2011-12-19
1
10. Sprzężenie zwrotne
Wojciech Wawrzyński – Wykład z przedmiotu Podstawy Elektroniki - wykład 10
1
Wojciech Wawrzyński – Wykład z przedmiotu Podstawy Elektroniki - wykład 10
2
Sprzężenie zwrotne (feedback) jest to podanie części sygnału
wyjściowego z układu na jego wejście
k – transmitancja wzmacniacza
β - transmitancja sprzężenia zwrotnego
- sygnał zwrotny
- sygnał wejściowy
- sygnał sterujący
X
X
f
2
k
X
X
2
in
k
X
X
X
X
X
f
2
1
2
in
f
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
k
k
in
f
in
in
f
in
2
2
2
2
1
1
1
k
1
k
k
f
Sygnały te są sumowane algebraicznie
i ta kombinacja służy do sterowania układu.
X
in
= X
1
+ X
f
X
f
X
in
X
1
1 - kβ
- współczynnik sprzężenia zwrotnego
transmitancja całego
układu ze sprzężeniem
zwrotnym
Wojciech Wawrzyński – Wykład z przedmiotu Podstawy Elektroniki - wykład 10
3
.
k
1
k
k
f
1 - kβ
- współczynnik sprzężenia zwrotnego
Sprzężenie ujemne - gdy wzmocnienie układu maleje po zastosowaniu sprzężenia, tj. gdy
k
k
f
Wtedy
1
1
k
1
1
k
Wtedy
Sprzężenie dodatnie - gdy wzmocnienie układu rośnie po zastosowaniu sprzężenia, tj. gdy
k
k
f
Warunek generacji drgań - gdy
1
0
k
2011-12-19
2
Wojciech Wawrzyński – Wykład z przedmiotu Podstawy Elektroniki - wykład 10
4
Ze względu na sposób połączenia bloków (czwórników) k i β na wejściu i wyjściu układu,
rozróżnia się cztery układy sprzężenia zwrotnego:
a) sprzężenie napięciowe - równoległe
b) sprzężenie napięciowe - szeregowe
c) sprzężenie prądowe - szeregowe
d) sprzężenie prądowe - równoległe
Wojciech Wawrzyński – Wykład z przedmiotu Podstawy Elektroniki - wykład 10
5
Wpływ ujemnego sprzężenia zwrotnego na właściwości wzmacniaczy
1) Uniezależnienie wzmocnienia wzmacniacza ze sprzężeniem zwrotnym od
wzmocnienia samego bloku wzmacniacza
k
k
k
k
gdy k
f
1
1
1
1
1
1
1
2) Zmniejszenie wrażliwości (sensitivity) wzmocnienia
S
k
k
k
k
k
k
k
f
f
f
k
k
k
k
k
)
f
f
2
1
1
1
1
(
Wojciech Wawrzyński – Wykład z przedmiotu Podstawy Elektroniki - wykład 10
6
Wpływ ujemnego sprzężenia zwrotnego na właściwości wzmacniaczy c.d.
3) Redukcja zniekształceń nieliniowych polepszająca liniowość wzmacniaczy
h
U
U
U
U
n
2
2
3
2
2
1
........
wskaźnikiem wielkości zniekształceń - współczynnik zawartości harmonicznych
indeks 1 – wartość skuteczna składowej podstawowej sygnału,
indeksy wyższe - składowe harmoniczne
h
h
k
f
1
Na skutek działania ujemnego sprzężenia zwrotnego współczynnik zawartości harmonicznych
w sygnale wyjściowym zmniejsza się zgodnie z:
2011-12-19
3
Wojciech Wawrzyński – Wykład z przedmiotu Podstawy Elektroniki - wykład 10
7
Wpływ ujemnego sprzężenia zwrotnego na właściwości wzmacniaczy c.d.
4) Ujemne sprzężenie zwrotne wpływa na impedancję wejściową, wyjściową oraz
wzmocnienie. Można te parametry kształtować stosując odpowiedni układ.
T Y P S P R Z Ę Ż E N I A
PARAMETR
napięciowe-
szeregowe
napięciowe-
równoległe
prądowe-
szeregowe
prądowe-
równoległe
wzmocnienie
napięciowe
maleje
bez zmian
maleje
bez zmian
wzmocnienie
prądowe
bez zmian
maleje
bez zmian
maleje
impedancja
wejściowa
wzrasta
maleje
wzrasta
maleje
impedancja
wyjściowa
maleje
maleje
wzrasta
wzrasta
Wojciech Wawrzyński – Wykład z przedmiotu Podstawy Elektroniki - wykład 10
8
5) Ujemne sprzężenie zwrotne wpływa na kształtowanie charakterystyk częstotliwościowych
wzmacniaczy – poszerza pasmo
Wpływ ujemnego sprzężenia zwrotnego na właściwości wzmacniaczy c.d.
Ilustracja zachowania pola wzmocnienia wzmacniacza:
a) wzmacniacz bez sprzężenia zwrotnego,
b) wzmacniacz ze sprzężeniem zwrotnym ujemnym
f
f
k
gf
g
(
)
1
0 0
f
df
f
k
d
(
)
1
0 0
pole wzmocnienia GB (gain-bandwith product) pozostaje wartością stałą
GB = k
0
(
)
(
)
f
f
k
f
f
const
g
d
f
gf
df
0
f = f
g
f
d
Wojciech Wawrzyński – Wykład z przedmiotu Podstawy Elektroniki - wykład 10
9
Wpływ dodatniego sprzężenia zwrotnego na właściwości wzmacniaczy
W układach analogowych stosowane rzadko.
Przede wszystkim w generatorach dla podtrzymania wytwarzanych przebiegów
harmonicznych.
W ograniczonym zakresie w układach wzmacniaczy, głównie w celu uzyskania dużej
impedancji wyjściowej.
W układach impulsowych wykorzystywane są właściwości forsujące dodatnich sprzężeń
zwrotnych. Oznacza to, że stany elementów tych układów muszą maksymalnie szybko
zmieniać się z jednego stanu krańcowego do drugiego. Pokonywany jest w
międzyczasie stan przejściowy, w którym obecność układu z punktu widzenia
zastosowania jest niepożądana, ale konieczna z powodów czysto fizycznych.