Rozdział 9 

System energetyczny i ciała subtelne człowieka 

9.1. System energetyczny człowieka - ciała subtelne, cza-

kry i nadi. 

Dla lepszego zrozumienia istoty naturalnej terapii Reiki dr 

Mikao Usui, tj. terapii opartej na znajomości relacji wystę­

pujących na różnych poziomach strukturalnych naszego ciała, na­

leży zapoznać się z systemem energetycznym i ciałami subtel­

nymi człowieka. 

Większość ludzi postrzega swoje fizyczne ciało za jedyną 

rzeczywistość. Natomiast ludzie o wyższej świadomości ducho­

wej postrzegają mnogość struktur energetycznych, ruchów, form 

i kolorów, które są widoczne w ciele fizycznym i wokół niego. Na 

poziomie eterycznym i fizycznym, gdzie poprzez połączenia 

między centrami energetycznymi tj. czkramami, a układem 

wydzielania wewnętrznego, zachodzą wzajemne sprzężenia, jak 

również istnieją ścisłe współzależności między czakrami a ciała­

mi subtelnymi (energetycznymi), zwanymi też aurą. Ten system 

energetyczny składa się z trzech podstawowych elementów, tj.: 

z ciał subtelnych (energetycznych), czyli aury, z czakr, czyli 

z centrów energetycznych, oraz z nadi, czyli kanałów energe­

tycznych, zwanych też w Chinach i Japonii meridianami, 

a w literaturze europejskiej i amerykańskiej południkami. Nadi 

są pewnego rodzaju subtelnymi arteriami. Słowo to pochodzi 

z sanskrytu i oznacza rurę, naczynie, czy żyłę. Zadaniem nadi 

jest rozprowadzanie prany, czyli Energii Życia w cały nasz system 

energetyczny. 

Sanskryckie słowo "prana" tłumaczymy jako energia absolut­

na. W kulturze chińskiej i japońskiej to przecież nic innego, jak 

Uniwersalna Siła Życia, zwana Chi (czi), w Chinach, oraz ki 

w Japonii. Prana tworzy pierwotne źródło wszystkich form energii 

i wyraża się na różnych obszarach Bytu przez różne częstotliwo­

ści. Poziom świadomości każdej formy życia zależy od częstotli­

wości prany, którą ta forma życia może przyjmować i magazy­

nować. U zwierząt spotykamy niższe częstotliwości aury, niż 

u ludzi, zaś u ludzi wyżej rozwiniętych duchowo częstotliwości aury 

są wyższe, aniżeli u tych, którzy są na początku swojego rozwoju 

duchowego. Nadi jednego ciała energetycznego są powią­

zane z nadi sąsiedniego ciała energetycznego poprzez czakry. 

Na podstawie wiedzy o meridianach rozwinęła się akupunktura, 

akupresura, czy shiatsu. 

Słowo "czakra" pochodzi z sanskrytu i oznacza krąg, koło, wir. 

Osoby mające zdolności jasnowidzenia postrzegają czakry jako 

wirujące tarcze świetlne, przy czym czakry kręcą się w lewo lub 

w prawo. Istnieje odwrotność ich ruchów u mężczyzny i u kobiety. 

Te same czakry, które u mężczyzny kręcą się w prawo - u kobiety 

wirują w lewo. Kierunek obrotu zmienia się z czakry na czakrę. 

Czakra podstawowa obraca się u mężczyzny w prawo, a u kobiety 

w lewo i tak na zmianę, aż do czakry ciemieniowej (korony). 

Wyróżniamy siedem czakr głównych i cztery poboczne, wszyst­

kie mają swą siedzibę w ciele eterycznym człowieka. Ciało ete­

ryczne stanowi subtelny odpowiednik naszego widzialnego ciała, 

które przenika i prześwieca swoją eteryczną substancją. Zawiera 

ono podstawowy wzór energetyczny wszelkich manifestacji 

w obszarze fizycznym. Czakry przyłączone są do subtelnego 

kanału energetycznego przebiegającego równolegle do kręgo­

słupa. Bez nich nie mogłyby istnieć nasze ciała materialne. Cza­

kry służą jako odbiorniki i przekaźniki energii, jako miejsca przyję­

cia i zmagazynowania zawartej w atmosferze Energii Życia 

(prany). 

Są tym samym bramami dla napływającego strumienia Energii 

Życia do naszego ciała fizycznego. Każda czakra związana 

jest z określonymi organami i obszarami ciała i dostarcza energii 

do ich funkcjonowania. Siedem głównych czakr powiązanych 

jest z siedmioma gruczołami układu wydzielania dokrewnego. Tak, 

jak dla każdego organu w ciele ludzkim znaleźć można odpo­

wiednik na poziomie umysłowo-duchowym, tak też każda czakra 

odnosi się do jednego specyficznego aspektu ludzkiego zacho­

wania i rozwoju. Dolne czakry, których energia wibruje wolniej 

(stąd mają głębszą strukturę), utrzymują łączność z podstawo­

wymi potrzebami i emocjami człowieka. Subtelniejsze natomiast 

są energie górnych czakr, odpowiadające wyższym, duchowym 

i umysłowym dążeniom i zdolnościom. Blokada przepływu 

energii czakr, jak też przeładowanie ich energią może do­

prowadzić do nierównowagi i dysharmonii w umysłowo -

duchowym, lub cielesnym obszarze. Zaburzenia takie są 

często wynikiem urazów, bolesnych doświadczeń, albo nawet 

nadmiernej radości. Czakry wyposażone są w subtelne anteny 

energetyczne, które reagują na każdy wpływ otoczenia i mogą 

się albo otwierać, albo zamykać. Każda czakra posiada inną czę­

stotliwość wibracji u każdego człowieka. W stanie niezakłóco­

nym, normalnym, wszystkie czakry są we wzajemnej harmonii. 

Terapeuta oczyszczając i wspomagając czakry, przywraca im nie-

zaburzony przepływ energii. U przeciętnego człowieka czakra 

dochodzi do 5 cm średnicy i lekko się żarzy, a u ludzi duchowo 

rozwiniętych pulsuje intensywnie migocącym światłem i przenika 

ją niesłychanie duża ilość energii. 

9.2. Siedem głównych czakr. 

a) Czakra podstawy, bazowa, korzeniowa, pośladkowa, 

(Muladhara), leży u mężczyzn na wysokości kości guzicznej 

(ogonowej), a u kobiet pomiędzy jajnikami. Jest to siedziba 

fizycznej siły życiowej i podstawowych potrzeb umożliwiających 

przeżycie. Reguluje ona mechanizmy utrzymujące przy życiu or­

gany i części ciała jak: kości, kręgosłup, nerki, pęcherz, jelito 

grube, strukturę krwi i komórek, oraz nogi, gruczoły nadner­

cza. Promieniuje ona kolorem czerwonym. Otwiera się ku 

ziemi, (pozostałe czakry otwierają się ku górze). 

b)

 Czakra sakralna, krzyżowa, (Svadhisthana), znajduje się 

w odległości szerokości dłoni poniżej pępka, przed kością krzy­

żową (os sacrum). Jest to centrum energii seksualnej (odbiornik 

i nadajnik), oraz poczucia własnej wartości i naszych nie-

przefiltrowanych energii, oraz sił twórczych. 

Zawiaduje organami: gruczoły płciowe, narządy rozrodcze, 

nerki, pęcherz. Promieniuje kolorem pomarańczowym. 

c)

 Czakra splotu słonecznego, pępkowa, śledziony, żo­

łądka, wątroby, (Manipura), leży nieco ponad pępkiem. Jest to 

właściwy punkt środka ciała i miejsce, z którego rozprowadzane są 

energie fizyczne i nieprzerobione emocje. Jest to nasze cen­

trum instynktu, władzy; miejsce gdzie uprawiamy samokrytykę. 

W razie lęku odczuwamy tam skurcz. Organy: gruczoł trzustki, 

układ trawienny, żołądek, wątroba, pęcherzyk żółciowy. Pro­

mieniuje kolorem żółtym i zielonym. 

d)

 Czakra serca, (Anahata), leży na wysokości serca, 

(pomiędzy piersiami). Jest to centrum prawdziwej, nieuwa-

runkowanej miłości, poświęcenia, oddania, braterstwa, duchowe­

go wzrostu i współodczuwania. Organy: gruczoł grasicy, serce, 

dolna część płuc, układ krążenia. Promieniuje kolorem zielo­

nym oraz świetlisto złotym. 

e)

 Czakra gardła, szyi, krtani, (Visuddha), leży na wysokości 

gardła. Jest czakra komunikowania się, wyrażania samego siebie i 

kreatywności. Jest to centrum odbioru wewnętrznego głosu. 

Organy: gruczoł tarczycy, krtań, górna część płuc, ramiona. 

Promieniuje kolorem niebieskim. 

f)

 Czakra czoła, trzeciego oka, oka Shiwy, oka mądrości, 

oka wewnętrznego, (Adjna), leży pośrodku czoła, nieco poniżej 

brwi. Tu znajduje się centrum pozazmysłowego postrzegania, 

jak jasnowidzenie, jasnosłyszenie i telepatia. Jest to siedziba 

woli, umysłu, rozumu, intuicji, a także punkt wizualizacji. Otwar­

cie trzeciego oka łączone jest z duchowym przebudzeniem. 

Organy: gruczoł przysadki mózgowej, dolna część mózgu, 

oczy, nos, kręgosłup, uszy. Promieniuje kolorem indygo i fioletem. 

g)

 Czakra korony, przedziałka, tysiącpłatkowy Lotos, 

(Sahasrara), znajduje się na szczycie głowy, na wysokości 

ciemiączka. Czakra ta odpowiada za najwyższą, osiągalną dla 

człowieka świadomość, którą określamy jako świadomość jedno­

ści lub oświecenia. Czakra ta jest siedzibą bezpośredniego widze.-

nia, które przewyższa znacznie zdolności jasnowidzenia. Orga­

ny: gruczoł szyszynki, górna część mózgu, prawe oko. Promie­

niuje szeroką gamą kolorów a w szczególności kolorem malino­

wym. 

Pierwsze pięć czakr połączonych jest z rdzeniem kręgowym 

i kręgosłupem. Przednia część każdej czakry znajduje się na 

powierzchni ciała astralnego i łączy się z ciałem fizycznym. Za­

tem czakry mają ścisłą wzajemną relację z ciałami subtelnymi, 

czyli aurą. 

9.3. Ciała człowieka. 

Poza ciałem fizycznym wyróżniamy cztery ciała energetyczne, 

tj.: ciało eteryczne, sięgające do 5 cm ponad ciało fizyczne, ciało 

emocjonalne (astralne), od 1 metra do około 4 metrów nad ciałem 

fizycznym; ciało mentalne do 2,5 metra średnicy i wreszcie ciało 

duchowe (przyczynowe), od kilku metrów do kilku kilometrów. 

a)

 Ciało fizyczne związane jest ze świadomością człowieka. 

Przy jego pomocy porozumiewamy się z otaczającym nas śro­

dowiskiem materii ożywionej i nieożywionej za pomocą pięciu 

zmysłów. 

Swoje funkcje życiowe realizujemy poprzez oddychanie i co­

dzienne spożywanie pokarmu. Ciało fizyczne utworzone z gęstej 

7 8 

materii, okrywają bardziej subtelne (wyższe) ciała energetyczne. 

Im ciało jest bardziej subtelne, tym delikatniejszą wibracją się 

charakteryzuje. Właściwe postępowanie i troska o ciało fizyczne 

ma wpływ na prawidłowe lub zaburzone funkcjonowanie innych 

ciał energetycznych, oraz Energii Życiowej. Każde z ciał subtel­

nych posiada swoją własną, podstawową częstotliwość. Ciało ete­

ryczne, które jest ponad ciałem fizycznym wibruje w najniż­

szej częstotliwości. Ciała astralne i mentalne natomiast, posia­

dają odpowiednio wyższe częstotliwości, w ciele przyczyno­

wym częstotliwości te są najwyższe. Każde z tych ciał podobne 

jest do tańca energii w obszarze swych własnych częstotliwości. 

