Strona 1 z 59
Infrastruktura Informacji
Przestrzennej
Roman Czukwiński
Wrocław 2009
Strona 1 z 59
Infrastruktura Informacji
Przestrzennej
Roman Czukwiński
Wrocław 2009
Strona 2 z 59
Spis treści
Infrastruktura Informacji Przestrzennej.................................................. 3
Dyrektywa INSPIRE. ................................................................................. 6
Definicję............................................................................................. 12
Interoperacyjność.............................................................................. 14
Zbiory danych. ................................................................................... 16
Tematy danych przestrzennych ........................................................ 18
Metadane. ......................................................................................... 25
Usługi sieciowe. ................................................................................. 27
Typy usług INSPIRE ............................................................................ 32
Infrastruktura Danych Przestrzennych.................................................. 35
Organizację standaryzacyjne................................................................. 37
Ustawa o infrastrukturze informacji przestrzennej.............................. 39
Dane przestrzenne i metadane infrastruktury informacji
przestrzennej ..................................................................................... 44
Interoperacyjność zbiorów i usług danych przestrzennych ............. 46
Usługi danych przestrzennych .......................................................... 47
Wspólne korzystanie z danych przestrzennych................................ 52
Współdziałanie i koordynacja w zakresie infrastruktury informacji
przestrzennej ..................................................................................... 54
Podsumowanie. ..................................................................................... 58
Strona 3 z 59
Infrastruktura Informacji Przestrzennej.
Infrastruktura Informacji Przestrzennej jest zespołem odpowiednich
technologii, które pozwalają na dostęp i korzystanie z danych
przestrzennych. Dostęp i korzystanie z danych przestrzennych jest
uwarunkowane specyfikacją techniczną oraz aktami prawnymi
natury politycznej i ekonomicznej. Pozwala to na współdzielenie
oraz wymianę rożnego rodzaju informacji pomiędzy użytkownikami i
dostawcami danych przestrzennych.
Tworzenie Infrastruktury Informacji Przestrzennej ma na celu:
1.
Gromadzenie i aktualizacje danych przestrzennych.
2.
Przechowywanie danych przestrzennych.
3.
Wyszukanie danych przestrzennych.
4.
Udostępnianie danych przestrzennych.
5.
Analizę i przetwarzanie danych przestrzennych.
Ważnym elementem IIP są systemy informatyczne, które realizują
lub wspomagają realizację zadań w ramach IIP. Infrastruktura
Danych Przestrzennych ( SDI - Spatial Data Infrastructure) jest
definiowana jako element IIP, który realizuje ułatwienie dostępu w
sieci Internet/intranet do danych przestrzennych oraz optymalizacje
Strona 4 z 59
wykorzystania zasobów polegającą na ograniczaniu duplikowania
danych i prac związanych z ich pozyskaniem.
Strona 5 z 59
INSPIRE.
INSPIRE (Infrastructure for Spatial Information in Europe) jest
powstałą w 2001 r. inicjatywą Połączonego Centrum Badawczego
JRC, działającego w ramach Dyrektoriatu Generalnego Komisji
Europejskiej. INSPIRE ma za cel zbudowanie Europejskiej
Infrastruktury Danych Przestrzennych ESDI, która ma polegać na
efektywnym i zharmonizowanym udostępnianiu i wykorzystywaniu
danych przestrzennych dla celów wspólnych w ramach Unii
Europejskiej i indywidualnych w poszczególnych krajach zadań w
zakresie ochrony środowiska, monitorowania klęsk i katastrof
żywiołowych, zapewnienia trwałego i zintegrowanego rozwoju i
innych. Dla osiągnięcia tych celów jest nieodzownym sformułowanie
i przyjęcie jednolitego zespołu norm i standardów, zapewniających
jednoznaczność, kompletność i efektywność dostępu do danych
geograficznych.
Strona 6 z 59
Dyrektywa INSPIRE.
Dyrektywa 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14
marca 2007 ustanawia infrastrukturę informacji przestrzennej we
Wspólnocie Europejskiej (INSPIRE).
Polityka Wspólnoty w odniesieniu do środowiska stawia sobie za cel
wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w
poszczególnych regionach Wspólnoty. Biorąc pod uwagę wymogi
ochrony środowiska, potrzebne są informacje, w tym informacja
przestrzenna.
Europejska
Agencja
Ochrony
Środowiska,
ustanowiona rozporządzeniem Rady (EWG) nr 1210/90 z dnia 7
maja 1990 r. w sprawie ustanowienia Europejskiej Agencji Ochrony
Środowiska oraz Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji
Środowiska, ma za zadanie dostarczanie Wspólnocie obiektywnych,
rzetelnych i porównywalnych informacji na temat środowiska na
poziomie wspólnotowym i dąży między innymi do polepszenia
przepływu ważnych dla polityki informacji o środowisku pomiędzy
państwami członkowskimi a instytucjami wspólnotowymi Istnieje
szereg problemów dotyczących możliwości uzyskania, jakości,
organizacji, dostępności i wspólnego korzystania z informacji
przestrzennej potrzebnej do osiągnięcia wyznaczonych celów, z
uwagi na zapewnienie, by tworzenie wspólnotowej polityki ochrony
Strona 7 z 59
środowiska odbywało się w sposób zintegrowany, z uwzględnieniem
różnic regionalnych i lokalnych. Dla tego konieczne jest zapewnienie
odpowiedniej koordynacji pomiędzy podmiotami dostarczającymi
informacje i użytkownikami tych informacji, tak aby możliwe było
połączenie informacji i wiedzy pochodzących z różnych sektorów.
Dyrektywa zakłada utworzenie w tym celu infrastruktury informacji
przestrzennej
we
Wspólnocie.
Infrastruktura
informacji
przestrzennej we Wspólnocie Europejskiej (INSPIRE), która powinna
wspomagać tworzenie polityki w odniesieniu do polityk i działań
mogących mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na środowisko.
Infrastruktura INSPIRE powinna być oparta na infrastrukturach
informacji przestrzennej tworzonych przez państwa członkowskie i
dostosowywanych do wspólnych przepisów wykonawczych,
uzupełnianych przez działania na szczeblu Wspólnoty. Działania te
powinny zapewnić zgodność infrastruktur informacji przestrzennej
stworzonych przez państwa członkowskie i możliwość ich
stosowania w kontekście wspólnotowym i transgranicznym.
Tworzenie infrastruktury krajowej powinno odbywać się stopniowo,
a co za tym idzie, tematom danych przestrzennych objętych
niniejszą dyrektywą należy przyznać zróżnicowany priorytet. Przy
wdrażaniu należy brać pod uwagę stopień przydatności danych
przestrzennych dla szerokiej gamy zastosowań w różnych obszarach
polityki, priorytety działań wynikających z polityk Wspólnoty, które
Strona 8 z 59
wymagają zharmonizowanych danych przestrzennych, oraz postępy
już poczynione dzięki działaniom harmonizacyjnym podejmowanym
w państwach członkowskich. Główną przeszkodą dla pełnego
wykorzystania
dostępnych
danych
jest
czasochłonność
i
kosztowność poszukiwania istniejących danych przestrzennych lub
sprawdzanie, czy mogą one być użyte w danym celu.
Państwa członkowskie powinny zatem dostarczać opisy dostępnych
zbiorów danych przestrzennych oraz usług w formie metadanych.
Ponieważ duża różnorodność formatów i struktur, w jakich są
zorganizowane i udostępniane we Wspólnocie dane przestrzenne,
utrudnia efektywne formułowanie, wdrażanie, monitorowanie i
ocenę prawodawstwa wspólnotowego mającego bezpośredni lub
pośredni wpływ na środowisko, Dyrektywa zakłada przyjęcie
środków wykonawczych ułatwiających korzystanie z danych
przestrzennych pochodzących z różnych źródeł w państwach
członkowskich. Środki te powinny mieć na celu doprowadzenie do
interoperacyjności zbiorów danych przestrzennych, a państwa
członkowskie powinny zapewnić, żeby wszelkie dane lub informacje
potrzebne do osiągnięcia interoperacyjności były dostępne na
warunkach, które nie ograniczają ich użycia do tego celu. W miarę
możliwości przepisy wykonawcze powinny być oparte na normach
międzynarodowych i nie powinny być źródłem nadmiernych
kosztów dla państw członkowskich. Do wspólnego korzystania z
Strona 9 z 59
danych przestrzennych na różnych poziomach organów publicznych
we Wspólnocie
Dyrektywa zakłada uruchomienie usług sieciowych. Usługi te
powinny umożliwiać wyszukiwanie, przetwarzanie, przeglądanie i
pobieranie danych przestrzennych oraz wykorzystywanie danych
przestrzennych i usług świadczonych drogą elektroniczną. W celu
zapewnienia interoperacyjności infrastruktur utworzonych przez
państwa członkowskie usługi sieciowe powinny funkcjonować
zgodnie ze wspólnie uzgodnionymi specyfikacjami i minimalnymi
kryteriami wydajności. Sieć usług powinna również obejmować
możliwości techniczne pozwalające organom publicznym na
udostępnianie ich zbiorów danych przestrzennych i usług. Państwa
członkowskie powinny zaoferować osobom trzecim możliwość
wnoszenia wkładu w infrastruktury krajowe, o ile nie pogorszy to
spójności i łatwości użytkowania danych przestrzennych i usług
związanych z danymi przestrzennymi będących częścią tych
infrastruktur.
