„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 
 

 
 

 

MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 
 
 
 
 
 

Janusz Banyś 

 
 
 
 
 
 
 
 

Przygotowywanie złoŜa do eksploatacji

 

311[15].Z4.01 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1 

Recenzenci: 
mgr inŜ. Janina Świątek 
mgr inŜ. Aleksander Wrana 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inŜ. Danuta Pawełczyk 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr inŜ. Gabriela Poloczek 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  311[15].Z4.01 
„Przygotowywanie  złoŜa  do  eksploatacji”,  zawartego  w  programie  nauczania  dla  zawodu 
technik górnictwa podziemnego. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2 

SPIS TREŚCI 
 

1.

 

Wprowadzenie 

3 

2.

 

Wymagania wstępne 

5 

3.

 

Cele kształcenia 

6 

4.

 

Przykładowe scenariusze zajęć 

7 

5.

 

Ćwiczenia  

11 

5.1. Ogólne wiadomości o złoŜach kopalin uŜytkowych 

11 

5.1.1. Ćwiczenia 

11 

5.2. Poszukiwanie złóŜ 

13 

5.2.1. Ćwiczenia 

13 

5.3. Udostępnienie złóŜ 

15 

5.3.1. Ćwiczenia 

15 

5.4. Głębienie i pogłębianie szybów kopalnianych 

17 

5.4.1. Ćwiczenia 

17 

5.5. Wyrobiska przygotowawcze 

19 

5.6.1. Ćwiczenia 

19 

5.6. Korzystanie z obcojęzycznych źródeł wiedzy 

22 

5.6.1. Ćwiczenia 

22 

6.

 

Ewaluacja osiągnięć ucznia  

24 

7.

 

Literatura 

38 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3 

1.  WPROWADZENIE 
 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla nauczyciela, który będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć  dydaktycznych  w  szkole  kształcącej  w  zawodzie  technik  górnictwa  podziemnego 
311[15]. 

W poradniku zamieszczono: 

−

 

wymagania  wstępne  –  wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  powinien  posiadać  przed 
realizacją materiału jednostki modułowej, 

−

 

cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie uczeń opanuje podczas zajęć, 

−

 

przykładowe scenariusze zajęć, 

−

 

propozycje ćwiczeń, które mają na celu ukształtowanie umiejętności, 

−

 

ewaluację osiągnięć ucznia, 

−

 

wykaz literatury, z jakiej uczniowie mogą korzystać podczas nauki. 
 
Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  róŜnymi  metodami  ze 

szczególnym uwzględnieniem aktywizujących metod nauczania: 

−

 

pokazu z objaśnieniem, 

−

 

metody tekstu przewodniego, 

−

 

metody projektów, 

−

 

ć

wiczeń praktycznych. 

Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróŜnicowane,  począwszy  od 

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej. 

W  celu  przeprowadzenia  ewaluacji  osiągnięć  ucznia,  nauczyciel  moŜe  posłuŜyć  się 

zamieszczonymi w rozdziale 6 zestawami zadań testowych. 
 

W tym rozdziale zamieszczono równieŜ (dla kaŜdego testu osobno): 

−

 

plan testu w formie tabelarycznej z kluczem odpowiedzi, 

−

 

punktację zadań i uczenia się, 

−

 

propozycje norm wymagań, 

−

 

instrukcję dla nauczyciela, 

−

 

instrukcję dla ucznia, 

−

 

kartę odpowiedzi, 

−

 

zestaw zadań testowych. 
PoniŜej  został  przedstawiony  diagram  powiązań  pomiędzy  pokrewnymi  jednostkami 

wraz z ich opisami. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

311[15].Z4 

Eksploatacja górnicza złóŜ 

311[15].Z4.06 

Dobieranie metod 

i organizowanie procesu 

wzbogacania kopalin 

311[15].Z4.01 

Udostępnianie 

i przygotowywanie złoŜa do 

eksploatacji 

311[15].Z4.02 

Klasyfikowanie systemów 

eksploatacji złóŜ 

311[15].Z4.05 

UŜytkowanie środków 

strzałowych 

311[15].Z4.04 

Przewietrzanie kopalń 

311[15].Z4.03 

Dobieranie obudów górniczych 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

5 

2.  WYMAGANIA WSTĘPNE 
 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−

 

posługiwać się podstawowymi przyrządami kreślarskimi, 

−

 

obsługiwać komputer, 

−

 

rozróŜniać symbole chemiczne pierwiastków i związków, 

−

 

stosować jednostki układu SI, 

−

 

korzystać z róŜnych źródeł informacji. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

6 

3.  CELE KSZTAŁCENIA 
 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

−

 

scharakteryzować występowanie złóŜ węgla kamiennego, rud i soli w Polsce, 

−

 

scharakteryzować podstawowe sposoby poszukiwania złóŜ, 

−

 

wymienić cechy złoŜa, 

−

 

scharakteryzować formy i wielkości określające złoŜa, 

−

 

obliczyć wielkości zasobów kopaliny uŜytecznej, 

−

 

posłuŜyć się mapami górniczymi, 

−

 

scharakteryzować metody głębienia i pogłębiania szybów, 

−

 

dobrać kształt i wymiary wyrobisk przygotowawczych dla danych systemów wybierania,  

−

 

scharakteryzować technologię drąŜenia wyrobisk udostępniających i przygotowawczych, 

−

 

dobrać  organizację  pracy,  sprzęt,  maszyny  i  urządzenia  do  drąŜenia  wyrobisk 
udostępniających, 

−

 

dobrać  organizację  pracy,  sprzęt,  maszyny  i  urządzenia  do  drąŜenia  wyrobisk 
przygotowawczych, 

−

 

wyjaśnić znaczenie filarów ochronnych i oporowych oraz resztek złoŜa, 

−

 

wyjaśnić zasady drąŜenia wyrobisk korytarzowych w górotworze niezwięzłym lub przez 
uskoki, 

−

 

objaśnić zasady i sposoby utrzymania wyrobisk, 

−

 

scharakteryzować przebudowę wyrobiska korytarzowego, 

−

 

scharakteryzować sposób utrzymania wyrobiska w zrobach, 

−

 

określić prace związane z rozruchem i likwidacją ściany prowadzonej z zawałem, 

−

 

określić prace związane z rozruchem i likwidacją ściany prowadzonej z podsadzką, 

−

 

przeprowadzić nadzór nad rozruchem i likwidacją ściany (wyrobisk eksploatacyjnych), 

−

 

dobrać sprzęt, maszyny i urządzenia do drąŜenia wyrobisk eksploatacyjnych, 

−

 

opracować harmonogramy pracy drąŜenia wyrobisk, 

−

 

porozumieć się w języku obcym podczas realizacji zdań zawodowych, 

−

 

przeczytać  ze  zrozumieniem  obcojęzyczną  literaturę  i  prasę  zawodową  oraz  instrukcje 
i normy techniczne, 

−

 

przetłumaczyć teksty zawodowe napisane w języku polskim, 

−

 

skorzystać z obcojęzycznych źródeł informacji w celu doskonalenia wiedzy zawodowej, 

−

 

zastosować  przepisy  bezpieczeństwa i higieny  pracy i zabezpieczenia  przeciwpoŜarowego 
oraz  Prawa  górniczego  i geologicznego  podczas  udostępniania  i przygotowania  złoŜa  do 
eksploatacji. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

7 

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

 
Scenariusz zajęć 1 
 

Osoba prowadząca 

…………………………………………………………… 

Modułowy program nauczania : 

Technik górnictwa podziemnego 311[15] 

Moduł: 

Eksploatacja górnicza złóŜ 311[15].Z4 

Jednostka modułowa: 

Przygotowanie złoŜa do eksploatacji 311[15].Z4.01 

Temat:  ZagroŜenie  wybuchem  pyłu  węglowego  –  moŜliwości  zwalczania  wybuchów 

pyłu węglowego. 