W miarę duchowego rozwoju człowieka, częstotliwości te 

zwiększają się. Ciała energetyczne są nośnikiem świadomości 

na określonym poziomie wibracji i jeśli częstotliwość drgań 

wzrasta, daje ona człowiekowi większą Energię Życiową, wyższe 

odczucia, oraz wyższe poznanie, w obszarze specyficznych za­

dań tej częstotliwości. Ciała energetyczne nie są od siebie 

oddzielone, ale przenikają się nawzajem, przy jednoczesnym 

zachowaniu swej własnej częstotliwości. 

Ludzie jasnowidzący postrzegają przede wszystkim aurę ete­

ryczną i emocjonalną. Aury te odbierane są jako rodzaj kolo­

rowej powłoki świetlnej, prześwitującej w różne desenie. Zależnie 

od umysłowej i emocjonalnej kondycji danej osoby, zmianom 

mogą ulegać zabarwienie, struktura, zasięg i intensywność aury. 

Silne emocje, także choroby umysłowe i fizyczne, odbijają swe 

piętno w obrazie aury. Zwierzęta, rośliny, a nawet minerały 

także otoczone są aurą. W sposób doświadczalny potwierdzo­

no fakt istnienia tzw. powłok energetycznych poprzez foto­

grafię kirlianowską. 

b)

 Ciało eteryczne posiada zbliżoną rozciągliwość i kształt, jak 

ciało fizyczne, stąd też stosowane są nazwy: "kopia eteryczna" 

lub wewnętrzne ciało psychiczne. Ciało eteryczne jest nośnikiem 

sił kształtujących ciało fizyczne a także witalnej i twórczej siły 

życiowej, oraz wszelkich odczuć fizycznych. Ciało eteryczne przy 

powtórnej inkarnacji człowieka, tworzone jest na nowo i rozpusz­

cza się ponownie w ciągu 3-5 dni po przejściu w inny wymiar 

egzystencji. Ciała astralne, mentalne i przyczynowe istnieją po 

zmianie egzystencji nadal i wiążą się w każdej kolejnej inkar-

nacji z nowo utworzonym ciałem fizycznym już w momencie je­

go poczęcia. Ciało eteryczne poprzez czakrę splotu słonecznego 

7 9 

pobiera Energię Życia za słońca i całego Kosmosu, a poprzez 

czakrę podstawy z ziemi. Przyjęta w ten sposób energia, poprzez 

czakry i nadi przesyłana jest nieprzerwanym strumieniem życia 

do ciała fizycznego, tworząc w komórkach równowagę życio­

wą. Nadmiar przyjętej energii z pola eterycznego wypro-

mieniowywany jest przez czakry i pory na zewnątrz w postaci dłu­

gich na około 5 cm nitek energetycznych, tworząc aurę ete­

ryczną. Aura ta jest postrzegana przez jasnowidzów jako 

pierwsza część całej aury. Promienie te układają się na ciele 

fizycznym w postaci płaszcza ochronnego, osłaniającego ciało 

fizyczne przed dostępem do niego zarodków choroby i szkodli­

wych substancji. Jednocześnie następuje ciągły przepływ Energii 

Życia do otaczającego nas środowiska. Tworzenie się swego 

rodzaju płaszcza ochronnego zabezpiecza nas przed chorobami 

z przyczyn zewnętrznych. Powody choroby leżą bowiem w nas 

samych. Takie elementy, jak negatywne myśli i emocje, sposób 

życia sprzeczny z naturalnymi potrzebami ciała tj.: przeciąże­

nie, niezdrowe jedzenie, alkohol, nikotyna i narkotyki mogą znisz­

czyć eteryczną siłę życia, co powoduje utratę intensywności wy-

promieniowywanej energii. Powoduje to tworzenie się w aurze 

słabych przestrzeni, ponieważ wspomniane nitki energii są powy­

ginane lub skrzyżowane w nieuporządkowanych formach. Po­

przez "dziury", czy "rysy" w aurze negatywne wibracje i bakterie 

chorób mogą przenikać w ciało fizyczne. Ponadto, przez owe 

"rany energetyczne" w obszarze subtelnym może "wyciekać" 

energia życia. W oparciu o związek, jaki zachodzi pomiędzy 

stanem fizycznym ciała, a promieniowaniem energetycznym 

ciała eterycznego, określamy obszar zdrowia. Choroby uwidacz­

niają się bowiem w pierwszej kolejności w aurze eterycznej, a do­

piero później w ciele fizycznym. Już na poziomie ciała eteryczne­

go mogą być rozpoznawane i leczone. Dzięki specjalnemu pro­

cesowi fotografowania w wysokich częstotliwościach aparatem 

S. Kirliana, dokonywane są doskonałe diagnozy na podstawie 

rozpoznania choroby już w fazie ukrytej. Ciało eteryczne, a wraz 

z nim ciało fizyczne, reagują bardzo mocno na sygnały myślowe, 

wychodzące z ciała mentalnego. Tutaj leżą pokłady sukcesów po­

zytywnego myślenia, które wpływa na zdrowie, gdyż poprzez 

pozytywne sugestie wspieramy proces zdrowienia naszego ciała 

fizycznego. Istotną funkcją ciała eterycznego jest także po­

średnictwo między wyższymi ciałami energetycznymi, a ciałem 

8 0 

fizycznym. Ciało eteryczne przenosi także informacje na ciało 

emocjonalne i mentalne, postrzegane przez nasze zmysły ciele­

sne. Jednocześnie ciało eteryczne przenosi energie i informacje 

z wyższych ciał na ciało fizyczne. Jeśli ciało eteryczne jest osła­

bione, to wymiana energii i informacji ulega zakłóceniom i wów­

czas czujemy się apatyczni emocjonalnie i mentalnie. Istotną 

sprawą jest więc zharmonizowanie i naładowanie ciała eteryczne­

go. Warto wiedzieć, że rośliny, a w szczególności kwiaty 

i drzewa posiadają promieniowanie energetyczne, zbliżone 

do eterycznej aury człowieka. Właściwości te możemy 

wykorzystywać do doenergetyzowywania się podczas pobytu na 

łonie natury. Podobne właściwości mają olejki eteryczne. 

Z energiami roślin możemy nawiązać więź wibracyjną w sposób 

następujący: siadamy dotykając plecami drzewa, lub obejmując 

je i dotykając całym ciałem; następnie pozwalamy, by energe­

tyczna i harmonizująca siła drzewa przeszła na nas; możemy też 

położyć się na środku pachnącej łąki i pozwolić, aby delikatne wi­

bracje kwiatów i roślin przeniknęły do naszego ciała. Nawet 

kwiaty cięte i doniczkowe przekazują zawsze ożywczą i harmoni­

zującą energię. Rośliny, kwiaty i drzewa reagują bardzo pozytyw­

nie na nasze gesty skorzystania z ich energii, gdyż jest to ich 

służebne zadanie wobec istoty ludzkiej. Trzeba przy tym wziąć 

pod uwagę, że niektóre rośliny mają niekorzystne promieniowanie 

lub emitują niekorzystne jony dodatnie (topola, wierzba, hibiskus 

itp. 

c) Ciało emocjonalne zwane też ciałem astralnym, jest nośni­

kiem naszych uczuć, emocji i właściwości charakteru, zaj­

muje przestrzeń zbliżoną do ciała fizycznego. U człowieka sła­

bo rozwiniętego duchowo, jego kształt jest ledwo widoczny 

i postrzegamy je jako chmuropodobną substancję, która cha­

otycznie i w sposób nie uporządkowany porusza się we wszyst­

kich kierunkach. Im człowiek jest wyżej rozwinięty duchowo i po­

trafi jaśniej wyrażać swoje uczucia, skłonności i właściwości 

charakteru, tym jaśniejsze i bardziej przezroczyste jest ciało 

emocjonalne, postrzegane jako jasno zaznaczony obrys, dosko­

nale dopasowany do fizycznej formy człowieka. Aura ciała emo­

cjonalnego ma kształt owalny, sięgający rozmiarami do kilku 

metrów wokół ciała fizycznego. Każda zmiana nastroju jest wy-

promieniowywana przez ciało emocjonalne w jego aurę, głównie 

poprzez czakry, ale także przez pory w skórze. Aura emocjonalna 

8 1 

jest w bezustannym ruchu. Stałe elementy charakteru widoczne są 

w aurze w postaci stałych, podstawowych kolorów, zaś chwilowe 

uczucia i zmiany nastroju odbijają się w aurze emocjonalnej w po­

staci ciągle zmieniających się różnych kolorystycznych odcieni 

i barw. Emocje takie, jak strach, wściekłość, przygnębienie i róż­

ne troski widoczne są w aurze jako ciemne chmury. Im bardziej 

człowiek otwiera się na swoja świadomość, na miłość, oddanie 

dla innych i radość z możliwości bycia tu i teraz, tym jaśniejsza 

i przeźroczystsza jest postać emitowanych kolorów aury emocjo­

nalnej. Żadne inne z subtelnych ciał nie pozostawia tak silnych 

śladów w swojej aurze, jak aura emocjonalna. W tym ciele 

zgromadzone są wszystkie nasze nierozwiązane emocje, świa­

dome lub nieświadome, lęki i agresje, uczucia samotności i ode­

pchnięcia, czy braku zaufania do samego siebie. Wszystkie te 

uczucia wysyłają w świat poprzez aurę emocjonalną określone 

wibracje, będące swojego rodzaju nieświadomym orędziem do 

innych wibracji, ale tożsamych z nimi. W tej formie realizuje się 

zasada wzajemnego przyciągania, tj. podobne przyciąga podob­

ne. Oznacza to, że energetyczne częstotliwości, które wysyłamy, 

przyciągają podobne częstotliwości z otoczenia i łączą się 

z nimi. W praktyce powoduje to, że często spotykamy się z tymi 

ludźmi, czy z takimi sytuacjami, których chcielibyśmy świadomie 

uniknąć, pozbyć się ich, ponieważ stwarzają poczucie lęku, zagro­

żenia itp. Otaczający nas świat jest przeto lustrem dla tych ele­

mentów naszych uczuć, które usunęliśmy świadomie z naszego 

życia, przesuwając je w podświadomość. Nie rozwiązane uczu­

cia w ciele emocjonalnym są ciągle podtrzymywane, a nawet 

potęgują się, powodując występowanie permanentnie pierwot­

nych wibracji emocjonalnych, ponieważ są one jakby pożywie­

niem dla tych emocji. Częstotliwość strachu przyciąga do człowie­

ka sytuacje strachu, agresja kieruje ku nam ludzi agresywnych 

itp. Świadome myślenie i myślowo wyznaczone cele ciała 

mentalnego mają mały wpływ na ciało emocjonalne, które 

zachowuje się zgodnie ze swoimi właściwościami. Ciało 

mentalne może jedynie sterować zewnętrznym zachowaniem, ale 

nie może zmienić struktur emocjonalnych. Można bowiem świa­

domie dążyć do miłości i sukcesu, a nieświadomie wypromie-

niowywać sprzeczne z tym częstotliwości zazdrości i braku za­

ufania do siebie samego, które utrudniają dojście do świadomie 

oczekiwanego celu. Struktury emocjonalne istnieją przez kolej-

8 2 

ne inkarnacje, dopóki nie zostaną rozwiązane, gdyż ciało emo­

cjonalne istnieje nadal po odejściu w inny wymiar i po ponownym 

wcieleniu wiąże się z nowym ciałem fizycznym. Nie rozwiązane 

doświadczenia zmagazynowane w ciele emocjonalnym okre­

ślają dalej warunki nowo narodzonego ciała. Jeśli zrozumiemy te 

zależności, usuniemy ze swojej świadomości widzenie siebie ja­

ko ofiary działania innych ludzi, czy pozostałych sytuacji. Ozna­

cza to, że mamy świadomość tego, że nasz los jest w naszych 

rękach i możemy zmieniać życie, zmieniając siebie. Ogromna 

część "węzłów uczuciowych" w ciele emocjonalnym jest umiej­

scowiona w zasięgu czakry splotu słonecznego. Poprzez dozna­

wane przeżycia czakra ta udostępnia nam wgląd w emocjonalne 

struktury naszej osobowości. Jeśli jednak pragniemy postrzegać 

owe struktury emocjonalne naszym świadomym umysłem, mu­

simy wnikać w treść czakry słonecznej poprzez wyższe formy 

ciała mentalnego, wykorzystując intuicyjne postrzeganie poprzez 

czakrę czoła. Nie oznacza to jednak prawdziwego i pełnego 

uwolnienia się od negatywnych wibracji zalegających w ciele 

emocjonalnym. Rozwiązanie całościowe i do końca struktur emo­

cjonalnych możliwe jest dopiero poprzez ciało duchowe, gdyż 

wyraża ono mądrość, miłość i najwyższą świadomość naszego 

"Wyższego Ja", co pozwala nam rozpoznać wszystkie uwarun­

kowania wewnętrznie istniejącej struktury, patrząc z całościo­

wego, uniwersalnego punktu widzenia. Możemy to osiągnąć 

poprzez odpowiedni układ czakry serca i czakry korony. 

