wtedy, gdy mogą one być realizowane przez szczebel niższy. 

38. Jakie znasz fundusze UE na lata 2007-2013 ? Wymień i omów jeden z nich. 

 
Etap II 2007- 2013 (program) 

Mamy 3 zasadnicze fundusze 

I. 

Europejski  Fundusz  Rozwoju  Regionalnego 

-  mamy  5  programów 

operacyjnych: 

1.  Infrastruktura  i  Środowisko  -  rozbudowa  i  modernizacja  techniczna  -  kanalizacja, 

oczyszczalnie, transport, energetyka, kultura i zdrowie 

2.  Kapitał ludzki - częściowo program ten mieści się w 1, ale finansowany przez 2 - 

zwiększenie zatrudnienia i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw, podniesienie 
poziomu wykształcenia społeczeństwa, zmniejszenie obszaru wykluczenia 
społecznego, wsparcie budowy struktur administracyjnych - aby biurokracja była 
bardziej wykształcona i lepiej obsługiwała petentów. 

3.  Innowacyjna gospodarka - wpieranie innowacyjności nauki, techniki, organizacji, 

finansów i handlu. 

17 

 

4.  Program Rozwoju Polski Wschodniej - lubelskie, świętokrzyskie, podkarpackie, 

warmińsko – mazurskie 

5.  Pomoc techniczna 

II. 

Europejski  Fundusz  Społeczny 

-  kapitał  ludzki,  poprawienie  rynku  pracy, 

poprawa funkcjonowania polityki społecznej, oświaty, inwestycje w kapitał ludzki. 
Pierwsze dwa są regionalnymi, za ich pomocą realizowane są programy regionalne 
i finansują programy. 

III. 

Fundusz Spójności 

- finansuje się projekty bez względu na region. Dotyczą: 

  transeuropejskiej sieci transportowej 
  infrastruktura ochrony środowiska 
  połączenia kolejowe, morskie i śródlądowe 
  transport miejski 
  inwestycje środowiskowe 

 

39. Jakie znasz rodzaje dochodów państwa ? Wymień i omów jeden z nich.  
 

Rodzaje dochodów budżetowych 

I. 

Zwrotne (czasowe) - 

mówiliśmy przy skarbie państwa (pożyczki zagraniczne, 

krajowe), 

1.  Pożyczki zagraniczne –  
a.  pożyczki międzypaństwowe - zaciągane są między dwoma państwami, rządam 

dwóch państw. 

b.  pożyczki międzynarodowe - zaciągane w bankach innych państw. 
2.  Pożyczki wewnętrzne 
a.  Środki  korespondentów  Skarbu  Państwa  –  wszystkie  instytucje  publiczne 

finansowane są ze środków publicznych. 

b.   Bony skarbowe – najważniejsze dochody. 

Bony skarbowe – krótkookresowe (1 dzień – 5 lat) są to papiery wartościowe których 
emitentem jest Skarb Państwa, nabywcami są banki, przedsiębiorstwa, przedsiębiorstwa 
ubezpieczeniowe.  Najpopularniejsze  są  12  lub  52  tygodniowe.  Bony  skarbowe  służą 
finansowaniu deficytu i długu publicznego, nazywane są wekslami skarbowymi. Sprzedaje się 
je  na  rynku  pierwotnym.  Dyskontowanie  polega  na  sprzedawaniu  bonów  skarbowych  po 
cenie niższej niż nominalna, a później po cenie nominalnej. 

c.  Zaliczki Banku emisyjnego – są to emisje prostego pieniądza. 

Dodatkowa emisja pieniądza jest to dodrukowywanie pieniędzy, w wyniku czego rosną ceny 
towarów, ponieważ musi zachować się równowaga pieniądza. 
Ilość pieniędzy = ilość towarów * cena -> równowaga pieniądza. 

d.  Obligacje skarbowe – są to długoterminowe papiery wartościowe, których emitentem 

jest Skarb Państwa, a nabywcami ludność. Emitowane są na okres 15-20 lat. 

Obligacje klasyczne – ze względu na długi okres emitowania. 

II. 