Cel  ogólny:  Kształtowanie  wraŜliwości  na  największe  zagroŜenie  naturalne  w  podziemnych 

zakładach wydobywczych. 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

zauwaŜyć i ocenić profilaktykę przeciw wybuchom pyłu węglowego, 

−

 

zgłosić  odpowiednim  osobom  z  kierownictwa  kopalni  o  uszkodzeniach  zabezpieczeń 
przeciwwybuchowych  takich  jak  zapory  przeciwwybuchowe,  strefy  opylania, 
nieodpowiednie przechowywanie zapasów pyłu kamiennego, 

−

 

dokonać  pomiaru  intensywności  osiadania  pyłu  w  wyznaczonych  punktach 
pomiarowych, na specjalnych płytach pomiarowych,  

−

 

obliczyć ilość pyłu kamiennego na zaporze, 

−

 

przedstawić rozmieszczenie zapór przeciwwybuchowych w rejonach wentylacyjnych, 

−

 

pobrać próbki pyłu do analizy laboratoryjnej,  

−

 

ocenić poziom zagroŜenia wybuchem pyłu w róŜnych sytuacjach. 

 
W czasie zajęć kształtowane będą następujące umiejętności ponadzawodowe: 

−

 

organizowanie i planowanie pracy, 

−

 

poczucie odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i współpracowników, 

−

 

umiejętność pracy w zespole. 

 
Metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenie praktyczne, 

−

 

pokaz. 

 
Czas: 240 minut 
 
Środki dydaktyczne: 

−

 

płyty pomiarowe dla opadającego pyłu, 

−

 

czasomierz, 

−

 

przyrządy pomiarowe zawartości pyłu w powietrzu, 

−

 

pojemniki do przenoszenia pyłu do laboratorium, 

−

 

instrukcja obsługi przyrządów pomiarowych, 

−

 

przybory do pisania. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

uczniowie pracują indywidualnie lub w zespołach dwuosobowych 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

8 

Uczestnicy: 

−

 

uczniowie kształcący się w zawodzie: technik górnictwa podziemnego 

 
Przebieg zajęć: 
1.

 

Sprawy organizacyjne. 

2.

 

Nawiązanie  do  tematu,  omówienie  celów  zajęć  i  sposobu  wykonania  ćwiczenia 
z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 

3.

 

Zorganizowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia. 

4.

 

Realizacja tematu: 
a)

 

Zespoły  otrzymują  od  nauczyciela  mapy  oddziałowe  z  naniesieniem  zapór 
przeciwwybuchowych,  rozmieszczonych  w  polu  szkoleniowym  oraz  punktów 
pomiarowych dla osiadającego pyłu. 

b)

 

Zadaniem  zespołów  jest  określenie  wielkości  przekroju  poprzecznego  wyrobiska 
w rejonie  zabudowanej  zapory  pyłowej  oraz  określenie  liczby  półek  i  odstępów 
między nimi. 

c)

 

Sprawdzenie  rozmieszczenia  i  lokalizacji  punktów  pomiarowych  dla  pobierania 
próbek pyłu do laboratorium kopaliny. 

d)

 

Określenie stanu zawilgocenia pyłu na zaporze. 

e)

 

Porównanie  lokalizacji  zapór  pyłowych  i  punktów  pomiarowych  dla  osiadającego 
pyłu w wyrobisku z rozmieszczeniem ich na mapie. 

f)

 

Ocena  stanu  zagroŜenia  w  wyrobiskach  na  podstawie  obserwacji  i  odpowiednich 
pomiarów. 

5.

 

Po  wykonaniu  zadania  nauczyciel  analizuje  pracę  zespołów  i  wspólnie  z  uczniami 
dokonuje oceny prac. 

 
Zakończenie prac 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:  

−

 

anonimowe ankiety ewaluacyjne dotyczące prowadzonych zajęć. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

9 

Scenariusz zajęć 2 
 

Osoba prowadząca  

……………………………………………..…………… 

Modułowy program nauczania: 

Technik górnictwa podziemnego 311[15] 

Moduł:  

Eksploatacja górnicza złóŜ 311[15].Z4 

Jednostka modułowa: 

Przygotowanie złoŜa do eksploatacji 311[15].Z4.01 

Temat:  Wykonanie  przebudowy  skrzyŜowania  chodników  w  obudowie  drewnianej 

w polu szkoleniowym, w III kategorii zagroŜenia metanowego. 

Cel ogólny: Kształtowanie umiejętności i sprawności manualnych przy robotach ciesielskich 

oraz odpowiedzialności związanej z prawidłowo wykonaną robotą górniczą. 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

wykonać łączenie elementów obudowy drewnianej, 

−

 

zestawiać i łączyć odrzwia obudowy na skrzyŜowaniu chodników, 

−

 

wykonywać podciągi wzmacniające obudowę na skrzyŜowaniach, 

−

 

wykonywać pomiary stęŜenia gazów kopalnianych, 

−

 

wykonywać transport ręczny elementów obudowy, 

−

 

wykonywać transport linowy przy pomocy kołowrotów. 

 
W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności pozazawodowe: 

−

 

umiejętności pracy w grupie, 

−

 

poczucie odpowiedzialności za solidnie wykonaną robotę górniczą, 

−

 

umiejętność organizowania i planowania zajęć. 

 
Metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenie praktyczne, 

−

 

pokaz. 

 
Czas: 8 godzin dydaktycznych. 
 
Środki dydaktyczne: 

−

 

narzędzia do wykonywania prac: siekiery, młotki, piły ręczne, klamry, 

−

 

przyrząd do pomiarów stęŜenia gazów: metanomierz ręczny typu VM–1C, 

−

 

przyrząd do badania zawartości gazów kopalnianych w powietrzu: WG–2M z kompletem 
rurek wskaźnikowych, 

−

 

instrukcje obsługi przyrządów pomiarowych, 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

przybory piśmiennicze, 

−

 

przepisy górnicze, 

−

 

psychrometr, 

−

 

katatermometr. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

uczniowie  pracują  w  zespołach  dwu,  trzy  i  czteroosobowych  w  zaleŜności  od  rodzaju 
wykonywanej pracy. 

 
Uczestnicy: 

−

 

uczniowie kształcący się w zawodzie: technik górnictwa podziemnego. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10

Przebieg zajęć: 
1.

 

Sprawy organizacyjne: 
a)

 

podział zespołu klasowego uczniów na podzespoły dwu, trzy, i czteroosobowe 

b)

 

wyznaczenie przodowych podzespołów 

2.

 

Nawiązanie  do  tematu  –  omówienie  celów  zajęć  i  sposobu  wykonania  ćwiczenia 
z uwzględnieniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy 

3.

 

Zorganizowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia 

4.

 

Realizacja tematu: 
a)

 

kaŜdy  podzespół  otrzymuje  polecenie  wykonania  określonych  zadań  przy 
zachowaniu odpowiedniej kolejności wykonania, 

b)

 

omówienie i uzgodnienie odpowiedniej współpracy poszczególnych podzespołów, 

c)

 

podzespoły  na  odpowiednich  stanowiskach  powinny  dokonywać  w  odstępach 
jednogodzinnych pomiarów zawartości gazów w powietrzu – szczególnie metanu 

d)

 

w celach szkoleniowych przodowi powinni dokonywać pomiarów zawartości gazów 
w  powietrzu,  temperatury  i  wilgotności  względnej  powietrza  oraz  natęŜenia 
chłodzenia, niezaleŜnie od obowiązku wykonania podstawowego zadania, jakim jest 
wymiana obudowy na skrzyŜowaniu chodników, 

e)

 

na  podstawie  obserwacji  i  wyników  pomiarów  naleŜy  ocenić  stan  bezpieczeństwa 
w rejonie wykonywanego zadania, 

f)

 

podzespoły po uszczegółowieniu wymagań realizują zadania, 

g)

 

w razie trudności w realizacji zadań , korzystają z pomocy nauczyciela. 

5.

 

Po  wykonaniu  zadań  podzespoły  przygotowują  odpowiednią  prezentację  głównego 
zadania  ćwiczeń  (przebudowy)  oraz  notatek  dotyczących  rejestracji  warunków 
klimatycznych panujących w rejonie przebudowy 

6.

 

Nauczyciel analizuje pracę podzespołów podczas przygotowanej prezentacji. 

7.

 

Uczniowie wspólnie z nauczycielem dokonują oceny prac. 

 
Zakończenie prac 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach:  

−

 

anonimowe ankiety ewaluacyjne dotyczące prowadzonych zajęć. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11

5.  Ćwiczenia 

 
5.1. Ogólne wiadomości o złoŜach kopalin uŜytkowych

 

 
5.1.1. Ćwiczenia 
 

Ćwiczenie 1 

Na  poniŜszym  rysunku  jest  pokazany  uskok  normalny.  Posługując  się  rysunkiem  ustal 

i zaznacz graficznie wszystkie elementy uskoku. 