"Wyższe Ja" nie ocenia i nie dzieli doświadczeń na dobre i złe, 

ale uświadamia nam, iż pewne doświadczenia musimy przejść 

jedynie w tym celu, by nauczyć się rozumieć jakie uczucia i dzia­

łania oddzielają nas od Praźródła Bytu, wywołując tym określony 

stan cierpienia. 

Doświadczenia te mają także być postrzegane jako nauka, 

uświadomienie sobie kosmicznych prawidłowości, tj. wystę­

pującej powszechnie równowagi, z której wynika, iż w dziedzi­

nach życia, w których dzisiaj uważamy siebie za ofiary, mogliśmy 

być we wcześniejszych wcieleniach sprawcami. W terapii czakr 

istotna jest wewnętrzna postawa, w której mamy wszystkie do­

świadczenia i treści ciała emocjonalnego i spontanicznie przyglą­

damy się pojawiającym się obszarom i odczuciom, nie odrzu­

cając żadnego z nich, ani nie oceniając, co ma istotne znaczenie, 

gdyż tym samym nasze "Wyższe Ja" może przejąć dowodzenie 

8 3 

i umożliwić wpłynięcie duchowym energiom wyższych ciał ener­

getycznych do naszej istoty. 

Jeśli wibracje ciała duchowego wiążą się z ciałem emocjonal­

nym i przenikają je, to ciało emocjonalne uzyskuje wyższą często­

tliwość wibracji i zaczyna odczuwać nagromadzone negatywne 

doświadczenia, jako mające niższą częstotliwość drgań. Dzięki 

temu pozbywamy się emocjonalnych wspomnień o tych doświad­

czeniach, co sprawia, że możemy wybaczyć sobie samym i in­

nym. Wraz z sukcesywnym rozwiązywaniem istniejących 

struktur uczuciowych, ciało emocjonalne zaczyna wypromie-

niowywać głębokie uczucia miłości i nieuwarunkowanej radości. 

Aura emocjonalna zaczyna wówczas świecić najjaśniejszymi 

i najbardziej intensywnymi i przezroczystymi kolorami, wy­

syłając w otoczenie wibracje przyciągające szczęście i miłość. 

To granicząca z cudem zdolność sprowadzania tego, co jest na­

szym marzeniem i naturalną konsekwencją doskonałego, zinte­

growanego ciała emocjonalnego, wibrującego z częstotliwością 

najwyższą dla tej sfery aury. 

d)

 Ciało mentalne przenosi nasze myśli, idee, poznanie 

racjonalne i intuicyjne. Jego wibracja jest wyższa niż wibracja 

ciała eterycznego i emocjonalnego, a struktura energetyczna 

mniej zagęszczona. Ma ono formę jaja, u ludzi rozwiniętych 

duchowo rozszerza swoją pojemność do wielkości będącej su­

mą pojemności ciała eterycznego i emocjonalnego. Promienio­

wanie aury ciała mentalnego dochodzi do kilku metrów 

poza oddziaływanie ciała emocjonalnego. U ludzi słabo rozwi­

niętych duchowo ciało mentalne ma postać mleczno-białej sub­

stancji, a nieliczne barwy są przytępione i pozbawione blasku. 

Jego struktura ma postać, charakter nieprzepuszczalny. Im bar­

dziej są ożywione myśli i głębsze duchowe poznanie danej 

osoby, tym selektywniej i intensywniej promieniują kolory jego 

aury mentalnej. Ciało mentalne posiada, podobnie jak ciało 

emocjonalne, wyższe i niższe zakresy częstotliwości drgań. 

Niższe jego częstotliwości określają myślenie racjonalne rozu­

mu, poprzez który większość ludzi poszukuje prawdy. Ten ro­

dzaj rozumowania ogranicza się do sfery postrzegania na pozio­

mie fizycznym. 

Fizyczne ciało swoimi zmysłami przyjmuje informacje po­

przez ciało eteryczne do ciała emocjonalnego, które przemie­

nia informacje na uczucia i przekazuje je dalej, do ciała 

8 4 

mentalnego, które z kolei transformuje te uczucia na zwer­

balizowane myśli. Poprzez wpływ ciała emocjonalnego z jego 

nierozwiązanymi strukturami uczuciowymi, informacje te są 

niejednokrotnie zniekształcone, oddziałując na przebieg myśli. 

W ten sposób rodzą się ciągle powtarzające się schematy myślo­

we, poprzez które dokonujemy ocen wydarzeń w zewnętrznym 

świecie. 

Oznacza to, że rozum najczęściej nie jest bezstronny 

i obiektywny, mimo, iż ma do tego pretensje. 

Myśli rodzące się w ten sposób w ciele mentalnym, krążą 

w zasadzie wokół osobistego dobrego samopoczucia, a także 

wokół spraw dotyczących wydarzeń dnia codziennego. Ra­

cjonalne rozwiązywanie problemów jest wobec tego zasadniczym 

celem ciała mentalnego. Oznacza to jednak deformację pierwot­

nej funkcji i zawężenie jego możliwości. Właściwa bowiem 

funkcja ciała mentalnego polega na przyjmowaniu uniwer­

salnych prawd dopływających do niego z poziomu ciała ducho­

wego i integrowaniu ich z racjonalnym rozumem, przekładając 

je na konkretne sytuacje, prowadzące do rozwiązań pozostają­

cych w harmonii z prawami uniwersalnymi. Poznanie, które 

przychodzi tą drogą do nas z poziomu duchowego, przejawia się 

jako intuicja, w formie nagłych pomysłów, obrazów, dźwięków, 

przetransformowanych z kolei w myślenie werbalne. Doznania 

takie, będące naszym wejrzeniem w prawdziwą naturę rzeczy, 

są w swej istocie holograficzne, wielowymiarowe, w przeciwień­

stwie do rozumowania linearnego, związanego z rozumem racjo­

nalnym. Dostęp do wyższych częstotliwości ciała mentalnego 

znajdujemy poprzez związek czakry czoła z czakrą korony. 

Jeśli ciało mentalne jest należycie rozwinięte, staje się wtedy 

lustrzanym odbiciem ciała duchowego i człowiek realizuje mą­

drość i całościowe poznanie "Wyższego Ja" w swoim życiu, 

stając się doskonałym w sferze mentalnej. 

e)

 Ciało duchowe, często zwane ciałem przyczynowym 

posiada najwyższą częstotliwość wibracji pośród wszyst­

kich energetycznych ciał. U ludzi, którzy na poziomie duchowym 

są jeszcze nieświadomi, rozciąga się wraz ze swą aurą około jed­

nego metra od ciała fizycznego. Natomiast duchowe ciało 

i aura człowieka doskonale rozbudzonego, może sięgać 

swoim promieniowaniem nawet do kilku kilometrów, przy czym 

8 5 

pierwotna forma jaja przemienia się w tym przypadku w regularną 

kulę. 

Ciało duchowe i jego aura promieniują w najbardziej delikat­

nych, pastelowych kolorach, posiadających równocześnie niewy­

obrażalnie głęboką siłę światła. Z poziomu Bytu Duchowego 

nieustannie płynie w ciało duchowe najwyższa i najbardziej 

promienna Energia, będąca sprawczą mocą wszelkiej wi­

dzialnej i niewidzialnej manifestacji. Osiągając coraz 

wyższe częstotliwości, energia ta przenika także ciało men­

talne, emocjonalne i eteryczne, podnosząc zarazem tak ich 

poziom wibracji, że na każdej z owych płaszczyzn działania, 

mogą te ciała przechodzić w najwyższą formę swojego wyrazu. 

Od rozwoju czakr zależy, w jakim zakresie możemy tę 

energię postrzegać, przyjmować i wykorzystywać dla ogólnego 

rozwoju duchowego i racjonalnego. Poprzez ciało duchowe do­

świadczamy nieustannej jedności ze wszystkimi przejawami ży­

cia. Ono wiąże nas z Absolutem, Czystym Bytem, Najwyższą 

Energią, z wszędzie obecną Pierwotną Podstawą, z której 

powstały wszystkie manifestacje Stwórcy i skąd nadal się wyła­

niają, co wiąże się z czystą miłością Absolutu, bo Doskonały Duch 

to tyle, co Miłość. Z tego poziomu mamy też wewnętrzny dostęp 

do wszystkiego, co we wszystkich manifestacjach Absolutu ist­

nieje. Ciało duchowe jest w nas ową Boską częścią nieśmier­

telną, a istniejącą we wszystkich inkarnacjach, podczas gdy in­

ne ciała subtelne powoli zanikają, w miarę jak człowiek osiąga 

w swym duchowym rozwoju kolejne poziomy świadomości, która 

czyni coraz mniej potrzebnym to, co ziemskie, astralne i men­

talne. Tylko poprzez ciało duchowe możliwe jest rozpoznawanie 

źródła Bytu i zrozumienie właściwego sensu naszej egzystencji. 

Jeśli otwieramy się na jego wibracje, to życie uzyskuje nowy wy­

miar i wyższą jakość. 

Nasze "Wyższe ja" prowadzi nas w każdym działaniu, a życie 

jest wtedy manifestacją siły, szczęścia i wszystko obejmującej 

miłości, co łącznie stanowi naturalną cechę wyższego aspektu 

naszego "ego", które tracąc swoją indywidualność, jednoczy się 

z Wyższym Ego Absolutu. 

8 6 

Rozdział 10 

Wybrane elementy anatomii i fizjologii człowie­

ka 

Ogólne pojęcie o anatomii człowieka wydaje się niezbędne, gdy 

próbujemy stosować wizualizacje diagnostyczne oraz uzdrawiają­

ce związane z energoterapią Reiki. 

10.1.