Bezzwrotne (stałe) 

1.  Niepodatkowe 

  z majątku i praw majątkowych – sprzedaż, wynajem, prywatyzacja 
  ze składek (ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne 
  od jednostek i zakładów budżetowych(praktycznie zlikwidowane, zostały zakłady 

komunalne) oraz innych placówek 

  darowizny i zapisy 
  zwroty pożyczek i zaliczek 
  dochody z udziałów w przedsiębiorstwach - spółki skarbu państwa (spółka kapitałowa, 

gdzie skarb państwa posiada kontrolny pakiet akcji) 

18 

 

2. 

Podatkowe

 

  podatki 
  opłat 
   cła 

 
40. Co to są podatki i jakie mają cechy ? Wymień i omów jedną z nich.  

 

Podatek –  obowiązkowe  świadczenie  pieniężne  pobierane  przez  związek  publicznoprawny 
(państwo, jednostka samorządu terytorialnego) bez konkretnego, bezpośredniego świadczenia 
wzajemnego. Zebrane podatki są wykorzystywane na potrzeby realizacji zadań publicznych 

Zgodnie z polskim prawem daniny, aby zostały uznane za podatki muszą posiadać 4 cechy: 

 

Nieodpłatność – nic nie otrzymujemy w zamian 

 

Przymusowość – 

obowiązek zapłaty wynika bezpośrednio z przepisu prawa podatkowego 

albo z decyzji administracyjnej organu, wykonanie zabezpieczone jest przymusem 
państwa (pobór kwot dłużnych za pomocą instrumentów egzekucji administracyjnej), 
jako potencjalne zagrożenie dla podatnika

 

 

Powszechność - 

 

każdy obywatel, przedsiębiorca itp. powinien być objęty podatkiem, 

jeżeli spełnione są warunki powstania stosunku podatkowego 

 

Bezzwrotność – 

wpłata nie rodzi po stronie władzy publicznej obowiązku zwrotu kwoty 

podatnikowi

 

 

pieniężny charakter – zapłata w pieniądzu będącym prawnym środkiem płatniczym na 
terytorium danego kraju

 

 
41. Co to jest system podatkowy i od czego zależą jego zmiany ? 

 
System podatkowy - 

ogół podatków funkcjonujących w danym kraju oraz przepisy prawne, 

które je regulują. Systemy podatkowe są zróżnicowane w różnych krajach 
 
Zmiany systemów podatkowych zazwyczaj zmieniają się w sposób ewolucyjny, ale czasami 
zmieniają się w sposób rewolucyjny - w Polsce w 1990 roku - najczęściej mamy z tym do 
czynienia w trakcie wojen, rewolucji lub całkowitej zmiany systemu zarządzania. 

 

42. Jakie  znasz  czynniki  wpływające  na  zróżnicowanie  systemów  podatkowych  ? 

Wymień i omów jeden z nich.  

 

Czynniki  wpływające  na  zróżnicowanie  systemów  podatkowych  w  poszczególnych 
krajach: 

a.  tradycje  historyczne 

-  generalnie  jesteśmy  przeciwni  zmianom,  mówi  się  o 

bezwładności  systemów  podatkowych,  przyzwyczajamy  się  do  istniejących 
podatków i nie lubimy zmieniać zwyczajów. 

Bezwładność jest związana z dwoma przyczynami: 

  z  przywiązania  ludzi  do  istniejącego  stanu,  obawa  przed  zmianami,  które  mogą 

pogorszyć ich sytuację 

  opór  administracji  skarbowej  (działa  sztampowo,  każda  zmiana  budzi  sprzeciw,  bo 

wymaga nauki) 

b.  warunki administracyjne 

- aparat administracyjny wpływa na kształt systemu 

podatkowego  -  odpowiada  za  system  zgodnie  ze  swoimi  kwalifikacjami  oraz 
za  sprawy  techniczne,  ale  także  moralne.  Jeśli  są  skomplikowane  systemy 
podatkowe,  to  administracja  musi  być  dobrze  wykształcona.  Nie  tylko 

19 

 

złożoność  powoduje  ucieczki  od  podatków,  ale  również  ta  źle  wykształcona 
administracja skarbowa. W krajach wysokorozwiniętych skarbowcy są bardzo 
dobrze wykształceni, tam gdzie są źle wykształceni pracownicy powinien być 
prosty system podatkowy. 

