Instytucje rynku kapitałowego 

Współczesny, regulowany rynek kapitałowy nie mógłby istnieć bez instytucji, 
które zajmują się jego nadzorowaniem, zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu, 
a także pośredniczeniem. 

 
Komisja 

Nadzoru 

Finansowego 

(KNF)  

 
Komisja  Nadzoru  Finansowego  zapewnia  prawidłowe  funkcjonowanie  rynku  kapitałowego. 
Prowadzi  działalność  od  2006  roku,  po  przejęciu  kompetencji  Komisji  Papierów 
Wartościowych i Giełd. Do zadań Komisji należy: 



 

Podejmowanie działań służących prawidłowemu funkcjonowaniu rynku kapitałowego. 



 

Sprawowanie  nadzoru  nad  działalnością  podmiotów  nadzorowanych  oraz 
wykonywaniem  przez  te  podmioty  obowiązków  związanych  z  ich  uczestnictwem  w 
obrocie na rynku kapitałowym, w zakresie określonym przepisami prawa; 



 

Podejmowanie  działań  edukacyjnych  i  informacyjnych  w  zakresie  funkcjonowania 
rynku kapitałowego; 



 

Przygotowywanie projektów aktów prawnych związanych z funkcjonowaniem rynku 
kapitałowego. 

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW)  

Giełda  Papierów  Wartościowych  to  instytucja,  która  stanowi  nieodłączną  część  rynku 
kapitałowego  i  na  której  odbywa  się  publiczny  obrót  instrumentami  finansowymi.  Została 
założona w 1991 roku przez Skarb Państwa jako spółka akcyjna. Jest jedyną giełdą papierów 
wartościowych działającą w Polsce. 

Do zadań Giełdy należy:  



 

Koncentracja  w  jednym  miejscu  i  czasie  ofert  kupujących  i  sprzedających  w  celu 
wyznaczenia kursu i realizacji transakcji. 



 

Prowadzenie bezpiecznego i sprawnego przebiegu transakcji. 



 

Upowszechniania  jednolitych  informacji  o  kursach  i  obrotach  instrumentami 
finansowymi, które są przedmiotem obrotu. 



 

Prowadzenie  działalności  w  zakresie  edukacji,  promocji  i  informacji  związanej  z 
funkcjonowaniem rynku kapitałowego. 

Rynek pozagiełdowy 

Rynek pozagiełdowy w  Polsce jest organizowany  przez Giełdę Papierów Wartościowych  w 
Warszawie  poprzez  rynek  alternatywnego  obrotu  „New  Connect”  oraz  prowadzony  przez 
BondSpot  SA  jako  rynek  „Catalyst”.  Na  rynku  pozagiełdowym  notowane  są  walory,  dla 
których nie stawia się tak wysokich wymagań jak dla akcji notowanych na rynku giełdowym. 
  

Krajowy  Depozyt  Papierów  Wartościowych  –  centralna  instytucja  odpowiedzialna  za 
prowadzenie  i  nadzorowanie  systemu  depozytowo-rozliczeniowego  w  zakresie  obrotu 

instrumentami  finansowymi  w  Polsce.  Obrót  ten  jest  prowadzony  na  zasadzie  całkowitej 
dematerializacji.  KDPW  prowadzi  rejestrację  papierów  wartościowych  oraz  zajmuje  się 
rozrachunkiem transakcji na rynku regulowanym i poza rynkiem regulowanym (m.in. na GPW, 
BondSpot, NewConnect, Catalyst). 

KDPW funkcjonuje w charakterze spółki akcyjnej od listopada 1994 r., natomiast wcześniej od 
1991 r. funkcjonował jako dział Giełdy Papierów Wartościowych. Jej akcjonariuszami są Skarb 
Państwa, Giełda Papierów Wartościowych SA oraz NBP. 