W
niektórych
przypadkach,
zbiory
danych
przestrzennych i usług istotne dla polityk wspólnotowych
bezpośrednio lub pośrednio wpływających na środowisko znajdują
się w posiadaniu osób trzecich i są przez nie obsługiwane.
Dla udanego wdrożenia infrastruktury informacji przestrzennej
ważne jest bezpłatne udostępnienie społeczeństwu pewnej
minimalnej liczby usług. Państwa członkowskie powinny zatem
Strona 10 z 59
udostępnić bezpłatnie, jako minimum, usługi wyszukiwania i, pod
pewnymi szczególnymi warunkami, przeglądania zbiorów danych
przestrzennych. W przypadkach gdzie organ publiczny przekazuje
innemu organowi
publicznemu w
tym
samym
państwie
członkowskim zbiory danych przestrzennych i świadczy usługi
wymagane
do
wypełnienia
obowiązków
sprawozdawczych
wynikających z prawodawstwa wspólnotowego, dane państwo
członkowskie może postanowić, że te zbiory danych przestrzennych
i usługi nie będą podlegać jakimkolwiek opłatom. Mechanizmy
wspólnego korzystania ze zbiorów danych przestrzennych i usług
przez rząd i inne podmioty administracji publicznej oraz osoby
fizyczne lub prawne wykonujące funkcje związane z administracją
publiczną na podstawie przepisów prawa krajowego powinny brać
pod uwagę potrzebę ochrony samowystarczalności finansowej
organów publicznych, w szczególności tych, które zostały
zobowiązane do przynoszenia dochodów, a pobierane opłaty nie
powinny
przewyższać
kosztów
zbierania,
opracowywania,
reprodukcji i rozpowszechniania powiększonych o rozsądny zwrot z
inwestycji.
Dla ułatwienia integracji infrastruktur krajowych z INSPIRE, państwa
członkowskie powinny zapewnić dostęp do swoich infrastruktur
przez geoportal Wspólnoty obsługiwany przez Komisję, jak również
przez wszelkie punkty dostępu, które same postanowią obsługiwać.
Strona 11 z 59
Aby udostępnić informacje pochodzące od organów publicznych
różnego
szczebla,
państwa
członkowskie
powinny
usunąć
występujące w praktyce przeszkody w tym zakresie, na jakie
natrafiają organy publiczne na szczeblu krajowym, regionalnym i
lokalnym przy wykonywaniu swoich funkcji publicznych mogących
mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na środowisko. Państwa
członkowskie powinny przedsięwziąć konieczne środki, aby
zapobiec, żeby dostęp ten mógłby być utrudniony, np. gdyby zależał
od doraźnych negocjacji między poszczególnymi organami
publicznymi za każdym razem, kiedy jest potrzebny. Świadczenie
usług sieciowych powinno być zgodne z zasadami dotyczącymi
ochrony danych osobowych zgodnie z dyrektywą 95/46/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w
sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych
osobowych i swobodnego przepływu tych danych. Dla tego ramy
wspólnego korzystania z danych przestrzennych przez organy
publiczne, na które dyrektywa nakłada obowiązek wspólnego z nich
korzystania, powinny być neutralne nie tylko względem tych
organów publicznych w państwie członkowskim, lecz również
względem takich organów publicznych w innych państwach
członkowskich oraz instytucji wspólnotowych. Ponieważ instytucje i
organy wspólnotowe muszą często integrować i oceniać informacje
przestrzenne ze wszystkich państw członkowskich, powinny one
mieć możliwość uzyskiwania dostępu do danych przestrzennych i
Strona 12 z 59
powiązanych z nimi usług oraz korzystania z nich na
zharmonizowanych warunkach.
Skuteczne wdrażanie infrastruktury informacji przestrzennej
wymaga koordynacji wszystkich podmiotów zainteresowanych
budowaniem takiej infrastruktury, zarówno w roli podmiotów
dostarczających informacje, jak i użytkowników. Należy zatem
ustanowić odpowiednie struktury koordynacyjne na różnych
szczeblach administracji oraz uwzględnić podział uprawnień i
obowiązków pomiędzy państwami członkowskimi. W celu
stymulowania rozwijania przez osoby trzecie usług o wartości
dodanej, z korzyścią zarówno dla organów publicznych, jak i
społeczeństwa, należy ułatwić dostęp do danych przestrzennych,
których zakres przekracza granice administracyjne lub państwowe.
Celem
wykorzystania
najnowocześniejszych
rozwiązań
i
doświadczeń praktycznych związanych z infrastrukturą informacyjną
właściwym jest, by działania niezbędne do wykonania niniejszej
dyrektywy były wspierane przez normy międzynarodowe i normy
przyjęte przez europejskie organy normalizacyjne.
Definicję.
Dyrektywa wprowadza następujące definicje:
Strona 13 z 59
•
„infrastruktura
informacji
przestrzennej”
oznacza
metadane, zbiory danych przestrzennych oraz usługi danych
przestrzennych; usługi i technologie sieciowe; porozumienia
w sprawie wspólnego korzystania, dostępu i użytkowania
oraz mechanizmy kontroli i monitorowania, procesy i
procedury ustanowione, stosowane lub udostępniane
zgodnie z niniejszą dyrektywą;
•
„dane przestrzenne” oznaczają wszelkie dane odnoszące się
bezpośrednio lub pośrednio odniesione do określonego
położenia lub obszaru geograficznego;
•
„zbiór danych przestrzennych” oznacza rozpoznawalny
zestaw danych przestrzennych;
•
„usługi danych przestrzennych” oznaczają operacje, które
mogą być wykonywane przez aplikację komputerową na
danych przestrzennych zawartych w zbiorach danych
przestrzennych lub na powiązanych z nimi metadanych;
•
„obiekt przestrzenny” oznacza abstrakcyjną reprezentację
zjawiska świata rzeczywistego związaną z określonym
położeniem lub obszarem geograficznym;
•
„metadane” oznaczają informacje opisujące zbiory danych
przestrzennych i usługi danych przestrzennych oraz
umożliwiające ich odnalezienie, inwentaryzację i używanie;
•
„interoperacyjność” oznacza możliwość łączenia zbiorów
danych przestrzennych oraz interakcji usług danych
Strona 14 z 59
przestrzennych bez powtarzalnej interwencji manualnej, w
taki sposób, aby wynik był spójny, a wartość dodana
zbiorów
i
usług
danych
przestrzennych
została zwiększona;
•
„geoportal INSPIRE” oznacza witrynę internetową lub jej
odpowiednik, zapewniającą dostęp do usług sieciowych;
•
„organ
publiczny”
oznacza:
a) jednostkę administracji rządowej lub innej administracji
publicznej, w tym publiczne organy doradcze na szczeblu
krajowym,
regionalnym
lub
lokalnym,
b) osobę fizyczną lub prawną, która na mocy prawa
krajowego sprawuje publiczne funkcje administracyjne,
łącznie ze szczególnymi obowiązkami, działaniami lub
usługami
dotyczącymi
środowiska
oraz
c) osobę fizyczną lub prawną sprawującą obowiązki lub
funkcje publiczne lub świadczącą usługi publiczne w
odniesieniu do środowiska i podlegającą organowi lub
osobie;
•
„osoba trzecia” oznacza osobę fizyczną lub prawną
niebędącą organem publicznym.
Interoperacyjność.
Strona 15 z 59
Problemy dotyczące możliwości uzyskania, jakości, organizacji,
dostępności wspólnego korzystania z informacji przestrzennej
pojawiają się w wielu kwestiach związanych z polityką i informacją i
są napotykane przez organy publiczne na różnych poziomach.
Rozwiązanie tych problemów wymaga działań nastawionych na
wymianę,
wspólne
korzystanie,
dostęp
i
użytkowanie
interoperacyjnych danych przestrzennych i usług dotyczących
danych przestrzennych na różnych szczeblach organów publicznych i
w różnych sektorach.