c.   uwarunkowania ekonomiczne 

- z tego punktu widzenia dzieli się kraje na: 

  wysoko  uprzemysłowione  -  system  podatkowy  szeroko  zakrojony,  a  dochody  są 

znaczne. Ludzie zarabiają dużo i płacą podatki, tak jak przedsiębiorstwa, bo warunki 
rozwoju gospodarczego na to pozwalają 

  słabo  rozwinięte  -  system  powinien  być  uproszczony.  Przemysł  słabo  rozwinięty,  a 

dochody  ludzi  małe,  więc  małe  dochód  dla  państwa.  W  krajach  trzeciego  świata,  są 
olbrzymie  problemy  z  systemem  podatkowym  -  duży  odsetek  analfabetów,  brak 
możliwości wypełnienia zeznać i znajomości prawa. 

d.  uwarunkowania polityczne 

- możemy podzielić kraje na: 

  demokratyczne  -  systemy  oparte  na  przepisach  prawa,  mają  swoją  konstrukcję  na 

podstawie której są pobierane. Tam gdzie rządzą socjaldemokracji, podatki są wysokie 
( większa ilość usług ma być dostarczana bezpłatnie przez państwo), a tam gdzie są 
partie  prawicowe-  liberalne,  tam  dominuje  system  rynkowy,  podatki  są  znacznie 
niższe. 

  autorytarne  -  Polska  w  okresie  gospodarki  centralnej  planowania  -  nie  mamy 

podatków tylko quazi podatki, przedsiębiorstwo nie płaciło np. podatku tylko podatek 
od  marży,  nadwyżka  od  ustalonego  zysku,  który  mogło  sobie  przedsiębiorstwo 
zostawić. 
 

43. Co to są ucieczki przed podatkami i jakie są ich przyczyny ? 

 
Ucieczki przed podatkami – 

są to albo oszustwa podatkowe, np. zatajenie przedmiotu 

opodatkowania, zatajenia rachunkowe lub unikanie podatków, np. wykorzystywanie luk  
niedoskonałości w prawie podatkowym. 

 

 
Przyczyny ucieczek przed podatkami: 

a.  czynniki moralne 

- wynikają one z niskiej świadomości podatkowej. Niepłacenie 

podatków nie jest niczym złym - jestem taki przebiegły , że nie płacę. Najczęściej w 
krajach słabo rozwiniętych 

b.  czynniki polityczne 

- ludzie nie płacą, bo nie akceptują rządu, albo jest nadmierny 

fiskalizm. 

c.  czynniki ekonomiczne 

- wynikają z nadmiernego fiskalizmu, powodują tworzenie się 

szarej strefy. Zatrudnianie pracowników bez umowy o pracę, aby nie płacić podatków 
i ZUS 

d.  czynniki techniczne 

- gdy system jest zbyt złożony, a kadra skarbowa słabo 

wykształcona 

 

44. Jakie są możliwości unikania podatków ? Wymień i omów je. 

 
Unikanie podatku- 

polega na świadomym powstrzymaniu się przed dokonywaniem 

pewnych czynności, które wywołują powstanie stosunku podatkowego.

 

 
unikanie podatków 

  wykorzystanie zgodnie z prawem możliwości tkwiących w systemie podatkowym 
  wykorzystanie luk i niedoskonałości w prawie podatkowym 
  przeniesienie działalności na inny teren lub od innego państwa, gdzie podatki są niższe 

20 

 

  zaniechanie działalności będącej przedmiotem opodatkowania lub pozbycie się 

wartości materialnych będących przedmiotem opodatkowania. 

 

45. Jakie mogą być rodzaje oszustw podatkowych ? Wymień i omów je. 

 
Oszustwa podatkowe 

- są łamaniem prawo i jako takie podlegają karze. 