Funkcje Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych 



 

rozrachunek transakcji zawartych na publicznym rynku papierów wartościowych. W 
wyniku  zawarcia  transakcji  Krajowy  Depozyt  dokonuje  krajowych  i  zagranicznych 
transferów  papierów  pomiędzy  kontami  depozytowymi  Uczestników  oraz  realizuje 
przelewy pieniężne pomiędzy rachunkami Uczestników w banku rozliczeniowym, 



 

nadawanie kodu ISIN i CFI papierom wartościowym każdej emisji, 



 

rejestrowanie  oraz  przechowywanie  instrumentów  finansowych  podlegających 
dematerializacji.  Krajowy  Depozyt  prowadzi  konta  depozytowe  dla  Uczestników 
systemu depozytowo-rozliczeniowego, na których zapisywane są papiery wartościowe. 



 

realizacja zobowiązań emitentów wobec właścicieli papierów wartościowych. Krajowy 
Depozyt pośredniczy pomiędzy emitentami a ich właścicielami w wypłacie dywidendy 
w przypadku akcji) oraz dokonuje w imieniu krajowych i  zagranicznych  emitentów, 
m.in.:  asymilacji,  zamiany,  konwersji  i  podziału  akcji,  realizuje  prawa  poboru,  czy 
zamiany obligacji zamiennych na akcje. 



 

nadzór nad zgodnością wielkości emisji papierów wartościowych znajdujących się w 
obrocie.  KDPW  kontroluje  zgodność  liczby  papierów  wartościowych  zapisanych  na 
wszystkich  kontach  Uczestników  z  liczbą  papierów  wartościowych  wyemitowanych 
przez emitentów. 



 

zarządzanie  Funduszem  Rozliczeniowym,  który  tworzony  jest  z  wpłat  Uczestników. 
Jego  celem  jest  zapewnienie  wykonania  rozliczeń  w  przypadku  braku  na  rachunku 
Uczestnika środków pieniężnych niezbędnych do rozliczenia transakcji giełdowych, na 
rynku BondSpot oraz NewConnect. 



 

zarządzanie  obowiązkowym  Systemem  Rekompensat.  Krajowy  Depozyt  zarządza 
Systemem  Rekompensat  utworzonym  w  celu  gwarantowania  środków  pieniężnych  i 
papierów wartościowych znajdujących się na rachunkach inwestycyjnych w przypadku 
upadłości  domów  maklerskich  i  banków  prowadzących  rachunki  papierów 
wartościowych. 



 

zadania związane z systemem zabezpieczenia społecznego. KDPW obsługuje wypłaty 
transferowe  pomiędzy  otwartymi  funduszami  emerytalnymi  -  w  wyniku  zmiany 
funduszu przez uczestnika lub podziału środków w nim zgromadzonych. Zarządza też 
obowiązkowym  Funduszem  Gwarancyjnym,  tworzonym  ze  składek  Powszechnych 
Towarzystw Emerytalnych, gwarantującym wypłatę świadczeń członkom funduszy. 

1  lipca  2011  r.  Krajowy  Depozyt  przekazał  rozliczenia  transakcji  spółce  zależnej  - 
KDPW_CCP,  która  zgodnie  z  międzynarodowymi  standardami  pełni  funkcję  centralnego 
kontrpartnera,  prowadząc  rozliczenia  transakcji  z  zastosowaniem  szeregu  mechanizmów 
pozwalających  na  systemowe  obniżenie  ryzyka  niewywiązania  się  stron  ze  zobowiązań 
wynikających  z  zawartych  transakcji.  Kapitał  KDPW_CCP  w  wysokości  200  mln  zł.  może 
zostać 

wykorzystany 

w 

ramach 

systemu 

gwarantowania 

rozliczeń. 