 

 

 

Rysunek do ćwiczenia 1 

 

Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel  powinien  zwrócić  uwagę  na  poprawność  przygotowania  stanowiska  pracy 

przez ucznia – naleŜy sprawdzić czy uczniowie posiadają niezbędne przybory do wykonania 
ć

wiczenia. Czas wykonania ćwiczenia wynosi 45 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia. 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

powtórzyć znane wiadomości o zaburzeniach w zaleganiu pokładów, 

2)

 

zgromadzić odpowiednie materiały i przybory rysunkowe, 

3)

 

zróŜnicować kolorystycznie poszczególne parametry uskoku, 

4)

 

zaznaczyć elementy uskoku na rysunku. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

materiały i przybory rysunkowe. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12

Ćwiczenie 2 

Zaznacz na mapie Polski rodzaje i rozmieszczenie surowców energetycznych. 
 
Wskazówki do realizacji 
Prowadzący  zajęcia  powinien  zwrócić  uwagę  na  poprawność  przygotowania  stanowiska 

pracy – przybory kreślarskie powinny być zróŜnicowane kolorystycznie. Nauczyciel powinien 
zwracać  uwagę  na  kontrastowość,  estetykę  i  barwność  wykonania  planszy.  Czas  wykonania 
ć

wiczenia wynosi 90 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia. 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

nanieść główne miasta na mapie konturowej Polski, 

2)

 

zaznaczyć róŜnymi kolorami rozmieszczenie poszczególnych surowców. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

mapa konturowa Polski, 

−

 

materiały i przybory rysunkowe, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13

5.2. Poszukiwanie złóŜ 

 
5.2.1.  Ćwiczenia 
 

Ćwiczenie 1 

Narysuj  profil  otworu  wiertniczego  w  skali  1:100,  przechodzącego  przez  warstwy  do 

głębokości  300  m.  W  przekroju  znajdują  się  2  pokłady  węgla:  jeden  o  grubości  1,8  m  na 
głębokości  220  m  oraz  drugi  pokład  o  grubości  3,2  m  występujący  na  głębokości  295  m. 
Grubość i rodzaj skał płonnych naleŜy przyjąć dowolnie. 

 
Wskazówki do realizacji 
Prowadzący  zajęcia  winien  zwracać  uwagę  na  poprawność  rozmieszczenia  pokładów 

i skał płonnych oraz zachowanie odpowiedniej kolorystyki i kontrastowości warstw. Ponadto 
nauczyciel powinien zwracać uwagę na przygotowaną przez ucznia bazę dydaktyczną. 

Czas wykonania ćwiczenia wynosi 90 minut. 
 
Sposób wykonania ćwiczenia. 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

powtórzyć  wiadomości  związane  z  dokumentacją  poszukiwań  za  pomocą  otworów 
wiertniczych, 

2)

 

dokonać koniecznych obliczeń, 

3)

 

wykonać szkic profilu wiertniczego w skali 1:100, 

4)

 

rozmieścić  w  przekroju  odpowiednie  grubości  warstw,  zachowując  odpowiednią 
kolorystykę warstw, 

5)

 

sporządzić odpowiednią legendę. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

metoda projektów. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

materiały i przybory rysunkowe, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2 

Oblicz  wielkość  zasobów  zawartych  w  pokładzie  o  średniej  grubości  3,2  m  i  kształcie 

zbliŜonym  do  trójkąta  o  podstawie  320  m  i  wysokości  250  m.  Nachylenie  pokładu  
wynosi 25°. 

 
Wskazówki do realizacji 
Prowadzący  zajęcia  powinien  ukierunkować  przebieg  realizacji  ćwiczenia,  zwracając 

uwagę na znajomość wzorów na obliczenie powierzchni i na znajomość map pokładowych. 

Czas wykonania ćwiczenia wynosi 90 minut. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14

Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

narysować  kształt  złoŜa  w  skali  1:2000,  podzielić  powierzchnię  pokładu  na  mapie 
pokładowej na mniejsze figury geometryczne, ułatwiające obliczenie powierzchni, 

2)

 

obliczyć powierzchnię sumaryczną pokładu, 

3)

 

obliczyć  objętość  zasobów  w  rozpatrywanej  części  pokładu  uwzględniając  duŜe 
nachylenie pokładu, 

4)

 

zastosować wzór do obliczenia zasobów: Q = P · h / cos ά, gdzie P – powierzchnia wzięta 
z mapy pokładowej, h – grubość pokładu, ά – kąt nachylenia pokładu, 

5)

 

zanotować otrzymane wyniki. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

metoda tekstu przewodniego, 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

materiały i przybory rysunkowe, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela, 

−

 

mapa pokładowa. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15

5.3. Udostępnienie złóŜ 

 
5.3.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Na  podstawie  przekrojów  geologicznych  złoŜa  zaproponuj  graficznie  rozmieszczenie 

wyrobisk udostępniających. 

 

Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel  powinien  dostarczyć  uczniom  kopie  przekrojów  geologicznych  złoŜa. 

Uczniowie  pracują  indywidualnie  lub  w  zespołach  dwuosobowych.  Czas  wykonania 
ć

wiczenia 90 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

powtórzyć wiadomości na temat rodzajów wyrobisk udostępniających, 

2)

 

powtórzyć  informacje  na  temat  zasad  sporządzania  profilów  geologicznych  otworów 
wiertniczych i przekrojów geologicznych złoŜa, 

3)

 

wrysować  na  przekroju  geologicznym  propozycje  sposobów  rozmieszczenia  wyrobisk 
udostępniających, kaŜdy ze sposobów oznaczając innym kolorem,  

4)

 

podpisać kaŜde z wyrobisk prawidłowym określeniem, 

5)

 

zaprezentować wyniki ćwiczenia, 

6)

 

przedstawić zalety i wady zaproponowanych rozwiązań. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz, 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

przekroje geologiczne złóŜ, 

−

 

materiały i przybory rysunkowe, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 2 

Narysuj  uproszczony  schemat  przestrzenny  wyrobiska  udostępniającego  i  schemat  jego 

przekroju podłuŜnego na podstawie własnych pomiarów i obserwacji.  

 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel powinien zapoznać uczniów z obsługą przyrządów pomiarowych uŜywanych 

w  ćwiczeniu.  Uczniowie  pracują  w  podzespołach  czteroosobowych  lub  pięcioosobowych. 
Miejsce wykonania ćwiczenia – pole szkoleniowe. Czas wykonania ćwiczenia 300 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

powtórzyć wiadomości na temat wyrobisk udostępniających, 

2)

 

powtórzyć  informacje  o  zasadach  sporządzania  przekrojów  podłuŜnych  i  schematów 
przestrzennych, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16

3)

 

zapoznać się z obsługą przyrządów pomiarowych: niwelatora i teodolitu, 

4)

 

przemieszczając  się  wzdłuŜ  wyrobiska  wykonać  niezbędne  pomiary  poszczególnych 
odcinków  wyrobiska,  mierząc:  długość,  szerokość,  wysokość,  kąty  pionowe  i  kąty 
poziome wyrobiska, 

5)

 

odnotowywać 

rozmieszczenie 

elementów 

wyposaŜenia 

wyrobiska: 

czujników 

wykrywania gazów (głównie CO i CH

4

), tam bezpieczeństwa, rodzaju obudowy, 

6)

 

w  trakcie  pobytu  w  wyrobisku  dokonywać  regularnych  pomiarów  stęŜenia  gazów 
w powietrzu, 

7)

 

na  podstawie  zebranych  informacji  sporządzić  uproszczony  schemat  przestrzenny 
badanego wyrobiska, 

8)

 

sporządzić  w  odpowiedniej  skali  rysunek  przekroju  podłuŜnego  wyrobiska,  dla 
uproszczenia przyjmując Ŝe jego przebieg zmieniał się tylko w płaszczyźnie pionowej, 

9)

 

zaznaczyć  na  sporządzonym  przekroju  podłuŜnym  rozmieszczenie  elementów 
wyposaŜenia wyrobiska. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

metoda projektów. 
 
Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

materiały i przybory rysunkowe, 

−

 

przybory do pisania, 

−

 

przyrządy  miernicze:  niwelator,  teodolit,  taśma  miernicza,  łata  miernicza,  szpilki 
miernicze, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17

5.4. Głębienie i pogłębianie szybów kopalnianych 

 
5.4.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1  

Oblicz  wielkość  przekroju  poprzecznego  przecznicy  ze  względu  na  potrzebną  ilość 

przepływającego powietrza do pól eksploatacyjnych, wynoszącą 5000 m³/min, zakładając, Ŝe 
maksymalna prędkość powietrza wynosi 8 m/s. 

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  indywidualnie  lub  w  zespołach  dwuosobowych.  W  trakcie 

wykonywania ćwiczenia konsultują się z nauczycielem. 

Czas wykonania ćwiczenia 60 minut. 
 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

zapoznać się z wzorem na obliczenie ilości powietrza Q = F · V [m³/min], 

2)

 

przekształcając ten wzór wyliczyć przekrój F = Q / V [m²], 

3)

 

z obliczonego przekroju poprzecznego przecznicy naleŜy obliczyć szerokość i wysokość 
wyrobisk i dobrać odpowiednią wielkość obudowy, 

4)

 

zanotować wyniki w zeszycie. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2  

Dobierz  technologię  drąŜenia  upadowej  węglowej  o  nachyleniu  12°  przy  wskaźniku 

zwięzłości węgla f = 1,6 i węglu nieiskrzącym  

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  indywidualnie  lub  w  zespołach  dwuosobowych.  Nauczyciel 

i uczniowie  w  dyskusji  ustalają  rodzaj  wyposaŜenia  mechanicznego  upadowej  i  organizację 
procesów roboczych. Czas wykonania ćwiczenia 80 minut.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

powtórzyć wiadomości dotyczące czynników wpływających na wybór sposobu urabiania, 
ładowania i wyposaŜenia mechanicznego drąŜonych chodników, 

2)

 

dobrać  odpowiednią  technologię  wykonywania  procesów  roboczych:  urabiania, 
ładowania  i  obudowy  oraz  procesów  pomocniczych  po  gruntownej  analizie  tych 
czynników, 

3)

 

dobrać  narzędzia  i  urządzenia  do  wykonywania  procesów  roboczych  podstawowych 
i pomocniczych, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18

4)

 

zanotować ustalone informacje w zeszycie, 

5)

 

zaprezentować wykonaną pracę.  

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

metoda tekstu przewodniego. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 3 

Dobierz  niezbędne  wyposaŜenie  mechaniczne  dla  drąŜonego  szybkościowo  przekopu 

kierunkowego,  usytuowanego  w  odległości  30  m  poniŜej  pokładu  węgla,  w  warstwie  łupku 
łatwo  urabialnego,  umoŜliwiającego  zastosowanie  pełnej  mechanizacji  podstawowych 
procesów  roboczych.  Planowany  postęp  przodka  wynosi  10  metrów  bieŜących  na  dobę. 
Sporządź harmonogram pracy.  

 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie pracują w zespołach dwuosobowych. Nauczyciel wspólnie z uczniami ustalają 

kolejność  działań  prowadzących  do  wykonania  ćwiczenia.  Dyskusja  kierowana  przez 
nauczyciela  powinna  doprowadzić  do  wniosku,  Ŝe  ze  względu  na  stałą  technologię  drąŜenia 
przekopów  opłaca  się  w  nich  stosować  pełną  mechanizację.  Czas  wykonania  ćwiczenia  90 
minut. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

sprawdzić  w  dokumentacji  geologicznej  urabialność  warstw,  w  których  będzie  drąŜony 
przekop, 

2)

 

powtórzyć  wiadomości  na  temat  czynników  decydujących  o  doborze  sposobu  urabiania 
i ładowania; na podstawie analizy tych czynników przewidzieć moŜliwość zastosowania 
kombajnu duŜej mocy np. AM–75 lub AM–100, 

3)

 

zaplanować  sprawną  dostawę  do  przodku  elementów  obudowy  ŁP,  wykorzystując 
ewentualnie sprawdzone kolejki linowo – szynowe, 

4)

 

wziąć  pod  uwagę  moŜliwość  zastosowania  do  odstawy  urobku  przenośników 
zgrzebłowych  –  zapoznać  się  w  tym  celu  z  parametrami  przenośników  zgrzebłowych 
i wziąć pod uwagę ich przydatność w warunkach drąŜonego przekopu, 

5)

 

ustalić rodzaje cyklicznie wykonywanych procesów głównych i procesów pomocniczych, 

6)

 

ustalić  liczbę  zmian  roboczych  i  czas  przeznaczony  na  wykonanie  poszczególnych 
czynności, 

7)

 

sporządzić  w  oparciu  o  odpowiednie  wnioski  z  poprzednich  punktów,  harmonogram 
pracy w drąŜonym wyrobisku korytarzowym. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

mapa wyrobisk górniczych, 

−

 

materiały i przybory rysunkowe. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19

5.5. Wyrobiska przygotowawcze 

 
5.5.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Zaprojektuj szerokość „kieszeni” potrzebnej do pomieszczenia skały płonnej z przybierki 

stropu, w chodniku drąŜonym szerokim przodkiem o wysokości 3,2 m, w pokładzie grubości 
1,2 m w obudowie ŁP.  

 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel  powinien  wspólnie  z  uczniami  dokonać  powtórki  wiadomości  dotyczących 

sposobów drąŜenia  wyrobisk oraz rodzaju i kolejności wykonywanych procesów  roboczych. 
Czas wykonania ćwiczenia 120 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia. 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

sporządzić szkic projektowanego chodnika w dowolnej skali (sugerowana skala 1:100), 

1)

 

obliczyć  szerokość  chodnika  a  korzystając  z  wzoru  na  przekrój  poprzeczny  chodnika, 
F = 0,8 · a · h 

2)

 

 obliczyć objętość części kamiennej przekroju oraz objętość i szerokość kieszeni, 

3)

 

zaprezentować otrzymane wyniki. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

materiały i przybory rysunkowe, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2 

Opracuj  technologię  przebudowy  wyrobiska  korytarzowego  węglowego  w  obudowie 

drewnianej.  

 
Wskazówki do realizacji 
Prowadzący  zajęcia  powinien  wspólnie  z  uczniami  scharakteryzować  zagroŜenia 

występujące  w  trudnych  warunkach  zamierzonej  przebudowy;  scharakteryzować  obudowę 
drewnianą, ustalić kolejność wykonywania procesów roboczych. Zalecane miejsce wykonania 
ć

wiczenia – sztolnia lub pole szkoleniowe. Czas wykonywania ćwiczenia 120 minut. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

ustalić rodzaj zagroŜeń występujących w rejonie przebudowy, 

2)

 

ustalić stopień uszkodzenia lub zniszczenia obudowy wyrobiska, 

3)

 

określić warunki klimatyczne w rejonie przebudowy, 

4)

 

określić sposób wykonania procesów roboczych na przebudowie, 

5)

 

scharakteryzować cykl pracy na przebudowie, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20

6)

 

dobrać  odpowiednie  narzędzia  i  urządzenia  potrzebne  do  wykonania  procesów 
roboczych, 

7)

 

zanotować ustalone informacje w zeszycie, 

8)

 

zaprezentować wykonaną pracę. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne, pokaz.  

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela, 

−

 

młotek powietrzny, 

−

 

wiertarka obrotowa, Ŝerdzie, raczki, 

−

 

narzędzia ręczne (kilof, młot, siekiera, piła, łom). 

 
Ćwiczenie 3 

Opracuj harmonogram pracy dla drąŜonego chodnika węglowo-kamiennego w pokładzie 

grubości 1,8 m, w warunkach duŜego zagroŜenia metanowego.  