 

 

oszustwa podatkowe 

- rodzaje oszustw podatkowych: 

  zatajenie przedmiotu opodatkowania (zatajenie materialne) - w przypadku towarów 

importowanych (przywozimy towar o określonej ilości, a w aucie jest 5 razy więcej, w 
spadkach i darowiznach 

  zatajenie rachunkowe - kreatywna rachunkowość - sprzedaż bez rachunku, rachunek 

bez zakupów, fałszywe kwalifikowanie - towar do grupy, gdzie płaci się niższy 
podatek. 

  zorganizowanie niewypłacalności - powodowanie strat 
  niepłacenie podatków 

 

46. Jakie są konsekwencje ucieczki przed podatkami ? Wymień i omów je. 
 

Konsekwencje ucieczek przed podatkami: 

  Zmniejszenie wpływów budżetowych 
  zaburzenie funkcji redystrybucyjnej budżetu 
  naruszenie zasady sprawiedliwości podatkowej 
  demoralizacja podatników 
  podniesienie stawek podatkowych lub wprowadzenie nowych podatków - jak ma 

mniejsze dochody, to je podnosi 

  zakłócenie gospodarki 

 
47. Rodzaje zadań finansowanych z budżetu. 

 

wydatki  publiczne  -  ponoszone  są  na  realizację  zadań  publicznych  w  celu  zaspokojenia 
potrzeb  ogólnospołecznych  (bezpieczeństwo  wewnętrzne,  wymiar  sprawiedliwości, 
bezpieczeństwo  zew,  administracje  -  wydatki  absolutnie  obligatoryjne)  i  społecznych 
(oświata,  ochrona  zdrowia,  kultura  -  częściowo  płatne  z  budżetu,  częściowo  zasada 
rynkowości) mieszkańców danego kraju. Ich ranga jest tak wysoka że władza finansuje je w 
całości  lub  w  części  ze  środków  publicznych.  Kierunki  wydatków  publicznych  wyraźnie 
wskazują  politykę  państwa,  małe  wydatki  lub  duże  wydatki.  Duże  znaczenie  ma  stopień 
decentralizacji,  które  polegają  na  podziale  zadań  między  poszczególne  szczeble  władzy 
terytorialnej  -  obowiązuje  tu  zasada  subsydialności  -  pomocności  -  zadania  powinny  być 
realizowane na terenie ich położenia lub  oddziaływania. Wydatki powinny być realizowane 
najbliżej człowieka.  

 
48. Przyczyny  wzrostu  wydatków  publicznych  we  współczesnym  świecie.  Wymień  i 

omów jedna z nich.  

 

Przyczyny wzrostu wydatków publicznych: 

a.  rosnący dochód na jednego mieszkańca 

- powoduje, że państwo musi finansować 

takie przedsięwzięcia: 

  rynek kapitałowy, budowę mostów, infrastruktury 
 

 

kanalizacja, prąd, drogowa 

21 

 

b.  przemiany technologiczne 

- obligują państwo do modernizacji wyposażenia 

poszczególnych podmiotów (publicznych szkół, służby zdrowia, instytutów), wzrost 
kosztów w służbie zdrowia 

c.  zmiany demograficzne 

- w zależności od przyrostu naturalnego, tam gdzie jest mały 

przyrost, to powinno się zwiększyć nakłady na geriatrię, domy opieki społecznej, lub 
odwrotnie 

d.  koszty świadczeń publicznych 

- rosną przede wszystkim z powodu inflacji, a z 

drugiej strony, bo nie przeprowadza się rachunku kosztów. 

e.  urbanizacja 

- większość ludzi ze wsi przenosi się od miasta, systematyczny i 

długotrwały proces, w związku z tym, trzeba wyposażyć miasta w domy i 
infrastrukturę. 

 

49. Wymień  specyficzne  cechy  wydatkowania  środków  publicznych  i  omów  jedną  z 

nich. 
 

Specyficzne cechy wydatkowania środków publicznych: 



 

arbitralność decyzji dotyczących rozmiarów i kierunków wydatkowania środków 
publicznych  –  tkwi  w  samej  naturze  administracyjnego  mechanizmu  alokacji 
zasobów.  Jej  skutkiem  może  być  lepsze  lub  gorsze  dostosowanie  wydatków 
publicznych do potrzeb społecznych. Stopień arbitralności decyzji alokacyjnych  może 
być  ograniczony  przez  wprowadzenie  zobiektywizowanych  kryteriów  przeznaczania 
środków  publicznych  na  poszczególne  cele,  ale  wyeliminowanie  czynnika 
arbitralności jest niemożliwe. Wynika to z faktu, że decyzje alokacyjne podejmowane 
w ramach mechanizmu administracyjnego podlegają też presji politycznej wywieranej 
przez różne grupy interesów. 
   