 Człowiek jako złożony układ energetyczny posiada 

wysoko wyspecjalizowaną strukturę wewnętrzną. Postrzegać go 

należy w wymiarze fizycznym, psychicznym, umysłowym i du­

chowym. Ciało fizyczne to najniższa skondensowana energia, 

a pozostałe sfery stanowią coraz wyższe i subtelniejsze formy 

energetyczne. Ciało fizyczne jest materialnym narzędziem do 

dyspozycji "Wyższej Świadomości". Powinniśmy o nie dbać, 

ciągle je poznawać, harmonijnie rozwijać jego witalność, oraz 

odrzucać to, co mogłoby zaszkodzić jego równowadze. Energia 

psychiczna stanowi podstawę naszego życia instynktowne­

go, emocjonalnego, uczuciowego i intuicyjnego. Konieczne jest 

poznanie jej istoty, by panować i kontrolować zachodzące pro­

cesy. Umysł konstruuje koncepcje i modele pojmowania inte­

lektualnego, oraz tworzy instrumenty potrzebne do analizy świata 

materialnego. Pozwala on także istocie ludzkiej wejść w harmonię 

z wewnętrznym porządkiem Świadomości Uniwersalnej, poprzez 

intuicyjny rezonans. Wymiar duszy to bogaty świat odczuć, per­

cepcji i emocji. Trzeba odkrywać i zgłębiać ten wymiar, by od­

naleźć jego znaczenie i wewnętrzny rytm. Wymiar duchowy to 

obecność w naszym wnętrzu Najwyższej Świadomości. Wejście 

w ten wymiar rozbudza w nas świadomość na transcendentalny 

porządek, oraz otwiera drogę powrotu do Źródła, do Jedności. 

W zamkniętym układzie istoty ludzkiej występuje ścisła korelacja 

między wszystkimi organami ciała, a psychiką, umysłem i du­

chem. Dlatego też schorzenia jednego organu poprzez układy: 

nerwowy, hormonalny i krążenia, oraz układ energetyczny, prze­

noszone są po całym ustroju, oddziałując w sposób istotny na 

pozostałe organy i cały organizm. Nie wystarczy zlikwidować 

dolegliwość chorobową, ale trzeba usunąć dysharmonię między 

sferą fizyczną, a psychiczną i duchową, czyli - przywrócić jedność 

psychofizyczną, a właściwie psycho-duchowo-fizyczną. Nastąpić 

8 7 

to może na poziomie energetycznym. Ciało fizyczne jest 

przeto zwornikiem między materią a energią. 

10.2. Komórka 

Najmniejszą strukturą organizmu jest komórka. W każdej ko­

mórce jest tysiąc miliardów atomów tj. 10 do potęgi 12. Każdy 

z nas posiada około 30 bilionów komórek (10 do potęgo 14 ko­

mórek i 3x10 do potęgi 28 jednostek podstawowych). Komórki 

są bogato zróżnicowane w swojej budowie, a różnice zależą od 

funkcji, jaką pełni dana komórka. Różnice dotyczą tak ich wielko­

ści, kształtu, jak i budowy wewnętrznej. Strukturą i funkcjami ko­

mórki steruje system genetyczny, czyli kod, zawarty w jej jądrze. 

W centrum tego systemu mieści się Kwas Dezoksyrybonukle­

inowy DNA w chromosomach i mitochondriach, biorący udział 

w biosyntezie białka, oraz w przenoszeniu cech dziedzicznych. 

DNA pełni rolę "matrycy życia". Kod genetyczny zapisany w 23 

parach chromosomów jest planem całego organizmu i określa 

przynależność do gatunku, a także świadczy o indywidualnych 

cechach danej osoby i jej biologicznej historii. Decyduje też o fi­

zycznej i psychoumysłowej oryginalności każdego z nas. Ge­

ny będące jednostkami dziedziczenia cech danego organizmu 

wchodzą liniowo w chromosomy jąder komórkowych. Zatem 

najmniejszą częścią organizmu mogącą wykonywać określone 

czynności jest komórka. Podstawowymi elementami komórki 

są: błona komórkowa, cytoplazma, oraz jądro komórkowe. 

a)

 Błona komórkowa (cytolema, plazmolema), okrywa ko­

mórkę z zewnątrz i osłania jej wnętrze od otoczenia. Błona ko­

mórkowa złożona jest z trzech warstw, tj. zewnętrznej 

(glikoprosteiny), środkowej (podwójny rząd fosfolipidów), oraz 

wewnętrznej (białka). 

b)

 Cytoplazma złożona jest z białek, kwasów nukleinowych 

i tłuszczowych, lipidów, węglowodanów, wody, oraz licznych 

związków mineralnych. W obrębie cytoplazmy wyróżnić też 

można organelle komórkowe, do których zaliczamy: nitrochondrię, 

aparat Golgiego, siatkę śródplazmtyczną (endoplazmatyczną), 

lizosomy i centrum komórkowe (centriole, centrosom). 

c)

 Jądro komórkowe wraz z jąderkiem (wewnątrz jego 

wnętrza), otoczone jest własną błoną. W jądrze komórkowym są 

cząstki DNA (kwas dezoksyrybonukleinowy), gdzie zawarty jest 

kod genetyczny. Jądro pełni rolę centralnego ośrodka zarządzają-

8 8 

cego czynnościami komórki. Jednoimienne komórki łącząc się ze 

sobą dla wykonania identycznych zadań, tworzą tkanki, re­

alizując procesy biologiczne ustroju. Komórki nabłonka przewo­

du pokarmowego żyją 6 dni, komórki nabłonka skóry 7 dni, 

krwinki czerwone 4 miesiące, komórki kostne 10-30 lat, a komór­

ki nerwowe całe życie organizmu. 

10.3. Tkanka człowieka. 

Tkanka jest to zespół komórek morfologicznie i czynnościo­

wo podobnych do siebie. Skupiska tych samych komórek tworzą 

tkanki, wykonujące podobne czynności. W organizmie ludzkim 

wyróżniamy tkanki: nabłonkowe, łączne, mięśniowe, nerwowe, 

oraz tkanki krwi. 

a)

 Tkanka nabłonkowa pokrywa wszystkie powierzchnie ze­

wnętrzne i wewnętrzne różnych narządów, wyścielając ściany 

wszystkich jam i kanałów, tworząc skupiska uwarstwione, w któ­

rych różnokształtne komórki stykają się bezpośrednio i ściśle 

ze sobą. Tkanka nabłonkowa wyściela m.in. ściany przewo­

du pokarmowego, oddechowego, drogi moczowe, oraz pokrywa 

skórę. Skóra to tkanka nabłonkowa w kilku warstwach. Tkanka 

nabłonkowa odżywia się poprzez przenikanie składników od­

żywczych z jednej tkanki do drugiej, gdyż nie posiada ona na­

czyń krwionośnych. Tkanka nabłonkowa może posiadać wy­

pustki zwane rzęskami, które mają zdolność ruchu w jednym 

kierunku. Rzęski w ścianach przewodu pokarmowego przechwy­

tują zanieczyszczenia. 

b)

 Tkanka łączna to grupa tkanek, które w swym ostatecz­

nym wyglądzie różnią się bardzo między sobą (tkanka właści­

wa, chrzestna, kostna, tłuszczowa). Tkanka łączna zbudowana 

jest z komórek, włókien oraz istoty międzykomórkowej. Charak­

teryzuje się bardzo silnym rozwojem istoty międzykomórkowej 

i dużą sprężystością, co wyróżnia ją w sposób istotny od 

tkanki nabłonkowej. Tkanka łączna tłuszczowa to pokład tłusz­

czu jako substancji zapasowej. Tkanka łączna chrzestna wy­

stępuje w postaci chrząstki szklistej na końcach kości, tworząc 

idealnie gładkie powierzchnie. Chrząstka sprężysta tworzy zaś 

małżowinę uszną. Chrząstka włóknista tworzy krążki międzykrę-

gowe (dyski). W tkance kostnej wyróżnia się substancję zbitą, 

która jest w trzonach kości, oraz tzw. istotę gąbczastą, wystę­

pującą przy nasadach kości. Przykładem trzonu i nasady jest 

8 9 

kość długa ramienia. Tkanka kostna tzw. oseina, to substan­

cja, która nadaje kościom sprężystości. Oseiny jest więcej 

w kościach dzieci, niż u dorosłych. Twardość kończyn nadają sole 

mineralne. W życiu płodowym tkanka kostna powstaje na bazie 

chrząstki. Po 20-tym roku życia proces kostnienia się kończy. 

c)

 Tkanka mięśniowa dzieli się na tkankę poprzecznie prąż­

kowaną (czyli mięśnie prążkowane szkieletowe), mięśnie gład­

kie, oraz mięsień sercowy. Cechą charakterystyczną tkanki mię­

śniowej jest jej kurczliwość, czyli zdolność elementów mięśnio­

wych do skurczu pod wpływem jakichkolwiek bodźców na nie 

działających. Mięśnie poprzecznie prążkowane są w sposób 

świadomy przez nas kontrolowane. Na pracę mięśni gładkich 

nie mamy świadomego wpływu. Mięśnie gładkie znajdują się 

w ścianach przewodu pokarmowego i naczyń krwionośnych. 

Mięśnie te są w postaci taśm. Tkanka mięśniowa sercowa two­

rzy mięsień sercowy, na pracę którego też nie mamy wpływu. 

d)

 Tkanka nerwowa zbudowana jest z elementów wrażli­

wych i przewodzących w postaci komórek nerwowych. Tkanka 

nerwowa składa się z komórek nerwowych zwanych neuronami, 

z wypustek, oraz z istoty podporowej neuroglii, w której znaj­

duje się właściwa tkanka nerwowa. Komórki nerwowe z jądrem 

w środku, mają różnorakie kształty, są różnej wielkości i posia­

dają różną ilość wypustek. Najczęściej komórka nerwowa - neu­

ron posiada wiele wypustek. Są to wypustki protoplazmatyczne -

dendryty, których jest wiele w każdej komórce nerwowej i jedna 

wypustka osiowa - neuryt. Dendryty przewodzą bodźce płynące do 

komórki, zaś neuryt przewodzi bodźce od komórki do całego 

ustroju. 

W protoplazmie komórki nerwowej znajduje się szereg two­

rów, a m.in. delikatne włókienka nerwowe - neurofibrylla, które 

przebiegają przez komórkę w różnych kierunkach, wchodząc 

do niej, względnie opuszczając ją poprzez różne wypustki 

protoplazmatyczne. Neurofibrylle są zatem przewodnikami bodź­

ców nerwowych. Wszystkie wypustki osiowe komórek nerwo­

wych, czyli neuryty, otoczone są specjalnymi osłonkami, tworząc 

tzw. włókna nerwowe. Większe zbiorowisko włókien nerwowych 

nosi nazwę pnia nerwowego. Każda komórka nerwowa 

(neuron), posiada wypustki, które doprowadzają i wyprowadzają 

bodźce. Wypustek przyjmującym bodźce może być kilka, zaś 

z neuronu wyprowadzony jest tylko jeden bodziec przez jedną 

9 0 

komórkę. Tkanka nerwowa nie ma zdolności rozmnażania się. 

Wypustki ruchowe wyprowadzając bodziec na obwód np. do 

mięśnia powodują jego skurcz. Włókna czuciowe zbierają infor­

macje z obwodu i przekazują je do ośrodków np. mózgowych. 