 
Do najważniejszych zalet izby rozliczeniowej typu CCP należą: 



 

ograniczenie ryzyka kontrpartnerów poprzez gwarantowanie transakcji przyjętych do 
rozliczenia przez KDPW_CCP 



 

zwiększenie efektywności zarządzania ryzykiem 



 

zwiększenie  katalogu  podmiotów  uprawnionych  do  pełnienia  roli  uczestników 
rozliczających  (w  tym  o  podmioty  zagraniczne,  które  do  tej  pory  nie  miały  takiej 
możliwości) 



 

poprawa  postrzegania  infrastruktury  polskiego  rynku  kapitałowego  przez  polskie  i 
zagraniczne instytucje finansowe 



 

możliwość rozwijania funkcjonalności dotyczących procesu rozliczeń i rozrachunku wg 
międzynarodowych standardów 



 

podjęcie współpracy z zagranicznymi CCP oraz Centralnymi Depozytami 

KDPW_CCP  rozlicza  transakcje  na  Głównym  Rynku  GPW,  rynku  NewConnect,  Catalyst, 
BondSpot, a także poee Rynku Energii GPW. Wraz z rozpoczęciem działalności operacyjnej 
nastąpiło 

także 

wdrożenie 

nowego 

systemu 

gwarantowania 

rozliczeń.  

  

Domy maklerskie 

Domy maklerskie to firmy inwestycyjne prowadzące działalność maklerską za pośrednictwem 
maklerów oraz doradców inwestycyjnych. Działalności maklerska polega na: 



 

Przyjmowaniu i przekazywaniu zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych. 



 

Wykonywaniu zleceń, na rachunek dającego zlecenie. 



 

Nabywaniu lub zbywaniu na własny rachunek instrumentów finansowych. 



 

Zarządzaniu  portfelami,  w  skład  których  wchodzi  jeden  lub  większa  liczba 
instrumentów finansowych. 



 

Doradztwie inwestycyjnym. 



 

Oferowaniu instrumentów finansowych. 



 

Świadczeniu  usług  w  wykonaniu  zawartych  umów  o  subemisje  inwestycyjne  i 
usługowe lub zawieraniu i wykonywaniu innych umów o podobnym charakterze, jeżeli 
ich przedmiotem są instrumenty finansowe. 



 

Organizowaniu alternatywnego systemu obrotu. 

Działalnością  maklerską  jest  również  wykonywanie  przez  firmę  inwestycyjną  czynności 
polegających m.in. na: 



 

Przechowywaniu  lub  rejestrowaniu  instrumentów  finansowych,  w  tym  prowadzeniu 
rachunków papierów wartościowych oraz prowadzeniu rachunków pieniężnych. 



 

Udzielaniu pożyczek pieniężnych w celu dokonania transakcji, której przedmiotem jest 
jeden lub większa liczba instrumentów finansowych, jeżeli transakcja ma być dokonana 
za pośrednictwem firmy inwestycyjnej udzielającej pożyczki. 



 

Doradztwie  dla  przedsiębiorstw  w  zakresie  struktury  kapitałowej,  strategii 
przedsiębiorstwa lub innych zagadnień związanych z taką strukturą lub strategią. 



 

Doradztwie  i  innych  usługach  w  zakresie  łączenia,  podziału  oraz  przejmowania 
przedsiębiorstw; 



 

Wymianie walutowej, w przypadku gdy jest to związane z działalnością maklerską. 



 

Sporządzaniu analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o 
charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych. 



 

Świadczeniu usług dodatkowych związanych z subemisją usługową lub inwestycyjną. 

Towarzystwa funduszy inwestycyjnych  

Towarzystwa funduszy inwestycyjnych to instytucje finansowe będące spółkami akcyjnymi, 
mające  swoją  siedzibę  na  terytorium  rzeczpospolitej  Polskiej.  Przedmiotem  działalności 
towarzystwa jest: 



 

Tworzenie funduszy inwestycyjnych. 



 

Zarządzanie funduszami inwestycyjnymi. 



 

Pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa. 



 

Reprezentowanie funduszy inwestycyjnych wobec osób trzecich. 



 

Zarządzanie zbiorczym portfelem papierów wartościowych. 

Za  zezwoleniem  Komisji  Nadzoru  Finansowego  Towarzystwo  może  rozszerzyć  przedmiot 
działalności o: 



 

Zarządzanie cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie. 