 

niebezpieczeństwo  marnotrawstwa  środków  publicznych  –  przez  nadmierną 
rozrzutność  gestorów  funduszy  publicznych,  wynika  także  ze  sposobu  pozyskiwania 
pieniędzy publicznych. Alokacja to nie jest poddawana weryfikacji ekonomicznej, tak 
jak  to  się  dzieje  w  przypadku  mechanizmu  rynkowego.  Z  tych  właśnie  powodów 
możliwe  są  sytuacje  „prefinansowania”  pewnych  dziedzin  działalności,  zadań 
publicznych,  konkretnych  projektów.  Weryfikacja  sposobu  zużywania  środków 
publicznych  dokonywać  się  może  paradoksalnie,  prowadzić  do  marnotrawstwa 
środków  publicznych.  Przykładem  jest  wadliwy  system  planowania  wydatków 
publicznych i bezkrytyczne wykonywanie tych planów nawet wtedy, gdy rzeczywiste 
potrzeby publiczne różnią się od przyjętych w planach. W gospodarowaniu środkami 
publicznymi  dość  powszechnie  znane  jest  zjawisko  wydawania  pieniędzy  na  koniec 
roku  fiskalnego,  gdyż  ich  niewydanie  groziłoby  przyznaniem  mniejszych  środków 
publicznych w następnym roku fiskalnym.   



 

niebezpieczeństwo  nadużyć  i  korupcji  podmiotów  wydatkujących  środki 
publiczne – powstaje w związku z administracyjnym charakterem ich wydatkowania. 
Państwo  czy  władze  publiczne  są  potężnym  uczestnikiem  rynku,  gdyż  realizacja 
części  zadań publicznych tworzy zagregowany popyt  na towary i  usługi  dostarczane 
jednostkom  sektora  publicznego  przez  sektor  prywatny.  W  warunkach  konkurencji, 
gospodarki  ograniczone  popytem  itp.  Zamówienia  władz  publicznych  zwłaszcza  na 
wieloletnie  dostawy  towarów  i  świadczenie  usług,  są  atrakcyjne  dla  prywatnych 
przedsiębiorstw.  Wybór  partnera  władz  publicznych  dokonuje  się  przy  ostrej 
rywalizacji  o  zamówienia.  Rodzi  to  naturalne  poniekąd  warunki  do  korumpowania 
gestorów  środków  publicznych  w  zamian  za  otrzymanie  zamówień  rządowych 
(samorządowych).  Poza  kryminalnym  charakterem  tej  działalności,  którą  zresztą 

22 

 

bardzo  trudno  wykryć,  istnieje  niebezpieczeństwo  marnotrawstwa  środków 
publicznych przez zlecenie zamówień wcale nie korzystniejszych z punktu  widzenia 
realizowanych zadań. 



  "wypychanie" zasobów poza obieg stricte gospodarczy - przeznaczanie środków 

publicznych na pokrywanie partykularnych potrzeb władzy. 

 

50. Rodzaje wydatków publicznych według podstawowych zadań państwa. Wymień i 

omów.  

51. Omów rodzaje podatków według kryterium politycznego.  

 
Kryteria klasyfikacji wydatków publicznych: 

1.  Wg ministerstw 

- znaczenie praktyczne, przy realizacji planu budżetowego, daje się 

najpierw ministerstwom, a one po zostawieniu sobie części środków, przekazuje resztę 
niżej... 