Przerwanie któregokolwiek z obwodów np. ruchowych, czy czu­

ciowych spowoduje brak reakcji na bodziec. Wypustki komórek 

nerwowych są różnej długości, nawet do kilkudziesięciu centyme­

trów. Wypustki tworzą drogi ruchowe i czuciowe. Sygnał ruchu 

płynie z mózgowia do mięśnia. Drogi czuciowe pozwalają odbie­

rać impulsy np. bólu, ciepła, zimna, głodu itp. i są przekazy­

wane z obwodu do rdzenia kręgowego i mózgowia. Uszko­

dzenie tej drogi uniemożliwia przesłanie bodźca. W przypadku 

uszkodzenia rdzenia kręgowego na odcinku szyjnym, wszystkie 

mięśnie poniżej uszkodzenia będą niewrażliwe na bodziec. 

e)

 Krew powstaje z tkanki łącznej, ale rozpatrujemy ją jako 

oddzielną tkankę, z uwagi na jej charakter i znaczenie dla 

ustroju. Krew złożona jest z części płynnej, zwanej osoczem 

(woda, fibronogen, produkty przemiany materii, ciałka od­

pornościowe), oraz z części stałej (krwinki czerwone, białe, trom-

bocyty). Wszystkie białe i czerwone ciałka krwi są zawie­

szone w płynie międzykomórkowym, tj. osoczu, złożonym z wo­

dy i składników białkowych. Krwinki czerwone żyją 120 dni, po 

czym obumierają i następuje ich wymiana na nowe. W organi­

zmie ludzkim jest około 5 litrów krwi, którą z uwagi na posiadanie 

w swym składzie dwóch rodzajów aglutynogenów (A i B), oraz 

dwóch rodzajów aglutynin ) alfa i beta), dzielimy na grupy A, B, 

AB i 0. Grupy te nie są równomiernie rozłożone. 38% ludności ma 

grupę zerową, 31% grupę A, 22% grupę B, i 6% grupę AB. Po­

szczególne grupy krwi odpowiadają różnym cechom charakte­

ru. Krew jest pośrednikiem ludzkiej psychiki, jest płynem 

"wodą", między powietrzem zewnętrznym a "ziemią" ciała, 

czyli jest "ciałem" naszej psychiki. Można ją oczyścić w procesie 

zdrowego oddychania, który dotlenia cały organizm, aż do naj­

mniejszej tkanki, drobiny, atomu, kwantu, czy kwarku. Krew od­

nawia się co 10 dni. Krwinki czerwone (erytrocyty) powstają z ery-

troblastów w szpiku kostnym czerwonym i występują we krwi 

ludzkiej w ilości 4,5 - 5,5 min w 1 cm sześciennym krwi. Głów­

nym składnikiem erytrocytu jest białko połączone z żelazem, 

zwane hemoglobiną, posiadającą zdolność łączenia się z tlenem 

i dwutlenkiem węgla w związek nietrwały, biorący udział w od-

9 1 

dychaniu płucnym i tkankowym. Trombocyty występują w ilości 

300 tysięcy w 1 mm sześciennym krwi, posiadają składniki po­

trzebne do krzepnięcia krwi (siateczki włókienka - fibrynogen). 

Osocze oczyszczone z włókienek staje się surowicą krwi. 

Krwinki białe (limfocyty, monocyty i leukocyty obojętnochłonne, 

kwasochłonne, oraz zasadochłonne), występują w ilości 8 -

10 tysięcy w 1 mm sześciennym krwi. Krwinki białe spełniają 

w organizmie szczególną rolę z uwagi na ich fizjologiczne ce­

chy. Posiadają one zdolność ruchu pełzakowatego i wytwa­

rzają w swej protoplazmie różnego rodzaju fermenty, dzięki 

czemu mają zdolność do fogocytozy. Fogocytoza polega na 

tym, iż ciałko białe otacza swymi wypustkami i wprowadza do 

wnętrza swojego ciała różne substancje, m.in. bakterie, trawiąc je 

wydzielanymi przez protoplazmę fermentami. 

Tkanki jednorodne tworzą narządy, a narządy łączą się 

w układy. Wszystkie układy, jako system naczyń połączonych 

zintegrowane są we wspólną strukturę, którą jest organizm czło­

wieka. 

Każdy organizm posiada pewne charakterystyczne struk­

tury umożliwiające stały kontakt ze środowiskiem zewnętrznym, 

oraz wymianę na poziomie materii i energii. Ciało fizyczne czło­

wieka jest zwornikiem między materią a energią. 

Krótka analiza głównych układów ciała, pozwoli na lepsze 

zrozumienie przepływu energii Uniwersalnej. Jedynie pod 

warunkiem harmonijnego funkcjonowania wszystkich jego ele­

mentów następuje swobodny przepływ Uniwersalnej Energii Życia. 

10.4. Układ kostno-stawowy. 

Kościec tworzy szkielet, będący rusztowaniem całego ciała, 

określając jego kształt i wymiar. 10-20% wagi ciała to kościec 

(około 5 - 6 kg), który składa się z 198 kości. Szkielet, jako część 

najbardziej zintegrowana z materią, wprowadza człowieka w re­

zonans ze światem minerałów. Należy dbać o dobry stan układu 

kostnego, jako podpory dla całego ustroju. Obciążenie kośćca 

wytrzymuje 9-12 kg na 1 mm kwadratowy powierzchni. Niektóre 

kości osłaniają pewne narządy przed mechanicznymi urazami, 

np. kręgi chronią rdzeń kręgowy, czaszka osłania mózg, klat­

ka piersiowa to pancerz dla płuc, serca. 

Wyróżniamy kości krótkie, długie i różnokształtne. Kończyny 

zbudowane są z kości długich, krótkich i różnokształtnych. 

9 2 

W trzonie każdej kości długiej można wyróżnić jamę szpikową, 

zawierającą szpik kostny żółty i czerwony. Szpik kostny czerwo­

ny jest narządem krwiotwórczym, szpik żółty jest szpikiem spo­

czynkowym. Kość pokrywa okostna jako błona łącznotkankowa. 

Kostnienie, to jest gromadzenie się w kościach wapnia, rozpoczy­

na się w 6 tygodniu życia płodowego, zaś kończy między 20 

a 30 rokiem życia. 

Staw jest ruchomym połączeniem co najmniej dwóch sty­

kających się powierzchni stawowych, otoczonych ze wszystkich 

stron błoniastą torebką stawową, tworząc jamę stawową. 

Powierzchnie stawowe kości powleka chrząstka. W skład 

stawu wchodzą także wiązadła stawowe, wzmacniające staw, 

chrząstka stawowa, oraz łękotka. Jamę stawową wypełnia maź 

stawowa, oliwiąca staw. 

10.5. Układ mięśniowy. 

W odróżnieniu od kośćca, który jest bierną częścią układu 

kostno - stawowego, mięśnie stanowią czynną część tego ukła­

du. Bierny narząd ruchu to kości i wiązadła, narząd ruchu czynny 

to mięśnie. W ciele ludzkim jest około 400 mięśni zbudowanych 

z podłużnych, wrzecionowatych komórek. Większość mięśni to 

mięśnie prążkowane, działające pod wpływem woli. Wyjątek to 

serce, które będąc mięśniem prążkowanym nie podlega w zasa­

dzie naszej woli. Jedynie jogini poprzez odpowiednie ćwiczenia 

oddechowe potrafią kontrolować ten mięsień, np. potrafią 

wstrzymać akcję serca, podwyższyć temperaturę, kontrolować 

puls, oraz pracę narządów wewnętrznych. Mięśnie prążkowane 

umożliwiają poruszanie się, połykanie, przeżuwanie, czy wy­

dalanie. Mięśnie gładkie natomiast, to mięśnie narządów we­

wnętrznych (żołądek, jelito, pęcherz, macica i inne). Nasza wola 

nie ma teoretycznie władzy nad nimi. Mięsień nigdy nie jest cał­

kowicie w spoczynku, ale wykazuje pewne napięcia przez całe 

nasze życie. Będąc w relaksie możemy osiągnąć minimalny stan 

napięcia mięśniowego, dzięki czemu świadomość staje się 

bardziej dostępna dla psychiki. Ogólna masa mięśni stanowi 

około 1/3 wagi całego ciała dorosłego człowieka. Skurcz mięśni 

powoduje ruch w stawach. Mięśnie ułożone są w tzw. grupy 

czynnościowe. Oznacza to, że w zależności od wykonywanych 

czynności, dzielimy je na zginacze, prostowniki, przywodziciele, 

odwodziciele, oraz mięśnie obrotowe. W ruchach najczęściej 

9 3 

bierze udział kilka mięśni, a nawet cała grupa mięśni. Są to 

mięśnie synergistyczne, tj. współpracujące ze sobą i wykonujące 

ten sam ruch. 

Mięśnie o ruchach przeciwnych nazywamy antagonistycznymi. 

Grupy mięśni działających przeciwnie (antagonistyczne), powo­

dują, że np. kończyny działają prawidłowo (zginacz i prostownik). 

Mięśnie szkieletowe zbudowane są z włókien mięsnych po­

przecznie prążkowanych, zaś mięśnie gładkie występują 

w układzie oddechowym, moczowo - płciowym i pokarmowym. 

Mięsień sercowy jest odrębnym mięśniem (o czym była już mo­

wa). Mięśnie szkieletowe są rozpięte na szkielecie i posiadają 

zdolność szybkiego kurczenia się. Ponadto, charakteryzują się 

pewnym napięciem, stanowiącym element pogotowia kurczliwo-

ści mięśniowej. Napięcie mięśniowe ilustruje fakt, iż najczęściej 

przy złamaniu kości następuje przesunięcie złamanych odcinków 

kości względem siebie. Napięcie mięśniowe zanika podczas snu 

- wówczas mięśnie stają się wiotkie. 

Stan napięcia mięśniowego uzależniony jest od dochodzą­

cych do mięśni nerwów i może się zwiększać lub zmniejszać 

w zależności od stanu chorobowego człowieka. Zdolność kur­

czenia się mięśnia polega na jego skracaniu się, jest to tzw. 

skurcz izotoniczny. Występuje też wzrost napięcia mięśniowego 

bez skracania mięśnia, określany jako skurcz izometryczny. 

Mięśnie zależne od Ośrodkowego Układu Nerwowego 

(OUN), mają pewne prawidłowe, minimalne stałe napięcia, czyli 

są w stanie minimalnego skurczu. Napięcie to utrzymuje równo­

wagę np. stawu, gdyż mięśnie antagonistyczne są także w tym 

samym zakresie napięte. Przerwanie nerwowego połączenia 

z OUN danej grupy mięśniowej powoduje wzrost utrzymywania 

się stałej przewagi w tej grupie mięśni antagonistycznych. Jest 

to m.in. istotą powstawania przykurczów. Pobudliwość mię­

śniowa to zdolność reagowania skurczem na odpowiednio silny 

bodziec, przekraczający próg pobudliwości danego mięśnia. 

Chroncja mięśniowa, czyli czas od chwili zadziałania podniety do 

momentu występowania skurczu, wynosi dla mięśni szkieleto­

wych ułamek sekundy, dla mięśni gładkich czas ten wydłuża 

się nawet do kilkudziesięciu sekund. Wyróżnić można tzw. skur­

cze pojedyncze, oraz skurcze tężcowe, występujące wówczas, 

gdy po pierwszym skurczu następuje kolejny bodziec, zanim wy­

stąpi rozkurcz. Na ogół większość skurczów mięśni to skurcze 

9 4 

tężcowe. Skurcz trwający zbyt długo powoduje zmęczenie mię­

śnia. Praca mięśni odbywa się poprzez spalanie glikogenu na 

dwutlenek węgla i wodę, przy wystarczającej ilości tlenu dostar­

czonego przez krew. Przy niedoborze tlenu praca mięśni odby­

wa się nie kosztem spalania, lecz kosztem glikogenu, w wyniku 

czego powstaje kwas mlekowy, gromadzący się w mięśniach. 

Skumulowanie znacznej ilości kwasu mlekowego powoduje 

zatrucie mięśni, objawiające się jako zmęczenie mięśni. Jeśli do­

starczymy mięśniom poprzez układ krwionośny odpowiedniej 

ilości tlenu, objaw zmęczenia zanika. , 

Mięśnie długie, tzw. wrzecionowate, są na kończynach gór­

nych i dolnych. Siłę mięśnia określa się na podstawie jego 

przekroju. 1 cm kwadratowy powierzchni mięśnia pokonuje ciężar 

10 kg. Mięśnie płaskie są na tułowiu. 

Mięsień składa się z włókien mięśniowych, mających zdol­

ność kurczenia się, oraz ze ścięgien (które zbudowane są 

z tkanki łącznej włóknistej). Skurcz włókien mięśniowych powo­

duje zmianę ich długości (skrócenie ich długości). 

Do grup czynnościowych zaliczamy: mięśnie zginające 

(zginacze), mięśnie prostujące (prostowniki), mięśnie odwo­

dzące (odwodziciele) i mięśnie przywodzące (przywodziciele). 