 

Doradztwo w zakresie obrotu papierami wartościowymi. 



 

Pośrednictwo  w  zbywaniu  i  odkupywaniu  jednostek  uczestnictwa  funduszy 
inwestycyjnych  utworzonych  przez  inne  towarzystwa  lub  tytułów  uczestnictwa 
funduszy zagranicznych. 



 

Pełnienie funkcji przedstawiciela funduszy zagranicznych. 

Fundusze inwestycyjne  

Fundusz  inwestycyjny  jest  osobą  prawną,  której  wyłącznym  przedmiotem  działalności  jest 
lokowanie  środków  pieniężnych  zebranych  w  drodze  publicznego  lub  niepublicznego, 
proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone 
w  ustawie  papiery  wartościowe,  instrumenty  rynku  pieniężnego  jak  również  inne  prawa 
majątkowe.Głównymi celami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych, mogą być wyłącznie: 



 

Ochrona realnej wartości aktywów funduszu inwestycyjnego. 



 

Osiąganie przychodów z lokat netto funduszu inwestycyjnego. 



 

Wzrost wartości aktywów funduszu inwestycyjnego w wyniku wzrostu wartości lokat. 

Depozytariusz 

Depozytariuszem  jest  instytucja,  która  przechowuje  aktywa  funduszy  inwestycyjnych  przez 
prowadzenie ich rejestrów. Umowę o prowadzenie rejestru aktywów funduszu można zawrzeć 
wyłącznie z: 



 

Bankiem krajowym, którego fundusze własne wynoszą co najmniej 100 000 000 zł. 



 

Oddziałem  instytucji  kredytowej,  posiadającym  siedzibę  na  terytorium 
Rzeczypospolitej  Polskiej,  jeżeli  fundusze  przydzielone  do  dyspozycji  tego  oddziału 
wynoszą co najmniej 100 000 000 zł. 



 

Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych Spółką Akcyjną. 

Do zadań Banku Depozytariusza należy: 



 

Prowadzenie  rejestru  aktywów  funduszu  inwestycyjnego,  w  tym  aktywów 
zapisywanych na właściwych rachunkach oraz przechowywanych przez depozytariusza 
i inne podmioty na mocy odrębnych przepisów lub na podstawie umów zawartych na 
polecenie funduszu przez depozytariusza. 



 

Zapewnienie,  aby  zbywanie  i  odkupywanie  jednostek  uczestnictwa  lub  emitowanie, 
wydawanie  i  wykupywanie  certyfikatów  inwestycyjnych  odbywało  się  zgodnie  z 
przepisami prawa i statutem funduszu inwestycyjnego. 



 

Zapewnienie, aby rozliczanie umów dotyczących aktywów funduszu inwestycyjnego 
następowało  bez  nieuzasadnionego  opóźnienia,  oraz  kontrolowanie  terminowości 
rozliczania umów z uczestnikami funduszu. 



 

Zapewnienie, aby wartość netto aktywów funduszu inwestycyjnego i wartość jednostki 
uczestnictwa  była  obliczana  zgodnie  z  przepisami  prawa  i  statutem  funduszu 
inwestycyjnego. 



 

Zapewnienie, aby dochody funduszu inwestycyjnego były wykorzystywane w sposób 
zgodny z przepisami prawa i ze statutem funduszu. 



 

Wykonywanie poleceń funduszu inwestycyjnego, chyba że są sprzeczne z prawem lub 
statutem  funduszu  inwestycyjnego.Emitenci  papierów  wartościowych  Emitenci  to 
podmioty takie jak m.in. przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą, gminy, 
powiaty, województwa, czy skarb państwa emitujący papiery wartościowe i ogłaszający 
ich sprzedaż we własnym imieniu. Głównym celem związanym z dokonywaniem emisji 
papierów wartościowych przez Emitenta, jest pozyskanie kapitału udziałowego (środki 
pozyskane ze sprzedaży akcji) lub dłużnego (środki pozyskane ze sprzedaży obligacji)