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  indywidualnie  lub  w  zespołach  dwuosobowych.  W  trakcie 

wykonywania  zadań  konsultują  się  z  nauczycielem.  Nauczyciel  powinien  w  dyskusji 
z udziałem  uczniów  powtórzyć  wiadomości  na  temat  rodzajów  organizacji  pracy 
w wyrobiskach  korytarzowych  oraz  ustalić  rodzaje  czynności  i  sposób  ich  wykonywania. 
Nauczyciel  powinien  zwrócić  uwagę  na  zagroŜenia  naturalne  i  techniczne  w  przodku.  Czas 
wykonania ćwiczenia 120 minut.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

powtórzyć  wiadomości  dotyczące  sposobów  drąŜenia  chodników  węglowo-kamiennych 
w zaleŜności od czynników  górniczo-geologicznych, zagroŜeń i moŜliwości techniczno-  
-ekonomicznych kopalni, 

2)

 

przeanalizować  rodzaje  czynności,  wykonywanych  cyklicznie  i  składających  się  na 
postęp przodka, 

3)

 

porównać  wielkość węglowej powierzchni przodka z wielkością powierzchni kamiennej 
przodka – porównania tego moŜe wynikać wniosek co do sposobu urabiania calizny – czy 
urabiać  przy  pomocy  materiałów  wybuchowych  czy  przy  pomocy  kombajnu 
chodnikowego, 

4)

 

dobrać na podstawie odpowiedniej analizy: 
a)

 

rodzaje procesów roboczych i kolejność ich wykonywania, 

b)

 

sposoby cyklicznego wykonywania procesów roboczych głównych i pomocniczych, 

5)

 

zaplanować  uŜycie  odpowiednich  maszyn  i  urządzeń,  narzędzi  i  sprzętu,  jako 
wyposaŜenia  mechanicznego  przodka,  potrzebnych  do  wykonywania  procesów 
roboczych, głównych i pomocniczych, 

6)

 

przedstawić graficznie całokształt wykonywanych robót – czas i sposób ich wykonania, 

7)

 

zaprezentować otrzymane wyniki. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenia praktyczne. 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

mapa oddziałowa wyrobisk, 

−

 

materiały i przybory rysunkowe, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22

5.6. Korzystanie z obcojęzycznych źródeł wiedzy 

 
5.6.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Na podstawie polskiego opisu dobierz odpowiedni termin w języku angielskim: 

a)

 

wyrobisko  górnicze,  najczęściej  pionowe,  o  przekroju  poprzecznym  powyŜej  14  m² 
i znacznej  głębokości,  prowadzące  z  powierzchni  terenu  do  połoŜonego  w  głębi  ziemi 
złoŜa kopaliny uŜytecznej, 

b)

 

przestrzeń przylegająca do czoła wyrobiska, aktywny koniec wyrobiska korytarzowego, 

c)

 

naturalne  nagromadzenie  kopalin,  w  duŜych  ilościach,  w  obrębie  skorupy  ziemskiej, 
powstałe w wyniku róŜnorodnych procesów geologicznych, 

d)

 

pusta przestrzeń w skale płonnej lub kopalinie, powstała wskutek usunięcia skał, 

e)

 

wyrobisko wykonane w skałach płonnych, zapewniające dostęp do złoŜa z powierzchni, 

f)

 

samojezdna,  wieloczynnościowa  maszyna  górnicza  przeznaczona  do  drąŜenia  wyrobisk 
korytarzowych i komorowych, 

g)

 

bezpośrednio  przylegająca  do  szybu  obszerna  część  wyrobiska  łącząca  szyb 
z chodnikiem podstawowym, 

h)

 

nagłe odpręŜenie skał spręŜystych powodujące zniszczenie obudowy i zawał, 

i)

 

wyrobisko  korytarzowe,  o  małym  przekroju  poprzecznym,  drąŜone  w  górotworze  ze 
zbocza góry. 

 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  indywidualnie  lub  w  zespołach  dwuosobowych.  W  trakcie 

wykonywania zadań konsultują się z nauczycielem. Czas wykonania ćwiczenia 25 minut.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

ustalić rodzaj zagroŜeń występujących w rejonie przebudowy, 

2)

 

powtórzyć terminologię angielską z zakresu eksploatacji złóŜ, 

3)

 

przypomnieć sobie podstawowe pojęcia z eksploatacji złóŜ, 

4)

 

dobrać w pierwszej kolejności polski termin odpowiadający opisowi, 

5)

 

dobrać angielski odpowiednik lub odpowiedniki do polskiego określenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

słownik techniczny polsko-angielski, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2 

Przetłumacz  na  język  polski  poniŜszy  tekst,  pochodzący  ze  strony  internetowej  World 

Coal Institute. 

 

„There are two main methods of underground mining: room–and–pillar and longwall mining. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23

Room & Pillar Mining 
In room–and–pillar mining, coal deposits are mined by cutting a network of ‘rooms’ into the 
coal  seam  and  leaving  behind  ‘pillars’  of  coal  to  support  the  roof  of  the  mine.  These  pillars 
can  be  up  to  40%  of  the  total  coal  in  the  seam  –  although  this  coal  can  sometimes  be 
recovered at a later stage. 
 
Longwall Mining 
Longwall  mining  involves  the  full  extraction  of  coal  from  a  section  of  the  seam,  or  ‘face’ 
using  mechanical  shearers.  A  longwall  face  requires  careful  planning  to  ensure  favourable 
geology  exists  throughout  the  section  before  development  work  begins.  The  coal  ‘face’  can 
vary in length from 100–350 m. Self–advancing, hydraulically–powered supports temporarily 
hold up the roof while coal is extracted. When coal has been extracted from the area, the roof 
is  allowed  to  collapse.  Over  75%  of  the  coal  in  the  deposit  can  be  extracted  from  panels  of 
coal that can extend 3 km through the coal seam.  
 
The choice of mining technique is site specific but always based on economic considerations; 
differences even within a single mine can lead to both methods being used.” 

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  indywidualnie  lub  w  zespołach  dwuosobowych.  W  trakcie 

wykonywania zadań konsultują się z nauczycielem. Czas wykonania ćwiczenia 60 minut.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

powtórzyć terminologię angielską z zakresu eksploatacji złóŜ, 

2)

 

przypomnieć sobie podstawowe pojęcia z eksploatacji złóŜ, 

3)

 

korzystać ze słownika angielsko – polskiego w razie potrzeby. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

poradnik dla ucznia, 

−

 

słownik techniczny angielsko-polski, 

−

 

ogólny słownik angielsko-polski. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24

6.  EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 
Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 
Test 1 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Przygotowywanie  złoŜa  do 
eksploatacji ” 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−−−−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 są z poziomu podstawowego, 

−−−−

 

zadania 16, 17, 18, 19, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt  

 

Za kaŜdą dobrą odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak uczeń 

otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne:    

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 6 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  17  zadań,  w  tym  co  najmniej  3  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

 

 

 

 

 
Klucz odpowiedzi: 1. c, 2. a, 3. a, 4. d, 5. a, 6. b, 7. c, 8. b, 9. b, 10. c, 11. b, 
12. b, 13. a, 14. a, 15. c, 16. d, 17. a, 18. b, 19. b, 20. a. 
 
Plan testu 
 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny  

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1 

Dokonać podziału skał według pochodzenia 

A 

P 

c 

2 

Dokonać podziału skał według kształtu 

A 

P 

a 

3 

Ocenić opłacalność wydobywania 
minerałów niezaleŜnie od ich kształtu 

A 

P 

a 

4 

Określić kryteria opłacalności wydobycia 
minerałów 

A 

P 

d 

5 

Określić wpływ zaburzeń tektonicznych na 
sposób eksploatacji kopalin uŜytecznych 

B 

P 

a 

6 

Dobrać właściwe wyrobisko dla 
udostępnienia złóŜ 

C 

P 

b 

7 

Określić wpływ warunków górniczo – 
geologicznych na wielkość wydobycia 

C 

P 

c 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25

kopalni 

8 

Określić wpływ czynników decydujących o 
długości trwania poziomu wydobywczego 
kopalni 

B 

P 

b 

9 

Wykazać róŜnicę między wyrobiskiem 
przygotowawczym i eksploatacyjnym 

B 

P 

b 

10 

Wykazać wpływ niwelacji chodników na 
sprawność i koszty transportu kopalnianego 

C 

P 

c 

11 

Określić sposoby drąŜenia chodników 
wpływające na racjonalną gospodarkę skałą 
płonną 

B 

P 

b 

12 

Określić wpływ organizacji pracy na 
wydajność drąŜenia wyrobisk 
korytarzowych 

B 

P 

b 

13 

Określić czynniki wpływające na 
mechanizację w robotach chodnikowych 

B 

P 

a 

14 

Dobrać sposób ładowania urobku w 
zaleŜności od nachylenia drąŜonych 
chodników 

B 

P 

a 

15 

Określić czynniki wpływające na wielkość 
przekroju poprzecznego wyrobisk 
korytarzowych 

B 

P 

c 

16 

Wymienić sposoby poszukiwania złóŜ 

A 

PP 

d 

17 

Przedstawić sposoby rozmieszczenia 
szybów na obszarze górniczym 

B 

PP 

a

 

18 

Wymienić modele udostępnienia złóŜ 

A 

PP 

b 

19 

Wykazać wpływ sposobu udostępnienia na 
koszty eksploatacji i bezpieczeństwo w 
kopalni 

B 

PP 

b 

20 

Określić czynniki ograniczające 
mechanizację w drąŜonych wyrobiskach 
korytarzowych  

B 

PP 

a 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26

Przebieg testowania 

 
Instrukcja dla nauczyciela 

Przygotowanie uczniów do testu: 
1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej jednotygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 
jakie będą w teście. 

