1 

1. Wprowadzenie 

Zakres zainteresowań psychologii społecznej 



wyjaśnianie, jak ludzie postrzegają rzeczywistość 

społeczną, w jaki sposób o niej myślą, jak odczuwają i 

jak się zachowują 



perspektywa egzogeniczna – to, co postrzegamy jest 

odzwierciedleniem rzeczywistości 



perspektywa endogeniczna – to, co postrzegamy, jest 

zależne od tego, jak przetworzy to człowiek – człowiek 

konstruuje rzeczywistość (aby ją lepiej zrozumieć…) 



złoty środek – to, co postrzegamy jest wynikiem tak cech 

bodźca, jak i procesów poznawczych człowieka 



wyjaśnianie, jak przebiegają interakcje pomiędzy ludźmi 



badanie, jak ludzie wiążą się ze sobą i jak wpływają na 

siebie – wywieranie wpływu społecznego 

Dyfuzja odpowiedzialności, czyli kiedy 
pomożemy ofierze?  
Badania J. Darleya i B. Latané 



Zdarzenie: 



13 marca 1964 r. 



Ofiara: Kitty Genovese zaatakowana przez nożownika 



Zabójca: Moseley, zbiega z miejsca wypadku 



Pierwszy krok: świadek zauważa zdarzenie 



Drugi krok: świadek interpretuje to zdarzenie jako wymagające 
udzielenia pomocy 



stopień niejednoznaczności sytuacji – ludzie są bardziej skłonni pomagać, kiedy 
łatwo identyfikują zdarzenie jako sytuację zagrożenia 



syndrom „kłótnia małżonków” – wpływ przeświadczenia, jakiego rodzaju relacja 
występuje między napastnikiem a ofiarą 



zasada społecznego dowodu słuszności – patrzymy na innych, szukamy 
wskazówek, jak się zachować – ci inni patrzą na nas – wzajemne modelowanie  



status ofiary – czy jest sens pomagać pijakowi… 

Badania J. Darleya i B. Latané cd. 



Trzeci krok: świadek przyjmuje osobistą odpowiedzialność 



zjawisko rozproszenia (dyfuzji) odpowiedzialności – sytuacja, kiedy nikt 

konkretny nie czuje się zobowiązany do podjęcia działania 



poczucie osobistej odpowiedzialności - bardziej korzystna może być 

sytuacja, kiedy jest tylko jeden, a nie wielu świadków zajścia 



bardziej korzystna może być sytuacja, kiedy świadkowie dobrze się znają 



Czwarty krok: świadek wie, co ma robić 



czy ja znam się na rzeczy - posiadanie kompetencji/wiedzy 



wpływ Dobrego Samarytanina na gotowość niesienia pomocy 



Piąty krok: świadek to robi 



ocena czy mi się to opłaca… - teoria wymiany społecznej 

Cele psychologii społecznej 



ciekawość poznawcza w dochodzeniu do 

motywów ludzkich zachowań (badania 

podstawowe) 



rozwiązywanie wielu problemów społecznych - 

np. redukowanie wrogości i uprzedzeń, 

wzmacnianie altruizmu i wspaniałomyślności 

(badania stosowane) 



uwarunkowania kulturowe - zdecydowanie 

różny zakres problematyki (np. dotyczący 

stereotypów)  

Podstawowe założenia psychologii społecznej  



podstawowe założenie - nasze myśli i uczucia bądź zachowania są 

wywoływane przez innych, czyli ludzie wpływają na nas w sposób 

rzeczywisty albo wyobrażony 



co to znaczy, że ludzie wpływają na innych? 



wpływ bezpośrednio na zachowania ludzkie 



wpływ na nasze myśli i uczucia - pośrednio na zachowania ludzkie 



faktyczne, wyobrażone lub zakładane wpływy społeczne 



psychologia społeczna tradycyjnie kładła nacisk na siłę oddziaływania 
sytuacji społecznej… 



dodatkowe założenie- większość ludzi w określonej sytuacji 
zachowuje się tak samo 

2 

Psychologia społeczna a 

inne nauki 



pomiędzy psychologią a socjologią 



psychologia społeczna a psychologia osobowości 



psychologia osobowości - nie wszyscy ludzie zachowują się w danej sytuacji 
identycznie - różnice indywidualne 



psychologia społeczna – badanie mechanizmów psychologicznych powodujących, 
że w określonych sytuacjach ludzie zachowują się tak samo 



psychologia społeczna a socjologia 



socjologia - stara się zrozumieć ludzkie postawy i zachowania z punktu widzenia 
grupy, bada zróżnicowania społeczne, kulturowe 



psychologia społeczna - psychologia społeczna odkrywa mechanizmy 
psychologiczne, które stoją ponad zróżnicowania kulturowe 



psychologia społeczna a behawioryzm 



behawioryzm - wszyscy ludzie reagują w taki sam sposób na te same bodźce 



psychologia społeczna - ludzie spostrzegają, pojmują, interpretują swoje otoczenie, 
konstruują rzeczywistość 



psychologia społeczna wyjaśnia myśli, emocje i zachowania ludzkie, przez to, jak 
człowiek interpretuje rzeczywistość, a nie jak ona „wygląda” 

Główne motywy zachowania 
według psychologii społecznej 



psychologowie społeczni twierdzą, że następujące motywy są 

szczególnie ważne dla człowieka: 



potrzeba bycia adekwatnym wobec rzeczywistości, która nas otacza 
– paradoksalnie zniekształcamy obraz rzeczywistości (np. ślepe testy) 



potrzeba takiego usprawiedliwiania naszych myśli i zachowań, by 
mieć dobre o sobie mniemanie (np. dlaczego nie odniosłem sukcesu, 
bolesna inicjacja) 



podstawowy błąd atrybucji [Lee Ross] – tendencja do wyjaśniania 
ludzkich zachowań czynnikami osobowościowymi 



jak sobie radzimy – samospełniająca się przepowiednia (stereotypy a 
rzeczywistość…) 



potrzeba posiadania kontroli na sobą i rzeczywistością - informacje 
czerpane są jedynie z jednego źródła  



dążenie do podwyższania poczucia własnej wartości a niska 
samoocena 

Podsumowanie 



Psychologia społeczna  zajmuje się badaniem procesów 
psychicznych i zachowań ludzi znajdujących się w określonych 
sytuacjach społecznych 



Człowiek nie reaguje biernie na to, co dzieje się w otoczeniu, 
ale je w sposób aktywny zmienia, przekształca, oddziałuje na nie