Infrastruktury informacji przestrzennej w państwach członkowskich
powinny być zaprojektowane tak, aby zapewnić przechowywanie,
udostępnianie oraz utrzymywanie danych przestrzennych na
odpowiednim szczeblu; aby było możliwe łączenie w jednolity
sposób danych przestrzennych pochodzących z różnych źródeł we
Wspólnocie i wspólne korzystanie z nich przez wielu użytkowników i
wiele aplikacji; aby było możliwe wspólne korzystanie z danych
przestrzennych zgromadzonych na jednym szczeblu organów
publicznych przez inne organy publiczne; aby dane przestrzenne
były udostępniane na warunkach, które nie ograniczają bezzasadnie
ich szerokiego wykorzystywania; aby łatwo było wyszukać dostępne
dane przestrzenne, ocenić ich przydatność dla określonego celu oraz
poznać warunki dotyczące ich wykorzystywania. Dyrektywa powinna
mieć zastosowanie do danych przestrzennych przechowywanych
Strona 16 z 59
przez organy publiczne lub w ich imieniu oraz do wykorzystywania
danych przestrzennych przez organy publiczne przy wykonywaniu
ich zadań publicznych. Z pewnymi zastrzeżeniami powinna ona mieć
również zastosowanie do danych przestrzennych przechowywanych
przez osoby fizyczne lub prawne inne niż organy publiczne, o ile
wystąpią o to wspomniane osoby fizyczne lub prawne.
Dyrektywa nie określa wymagań w odniesieniu do gromadzenia
nowych danych lub przedkładania takich informacji Komisji,
ponieważ kwestie te są regulowane innymi aktami prawnymi
dotyczącymi środowiska.
Zbiory danych.
Dyrektywa obejmuje zbiory danych przestrzennych spełniające
następujące warunki:
1.
odnoszą się one do obszaru, na którym państwo
członkowskie ma lub wykonuje uprawnienia jurysdykcyjne;
•
są w formie elektronicznej;
•
znajdują się w posiadaniu lub są przechowywane w imieniu:
Strona 17 z 59
(i) organu publicznego i są utworzone, otrzymane,
zarządzane lub uaktualniane przez ten organ oraz objęte są
zakresem jego zadań publicznych,
(ii) osoby trzeciej, której umożliwiono dostęp do sieci;
•
odnoszą się do jednego lub większej liczby tematów
wymienionych w załącznikach I, II lub III.
Kiedy większa liczba identycznych zestawów danych jest w
posiadaniu bądź jest przechowywana w imieniu różnych organów
publicznych, Dyrektywa ma zastosowanie jedynie do wersji
referencyjnej, z której uzyskano pozostałe kopie.
Dyrektywa obejmuje również usługi danych przestrzennych
odnoszące się do danych zawartych w zbiorach danych
przestrzennych. Dyrektywa nie wymaga zbierania nowych danych
przestrzennych.
W przypadku zbiorów danych przestrzennych, do których prawa
własności intelektualnej przysługują osobie trzeciej, organ publiczny
może podejmować działania na mocy niniejszej dyrektywy wyłącznie
za zgodą tej osoby trzeciej.
Dyrektywa obejmuje dane przestrzenne znajdujące się w posiadaniu
lub przechowywane w imieniu organu publicznego działającego na
najniższym
szczeblu
administracji
państwa
członkowskiego,
Strona 18 z 59
wyłącznie gdy w państwie członkowskim istnieją przepisy ustawowe
lub wykonawcze przewidujące ich zbieranie lub rozpowszechnianie.
Tematy danych przestrzennych są określone w załącznikach I, II i III
Dyrektywy.
Tematy danych przestrzennych
Dyrektywa określa zbiory danych przestrzennych należące do
następujących trzech grup tematów danych przestrzennych:
Pierwsza grupa tematyczna – Załącznik I Dyrektywy INSPIRE
•
systemy odniesienia za pomocą współrzędnych, rozumiane
jako
systemy
do
jednoznacznego
przestrzennego
odnoszenia
informacji
przestrzennej
za
pomocą
współrzędnych x, y, z lub za pomocą szerokości i długości
geograficznej oraz wysokości na podstawie geodezyjnego
poziomego i pionowego układu odniesienia;
•
systemy siatek georeferencyjnych, rozumiane jako systemy
tworzone na podstawie zharmonizowanej wielorozdzielczej
siatki o znormalizowanym położeniu i wielkości oczek oraz
wspólnym punkcie początkowym,
Strona 19 z 59
•
nazwy geograficzne, rozumiane jako nazwy obszarów,
regionów, miejscowości, miast, przedmieść lub osiedli, a
także
nazwy
innych
obiektów
geograficznych
lub
topograficznych o znaczeniu publicznym lub historycznym;
•
jednostki administracyjne, rozumiane jako jednostki
zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego
państwa;
•
adresy,
rozumiane
jako
informacje
o
lokalizacji
nieruchomości na podstawie danych adresowych, zazwyczaj
nazwy miejscowości, nazwy ulicy, numeru budynku i kodu
pocztowego;
•
działki ewidencyjne, rozumiane jako ciągłe obszary gruntu,
znajdującego
się
w
granicach
jednego
obrębu
ewidencyjnego, jednorodne pod względem prawnym,
wydzielone z otoczenia za pomocą linii granicznych;
•
sieci transportowe, rozumiane jako sieci transportu
drogowego, kolejowego, lotniczego i wodnego, w tym
morskiego, wraz z powiązaną z nimi infrastrukturą,
obejmujące również połączenia między różnymi sieciami,
łącznie z transeuropejską siecią transportową w rozumieniu
decyzji Nr 1692/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z
dnia 23 czerwca 1996 r. w sprawie wspólnotowych
wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci
transportowej
Strona 20 z 59
Druga grupa tematyczna – Załącznik II Dyrektywy INSPIRE
•
ukształtowanie terenu, rozumiane jako cyfrowe modele
wysokościowe powierzchni terenu, obejmujące również
batymetrię oraz linię brzegową,
•
użytkowanie ziemi, rozumiane jako fizyczne i biologiczne
użytkowanie
powierzchni
Ziemi,
włączając
w
to
powierzchnie naturalne i sztuczne, obszary rolnicze, lasy,
tereny podmokłe, akweny,
•
ortoobrazy, rozumiane jako dane obrazowe powierzchni
Ziemi mające odniesienie przestrzenne, pochodzące z
rejestracji lotniczej lub satelitarnej,
•
geologia, rozumiana jako informacja dotycząca skał i
osadów, w tym informacja o ich składzie, strukturze i
genezie, a także dotycząca struktur wodonośnych i wód
podziemnych w nich występujących, w tym jednolite części
wód podziemnych.