5.

 

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 

 
Bezpośrednio przed testem i trakcie jego przeprowadzania: 
1.

 

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy. 

2.

 

Rozdaj  uczniom  zestawy  zadań  testowych  i  karty  odpowiedzi,  podaj  czas  przeznaczony 
na udzielanie odpowiedzi. 

3.

 

Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 
dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich moŜliwości). 

4.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się 
czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

5.

 

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

 
Po zakończeniu testu: 
1.

 

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 

2.

 

Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które 
sprawiły uczniom największe trudności. 

3.

 

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

4.

 

Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 
dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję zanim zaczniesz rozwiązywać zadania.  

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.  

3.

 

Test składa się z 20 zadań dotyczących elementów i układów cyfrowych. Zadania od nr 1 
do  nr  15  są  z  poziomu  podstawowego.  Zadania  od  nr  16  do  nr  20  są  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

4.

 

Zadania  zawierają  cztery  odpowiedzi,  z  których  tylko  jedna  jest  poprawna.  Wybraną 
odpowiedź zakreśl znakiem X. 

5.

 

Jeśli uznasz, Ŝe pomyliłeś się i wybrałeś nieprawidłową odpowiedź, to otocz ją kółkiem, 
a prawidłową odpowiedź zaznacz znakiem X.  

6.

 

Dodatkowe obliczenia wykonaj na drugiej stronie karty odpowiedzi.  

7.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz mógł sprawdzić poziom swojej wiedzy.  

8.

 

Jeśli  jakieś  zadanie  sprawi  Ci  trudność,  rozwiąŜ  inne  i  ponownie  spróbuj  rozwiązać 
trudniejsze. 

9.

 

Przed wykonaniem kaŜdego zadania przeczytaj bardzo uwaŜnie polecenie.  

10.

 

Odpowiedzi udzielaj tylko na załączonej karcie odpowiedzi. 

11.

 

Na rozwiązanie wszystkich zadań masz 60 minut. 

Powodzenia! 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27

Materiały dla ucznia: 

−

 

instrukcja, 

−

 

zestaw zadań testowych, 

−

 

karta odpowiedzi. 

 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 

1.

 

Marmur to skała 
a)

 

osadowa. 

b)

 

magmowa. 

c)

 

metamorficzna. 

d)

 

mechaniczna. 

 
2.

 

ZłoŜa pokładowe zalicza się do złóŜ 
a)

 

prawidłowych (foremnych). 

b)

 

nieprawidłowych. 

c)

 

okruchowych. 

d)

 

gniazdowych. 

 
3.

 

Ze złóŜ okruchowych wydobywa się 
a)

 

złoto i diamenty. 

b)

 

węgiel. 

c)

 

chlorowce (sole). 

d)

 

wapienie. 

 
4.

 

Surowce energetyczne występują głównie 
a)

 

w południowej części Polski. 

b)

 

w rejonie Morza Bałtyckiego. 

c)

 

na terenie całej Polski. 

d)

 

w południowo-zachodniej części Polski. 

 
5.

 

Zaburzenia ciągłe (fałdy) powstały 
a)

 

w czasie tworzenia się pokładów. 

b)

 

po naruszeniu górotworu wyrobiskami górniczymi. 

c)

 

w trakcie obecnej eksploatacji. 

d)

 

w czasie tzw. „wybuchu” przed milionami lat. 

 
6.

 

Udostępnienie złóŜ za pomocą metody upadowej stosuje się 
a)

 

w terenie górzystym. 

b)

 

na wychodniach pokładów. 

c)

 

przy głębokim zaleganiu złóŜ. 

d)

 

przy duŜym nawodnieniu górotworu. 

 
7.

 

Liczba poziomów kopalni zaleŜy od 
a)

 

planowanego wydobycia. 

b)

 

rodzaju i ilości zagroŜeń naturalnych. 

c)

 

grubości i kąta nachylenia pokładów. 

d)

 

omoŜliwości techniczno-ekonomicznych kopalni. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28

8.

 

Czas trwania poziomu wydobywczego kopalni planuje się na 
a)

 

50 lat. 

b)

 

25 lat. 

c)

 

10 lat. 

d)

 

15 lat. 
 

9.

 

Celem i zadaniem robót przygotowawczych jest 
a)

 

wyposaŜenie i uzbrojenie wyrobisk eksploatacyjnych. 

b)

 

rozcięcie złoŜa na pola eksploatacyjne i wybierkowe. 

c)

 

zgromadzenie odpowiednich urządzeń i sprzętu. 

d)

 

przygotowanie załóg do zadań produkcyjnych. 

 
10.

 

Wyznaczenie kierunku i niwelacji chodników jest obowiązkiem 
a)

 

kierownictwa kopalni. 

b)

 

przodowych i osób dozoru oddziałowego. 

c)

 

działu mierniczo-geologicznego. 

d)

 

Okręgowych Urzędów Górniczych. 

 
11.

 

DrąŜenie wyrobisk korytarzowych szerokim przodkiem ma zastosowanie w przodkach 
a)

 

węglowych. 

b)

 

węglowo –kamiennych. 

c)

 

kamiennych. 

d)

 

mechanicznych. 

 
12.

 

Cykliczno-szeregowa organizacja pracy w przodkach kamiennych występuje 
a)

 

przy pełnym wyposaŜeniu mechanicznym przodków. 

b)

 

przy słabym wyposaŜeniu mechanicznym. 

c)

 

w trudnych warunkach geologicznych. 

d)

 

w przypadku niskich kwalifikacji załogi. 

 
13.

 

Liczebność załogi w drąŜonych wyrobiskach korytarzowych zaleŜy od 
a)

 

wymiarów poprzecznych wyrobiska. 

b)

 

kwalifikacji załóg. 

c)

 

wielkości wyposaŜenia mechanicznego. 

d)

 

długości wyrobisk. 

 
14.

 

Sposób ładowania urobku w drąŜonych wyrobiskach korytarzowych zaleŜy od 
a)

 

rodzaju wyposaŜenia mechanicznego przodka i chodnika. 

b)

 

kąta nachylenia wyrobiska. 

c)

 

kwalifikacji załogi. 

d)

 

moŜliwości techniczno-ekonomicznych kopalni. 

 
15.

 

Wymiary poprzeczne i kształt wyrobiska korytarzowego zaleŜy od 
a)

 

technologii wykonywania procesów roboczych. 

b)

 

wielkości i rodzaju ciśnień. 

c)

 

ilości przepływającego powietrza oraz wyposaŜenia chodnika. 

d)

 

rodzaju stosowanej obudowy. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29

16.

 

Dokładne rozpoznanie złóŜ osiąga się poprzez 
a)

 

poszukiwania geofizyczne. 

b)

 

przy pomocy wierceń poszukiwawczych. 

c)

 

przy pomocy wyrobisk prowadzonych w złoŜu. 

d)

 

przy pomocy wierceń i wyrobisk górniczych. 

 
17.

 

Peryferyjne rozmieszczenie szybów w obszarze górniczym stosuje się 
a)

 

w celu poprawy wentylacji w kopalni. 

b)

 

dla zmniejszenia długości wyrobisk udostępniających. 

c)

 

w kopalniach o duŜym zagroŜeniu poŜarowym. 

d)

 

dla skrócenia dróg transportowych w kopalni. 

 
18.

 

Geometryczny model udostępnienia stosuje się 
a)

 

w celu zmniejszenia kosztów udostępnienia. 

b)

 

w celu ograniczenia zagroŜeń poŜarowych i tąpaniowych. 

c)

 

przy duŜym nachyleniu pokładów. 

d)

 

dla skrócenia czasu udostępnienia. 

 
19.