W mięśniu wyróżniamy brzusiec, utworzony z włókien mię­

śniowych. Brzusiec rozpięty jest między ścianami przyczepiony­

mi do kości .(mówimy wtedy o mięśniach szkieletowych). 

10.6. Kości kończyny górnej dzielą się na kości obręczy 

barkowej, kości wolnej kończyny górnej i kości ręki. 

a) kości obręczy barkowej to obojczyk i łopatka; 

b) kości wolnej kończyny górnej to kość ramienia, duże kości 

przedramienia (kość promieniowa i łokciowa). 

c) kości ręki to kości nadgarstka (8), kości śródręcza (5), ko­

ści palców, zwane paliczkami. Od palca drugiego do piątego 

mamy po 3 paliczki. Kciuk natomiast ma 2 paliczki. Paliczki za­

czynamy odliczać od śródręcza: 1,2,3, lub bliższy, środkowy i dal­

szy. Kciuk ma paliczek bliższy i dalszy. Paliczki między sobą 

łączą się stawowo. Stawy te określamy jako międzypaliczko-

we. 

d) stawy kończyny górnej: staw ramieniowy, staw łokciowy, 

stawy nadgarstkowe, śródręczno - palcowe, oraz stawy paliczko-

we. 

9 5 

10.7. Mięśnie kończyny górnej dzielimy na mięśnie obrę­

czy barkowej oraz mięśnie wolnej kończyny górnej (w skład któ­

rych wchodzą mięśnie przedramienia, ramienia i mięśnie ręki). 

10.8. Kości kończyny dolnej dzielimy na: kości obręczy bio­

drowej, kości wolnej kończyny dolnej, oraz kości stopy. 

a) Kości obręczy biodrowej tworzą: dwie kości miedniczne 

i znajdująca się między nimi kość krzyżowa. W sumie daje nam 

to miednicę kostną. Kość miedniczna składa się z kości biodro­

wej, kości łonowej, oraz kości kulszowej. Te trzy kości u osób 

starszych są zrośnięte i nie widać zrośnięcia. 

b) Kości wolnej kończyny dolnej to: kość udowa, kość piszcze­

lowa oraz kość strzałkowa. Kości piszczelowa i strzałkowa two­

rzą kości podudzia. Na wysokości stawu kolanowego znajduje 

się rzepka. 

c) Kości stopy to kości: stępu (7), kości śródstopia (5), oraz 

kości palców (określane jako paliczki), pierwszy palec ma dwa 

paliczki, drugi do piątego palca mają po trzy paliczki. 

10.9. Mięśnie kończyny dolnej dzielimy na mięśnie obrę­

czy biodrowej i mięśnie wolnej kończyny dolnej. 

a) Mięśnie obręczy biodrowej dzielimy na mięśnie wewnętrz­

ne i mięśnie zewnętrzne. 

b) Mięśnie wolnej kończyny dolnej dzielimy na mięśnie uda 

i mięśnie podudzia. 

10.10. Kręgosłup składa się z 32-34 kręgów i są to: 7 krę­

gów szyjnych (c1 do c7, może być czasem dodatkowy ósmy krąg 

szyjny), 12 kręgów piersiowych (Th1 do Th12), 5 kręgów lędźwio­

wych (L1 do L5), 5 kręgów krzyżowych (S1 do S5), oraz 3 do 

5 kręgów ogonowych (guzicznych). Każdy krąg składa się z trzo­

nu, łuku i wyrostków. Trzon jest najgrubszą częścią kręgu, 

zwróconą ku stronie przedniej. Z trzonu wyrasta ku tyłowi łuk krę­

gu, który wraz z trzonem otacza otwór kręgowy. Przez zsu­

mowanie się otworów kręgowych powstaje kanał kręgowy. W ka­

nale znajduje się rdzeń kręgowy. Kręgosłup spełnia funkcję 

ochronną dla rdzenia kręgowego. Każdy łuk składa się 

z dwóch ramion. W miejscu złączenia się ramion znajduje się 

nieparzysty wyrostek kolczysty (skierowany ku tyłowi). W strony 

boczne wyrastają z łuku wyrostki poprzeczne. Na kręgu znajdują 

się także cztery wyrostki stawowe, skierowane ku górze i ku 

dołowi (dwa w dół i dwa do góry). Krąg posiada w sumie 7 wy-

9 6 

rostków, tj. jeden nieparzysty wyrostek kolczysty, dwa wyrostki 

poprzeczne, (po bokach), oraz cztery wyrostki stawowe (na bo­

ku, dwa górne i dwa dolne). Wyrostki poprzeczne i kolczyste 

służą jako miejsca przyczepu mięśni i wiązadeł. W miejscu odej­

ścia łuku od trzonu, znajduje się wcięcie międzykręgowe, które 

uzupełnione przez wcięcie kręgu sąsiedniego daje otwór między-

kręgowy, przez który wydostają się nerwy rdzeniowe. Otwory mię­

dzykręgowe ułożone są symetrycznie po jednej i drugiej stronie 

kręgów. 

10.11. Schorzenia ortopedyczne kręgosłupa. 

Kręgosłup w warunkach prawidłowych wykazuje pewne wy­

gięcia w poszczególnych odcinkach, określane jako krzy­

wizny fizjologiczne. Wygięcia kręgosłupa do przodu określamy 

jako lordozę. Fizjologicznie w odcinku szyjnym lordoza szyjna, 

a w odcinku lędźwiowym lordoza lędźwiowa. Wygięcie kręgo­

słupa do tyłu określamy jako kifoza. Kifoza występuje w od­

cinku piersiowym i określana jest jako kifoza piersiowa, zaś w od­

cinku krzyżowym jako wygięcie kifotyczne lub kifoza krzyżo­

wa. Pogłębienie lub spłycenie tych krzywizn powoduje, że krzywi­

zny te stają się patologiczne. W odcinku szyjnym lordoza szyjna 

może być spłycona lub pogłębiona. Taka sama sytuacja może 

być na pozostałych odcinkach. Występuje jeszcze skrzywienie 

boczne kręgosłupa, określane jako skolioza. Skolioza występuje 

zwykle na odcinku lędźwiowym i piersiowym. Jest to tzw. skom­

pensowana skolioza tj. podwójna. Lordoza w odcinku piersiowym 

(piersi do przodu). Kifoza w odcinku piersiowym (piersi do tyłu). 

Wskutek skrzywień patologicznych dochodzi do zaburzeń 

równowagi mięśniowej. W przypadku skoliozy dochodzi do przy­

kurczu mięśni po stronie cięciwy. Natomiast mięśnie po stronie 

łuku są rozciągnięte. 

10.12. Schorzenia ortopedyczne klatki piersiowej. 

Klatka piersiowa składa się z 12 kręgów piersiowych 

i przyłączających się do tych kręgów 12 par żeber. Od przodu że­

bra łączą się z mostkiem. Najczęstsze odchylenia od normy to 

klatka piersiowa kurza i klatka piersiowa szewska, lub lejkowata. 

a)

 Klatka piersiowa kurza oznacza, iż mostek wraz z że­

brami przesunięty jest do przodu. Powoduje to zazwyczaj spły­

cenie kifozy piersiowej. Najczęstszą przyczyną są zaburzenia 

9 7 

procesu kostnienia żeber, oraz patologiczne zmiany w zakresie 

przyczepu wiązadeł mięśniowych. 

b)

 Klatka piersiowa szewska oznacza, że mostek wraz 

z żebrami jest zapadnięty, czyli zbliżony do kręgosłupa. Aby 

poprawić wydolność płuc stosujemy gimnastykę. Gdy mostek 

wraz z żebrami przybliżony jest do kręgosłupa, może to powo­

dować pogłębioną kifozę piersiową. Jeśli klatka piersiowa jest 

przykurczona, należy rozluźnić szczególnie przestrzenie między­

kręgowe, gdyż tam są mięśnie grzbietowe zewnętrzne i wewnętrz­

ne. 

10.13. Kości klatki piersiowej 

W skład kości klatki piersiowej wchodzi 12 kręgów piersio­

wych, 12 par żeber, oraz mostek. Żebra łączą się od tyłu sta-

wowo z kręgami, a od przodu połączone są z mostkiem. Pierw­

sze 7 par żeber górnych łączy się bezpośrednio z mostkiem, zaś 

żebra od 8-go do 10-tego zrastają się między sobą. 

Zrośnięte żebra określamy jako łuki żebrowe. Natomiast 

dwa ostatnie żebra, to tzw. żebra wolne. Łączą się one tylko 

z kręgosłupem, a końce są wolne i otoczone mięśniami. 

10.14. Budowa żeber. 

Tuż przy kręgosłupie znajduje się część kostna żebra, a dalej 

przy linii środkowej część chrzestna. Dzięki temu klatka piersio­

wa wykazuje pewną sprężystość, np. przy reanimacji. Ilość chrzą­

stek jest zmienna, stąd osoby starsze są podatniejsze na zła­

mania żeber, gdyż z wiekiem ilość chrząstek maleje. 

U osób starszych należy więc przeprowadzać rehabilitację 

klatki piersiowej łagodniej. 

10.15. Układ krążenia złożony jest z serca spełniającego funk­

cję pompy, oraz z sieci naczyń krwionośnych, które dzielimy na 

tętnice, żyły i naczynia włosowate (kapilary). W skład układu 

krążenia wchodzi też układ limfatyczny (chłonny). Serce i na­

czynia krwionośne wypełnione są krwią. Serce składa się 

z czterech części, tj.: dwóch przedsionków (prawego i lewego), 

oraz dwóch komór, znajdujących się poniżej. 

Przedsionek lewy połączony jest z lewą komorą ujściem 

przedsionkowo-komorowym lewym, w którym znajduje się za­

stawka uniemożliwiająca cofanie się krwi z komory do przedsion­

ka. Jeśli zastawki są chore, oznacza to, że są nieszczelne 

i następuje cofanie się krwi. 

9 8 

Tętnica to naczynie krwionośne, w którym krew przepływa 

w kierunku od serca na obwód, bez względu na zawartość tlenu, 

czy dwutlenku węgla we krwi. Żyła to naczynie krwionośne, 

w którym krew przepływa z obwodu, do serca bez względu na za­

wartość tlenu, czy dwutlenku węgla we krwi. 

Z lewej komory wychodzi największy naczelny układ krwiono­

śny, tj. tętnica główna (aorta). W tej tętnicy płynie utleniona krew. 

Natomiast z prawej komory wychodzi naczynie krwionośne zwane 

pień płucny, który dzieli się na tętnicę płucną prawą, oraz tętnicę 

płucną lewą. W tętnicach płucnych płynie krew zawierająca 

dwutlenek węgla. Do prawego przedsionka serca wchodzą: żyła 

główna górna (która doprowadza krew z górnej części ciała, tj. 

krew z dwutlenkiem węgla), oraz żyła główna dolna (która do­

prowadza krew z dolnej części ciała, także z dwutlenkiem wę­

gla). Do lewego przedsionka wchodzą cztery żyły płucne, które 

dostarczają z płuc utlenioną krew (tj. zawierającą tlen dwie 

żyły dochodzą z prawego płuca i dwie z lewego płuca). Fizjolo­

giczną rolą układu krążenia jest utrzymywanie w ciągłym 

ruchu krwi płynącej w naczyniach krwionośnych, dzięki nie­

przerwanej pracy serca, a także odżywianiu organizmu po­

przez dostarczanie mu niezbędnych składników odżywczych, 

jak również usuwanie z organizmu szkodliwych produktów 

przemiany materii. Dzięki krążeniu krwi dochodzi do wymiany 

gazowej, czyli pobrania tlenu i wydzielenia dwutlenku węgla 

w płucach (tzw. oddychanie płucne), oraz pobranie tlenu i wyda­

lenie dwutlenku węgla w tkankach (tzw. oddychanie tkankowe). 