Trzecia grupa tematyczna – Załącznik III Dyrektywy INSPIRE
•
jednostki statystyczne, rozumiane jako jednostki słuŜące do
rozpowszechniania
lub
wykorzystywania
informacji
statystycznych,
Strona 21 z 59
•
budynki,
rozumiane
jako
informacje
o
lokalizacji
przestrzennej budynków,
•
gleba, rozumiana jako gleby i podglebie charakteryzowane
na podstawie głębokości, tekstury, struktury i zawartości
cząstek oraz materiału organicznego, kamienistości, erozji, a
w odpowiednich przypadkach na podstawie przeciętnego
nachylenia oraz przewidywanej zdolności zatrzymywania
wody,
•
zagospodarowanie
przestrzenne,
rozumiane
jako
zagospodarowanie terenu, w jego obecnym lub przyszłym
wymiarze
funkcjonalnym,
lub
przeznaczenie
społecznogospodarcze terenu w tym mieszkaniowe,
przemysłowe, handlowe, rolnicze, leśne, wypoczynkowe,
wynikające z dokumentów planistycznych,
•
zdrowie i bezpieczeństwo ludności, rozumiane jako
rozmieszczenie
geograficzne
występowania
patologii
chorobowych, informacje dotyczące wpływu na zdrowie lub
dobre samopoczucie ludności związane bezpośrednio lub
pośrednio z jakością środowiska,
•
usługi użyteczności publicznej i służby państwowe,
rozumiane jako instalacje użyteczności publicznej, takie jak:
kanalizacja, gospodarowanie odpadami, dostawa energii i
dostawa wody, administracyjne i społeczne służby
państwowe
lub
samorządowe,
takie
jak:
obiekty
Strona 22 z 59
administracji publicznej, obiekty obrony cywilnej kraju,
szkoły, szpitale,
•
urządzenia do monitorowania środowiska, rozumiane jako
lokalizacja i funkcjonowanie urządzeń do monitorowania
środowiska i punktów pomiarowokontrolnych do obserwacji
i pomiarów emisji, stanu zasobów środowiska i innych
parametrów ekosystemu w szczególności różnorodności
biologicznej, warunków ekologicznych wegetacji,
•
obiekty produkcyjne i przemysłowe, rozumiane jako
zakłady przemysłowe oraz urządzenia poboru wody, miejsca
wydobycia i składowiska;
•
obiekty rolnicze oraz akwakultury, rozumiane jako
urządzenia rolnicze oraz urządzenia produkcyjne łącznie z
systemami nawadniania, szklarniami i stajniami,
•
rozmieszczenie ludności (demografia), rozumiane jako
geograficzne rozmieszczenie ludności, łącznie z poziomami
aktywności i charakterystyką ludności pogrupowanej
według
siatki
georeferencyjnej,
regionu,
jednostki
administracyjnej lub innej jednostki analitycznej,
•
gospodarowanie
obszarem,
strefy
ograniczone
i
regulacyjne oraz jednostki sprawozdawcze, rozumiane jako
obszary zarządzane, regulowane lub wykorzystywane do
celów sprawozdawczych na poziomie międzynarodowym,
europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym; obejmują
Strona 23 z 59
również wysypiska śmieci, obszary o ograniczonym dostępie
wokół ujęć wody pitnej, strefy zagrożone przez azotany,
uregulowane drogi wodne na morzach lub wodach
śródlądowych o dużej powierzchni, obszary przeznaczone
pod składowiska odpadów, strefy ograniczeń hałasu,
obszary wymagające zezwolenia na poszukiwania i
wydobycie, obszary dorzeczy, odpowiednie jednostki
sprawozdawcze i obszary zarządzania strefą brzegową;
•
strefy zagrożenia naturalnego, rozumiane jako obszary
zagrożone, charakteryzowane na podstawie zagrożeń
naturalnych,
w
tym
zjawisk
atmosferycznych,
hydrologicznych,
sejsmicznych,
wulkanicznych
oraz
pożarów, które ze względu na swoją lokalizację, dotkliwość i
częstotliwość
mogą
wywierać
poważny
wpływ
na
społeczeństwo, np. powodzie, osunięcia ziemi i osiadanie
gruntu, lawiny, pożary lasów, trzęsienia ziemi, wybuchy
wulkanów;
•
warunki atmosferyczne, rozumiane jako warunki fizyczne w
atmosferze; obejmują dane przestrzenne oparte na
pomiarach, modelach lub na kombinacji tych dwóch
elementów, a także lokalizacje pomiarów,
•
warunki meteorologiczno-geograficzne, rozumiane jako
warunki atmosferyczne i ich pomiary z uwzględnieniem
Strona 24 z 59
opadu atmosferycznego, temperatury, ewapotranspiracji,
prędkości i kierunku wiatru,
•
warunki oceanograficzno-geograficzne, rozumiane jako
warunki fizyczne mórz i oceanów, w szczególności:
charakter dna, prądy, pływy, zasolenie, stany wody, stany
morza, wysokość fal;
•
obszary morskie, rozumiane jako obszary mórz i akwenów
słonowodnych w podziale na regiony i subregiony o
wspólnych cechach ze względu na ich warunki fizyczne,
•
regiony biogeograficzne, rozumiane jako obszary o
stosunkowo jednorodnych warunkach ekologicznych i o
wspólnych cechach,
•
siedliska i obszary przyrodniczo jednorodne, rozumiane
jako obszary geograficzne odznaczające się szczególnymi
warunkami
przyrodniczymi,
procesami,
strukturą
i
funkcjami, które fizycznie umożliwiają egzystencję żyjącym
na nich organizmom; obejmują obszary lądowe i wodne z
wyróżniającymi się cechami geograficznymi, abiotycznymi i
biotycznymi, w całości naturalne lub półnaturalne;
•
rozmieszczenie gatunków, rozumiane jako geograficzne
rozmieszczenie występowania gatunków zwierząt i roślin
pogrupowanych według siatki geograficznej, regionu,
jednostki administracyjnej lub innej jednostki analitycznej,
Strona 25 z 59
•
zasoby energetyczne, rozumiane jako zasoby energii, w tym
węglowodory,
energia
wodna,
bioenergia,
energia
słoneczna, wiatrowa, łącznie z informacjami dotyczącymi
głębokości/wysokości i rozmiarów danych zasobów,
•
zasoby mineralne, rozumiane jako zasoby mineralne, w tym
rudy metali, surowce skalne i chemiczne, łącznie z
informacjami
dotyczącymi
głębokości/wysokości
i
rozmiarów danych zasobów.
Metadane.
Państwa członkowskie zapewniają utworzenie metadanych dla
zbiorów oraz usług danych przestrzennych odpowiadających
tematom wymienionym w załącznikach I, II i III, a także bieżące
uaktualnianie tych metadanych.
Metadane obejmują informacje dotyczące:
•
zgodności zbiorów danych przestrzennych z przepisami
wykonawczymi;
•
warunków
uzyskania
dostępu
do
zbiorów
danych
przestrzennych i ich wykorzystania oraz usług danych
Strona 26 z 59
przestrzennych jak również, gdy ma to zastosowanie,
odpowiednich opłat;
•
jakości i ważności zbiorów danych przestrzennych;
•
organów publicznych odpowiedzialnych za utworzenie,
administrowanie, utrzymywanie i dystrybuowanie zbiorów
oraz usług danych przestrzennych;
•
ograniczeń dostępu publicznego oraz powodów takich
ograniczeń.
Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu
zapewnienia, by metadane były kompletne, a pod względem jakości
wystarczające by umożliwiająć odnalezienie, inwentaryzację i
używanie zbiorów danych przestrzennych i usług danych
przestrzennych.
Państwa członkowskie tworzą metadane zgodnie z następującym
harmonogramem:
a) nie później niż 2 lata od daty przyjęcia przepisów wykonawczych
w odniesieniu do zbiorów danych przestrzennych odpowiadających
tematom wymienionym w załącznikach I i II;
b) nie później niż 5 lat od daty przyjęcia przepisów wykonawczych w
odniesieniu do zbiorów danych przestrzennych odpowiadających
tematom wymienionym w załączniku III.
Strona 27 z 59
Usługi sieciowe.
Państwa członkowskie tworzą i obsługują sieć obejmującą
następujące usługi danych przestrzennych oraz usługi, dla których
metadane zostały utworzone zgodnie z Dyrektywą:
•
usługi wyszukiwania, umożliwiające wyszukiwanie zbiorów
oraz usług danych przestrzennych na podstawie zawartości
odpowiadających im metadanych oraz umożliwiające
wyświetlanie zawartości metadanych;
•
usługi
przeglądania,
umożliwiające
co
najmniej:
wyświetlanie, nawigowanie, powiększanie i pomniejszanie,
przesuwanie lub nakładanie na siebie zbiorów danych
przestrzennych oraz wyświetlanie informacji z legendy i
wszelkiej istotnej zawartości metadanych;
•
usługi pobierania, umożliwiające pobieranie kopii całych
zbiorów danych przestrzennych lub części takich zbiorów
oraz, gdy jest to wykonalne, dostęp bezpośredni;
•
usługi
przekształcania,
umożliwiające
przekształcenie
zbiorów danych przestrzennych w celu osiągnięcia
interoperacyjności;
•
usługi
umożliwiające
uruchamianie
usług
danych
przestrzennych.
Strona 28 z 59
Usługi te uwzględniają odpowiednie wymagania użytkownika oraz
powinny być proste w użyciu, publicznie dostępne oraz dostępne za
pośrednictwem Internetu lub innego odpowiedniego środka
telekomunikacji.
Dla celów usług sieciowych wprowadza się co najmniej następującą
kombinację kryteriów wyszukiwania:
•
słowa kluczowe;
•
klasyfikacja danych przestrzennych oraz usług danych
przestrzennych;
•
jakość i ważność zbiorów danych przestrzennych;
•
stopień zgodności z przepisami wykonawczymi;
•
położenie geograficzne;
•
warunki dostępu i korzystania ze zbiorów oraz usług danych
przestrzennych;
•
organy
publiczne
odpowiedzialne
za
tworzenie,
administrowanie, utrzymywanie i dystrybuowanie zbiorów
oraz usług danych przestrzennych.
Państwa członkowskie mają dopilnować, aby organy publiczne
dysponowały środkami technicznymi w celu połączenia swoich
zbiorów i usług danych przestrzennych w sieć. Ta usługa
udostępniana jest również na wniosek osób trzecich, których zbiory i
usługi
danych
przestrzennych
są
zgodne
z
przepisami
Strona 29 z 59
wykonawczymi
określającymi
zobowiązania,
w
odniesieniu
zwłaszcza do metadanych, usług sieciowych i interoperacyjności.
Państwa członkowskie zapewniają nieodpłatny publiczny dostęp do
usług danych przestrzennych. Dane dostępne za pośrednictwem
usług przeglądania mogą mieć formę, która uniemożliwia ponowne
ich wykorzystanie w celach handlowych.