 

Przecznicowy model udostępnienia stosuje się 
a)

 

w celu zmniejszenia ciśnień w czasie eksploatacji wyrobisk. 

b)

 

w  celu  zmniejszenia  ilości  robót  kamiennych  i  związanych  z  tym  kosztów 
udostępnienia. 

c)

 

dla poprawy wentylacji. 

d)

 

w celu poprawy bhp w czasie drąŜenia wyrobisk. 

 
20.

 

Sposób urabiania calizny w drąŜonych wyrobiskach korytarzowych zaleŜy od 
a)

 

własności fizyko-mechanicznych skał. 

b)

 

wielkości kąta nachylenia wyrobiska. 

c)

 

wymiarów poprzecznych wyrobiska. 

d)

 

kształtu wyrobiska. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko................................................................................................ 

 

Przygotowywanie złoŜa do eksploatacji 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź 
 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1. 

a 

b 

c 

d 

 

2. 

a 

b 

c 

d 

 

3. 

a 

b 

c 

d 

 

4. 

a 

b 

c 

d 

 

5. 

a 

b 

c 

d 

 

6. 

a 

b 

c 

d 

 

7. 

a 

b 

c 

d 

 

8. 

a 

b 

c 

d 

 

9. 

a 

b 

c 

d 

 

10. 

a 

b 

c 

d 

 

11. 

a 

b 

c 

d 

 

12. 

a 

b 

c 

d 

 

13. 

a 

b 

c 

d 

 

14. 

a 

b 

c 

d 

 

15. 

a 

b 

c 

d 

 

16. 

a 

b 

c 

d 

 

17. 

a 

b 

c 

d 

 

18. 

a 

b 

c 

d 

 

19. 

a 

b 

c 

d 

 

20. 

a 

b 

c 

d 

 

Razem: 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31

Test 2 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Przygotowywanie  złoŜa  do 
eksploatacji ” 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−−−−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 są z poziomu podstawowego, 

−−−−

 

zadania 16, 17, 18, 19, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt  

 

 

 

Za kaŜdą dobrą odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak uczeń 

otrzymuje 0 punktów. 
 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne:    

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 6 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dobry – za rozwiązanie 15 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  17  zadań,  w  tym  co  najmniej  3  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 
Klucz odpowiedzi: 1. a, 2. b, 3. b, 4. c, 5. d, 6. b, 7. c, 8. d , 9. c, 10. b, 11. c, 
12. b, 13. b, 14. c, 15. d, 16. c, 17. b, 18. c, 19. a, 20. c. 
 
Plan testu 

 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny  

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1 

Przedstawić rozmieszczenie surowców 
energetycznych na terenie Polski 

A 

P 

a 

2 

Przedstawić wpływ parametrów pokładów na 
sposób ich eksploatacji 

A 

P 

b 

3 

Wymienić cechy pokładów ułatwiające ich 
urabianie 

B 

P 

b 

4 

Wykazać róŜnicę między wyrobiskami 
udostępniającymi i przygotowawczymi 

B 

P 

c 

5 

Wymienić kategorie rozpoznawania złóŜ 

A 

P 

d 

6 

Przedstawić podstawowe kryterium doboru 
metody głębienia szybów 

C 

P 

b 

7 

Wykazać zaleŜność między metodą głębienia 
szybów, kosztami i bezpieczeństwem 

C 

P 

c 

8 

Przedstawić moŜliwości mechanizacji 
procesów roboczych w głębionych szybach 

B 

P 

d 

9 

Określić rodzaj obudowy stosowanej w bardzo 
trudnych warunkach hydrogeologicznych 

B 

P 

c 

10 

Określić wpływ zawodnienia górotworu na 
bezpieczeństwo i higienę pracy w drąŜonych 
szybach 

B 

P 

b 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32

11 

Przedstawić wpływ procesu ładowania urobku 
na koszty eksploatacji złóŜ 

B 

P 

c 

12 

Określić wady i zalety stosowanych 
materiałów wybuchowych 

B 

P 

b 

13 

Wykazać róŜnicę między przygotowaniem 
złoŜa do eksploatacji a wyposaŜeniem 
przodków eksploatacyjnych 

B 

P 

b 

14 

Określić znaczenie niwelacji wyrobisk 
korytarzowych dla funkcjonowania kopalni 

B 

P 

c 

15 

Wymienić sposoby przewietrzania wyrobisk 
ś

lepych 

A 

P 

d 

16 

Określić zaleŜność między wielkością 
wydobycia i czasem istnienia poziomu kopalni 

B 

PP 

c 

17 

Określić wpływ zaburzeń w zaleganiu 
pokładów na zagroŜenia w kopalni  

B 

PP 

b

 

18 

Określić zaleŜność między sposobem drąŜenia 
chodników w pokładach cienkich i średnich, 
a ochroną środowiska na powierzchni 

C 

PP 

c 

19 

Wykazać zaleŜność między sposobem 
pogłębienia szybu, a wysokością kosztów 

C 

PP 

a 

20 

Wykazać zaleŜność między „niezwłocznością” 
wykonania obudowy a jej skutecznością. 

B 

PP 

c 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33

Przebieg testowania 

 
Instrukcja dla nauczyciela 

Przygotowanie uczniów do testu: 
1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej jednotygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 
jakie będą w teście. 

5.

 

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 

 
Bezpośrednio przed testem i trakcie jego przeprowadzania: 
1.

 

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy. 

2.

 

Rozdaj  uczniom  zestawy  zadań  testowych  i  karty  odpowiedzi,  podaj  czas  przeznaczony 
na udzielanie odpowiedzi. 

3.

 

Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 
dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich moŜliwości). 

4.

 

Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się 
czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

5.

 

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

 
Po zakończeniu testu: 
1.

 

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 

2.

 

Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które 
sprawiły uczniom największe trudności. 

3.

 

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

4.

 

Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 
dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję zanim zaczniesz rozwiązywać zadania.  

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.  

3.

 

Test składa się z 20 zadań dotyczących elementów i układów cyfrowych. Zadania od nr 1 
do  nr  15  są  z  poziomu  podstawowego.  Zadania  od  nr  16  do  nr  20  są  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

4.

 

Zadania  zawierają  cztery  odpowiedzi,  z  których  tylko  jedna  jest  poprawna.  Wybraną 
odpowiedź zakreśl znakiem X 

5.

 

Jeśli uznasz, Ŝe pomyliłeś się i wybrałeś nieprawidłową odpowiedź, to otocz ją kółkiem, 
a prawidłową odpowiedź zaznacz znakiem X.  

6.

 

Dodatkowe obliczenia wykonaj na drugiej stronie karty odpowiedzi.  

7.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz mógł sprawdzić poziom swojej wiedzy.  

8.

 

Jeśli  jakieś  zadanie  sprawi  Ci  trudność,  rozwiąŜ  inne  i  ponownie  spróbuj  rozwiązać 
trudniejsze. 

9.

 

Przed wykonaniem kaŜdego zadania przeczytaj bardzo uwaŜnie polecenie.  

10.

 

Odpowiedzi udzielaj tylko na załączonej karcie odpowiedzi. 

11.

 

Na rozwiązanie wszystkich zadań masz 60 minut. 

Powodzenia! 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34

Materiały dla ucznia: 

−

 

instrukcja, 

−

 

zestaw zadań testowych, 

−

 

karta odpowiedzi. 

 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.

 

ZłoŜa węgla brunatnego występują 
a)

 

w zachodniej części Polski. 

b)

 

w południowo-wschodniej części Polski. 

c)

 

w północno-wschodniej części Polski. 

d)

 

w północnej części Polski. 

 
2.

 

Rozciągłość pokładu jest linią 
a)

 

prostą i poziomą. 

b)

 

krzywą i poziomą. 

c)

 

nachyloną i krzywą. 

d)

 

nachyloną i prostą. 

 
3.

 

Uławienie i łupność (kliwaŜ) występują w skałach 
a)

 

metamorficznych. 

b)

 

osadowych. 

c)

 

pochodzenia chemicznego. 

d)

 

pochodzenia mechanicznego. 

 
4.

 

Rozcinki złóŜ na pola eksploatacyjne i wybierkowe dokonuje się wyrobiskami 
a)

 

udostępniającymi. 

b)

 

węglowymi. 

c)

 

przygotowawczymi. 

d)

 

badawczymi. 

 
5.