Zbędne oraz szkodliwe produkty przemiany materii dostarcza 

krew do nerek i do wątroby. W nerkach następuje przesączenie 

szkodliwych produktów i wydalenie ich z moczem na zewnątrz 

ustroju. W wątrobie poprzez złożone procesy biochemiczne na­

stępuje unieszkodliwienie lub wydalenie szkodliwych produktów 

do żółci i z nią w przewodzie pokarmowym produkty te są usuwa­

ne z organizmu wraz z kałem. Widzimy zatem, iż krew dostarcza 

tkankom wszystko, co jest im niezbędne do życia, a więc: 

tlen, białko, tłuszcze, węglowodany, mikroelementy, hormony, 

enzymy, witaminy, oraz oczyszcza organizmy z produktów 

szkodliwych czy zbędnych. Krew wraz z limfą stanowi płynne 

wewnętrzne środowisko ustroju. Limfa będąca płynem tkanko­

wym, wypełnia przestrzenie międzykomórkowe, skąd przechodzi 

do naczyń limfatycznych i dalej przechodząc do coraz większych 

9 9 

naczyń limfatycznych, płynie od tkanek w kierunku serca 

(identycznie jak krew żylna). Limfa przepływając przez węzły 

chłonne (limfatyczne) oczyszcza się. W węzłach chłonnych po­

wstają białe ciałka krwi limfocyty, których zadaniem jest likwi­

dacja bakterii. Limfocyty płynąc wraz z limfą, dostają się do krwi, 

pełniąc obronną rolę w organizmie. Limfa z dużych naczyń 

limfatycznych wlewa się do krwi żylnej. Skład limfy zbliżony 

jest do osocza krwi i podobnie jak krew ma zdolność krzepnię­

cia. Limfa powstaje poprzez przesączanie się płynnej części 

krwi. W przypadku utrudnionego odpływu krwi żylnej, następuje 

nadmierne wytwarzanie limfy, która zalegając w tkankach two­

rzy obrzęk. Dzięki temu, że naczynia limfatyczne podobnie jak 

żyły, posiadają zastawki, limfa płynie tylko w jednym kierunku tj. 

do serca. 

W układzie krążenia wyróżniamy dwa krwioobiegi tj. krążenie 

małe (płucne), oraz krążenie duże. W krążeniu płucnym krew 

z prawego przedsionka dostaje się do prawej komory. Z prawej 

komory przez pień płucny płynie do płuc (krew ta zawiera dwutle­

nek węgla). W płucach następuje wymiana tj. dwutlenek węgla 

jest odbierany, a pobierany jest z pęcherzyków płucnych tlen. 

Z płuc krew już utleniona wydostaje się żyłami płucnymi, które 

dochodzą do lewego przedsionka. W krążeniu dużym krew utle­

niona z lewego przedsionka przedostaje się do lewej komory. 

Z lewej komory aortą krew ta wychodzi w obwód. Aorta ma sze­

reg odgałęzień w postaci mniejszych tętnic. Tętnice dzieląc się 

na coraz mniejsze naczynia krwionośne dochodzą do naczyń 

włosowatych (kapilar), gdzie następuje oddawanie składników 

odżywczych do tkanek, a pobierane są produkty przemiany 

materii, które nie są już potrzebne w organizmie. W naczy­

niach włosowatych oddawane są substancje odżywcze, które 

wydostają się w przestrzeń pozanaczyniową, dzięki różnicy 

ciśnień między naczyniami włosowatymi a przestrzenią poza­

naczyniową (naczynia włosowate są węższe od tętnic i żył). 

W drugiej części naczynia włosowatego ciśnienie zmniejsza się, 

wtedy zbędne składniki dostają się do kapilar i żyły (ta krew jest 

z dwutlenkiem węgla - krew ciemna). Krew z dwutlenkiem węgla 

wpływa do coraz większych żył, aż dochodzi do żyły głównej, 

a żyła główna wchodzi do prawego przedsionka. Skurcz serca 

powoduje wypchnięcie krwi na zewnątrz. Odbieramy to jako ci­

śnienie tętnicze (tętno). 

1  0 0 

Serce odżywiane jest przez naczynia wieńcowe serca. Tło­

cząc krew na obwód ciała, kurczy się zwykle około 70 razy na 

minutę. Pracę serca można podzielić na trzy okresy (okres 

skurczu przedsionków przy rozkurczu komór, okres skurczu komór 

przy rozkurczu przedsionków, oraz okres w którym tak przed­

sionek jak i komory są rozkurczone. Klinicznie pracę serca dzieli 

się na dwa okresy tj. okres skurczowy (systoliczny), czyli czas 

od początku skurczu komór aż do jego zakończenia, oraz okres 

rozkurczowy (diartoliczny), będący pozostałą częścią pracy serca. 

Ciśnienie w tętnicach zależy od skurczu i rozkurczu serca, oraz 

od światła w tętnicach (ich przekroju). Podczas skurczu komór 

ciśnienie tętnicze jest najwyższe, natomiast w czasie rozkurczu 

najniższe. 

Ciśnienie skurczowe określamy gdy krew jest wypychana. 

U ludzi młodych 120/80 słupa rtęci. U ludzi starszych ciśnienie 

większe jest prawidłowe. Najlepiej mierzyć z lewej ręki powyżej 

dołu łokciowego. Puls prawidłowy 64-72. Częstoskurcz występuje 

przy ponad 100 uderzeniach. Przy podejrzeniu zatrzymania krą­

żenia, mierzymy tętno na tętnicy szyjnej. 

Mięsień sercowy, podobnie jak inne mięśnie, reaguje skur­

czem na przychodzące bodźce. Serce kurczy się automatycznie, 

gdyż w nim samym powstają bodźce do skurczu. Układ auto­

matyczny serca umiejscowiony jest w pierwszym przedsionku, 

gdzie znajduje się węzeł zatokowy, węzeł przedsionkowo-

komorowy i pęczek mięśnio-nerwowy, którymi wytwarzane 

w węzłach prawego przedsionka serca bodźce są przenoszo­

ne na mięsień sercowy. Tętnice mają światło wysłane śród-

błonkiem. Ściana tętnicy zbudowana jest z trzech warstw, 

dzięki czemu tętnica ma dużą elastyczność i wytrzymałość 

(ściana tętnicy grubsza od żyły). Natomiast żyły posiadają ściany 

dosyć cienkie, dwuwarstwowe i bardzo słabo rozwiniętej war­

stwie mięsnej. Żyły posiadają zastawki, uniemożliwiające cofa­

nie się krwi żylnej. Naczynia włosowate zbudowane są wyłącznie 

ze śródbłonka i spełniają rolę korytarza między tętnicami a żyłami. 

Ściany naczyń krwionośnych tworzą mięśnie gładkie (praca tych 

mięśni regulowana jest przez układ nerwowy). Dzięki tym mię­

śniom naczynia krwionośne mogą się obkurczać, albo rozkurczać. 

Stanowi to istotę regulacji ciśnienia krwi. W naczyniach tętni­

czych płynie krew o wyższym ciśnieniu, a w naczyniach żylnych 

o niższym ciśnieniu. W ścianach naczyń żylnych znajdują się 

1 0 1 

zastawki (w kończynach górnych i dolnych). Zastawki składają 

się z dwóch płatków. Gdy jest bardzo duże ciśnienie krwi, ozna­

cza to, że zastawki są nieszczelne i krew żylna zalega w ży­

łach. W ten sposób powstają żylaki na podudziu i udach. 

Prawa komora serca ma grubość do 4 mm. Serce spoczy­

wa na przeponie na środku ścięgnistym, bardziej po stronie le­

wej. Serce unerwione jest przez układ automatyczny, oraz przez 

własny układ nerwowy, który wytwarza bodźce w sposób wyżej 

przedstawiony. Przy chorobie wieńcowej proces chorobowy do­

tyczy naczyń krwionośnych serca. Zawał mięśnia sercowego to 

proces w obrębie naczyń krwionośnych, powodujący skrzep, 

który prowadzi do zamknięcia naczyń krwionośnych w wyniku 

czego naczynia te obumierają. Każdy przebyty zawał pozosta­

wia bliznę. Przy nadciśnieniu ciśnienie tętnicze bardzo wysokie 

powoduje osłabienie ścian naczyń tętniczych i w konsekwencji 

naczynia te nie wytrzymują ciśnienia krwi i krew dostaje się poza 

obwód. Gdy zator nastąpi w mózgu to mamy zawał mózgu. Gdy 

następuje pęknięcie naczyń i krew wydostaje się do mózgu, 

niszczy mechanicznie tkankę mózgową. Zator i pęknięcie żył po­

woduje proces martwiczy w danym odcinku, zależnie od rodzaju 

i wielkości naczynia. 

10.16. Układ nerwowy, układ gruczołów wewnętrznego 

wydzielania oraz układ immunologiczny. 

Chcąc zrozumieć złożony mechanizm działania organizmu 

ludzkiego należy przyjrzeć się funkcjonowaniu i wzajemnym 

związkom układów: nerwowego, immunologicznego oraz gruczo­

łów wydzielania wewnętrznego. W układzie nerwowym wyróżnia­

my: 

a)

 Układ nerwowo somatyczny, zależny od naszej woli. 

Układ ten umożliwia nam łączność ze środowiskiem zewnętrz­

nym. Kieruje on funkcjami świadomości i woli. 

b)

 Układ nerwowy wegetatywny, autonomiczny niezależny 

od naszej woli. Kieruje aktami instynktownymi, nieświadomymi. 

Układ ten wpływa bezpośrednio lub pośrednio na czynność prze­

miany materii, rozrodczość i pracę serca, oddychanie, odżywia­

nie itp. Jest on regulatorem działania całego organizmu, a więc 

przyspiesza lub opóźnia wielorakie czynności ustroju. Układ ner­

wowo wegetatywny złożony jest z dwóch autonomicznych 

układów: układu współczulnego (sympatycznego), oraz z układu 

przywspółczulnego (parasympatycznego). Dla obydwu układów 

1 02 

mózg i rdzeń kręgowy stanowią część ośrodkową centralną 

(OUN - ośrodkowy układ nerwowy), skąd odchodzą nerwy na 

obwód ciała. Ogólną cechą dla wszystkich układów nerwowych 

jest to, iż zbudowane są z tkanki nerwowej. 

c)

 Centralny układ nerwowy. 

W skład centralnego układu nerwowego wchodzi mózg 

i rdzeń kręgowy. Mózg znajduje się w kości czaszki, zaś rdzeń 

kręgowy umieszczony jest w kanale kręgowym. Łączność mię­

dzy mózgiem a rdzeniem kręgowym przebiega wzdłuż dróg 

nerwowych. Drogi czuciowe biegną z rdzenia kręgowego do mó­

zgu i określane są jako drogi dośrodkowe. Drogi ruchowe bie­

gną z mózgu do rdzenia kręgowego i nazywamy je drogami 

odśrodkowymi. Między rdzeniem kręgowym a mózgiem znajduje 

się rdzeń przedłużony. Na wysokości rdzenia przedłużonego 

przebiegają włókna od rdzenia do mózgu. Włókna krzyżują się 

w 80%. Pozostałe 20% włókien biegnie prosto i dopiero w niż­

szych partiach ustroju krzyżuje się. Włókna nerwowe odchodzą­

ce od rdzenia kręgowego łączą się w oddzielne partie, określane 

mianem splotów nerwowych, natomiast od mózgu odchodzi 12 

par tzw. nerwów czaszkowych. Są to: nerw węchowy, wzrokowy, 

okoruchowy, bloczkowy, trójdzielny, odwodzący, twarzowy, 

słuchowy, językowo-gardłowy, błędny, dodatkowy, oraz podjęzy-

kowy. Najważniejszym nerwem współczulnym jest nerw błęd­

ny. Jego włókna unerwiają narządy szyi, klatki piersiowej i jamy 

brzusznej. Mózg składa się z pnia mózgu, czyli trzonu (rdzenia 

przedłużonego), konarów mózgu, móżdżka, nakrywki, blaszki 

czworaczej, dwóch półkul mózgowych i czterech komór mózgu. 