W drodze odstępstwa państwa członkowskie mogą ograniczyć
publiczny dostęp do zbiorów i usług danych przestrzennych, w
przypadku gdy taki dostęp miałby niekorzystny wpływ na stosunki
międzynarodowe, bezpieczeństwo publiczne lub obronę narodową.
W drodze odstępstwa państwa członkowskie mogą ograniczyć
publiczny dostęp do zbiorów i usług danych przestrzennych poprzez
usługi lub do usług w zakresie handlu elektronicznego, w
przypadkach, w których taki dostęp miałby niekorzystny wpływ na:
•
poufność działań organów publicznych, jeżeli poufność ta
jest przewidziana w przepisach;
•
stosunki międzynarodowe, bezpieczeństwo publiczne lub
obronę narodową;
•
działalność wymiaru sprawiedliwości, prawo do uczciwego
procesu lub zdolność organu publicznego do prowadzenia
dochodzenia o charakterze karnym lub dyscyplinarnym;
Strona 30 z 59
•
poufność informacji handlowych lub przemysłowych, jeżeli
poufność ta przewidziana jest w przepisach krajowych lub
wspólnotowych w celu ochrony uzasadnionego interesu
gospodarczego, włączając w to interes publiczny w zakresie
zachowania poufności danych statystycznych i tajemnicy
podatkowej;
•
prawa własności intelektualnej;
•
poufność danych osobowych lub akt odnoszących się do
osoby fizycznej, jeżeli osoba ta nie wyraziła zgody na
publiczne ujawnienie tych informacji oraz jeżeli taka
poufność jest przewidziana w przepisach krajowych lub
wspólnotowych;
•
interesy lub ochronę jakiejkolwiek osoby, która dostarczyła
dobrowolnie informacje będące przedmiotem wniosku, nie
mająca obowiązku dostarczenia tych informacji i nie mogąc
być takim obowiązkiem obarczona, chyba że wyraziła ona
zgodę na ich ujawnienie;
•
ochronę środowiska, do którego odnoszą się informacje,
takie jak miejsca występowania rzadkich gatunków.
W każdym konkretnym przypadku interes publiczny, któremu
służyłoby ujawnienie informacji wyważa się z interesem publicznym,
któremu służyłoby ograniczenie dostępu lub obwarowanie go
Strona 31 z 59
warunkami. Państwa członkowskie nie mogą ograniczać dostępu do
informacji dotyczących emisji do środowiska.
W drodze odstępstwa państwa członkowskie mogą zezwolić
organowi publicznemu, gdy takie opłaty zabezpieczają utrzymanie
zbiorów danych przestrzennych i odpowiadających im usług danych
przestrzennych, w szczególności w przypadkach obejmujących
bardzo duże ilości często uaktualnianych danych.
Jeżeli organy publiczne pobierają opłaty za usługi danych
przestrzennych, państwa członkowskie zapewniają dostępność usług
w zakresie handlu elektronicznego. Usługi takie mogą być objęte
oświadczeniami o
wyłączeniu
odpowiedzialności,
licencjami
akceptowanymi przez kliknięcie lub, w razie potrzeby, zwykłymi
licencjami.
Komisja Europejska tworzy i obsługuje geoportal INSPIRE na
poziomie Wspólnoty. Państwa członkowskie zapewniają dostęp do
usług danych przestrzennych poprzez geoportal INSPIRE. Państwa
członkowskie mogą również zapewnić dostęp do tych usług poprzez
swoje własne punkty dostępu.
Strona 32 z 59
Typy usług INSPIRE
•
Usługi wyszukiwania
Zgodnie z dyrektywą kraje członkowskie powinny ustanowić i
prowadzić usługi wyszukiwania „umożliwiające wyszukiwanie
zbiorów oraz usług danych przestrzennych na podstawie
zawartości odpowiadających im metadanych oraz umożliwiające
wyświetlanie zawartości metadanych”.
•
Usługi przeglądania
Zgodnie z dyrektywą kraje członkowskie powinny ustanowić i
prowadzić usługi „umożliwiające co najmniej: wyświetlanie,
nawigowanie, powiększanie i pomniejszanie, przesuwanie lub
nakładanie na siebie zbiorów danych przestrzennych oraz
wyświetlanie informacji z legendy i wszelkiej istotnej zawartości
„metadanych”. Kraje członkowskie powinny zapewnić, jeśli jest
to wymagane, usługi e-handlu oraz GeoRM dla usług
przeglądania.
•
Usługi pobierania
Strona 33 z 59
Zgodnie z dyrektywą kraje członkowskie powinny ustanowić i
prowadzić sieć usług pobierania, które umożliwiają „pobieranie
kopii całych zbiorów danych przestrzennych lub części takich
zbiorów oraz, gdy jest to wykonalne, dostęp bezpośredni”.
Dodatkowo, jeśli administracja publiczna pobiera opłaty dla
usług pobierania, kraje członkowskie powinny zapewnić, aby
usługi e-handlu i GeoRM były dostępne.
•
Usługi przekształcania
Zgodnie z dyrektywą kraje członkowskie powinny ustanowić i
prowadzić sieć usług przekształcania, które umożliwiają
„przekształcenie zbiorów danych przestrzennych w celu
osiągnięcia
interoperacyjności”.
Usługi
umożliwiające
uruchamianie usług danych przestrzennych Zgodnie z dyrektywą
kraje członkowskie powinny ustanowić i prowadzić sieć usług
umożliwiających „uruchamianie usług danych przestrzennych.”
•
Dodatkowe usługi w INSPIRE
Oprócz usług wymaganych przez dyrektywę INSPIRE do
właściwego funkcjonowania z zapewnieniem interoperacyjności
infrastrukturę danych przestrzennych konieczne są usługi
Strona 34 z 59
dodatkowe. Istnieje potrzeba uruchomienia przynajmniej usług
rejestrów (registry services), które zawierają dane na temat
dostępu do zasobów opisujących dane, umożliwiając w ten
sposób poprawne przetwarzanie i interpretację samych danych.
Strona 35 z 59
Infrastruktura Danych Przestrzennych
Tworzenie SDI koncentruje się na realizacji następujących celów:
•
budowa baz referencyjnych danych przestrzennych
jednolite odniesienie przestrzenne dla wszystkich systemów
tematycznych
•
tworzenie baz metadanych danych przestrzennych
wyszukanie w sieci interesujących danych i ocena
efektywności ich wykorzystania
•
budowa geoportali internetowych
przyjazny punkt dostępowy do danych przestrzennych dla
internautów
•
interoperacyjność danych
zdolność
łączenia
danych
i
systemów
w
sposób
gwarantujący uniezależnienie od sprzętu i oprogramowania
Strona 36 z 59
Rozróżniamy
SDI
poziomu
lokalnego,
narodowego
oraz
międzynarodowego.
Zasady tworzenia SDI są określane przez akty prawne i standardy,
definiowane przez międzynarodowe i narodowe agencje oraz
organizacje.
Strona 37 z 59
Organizację standaryzacyjne.
Ważnych elementem w budowie SDI jest opracowanie i
upowszechnienie standardów, specyfikacji i norm, związanych z
wymianą i praktycznym zastosowaniem danych przestrzennych oraz
tworzeniu
usług
sieciowych
przetwarzających
informację
przestrzenną.
Ma to służyć budowie interoperacyjnych rozwiązań i jest skierowane
do producentów danych i oprogramowania aplikacyjnego oraz
integratorów systemów informatycznych.
Normalizacją
w
dziedzinie
informacji
przestrzennej
jest
przedmiotem prac różnych organizacji:
•
ISO - International Organization for Standardization (TC211):
Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna
http://www.iso.org
http://www.isotc211.org
•
CEN - Comité Européen de Normalisation (TC287):
Europejski Komitet Normalizacyjny
http://www.cen.eu
•
OGC - Open Geospatial Consortium:
Organizacja standaryzacyjna w dziedzinie GIS
http://www.opengeospatial.org
Strona 38 z 59
ISO (TC211), CEN (TC287) oraz OGC mają decydujący wpływ na
opracowanie i upowszechnianie standardów i norm.
CEN (TC287) został reaktywowany z inicjatywy i zasadniczo dla
potrzeb INSPIRE jako organ normalizujący (standaryzujący)
podstawy
metodologiczne
i
technologiczne
wykorzystania
informacji
geograficznej
dla
różnych
ogólnoeuropejskich
zastosowań, ogólnie ujmowanych jako ESDI.
Cele CEN (TC287) formułowane są w kategoriach ogólnych jako:
•
podjęcie
i
rozwiązanie
specyficznych
problemów
europejskich w zakresie informacji geograficznej (m.in.
ochrona środowiska, katastrofy i klęski żywiołowe, transport
i komunikacja, energetyka, i in.);
•
opracowanie norm w językach narodowych;
•
współdziałanie przestrzennych infrastruktur danych (SDI),
budowanych w krajach członkowskich CEN i w instytucjach
europejskich.