2.  Wg funkcji państwa

 

a. klasyczne 

- te które są finansowane w całości przez państwo( obrona narodowa, 

bezpieczeństwo wewnętrzne, wymiar sprawiedliwości, administracja publiczna) 

b. socjalne 

- przeznaczone na usługi finansowane z budżetu - szkolnictwo, turystykę, 

socjalne zw, z osobami potrzebującymi pomocy 

c. ekonomiczne 

- wsparcie podmiotów gospodarczych - kopalnie 

3.  Wg kategorii 

a. realne 

- dotacje na funkcjonowanie poszczególnych instytucji 

b. transfery- 

środki pieniężne przekazywane z budżetów państwa do budżetów JST - 

subwencje i dotacje, które służą na wyrównanie dochodów JST 

4.  Wg terytorium 

a. krajowe 
b. zagraniczne 

- spłaty wcześniejszych zobowiązań wraz z odsetkami. 

5. Ze względu na przeznaczenie 

a. bieżące - 

wydatki na wynagrodzenia i uposażenia oraz składki od nich odprowadzane, 

jak również inne świadczenia na rzecz osób fizycznych (fundusze socjalne), są to tzw. 
wydatki osobowe. Wydatki rzeczowe to wydatki przeznaczone na zakup towarów i 
usług. wydatki na subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego a także 
dotacje 

b. majątkowe (inwestycyjne) - 

wydatki na inwestycje państwowych jednostek 

budżetowych (budowa urzędów skarbowych, sądów), wydatki na przyrost majątku 
trwałego państwa (budowa dróg, mostów). wydatki na zakup i objęcie akcji oraz 
wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego, są to tzw. inwestycje kapitałowe. 

6. Wg szczebla 

a. centralne 
b. regionalne 
c. lokalne 

7. Klasyfikacja polityczna 

a. neutralne 

- nie mają żadnego wpływu na społeczną i ekonomiczną stronę państwa, 

- obrona narodowa 

b. aktywne 

- za ich pomocą państwo ingeruje w życie społeczne, polityczne i 

ekonomiczne kraju 

  polityczne - dotacje dla partii politycznych, subwencje dla prasy, radia, 

telewizji, 

  społeczne - bezpłatna oświata, kultura, gospodarcze 

23 

 

8. Klasyfikacja finansowa 

a. definitywne 

- nie musza być zwracane 

b. czasowe 

- po pewnym czasie muszą być zwrócone - pożyczka – inkubatory 

przedsiębiorczości 

c. 

warunkowe 

- wydatki potencjalne - państwo daje gwarancje. 

 

52. Pojęcie i rodzaje deficytu budżetowego. Wymień i omów.  
 

Deficyt budżetowy: 

 

nadwyżka wydatków nad dochodami danego budżetu

 

 

część wydatków budżetu, która nie znajduje pokrycia w dochodach

 

 
Rodzaje deficytu budżetowego 

a.   deficyt rzeczywisty 

- jest faktyczną różnicą między dochodami i wydatkami w 

danym roku budżetowym 

b.  deficyt strukturalny 

- jest kategorią hipotetyczną zakładającą wielkość ujemnego 

salda dochodów i wydatków zrealizowanych przy pełnym wykorzystaniu zdolności 
wytwórczych gospodarki. Czy pełne wykorzystanie gospodarki nie dałoby nam 
pokrycia deficytu. 

c.  deficyt cykliczny 

- jest rezultatem cyklicznego przebiegu procesów gospodarczych. - 

mógłby być u nas w Polsce brany pod uwagę, gdyż mamy kryzys, który jest 
zjawiskiem cyklicznym. 

 
53. Wymień i omów metody ograniczania deficytu budżetowego.  
 

Metody ograniczania deficytu budżetowego 

  podwyższanie stawek podatkowych 
  podwyższanie dochodów niepodatkowych - procesy prywatyzacji 
  ograniczanie wydatków 
  zaciąganie pożyczek (krajowych i zagranicznych) 

 

54. Pojęcie długi publicznego i mechanizm jego powstawania.  

 

Dług publiczny 

 

suma deficytów budżetowych powstałych w poprzednich okresach

 

 

finansowe zobowiązanie władz publicznych (państwowych i samorządowych) z tytułu 
zaciągniętych pożyczek.