 

Które  ze  stosowanych  sposobów  poszukiwań  dają  najlepsze  rozpoznanie  złóŜ?  
To poszukiwania 
a)

 

geofizyczne. 

b)

 

geologiczne. 

c)

 

przy pomocy wierceń. 

d)

 

przy pomocy wierceń i wyrobisk górniczych. 

 
6.

 

Co stanowi główne kryterium doboru metody głębienia szybu? 
a)

 

Rodzaj wyposaŜenia mechanicznego. 

b)

 

Wielkość dopływającej wody do przodka szybowego. 

c)

 

ZagroŜenia naturalne. 

d)

 

Kwalifikacje załogi. 

 
7.

 

Najtańszą z metod głębienia szybów jest metoda 
a)

 

zwykła. 

b)

 

kesonowa. 

c)

 

nadsięwłomu. 

d)

 

uszczelniania górotworu. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

35

8.

 

Urabianie w przodkach szybowych odbywa się głównie 
a)

 

przy pomocy kombajnów. 

b)

 

przy pomocy wrębiarek. 

c)

 

ręcznie wspomagane młotkami mechanicznymi szybowymi. 

d)

 

przy pomocy materiałów wybuchowych wspomagane młotkami mechanicznymi. 

 
9.

 

Najbardziej wytrzymała i szczelna obudowa szybów to obudowa 
a)

 

Ŝ

elbetowa. 

b)

 

murowa (betonitowa). 

c)

 

tubingowa. 

d)

 

natryskowa. 

 
10.

 

Metody specjalne głębienia szybów stosuje się przy dopływie wody powyŜej 
a)

 

5 m³/min. 

b)

 

1,5 m³/min. 

c)

 

2 m³/min. 

d)

 

0,5 m³/min. 

 
11.

 

Samoładowanie urobku w drąŜonych wyrobiskach korytarzowych następuje przy 
a)

 

drąŜeniu wyrobiska upadzie. 

b)

 

drąŜeniu wyrobiska po wzniosie. 

c)

 

odpowiednim  wykorzystaniu  robót  strzałowych  i  przystosowaniu  przenośnika 
zgrzebłowego. 

d)

 

duŜych zagroŜeniach. 

 
12.

 

DrąŜenie wyrobisk korytarzowych za pomocą materiałów wybuchowych ma na celu 
a)

 

zwiększenie szybkości postępu przodka. 

b)

 

umoŜliwienie  szybkiego  urabiania  calizny  w  trudnych  warunkach  geologicznych 
i przy duŜych nachyleniach wyrobisk. 

c)

 

zmniejszenie zagroŜeń naturalnych. 

d)

 

ograniczenie liczby członków załogi przodkowej. 

 
13.

 

Przygotowanie złoŜa do eksploatacji polega na 
a)

 

wyposaŜeniu  wyrobisk  eksploatacyjnych  w  odpowiednie  narzędzia  energo  – 
maszynowe i sprzęt. 

b)

 

rozcięciu złoŜa na pola eksploatacyjne i pola wybierania. 

c)

 

przygotowaniu merytorycznym odpowiedniej załogi. 

d)

 

zabezpieczeniu środków bhp. 

 
14.

 

Niwelacja wyrobisk korytarzowych wyraŜa się w 
a)

 

stopniach. 

b)

 

procentach. 

c)

 

promilach. 

d)

 

gradusach. 

 
15.

 

Przewietrzanie szybów w czasie ich drąŜenia uzyskuje się 
a)

 

poprzez dyfuzję. 

b)

 

przy pomocy spręŜonego powietrza. 

c)

 

przy pomocy lutniociągu ssącego. 

d)

 

przy pomocy lutniociągu tłoczącego. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

36

16.

 

Liczba poziomów w kopalni węgla zaleŜy od 
a)

 

wielkości planowanego wydobycia. 

b)

 

rodzaju wyposaŜenia mechanicznego. 

c)

 

grubości i nachylenia pokładów. 

d)

 

wielkości obszaru górniczego. 

 
17.

 

Zaburzenia w zaleganiu pokładów są wynikiem 
a)

 

obecnie prowadzonej eksploatacji. 

b)

 

działania sił i ruchów górotwórczych w czasie tworzenia się złóŜ i po ich utworzeniu. 

c)

 

trzęsień ziemi. 

d)

 

obecnie trwających ruchów górotwórczych. 

 
18.

 

Który ze sposobów drąŜenia chodników w pokładach średnich i cienkich daje największą 
ochronę środowiska naturalnego na powierzchni? To DrąŜenie chodników 
a)

 

wąskim przodkiem. 

b)

 

chodników podwójnym przodkiem. 

c)

 

chodników szerokim przodkiem. 

d)

 

chodników szybkościowe. 

 
19.

 

Pogłębianie szybu metodą nadsięwłomu 
a)

 

zwiększa wydajność pracy i zmniejsza bezpieczeństwo. 

b)

 

zwiększa wydajność i bezpieczeństwo. 

c)

 

zmniejsza wydajność i bezpieczeństwo. 

d)

 

zmniejsza wydajność i zwiększa bezpieczeństwo. 

 
20.

 

Stosowanie obudowy tymczasowej w drąŜonych chodnikach ma na celu 
a)

 

oszczędność  czasu  i  łatwiejsze  wykonanie  obudowy  bez  konieczności  budowy 
rusztowań. 

b)

 

lepsze wykorzystanie członków załogi przodkowej. 

c)

 

nie dopuszczenie do rozwarstwienia skał stropowych. 

d)

 

zwiększenie postępu przodka. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

37

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko................................................................................................ 

 

Przygotowywanie złoŜa do eksploatacji 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź 
 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1. 

a 

b 

c 

d 

 

2. 

a 

b 

c 

d 

 

3. 

a 

b 

c 

d 

 

4. 

a 

b 

c 

d 

 

5. 

a 

b 

c 

d 

 

6. 

a 

b 

c 

d 

 

7. 

a 

b 

c 

d 

 

8. 

a 

b 

c 

d 

 

9. 

a 

b 

c 

d 

 

10. 

a 

b 

c 

d 

 

11. 

a 

b 

c 

d 

 

12. 

a 

b 

c 

d 

 

13. 

a 

b 

c 

d 

 

14. 

a 

b 

c 

d 

 

15. 

a 

b 

c 

d 

 

16. 

a 

b 

c 

d 

 

17. 

a 

b 

c 

d 

 

18. 

a 

b 

c 

d 

 

19. 

a 

b 

c 

d 

 

20. 

a 

b 

c 

d 

 

Razem: 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

38

7.

 

LITERATURA 

 

1.

 

Bielewicz T., Prus B., Honysz J.: Górnictwo, część I. Śląskie Wydawnictwo Techniczne, 
Katowice 1993 

2.

 

Bielewicz T., Prus B., Honysz J.: Górnictwo, część II. Śląskie Wydawnictwo Techniczne, 
Katowice 1993 

3.

 

Chudek  M.,  Wilczyński  S.,  śyliński  R.:  Podstawy  górnictwa.  Wydawnictwo  Śląsk, 
Katowice 1979 

4.

 

Chudek M.: Obudowa wyrobisk górniczych. Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1975 

5.

 

Kostrz J., Pogoda W.: Górnictwo, część II. Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1970 

6.

 

Nowak K.: Górnictwo, część I. Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1970 

7.

 

Parchański  J.:  Słownik  górniczy  sześciojęzyczny  polsko-rosyjsko-niemiecko-angielsko- 
-francusko-hiszpański, Wydawnictwo „Wiadomości Górnicze”, Katowice 1996 

8.

 

Przepisy wykonawcze do prawa geologicznego i górniczego 

9.

 

Słownik  naukowo-techniczny  polsko-angielski.  Wydawnictwa  Naukowo-Techniczne, 
Warszawa 2006 

10.

 

Warachim  W.,  Maciejczyk  J.:  Ścianowe  kombajny  węglowe.  Wydawnictwo  Śląsk, 
Katowice 1992 

11.

 

Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej: Seria Górnictwo. Gliwice 

 
Literatura metodyczna 
1.

 

Krogulec-Sobowiec  M.,  Rudziński  M.:  Poradnik  dla  autorów  pakietów  edukacyjnych. 
KOWEZiU, Warszawa 2003 

2.

 

Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia zawodowego. Biuro Koordynacji Kształcenia 
Kadr, Fundusz Współpracy, Warszawa 1997