Strona 39 z 59
Ustawa o infrastrukturze informacji przestrzennej
Ustawa określa zasady tworzenia oraz użytkowania infrastruktury
informacji przestrzennej oraz organy administracji właściwe w
sprawach zarządzaniem infrastrukturą informacji przestrzennej.
Zasady tworzenia oraz użytkowania infrastruktury informacji
przestrzennej dotyczą:
1.
danych
przestrzennych
i
metadanych
infrastruktury
informacji przestrzennej;
2.
usług danych przestrzennych;
3.
interoperacyjności zbiorów danych przestrzennych i usług
danych przestrzennych;
4.
wspólnego korzystania z danych przestrzennych;
5.
współdziałania i koordynacji w zakresie infrastruktury
informacji przestrzennej.
Ustawa nie narusza praw przysługujących na podstawie przepisów
dotyczących
ochrony
praw
własności
intelektualnej
oraz
dotyczących udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie,
udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach
oddziaływania na środowisko.
Strona 40 z 59
Ustawia wprowadza następujące definicję i ilekroć jest mowa o:
1.
danych przestrzennych — rozumie się przez to dane
odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio do określonego
położenia lub obszaru geograficznego;
2.
infrastrukturze informacji przestrzennej — rozumie się przez
to opisane metadanymi zbiory danych przestrzennych oraz
dotyczące ich usługi, środki techniczne, procesy i procedury,
które są stosowane i udostępniane przez współtworzące
infrastrukturę informacji przestrzennej organy wiodące,
inne organy administracji oraz osoby trzecie;
3.
interoperacyjności zbiorów i usług danych przestrzennych —
rozumie się przez to możliwość łączenia zbiorów danych
przestrzennych
oraz
współdziałania
usług
danych
przestrzennych, bez powtarzalnej interwencji manualnej, w
taki sposób, aby wynik był spójny, a wartość dodana
zbiorów i usług danych przestrzennych została zwiększona;
4.
metadanych infrastruktury informacji przestrzennej —
rozumie się przez to informacje, które opisują zbiory danych
przestrzennych oraz usługi danych przestrzennych i
umożliwiają odnalezienie, inwentaryzację i używanie tych
danych i usług;
5.
obiekcie przestrzennym — rozumie się przez to abstrakcyjną
reprezentację przedmiotu, zjawiska fizycznego lub zdarzenia
Strona 41 z 59
związanego z określonym miejscem lub obszarem
geograficznym;
6.
organie administracji — rozumie się przez to:
a)
organ administracji rządowej lub organ jednostki
samorządu terytorialnego,
b)
inny podmiot, gdy jest powołany z mocy prawa lub
upoważniony
na
podstawie
porozumień
do
wykonywania
zadań
publicznych
dotyczących
środowiska;
7.
7) organie wiodącym — rozumie się przez to:
a)
ministra właściwego do spraw budownictwa,
gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, w
zakresie tematu danych przestrzennych, o którym
mowa w rozdziale 3 pkt 4 załącznika do ustawy,
b)
ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej,
w zakresie tematów danych przestrzennych, o
których mowa w rozdziale 1 pkt 8 załącznika do
ustawy, w części dotyczącej morskich wód
wewnętrznych
i
morza
terytorialnego
Rzeczypospolitej Polskiej, oraz rozdziale 3 pkt 15 i
16 załącznika do ustawy,
c)
ministra właściwego do spraw kultury i ochrony
dziedzictwa narodowego, w zakresie tematu danych
przestrzennych, o którym mowa w rozdziale 1 pkt 9
Strona 42 z 59
załącznika do ustawy, w części dotyczącej zabytków
nieruchomych w rozumieniu ustawy z dnia 23 lipca
2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
(Dz. U. Nr 162, poz. 1568, z poźn. zm. 3) ),
d)
ministra właściwego do spraw rolnictwa, w zakresie
tematu danych przestrzennych, o ktorym mowa w
rozdziale 3 pkt 9 załącznika do ustawy,
e)
ministra właściwego do spraw środowiska, w
zakresie tematów danych przestrzennych, o ktorych
mowa w rozdziale 1 pkt 9 oraz rozdziale 3 pkt 12–14
i 19 załącznika do ustawy, z zastrzeżeniem lit. c,
f)
ministra właściwego do spraw zdrowia, w zakresie
tematu danych przestrzennych, o ktorym mowa w
rozdziale 3 pkt 5 załącznika do ustawy,
g)
Głównego Geodetę Kraju, w zakresie tematow
danych przestrzennych, o ktorych mowa w rozdziale
1 pkt 1–7, rozdziale 2 pkt 1–3 oraz rozdziale 3 pkt 2,
3, 6, 8 i 11 załącznika do ustawy,
h)
Głównego Geologa Kraju, w zakresie tematow
danych przestrzennych, o ktorych mowa w rozdziale
2 pkt 4 oraz rozdziale 3 pkt 20 i 21 załącznika do
ustawy,
Strona 43 z 59
i)
Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w
zakresie tematu danych przestrzennych, o ktorym
mowa w rozdziale 3 pkt 7 załącznika do ustawy,
j)
Głównego Konserwatora Przyrody, w zakresie
tematow danych przestrzennych, o których mowa w
rozdziale 3 pkt 17 i 18 załącznika do ustawy,
k)
Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w
zakresie tematów danych przestrzennych, o których
mowa w rozdziale 3 pkt 1 i 10 załącznika do ustawy,
l)
Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, w
zakresie tematu danych przestrzennych, o którym
mowa w rozdziale 1 pkt 8 załącznika do ustawy, w
części dotyczącej elementów hydrograficznych wraz
z podjednostkami hydrograficznymi i regionami
wodnymi,
z
wyłączeniem
morskich
wod
wewnętrznych
i
morza
terytorialnego
Rzeczypospolitej Polskiej;
8.
osobie trzeciej — rozumie się przez to osobę fizyczną, osobę
prawną
lub
jednostkę
organizacyjną
nieposiadającą
osobowości prawnej, niebędącą organem administracji;
9.
rejestrze publicznym — rozumie się przez to rejestr, o
ktorym mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r.
o informatyzacji działalności podmiotow realizujących
zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, z poźn. zm. 4) );
Strona 44 z 59
10.
usługach danych przestrzennych — rozumie się przez to
usługi będące operacjami, które mogą być wykonywane
przy użyciu oprogramowania komputerowego na danych
zawartych w zbiorach danych przestrzennych lub na
powiązanych z nimi metadanych;
11.
zbiorze danych przestrzennych — rozumie się przez to
rozpoznawalny ze względu na wspólne cechy zestaw danych
przestrzennych.
Dane przestrzenne i metadane infrastruktury informacji
przestrzennej
Infrastruktura
informacji
przestrzennej,
zwana
dalej
„infrastrukturą”, obejmuje zbiory danych przestrzennych, zwane
dalej „zbiorami”:
1)
odnoszące się do terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub z nim
powiązane;
2)
występujące w postaci elektronicznej;
3)
utrzymywane przez:
a)
organ administracji lub w jego imieniu, które zgodnie z
jego zadaniami publicznymi są tworzone, aktualizowane
i udostępniane,
b)
osobę trzecią, której umożliwiono włączenie się do
infrastruktury;
Strona 45 z 59
4)
należące co najmniej do jednego z tematów danych
przestrzennych określonych w załączniku do ustawy.
W przypadku gdy większa liczba identycznych zbiorów danych
przestrzennych jest w posiadaniu lub jest przechowywana w imieniu
rożnych organów administracji, przepisy ustawy mają zastosowanie
jedynie do wersji referencyjnej, z której uzyskano pozostałe kopie.
W przypadku zbiorów utrzymywanych przez osobę trzecią organ
administracji może podejmować działania na mocy ustawy,
wyłącznie za zgodą podmiotu, któremu przysługują prawa własności
intelektualnej do tych danych.
Tworzenie, aktualizacja i udostępnianie zbiorów metadanych
infrastruktury, zwanych dalej „metadanymi”, jest zadaniem
organów administracji, odpowiedzialnych w zakresie swojej
właściwości za prowadzenie rejestrów publicznych zawierających
zbiory związane z wymienionymi w załączniku do ustawy tematami
danych przestrzennych, oraz osób trzecich, których zbiory włączane
są do infrastruktury.