 

 
Mechanizm powstawania: 

Dług  publiczny,  dług  państwowy,  suma  nie  spłaconych  przez  rząd  lub  inne  związki 
publicznoprawne  zobowiązań  zarówno  wobec  wierzycieli  krajowych,  jak  i  zagranicznych.  
Główną  przyczyną  powstawania  długu  publicznego  jest  kumulowanie  się  występujących  w 
kolejnych  latach  deficytów  budżetowych,  na  sfinansowanie  których  wymienione  instytucje 
emitują papiery wartościowe (np. obligacje, bony, weksle) lub zaciągają kredyty i pożyczki. 
Elementami długu publicznego mogą być również kredyty zaciągane przez skarb państwa lub 
instytucje  władzy  terytorialnej  na  inwestycje  infrastrukturalne  lub  produkcyjne,  salda 
międzypaństwowych  rozliczeń  majątkowych,  dotacje,  odszkodowania  za  wywłaszczone 
mienie (np. w związku z nacjonalizacją niektórych dziedzin gospodarowania), odszkodowania 

24 

 

wojenne  i  inne.    Wierzycielami  krajowego  długu  publicznego  mogą  być  krajowe  instytucje 
finansowe, podmioty gospodarcze oraz osoby fizyczne. Pożyczkodawcami zagranicznymi są 
z  reguły  państwowe  i  komercyjne  instytucje  finansowe.  Zapewnienie  równowagi  finansów 
publicznych wymaga, aby długu publiczny nie przekroczył kwoty 60% produktu krajowego 
brutto.  Nadmierny  wzrost  długu  publicznego  osłabia  bowiem  aktywność  gospodarki. 
W  celu  zmniejszenia  uciążliwości  długu  publicznego  dla  budżetu  i  gospodarki  rząd  może 
podjąć  działania  zmierzające  do  konwersji  długu  (  negocjacje  z  wierzycielami,  zwł. 
zagranicznymi,  w  sprawie  częściowego  umorzenia,  wydłużenia  okresu  spłat,  obniżenia 
oprocentowania), ogłosić moratorium, tzn. zawiesić okresowo obsługę długu  lub repudiację, 
tzn. 

całkowicie 

zaniechać 

spłaty 

długu, 

uznać 

go 

za 

niebyły. 

Konwersja  długu,  zmiana  warunków  pożyczki  (stopy  procentowej,  waluty,  terminu  i 
warunków spłaty) na inne, z reguły korzystniejsze dla dłużnika. W istocie jest to przeważnie 
zastąpienie  istniejącej  pożyczki  przez  nową.  Jej  celem  jest  przeważnie  dążenie  dłużnika  od 
obniżenia kosztów obsługi długu. Konwersja może dotyczyć tak pożyczek wewnętrznych, jak 
i  zagranicznych.  Zasadą  jej  jest  zgoda  wierzyciela,  choć  zdarzają  się  od  niej  wyjątki. 
Konwersja  długu  może  polegać  także  na  dobrowolnej  zmianie  formy  spłaty:  dług  za  zgodą 
lub  na  wniosek  dłużnika  może  zostać  zamieniony  na  udział  w  majątku  dłużnika  (np. 
dotychczasowy wierzyciel staje się współwłaścicielem firmy, której pożyczył pieniądze) lub 
też dłużnik może zostać zobowiązany do przeznaczenia równowartości długu lub jego części 
na  wskazany  przez  wierzyciela  cel  (np.  na  ochronę  środowiska).  Ma  to  miejsce  często  w 
przypadku długów przeterminowanych 

 

55. Przyczyny powstawania długu publicznego. Wymień i omów.  

 
Przyczyny powstawania długu publicznego 

  systematyczne utrzymywanie się deficytu budżetowego 
  okresy wzmożonych wydatków publicznych (wojny, głębokie kryzysy gospodarcze, 

zmiany polityczne) 

  szeroko realizowana doktryna interwencjonizmu państwowego 
  osiąganie celów politycznych rządzącej elity przez obniżanie podatków przy braku 

cięć w wydatkach budżetowych. 
 

56. Instrumenty zaciągania długu publicznego.  

 

Instrumenty zaciągania długu publicznego 

1. Krajowe 

  kredyty bankowe 
  bony skarbowe 
  weksle skarbowe 
  zaliczki Banku Centralnego 
  pożyczki (obligacje) 
  środki korespondentów skarbu państwa 

2. Zagraniczne 

  Międzypaństwowe 
 

 

międzynarodowe