Strona 46 z 59
Metadane obejmują informacje dotyczące w szczególności:
1.
zgodności zbiorów z obowiązującymi przepisami, dotyczącymi
tematów danych przestrzennych określonych w załączniku do
ustawy;
2.
warunków uzyskania dostępu do zbiorów i ich wykorzystania,
usług danych przestrzennych oraz wysokości opłat, jeżeli są
pobierane;
3.
jakości i ważności zbiorów w rozumieniu ust. 2 w części A
załącznika do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1205/2008 z dnia
3 grudnia 2008 r. w sprawie wykonania dyrektywy nr
2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie
metadanych (Dz. Urz. UE L 326 z 04.12.2008, str. 12);
4.
organów
administracji
odpowiedzialnych
za
tworzenie,
aktualizację i udostępnianie zbiorów oraz usług danych
przestrzennych;
5.
ograniczeń powszechnego dostępu do zbiorów i usług danych
przestrzennych oraz przyczyn tych ograniczeń.
Interoperacyjność zbiorów i usług danych przestrzennych
Organy wiodące w zakresie swojej właściwości, w uzgodnieniu z
ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, są
obowiązane do tworzenia i wdrożenia systemów szkoleń
obejmujących w szczególności zagadnienia z zakresu tworzenia,
Strona 47 z 59
aktualizacji i udostępniania metadanych, finansowanych z własnych
środków budżetowych lub współfinansowanych ze środków Unii
Europejskiej.
Organy wiodące udostępniają organom administracji i osobom
trzecim, włączonym do infrastruktury, informacje niezbędne do
wykonania zadań polegających na wprowadzaniu rozwiązań
technicznych zapewniających interoperacyjność zbiorów i usług
danych przestrzennych oraz harmonizację tych zbiorów i usług.
Usługi danych przestrzennych
Organy administracji prowadzące rejestry publiczne, które zawierają
zbiory związane z wymienionymi w załączniku do ustawy tematami
danych przestrzennych, tworzą i obsługują, w zakresie swojej
właściwości, sieć usług dotyczących zbiorów i usług danych
przestrzennych, do których zalicza się usługi:
1)
wyszukiwania, umożliwiające wyszukiwanie zbiorów oraz usług
danych
przestrzennych
na
podstawie
zawartości
odpowiadających
im
metadanych
oraz
umożliwiające
wyświetlanie zawartości metadanych;
2)
przeglądania,
umożliwiające
co
najmniej:
wyświetlanie,
nawigowanie, powiększanie i pomniejszanie, przesuwanie lub
Strona 48 z 59
nakładanie na siebie zobrazowanych zbiorów oraz wyświetlanie
objaśnień symboli kartograficznych i zawartości metadanych;
3)
pobierania, umożliwiające pobieranie kopii zbiorów lub ich
części oraz, gdy jest to wykonalne, bezpośredni dostęp do tych
zbiorów;
4)
przekształcania, umożliwiające przekształcenie zbiorów w celu
osiągnięcia interoperacyjności zbiorów i usług danych
przestrzennych;
5)
umożliwiające uruchamianie usług danych przestrzennych.
Usługi danych przestrzennych są powszechnie dostępne za pomocą
środków komunikacji elektronicznej
Usługi danych przestrzennych umożliwiają wyszukiwanie zbiorów i
usług danych przestrzennych co najmniej według następujących
kryteriów lub ich kombinacji:
1.
słowa kluczowe;
2.
klasyfikacja danych przestrzennych oraz usług danych
przestrzennych;
3.
jakość i ważność zbiorów;
4.
stopień
zgodności
ze
standardami
technicznymi
dotyczącymi interoperacyjności zbiorów i usług danych
przestrzennych;
Strona 49 z 59
5.
położenie geograficzne;
6.
warunki dostępu i korzystania ze zbiorów oraz usług danych
przestrzennych;
7.
organy
administracji
odpowiedzialne
za
tworzenie,
aktualizację i udostępnianie zbiorów oraz usług danych
przestrzennych.
Włączenie do infrastruktury zbiorów i usług danych przestrzennych
należących do osób trzecich może nastąpić na ich wniosek, za zgodą
właściwego organu wiodącego lub z inicjatywy organu wiodącego za
zgodą osób trzecich, jeżeli jest to zgodne z interesem publicznym, a
włączane zbiory i usługi danych przestrzennych odpowiadają
obowiązującym standardom technicznym.
Wniosek o włączenie do infrastruktury zbiorów i usług danych
przestrzennych należących do osób trzecich zawiera:
1)
imię i nazwisko lub nazwę wnioskodawcy oraz jego adres;
2)
określenie przedmiotu wniosku;
3)
informacje dotyczące treści zbiorów oraz obszaru, do którego
się odnoszą, a także warunków, w tym finansowych, na jakich
możliwe będzie korzystanie ze zbiorów i usług
Strona 50 z 59
Odmowa włączenia do infrastruktury zbiorów i usług danych
przestrzennych należących do osób trzecich następuje w drodze
decyzji właściwego organu wiodącego.
Powszechny dostęp do zbiorów i usług danych przestrzennych nie
dotyczy danych, które ze względu na wiążące Rzeczpospolitą Polską
umowy
międzynarodowe,
bezpieczeństwo
publiczne
lub
bezpieczeństwo państwa uznane zostały za niejawne lub dostęp do
tych danych podlega ograniczeniom na podstawie odrębnych
przepisów.
Powszechny dostęp do zbiorów i usług danych przestrzennych nie
dotyczy danych, które z innych powodów uznane zostały za
niejawne lub dostęp do tych danych podlega ograniczeniom na
podstawie odrębnych przepisów dotyczących w szczególności:
1)
działalności wymiaru sprawiedliwości;
2)
działalności organów podatkowych;
3)
statystyki publicznej;
4)
ochrony środowiska;
5)
ochrony danych osobowych;
6)
prawa własności intelektualnej;
7)
działalności gospodarczej.
Strona 51 z 59
Dostęp do usług danych przestrzennych jest powszechny i
nieodpłatny.
Dane dostępne za pośrednictwem usług mogą mieć formę, która
uniemożliwia wtórne ich wykorzystanie w celach zarobkowych.
Udostępnianie
zbiorów
za
pośrednictwem
usług
danych
przestrzennych odbywa się z zachowaniem przepisów dotyczących
rejestrów publicznych zawierających te zbiory.
Organy administracji pobierające, na podstawie odrębnych
przepisów, opłaty za usługi zapewniają ich realizację z
uwzględnieniem
przepisów
o
świadczeniu
usług
drogą
elektroniczną.
Głowiny Geodeta Kraju tworzy i utrzymuje geoportal infrastruktury
informacji przestrzennej jako centralny punkt dostępu do usług
danych przestrzennych w pełnym zakresie tematycznym i
terytorialnym infrastruktury oraz prowadzi publicznie dostępną
ewidencję zbiorów oraz usług danych przestrzennych objętych
infrastrukturą i nadaje im jednolite identyfikatory.
Organ administracji zgłasza do ewidencji zbiory oraz usługi danych
przestrzennych objętych infrastrukturą, niezwłocznie po utworzeniu
tych zbiorów lub uruchomieniu tych usług, powiadamiając o
zgłoszeniu właściwy organ wiodący. Obowiązek ten nie dotyczy
zbiorów zawierających dane niejawne.
Strona 52 z 59
Minister właściwy do spraw administracji publicznej określi, w
drodze rozporządzenia, zakres informacji objętych ewidencją
zbiorów oraz usług danych przestrzennych, sposób jej prowadzenia,
treść i wzór zgłoszenia zbioru objętego infrastrukturą oraz
dotyczących tego zbioru usług, a także tryb nadawania
identyfikatorów tym zbiorom, mając na uwadze dostosowanie
zakresu informacji gromadzonych w ewidencji do zadań organów
wiodących, procesów tworzenia metadanych oraz wykorzystanie
technologii teleinformatycznej do ujednolicenia i automatyzacji
procesu zgłaszania zbioru danych.
Wspólne korzystanie z danych przestrzennych
Objęte infrastrukturą zbiory oraz usługi danych przestrzennych,
prowadzone przez organ administracji, podlegają nieodpłatnemu
udostępnianiu innym organom administracji w zakresie niezbędnym
do realizacji przez nie zadań publicznych. Przy udostępnianiu
zbiorów organom administracji przepisy art. 15 ustawy z dnia 17
lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących
zadania publiczne stosuje się odpowiednio.
Organ administracji udostępnia zbiory oraz usługi danych
przestrzennych
organom
administracji
z
innych
państw
członkowskich Unii Europejskiej oraz instytucjom i organom Unii
Strona 53 z 59
Europejskiej na potrzeby zadań publicznych, które mogą
oddziaływać na środowisko, z zachowaniem przepisów dotyczących
rejestrów publicznych, do których odnoszą się te zbiory i usługi.
Organ administracji udostępnia zbiory oraz usługi danych
przestrzennych organom ustanowionym na podstawie umów
międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska i państwa
członkowskie Unii Europejskiej, na zasadach wzajemności i
równości, na potrzeby zadań, które mogą oddziaływać na
środowisko, z zachowaniem przepisów dotyczących rejestrów
publicznych zawierających te zbiory. Zbiory oraz usługi danych
przestrzennych
udostępniane
instytucjom
i
organom
Unii
Europejskiej do celów sprawozdawczych w zakresie środowiska nie
podlegają opłatom.
Wspólne korzystanie ze zbiorów i usług danych przestrzennych oraz
udostępnianie zbiorów i usług danych przestrzennych podlega
wyłączeniu w zakresie usług: wyszukiwania, przeglądania,
pobierania,
przekształcania
oraz
usług
umożliwiających
uruchamianie usług danych przestrzennych, jeżeli mogłoby ono
stanowić zagrożenie dla:
1)
realizacji
wiążących
Rzeczpospolitą
Polską
umow
międzynarodowych;
2)
bezpieczeństwa państwa;
3)
bezpieczeństwa publicznego;
4)
działalności wymiaru sprawiedliwości.
Strona 54 z 59
Współdziałanie i koordynacja w zakresie infrastruktury
informacji przestrzennej
Infrastruktura jest tworzona, utrzymywana i rozwijana, a także
funkcjonuje w wyniku współdziałania współtworzących ją organów
wiodących, innych organów administracji oraz osób trzecich. Organy
administracji w uzgodnieniu z organami wiodącymi mogą, w drodze
porozumienia,
tworzyć
i
utrzymywać
wspólne
elementy
infrastruktury, mając na względzie minimalizację kosztów budowy i
utrzymania tej infrastruktury, optymalizację dostępu do zbiorów
oraz usług danych przestrzennych, a także harmonizację,
bezpieczeństwo i jakość tych zbiorów i usług.
Tworzenie,
utrzymywanie
i
rozwijanie
infrastruktury
jest
koordynowane przez ministra właściwego do spraw administracji
publicznej. Minister właściwy do spraw administracji publicznej
przekazuje Komisji Europejskiej informacje i sprawozdania
dotyczące tworzenia i funkcjonowania infrastruktury.
Minister właściwy do spraw administracji publicznej wykonuje
zadania przy pomocy Głównego Geodety Kraju, który:
1)
opracowuje projekty planów udziału organów administracji
w tworzeniu i funkcjonowaniu infrastruktury, dokonując z
organami wiodącymi niezbędnych uzgodnień mających na
celu zapewnienie kompletności tej infrastruktury pod
względem tematycznym, obszarowym i zmienności w czasie,
jak też zapobieganie zbędnemu pozyskiwaniu tych samych
danych przez więcej niż jeden organ administracji;
Strona 55 z 59
2)
monitoruje, we współpracy z organami wiodącymi, przebieg
prac w zakresie tworzenia i funkcjonowania infrastruktury
oraz jej rozwoju;
3)
sporządza projekty informacji i sprawozdań;
4)
organizuje przedsięwzięcia i prowadzi działania wspierające
rozwój infrastruktury;
5)
współpracuje z Komisją Europejską w sprawach związanych
z infrastrukturą;
6)
współpracuje z wojewodami i jednostkami samorządu
terytorialnego w zakresie ich działań dotyczących tworzenia
i funkcjonowania infrastruktury;
7)
określa, w ramach dwustronnych porozumień, zakres i
warunki wymiany danych o obiektach położonych na
granicach między Rzecząpospolitą Polską i państwami
sąsiednimi oraz przylegających do tych granic, kierując się
dążeniem do zapewnienia spójności danych w ramach
europejskiej infrastruktury informacji przestrzennej.
Główny Geodeta Kraju odpowiada za kontakty z Komisją Europejską
w sprawach określonych ustawą.
Organy wiodące, w zakresie swojej właściwości, organizują,
koordynują i monitorują działania związane z tworzeniem,
utrzymywaniem
i
rozwijaniem
infrastruktury,
w
zakresie
przyporządkowanych im tematów danych przestrzennych, mając w
szczególności na względzie zapewnienie zgodności tych działań, w
tym wprowadzanych rozwiązań technicznych, z przepisami
dotyczącymi infrastruktury informacji przestrzennej. Organy
wiodące uzgadniają z ministrem właściwym do spraw administracji
Strona 56 z 59
publicznej plany określające zakres i metodykę działań związanych z
realizacją zadań.
Przy ministrze właściwym do spraw administracji publicznej działa
Rada Infrastruktury Informacji Przestrzennej, zwana dalej „Radą”.
Do zadań Rady należy:
1.
opiniowanie, na wniosek ministra właściwego do spraw
administracji publicznej, projektów aktów prawnych,
standardów, przedsięwzięć organizacyjnych, naukowych i
edukacyjnych,
planów
i
sprawozdań
dotyczących
infrastruktury,
w
tym
dotyczących
koordynacji
i
współdziałania oraz kontaktów z Komisją Europejską;
2.
występowanie z inicjatywami dotyczącymi usprawnienia
infrastruktury pod względem organizacyjnym i technicznym
oraz rozszerzenia jej zakresu tematycznego.
Opinie te Rada przedstawia w terminie 30 dni od dnia otrzymania
wniosku oraz zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej ministra
właściwego do spraw administracji publicznej. Przewodniczący Rady
przekazuje ministrowi właściwemu do spraw administracji
publicznej, w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku:
1.
plan pracy Rady na dany rok kalendarzowy;
2.
sprawozdanie z działalności Rady za rok poprzedni.
Plan pracy Rady oraz sprawozdanie zamieszcza się w Biuletynie
Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw administracji
publicznej.
W skład Rady wchodzą:
3.
Główny Geodeta Kraju;
4.
Główny Geolog Kraju;
5.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska;
6.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska;
Strona 57 z 59
7.
Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej;
8.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego;
9.
Szef Biura Hydrograficznego Marynarki Wojennej;
10.
przedstawiciele innych organów administracji rządowej w
randze sekretarza lub podsekretarza stanu wyznaczeni przez
Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do
spraw administracji publicznej;
11.
czterej przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego
wyznaczeni przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu
Terytorialnego;
12.
czterej przedstawiciele instytucji naukowych lub organizacji
pozarządowych powołani przez ministra właściwego do
spraw administracji publicznej.
Kandydaci na członków Rady mogą być zgłaszani ministrowi
właściwemu
do
spraw
administracji
publicznej
przez
zainteresowane instytucje i organizacje. Minister właściwy do spraw
administracji
publicznej
powołuje
przewodniczącego
i
wiceprzewodniczącego Rady spośród jej członków oraz zamieszcza
w Biuletynie Informacji Publicznej informację o składzie osobowym
Rady. Obsługę administracyjną prac Rady zapewnia Główny Geodeta
Kraju.
Strona 58 z 59
Podsumowanie.
Dostęp do wiarygodnej i aktualnej informacji przestrzennej oraz jej
wykorzystanie w procesie decyzyjnym jest istotnym problemem w
wielu państwach członkowskich Unii Europejskiej. Rozwiązanie tego
problemu wymaga podjęcia wspólnych działań nastawionych na
wymianę, korzystanie, dostęp i użytkowanie zarówno danych
przestrzennych, jak i usług dotyczących danych przestrzennych na
różnych szczeblach organów publicznych i w różnych sektorach
gospodarki, a zatem do utworzenia infrastruktury informacji
przestrzennej w Europie (INSPIRE). INSPIRE znalazło swoje
umocowanie
prawne
w
postaci
dyrektywy
Parlamentu
Europejskiego i Rady przyjętej w dniu 17 stycznia 2007 r. (INSPIRE,
2006). Europejska infrastruktura informacji przestrzennej będzie
uwzględniała
różnorodność
istniejących
już
w
państwach
członkowskich systemów informacyjnych, baz danych oraz struktur
organizacyjnych poprzez stworzenie ogólnych ram umożliwiających
współdziałanie wykorzystywanych technologii.
Utworzenie infrastruktury informacji przestrzennej w Europie
zwiększy możliwości wykorzystania danych przestrzennych przez
wielu użytkowników i dla wielu celów, przyczyniając się do
racjonalnego zarządzania informacja przestrzenna w sferze
Strona 59 z 59
politycznej, gospodarczej i społecznej oraz do wykorzystania jej w
procesach decyzyjnych organów publicznych. Do zrozumienia
zakresu informacyjnego oferowanych zasobów geoinformacyjnych,
jak również ich wyszukiwanie i ocenę pod względem indywidualnych
zapotrzebowań
konieczne
są
metadane.
Bez
metadanych
utworzonych według ogólnie zaakceptowanych reguł trudno jest
mówić o współużytkowaniu danych i współdziałaniu systemów.