Każda półkula mózgowa złożona jest z płatów: czołowego, skro­

niowego, ciemieniowego, potylicznego i środkowego, zwanego 

też wyspą. Mózg i rdzeń kręgowy otoczone są przez trzy opony: 

naczyniową, pajęczą i twardą. Komory mózgu i kanał rdzenia 

kręgowego wypełnione są płynem mózgowo-rdzeniowym. Część 

dróg nerwowych, przebiegających z półkul mózgowych przez 

rdzeń przedłużony i rdzeń kręgowy, krzyżuje się ze sobą. Oznacza 

to, iż nerwy wychodzące z lewej półkuli przebiegają na prawą 

połowę rdzenia kręgowego, a nerwy wychodzące z prawej 

półkuli przechodzą na lewą połowę rdzenia kręgowego. 

Podwzgórze mózgowe mieści m.in. nadrzędne ośrodki auto­

nomicznego układu nerwowego, ośrodki regulujące stałość 

wewnętrznego fizyko-chemicznego środowiska ustroju, oraz 

1 03 

ośrodki reakcji emocjonalnych i seksualnych. Podwzgórze mó­

zgowe tworzące dno trzeciej komory mózgowej, stwarza te wa­

runki za sprawą gęstej siatki naczyń włosowatych, pokrywają­

cych komórki podwzgórza, oraz przy pomocy złożonych mechani­

zmów nerwowych i wydzieliny tkanki nerwowej, oraz tzw. czyn­

ników humoralnych. W podwzgórzu znajdują się m.in. ośrodki 

takie jak: temperatury, gospodarki wodnej, przemiany materii 

i szereg innych. Tak np. ośrodek głodu i sytości mieszczący się 

także w podwzgórzu spełnia ważne zadanie w utrzymywaniu po­

prawnej wagi ciała. W rdzeniu przedłużonym znajdują się także 

bardzo istotne dla życia ośrodki jak np. ośrodek oddechowy, na-

czyniowo - ruchowy, akcji serca, wydzielania potu itp. W móżdżku 

jest zaś ośrodek regulacji napięcia mięśniowego, gwarantujący 

zachowanie równowagi wszystkich mięśni. Płat czołowy mieści 

w sobie ośrodek ruchowy mowy. Zaś w płacie ciemieniowym są 

ośrodki czucia, dotyku, bólu, temperatury oraz głębokiego czucia 

mięśniowego. Płat skroniowy mieści ośrodki słuchu, smaku oraz 

powonienia. Natomiast płat potyliczny mieści ośrodek wzroku. 

Rdzeń kręgowy zaczyna się od kości potylicznej (u podsta­

wy czaszki), dochodzi aż do drugiego kręgu lędźwiowego (do je­

go górnego brzegu), dalej biegnie jako tzw. ogon koński. Nerwy 

rdzeniowe odchodzą od rdzenia kręgowego w układzie syme­

trycznym. W odcinku szyjnym jest 8 par nerwów rdzeniowych, 

w odcinku piersiowym 12 par, w lędźwiowym i krzyżowym 

mamy po 5 par, zaś w odcinku guzicznym od 1 do 2 par nerwów 

rdzeniowych. Od przodu rdzenia kręgowego przebiegają włókna 

nerwowe zwane korzonkami przednimi, zaś z tyłu rdzenia kręgo­

wego biegną włókna nerwowe określane jako korzonki tylne. Ko­

rzonki rdzeniowe przednie przewodzą nerwy ruchowe, natomiast 

korzonki rdzeniowe tylne przewodzą nerwy czuciowe. 

Kora mózgowa jest ośrodkiem naszej świadomości i posiada 

miliardy wzajemnie połączonych komórek nerwowych. Spełnia 

w mózgu rolę analityczną, odpowiadając za wyższe czynno­

ści nerwowe, przekształcając odbierane bodźce na konkretne 

działania ustroju. Działania te mogą być korzystne lub szkodli­

we, co w dużym zakresie zależy od naszego sposobu myślenia 

(czy jest to myślenie pozytywne czy negatywne). Pozytywne 

myślenie wywołuje pozytywne reakcje organizmu, negatywne 

myśli prowadzą do destrukcyjnych reakcji organizmu. Kora mó­

zgowa posiada bardzo wiele połączeń pośrednich i bezpośrednich 

1 04 

z niższymi strukturami systemu nerwowego, w tym także 

z układem limbicznym, umożliwiającym wymianę bodźców mię­

dzy strukturami znajdującymi się w śródmózgowiu, międzymó-

zgowiu także w korze mózgowej. Struktury owe zawiadują za­

chowaniami człowieka w zakresie jego emocji, pamięci, moty­

wacji czyli kierują takimi stanami człowieka jak: radość, przy­

gnębienie, gniew, czy depresja. 

Mózg ludzki waży około 1400 gram z indywidualnymi od­

chyleniami, stanowiąc 1/42 część wagi ciała. Inteligencja człowie­

ka nie jest uzależniona wyłącznie od wagi mózgu, ale także od 

innych cech, jak np. stopnia pofałdowania powierzchni mózgu, 

grubości kory mózgowej i innych. Istota szara mózgu (kora mó­

zgowa, jądra szare mózgu) składa się z komórek nerwowych, 

zaś istota biała mózgu złożona jest z włókien nerwowych. Istota 

szara w mózgu znajduje się na obwodzie (tj. w korze mózgowej), 

natomiast istota biała umiejscowiona jest w centrum (odmiennie 

niż w rdzeniu kręgowym). 

Ośrodkowy Układ Nerwowy czyli mózg, wytwarza endor­

finy (neuropeptydy), tj. naturalne związki chemiczne oddziałują­

ce m.in. na takie zachowania ustroju jak sen, napięcia nerwowe, 

przyjemność, apetyt, seks, czy wreszcie odczucia bólu. Umysł 

człowieka ma zdolność wytwarzania znacznie więcej niż może 

wytrzymać jego system nerwowy, a jego wymiary są niewspół­

miernie małe do licznych zadań, jakie mózg musi ciągle wyko­

nywać na rzecz całego organizmu. 

Bardzo istotną funkcję Ośrodkowego Układu nerwowego ma 

w mózgu podwzgórze. Posiada ono bowiem ośrodki dla 

wszystkich autonomicznych czynności ustroju. Czynności pod­

wzgórza uzupełniane są przez część nerwową tylniego płatu 

przysadki mózgowej, gdzie wytwarzana jest wazopresyna, 

oksytocyna i adiuretyna. W podwzgórzu zlokalizowane są także 

receptory odpowiedzialne za wszystkie autonomiczne funkcje 

organizmu, regulując niezbędną do życia stałość środowiska 

wewnętrznego (homeostaza). Podwzgórze odpowiedzialne jest 

przeto za bilans wodny organizmu, współdziałanie gruczołów wy­

dzielania wewnętrznego, gospodarkę cieplną organizmu, prze­

mianę materii, procesy przyjmowania pokarmów, a więc regu­

luje pracę ośrodka głodu i sytości, wydzielanie substancji genodo-

tropowych, itp. 

1 05 

Układ nerwowy obwodowy tworzą nerwy obwodowe, które 

unerwiają mięśnie. Każdy nerw dochodzi do określonego 

efektora, np. mięśnia, gruczołu itp., czyli do miejsca unerwionego 

przez dany nerw. Połączenia określonych nerwów tworzą sploty 

nerwowe. Układ nerwowy autonomiczny reguluje stan naczyń 

krwionośnych, narządów wewnętrznych itp. Skomplikowana 

struktura układu nerwowego, a w szczególności OUN jest od­

powiedzialna wraz z układem wewnętrznego wydzielania oraz 

układem immunologicznym za wielopostaciowe działanie ustroju 

człowieka. 

d) Układ wewnętrznego wydzielania. 

Między układami nerwowym, a wewnętrznego wydzielania, 

istnieje ścisła zależność. Aby zjawisko to było jasne, należy pa­

miętać, iż oddziaływanie hormonów na organizm ludzki jest bar­

dzo znaczące. Etymologia słowa hormon wywodzi się z języka 

greckiego od słowa hormao - pobudzam. Takie też jest ich działa­

nie, tzn. podobne do działań enzymów, witamin i innych biokata-

liztorów, do których należą. Hormony wytwarzane są w spe­

cjalnych narządach wydzielniczych, nie posiadających dróg od­

prowadzających, czyli w tzw. gruczołach dokrewnych i wydalane 

są bezpośrednio do krwi. Jeśli zaburzony jest proces gruczołów 

tzn. zwiększona lub zmniejszona jest produkcja hormonów, 

rozwija się w organizmie poważny proces chorobowy. 

-

 Przysadka mózgowa pełni w organizmie rolę nadrzędną, 

regulując ilość wytwarzanych hormonów. Umiejscowiona jest na 

podstawie mózgu w siodełku tureckim. Nadczynność przysad­

ki mózgowej powoduje akromegalię i olbrzymi wzrost, zaś 

niedoczynność prowadzi do zaburzeń przemiany materii i karło­

watości. Przysadka mózgowa pełniąc tak ważną rolę, wpływa 

na pracę pozostałych gruczołów, poprzez produkcję własnych 

hormonów, oraz bezpośredniego połączenia z układem nerwo­

wym za pośrednictwem podwzgórza. Poza przysadką mózgową 

do gruczołów dokrewnych zaliczmy takie gruczoły jak: 

-

 Szyszynka, zapobiegająca przedwczesnemu dojrzewaniu 

płciowemu; 

-

 Tarczyce, regulujące procesy spalania komórkowego. Nad­

czynność pracy tego gruczołu wywołuje chorobę Basedowa, zaś 

niedoczynność powoduje karłowacenie wzrostu, obrzęk śluzaw-

kowaty. 

1 06 

- Przytarczyca, regulująca poziom wapnia we krwi po­

przez działanie parathormonu. W przypadku niedoczynności 

pracy tego gruczołu występuje tężyczka; 

-

 Grasica oddziałująca na odporność immunologiczną 

ustroju, regulująca limfocytopoezę, hamującą przewodzenie 

nerwowych impulsów mięśniowych, oraz wpływająca na prze­

mianę wapnia w naszym organizmie, a także stymulująca procesy 

kostnienia. 

Nadnercza, regulujące gospodarkę mineralną, prze­

mianę białkowo-wapniową, podnoszą ciśnienie tętnicze 

krwi, przyspieszają przemianę materii, wpływają na szybką ad­

aptację ustroju do otoczenia (np. zimna, gorąca, promieniowania 

itp.). (Głównym hormonem nadnercza jest adrenalina. 

-

 Wysepki Laugerhausa trzustki (poprzez insulinę powsta­

jącą w trzustce) regulują przemianę węglowodanów i tłusz­

czów w organizmie, a poprzez hormon glikogen wytwarzany 

także w trzustce, podnoszą poziom cukru we krwi (dzięki 

szybszemu rozpadowi glikogenu w wątrobie). Glikogen ma za­

tem działanie przeciwne do insuliny. Insulina odgrywa bardzo 

istotną rolę w ustroju, obniżając poziom cukru we krwi, oraz 

powodując odkładanie się nadmiaru cukru pod postacią glikogenu 

w wątrobie, oraz w mięśniach, zaś w stresie gromadzi niezbęd­

ne składniki energetyczne do walki ze stresem. Obniżenie się po­

ziomu cukru we krwi uruchamia działanie nadnercza, które wy­

twarza adrenalinę. Niedoczynność tego gruczołu wywołuje cu­

krzyce, zaś nadczynność objawia się pod postacią zespołu 

hypoglikomicznego (czyli przedawkowaniu insuliny). 

-

 Jądra wytwarzają testosteron; 

-

 Jajniki produkują polikulinę i progesteron; 

Hormony gruczołów płciowych są odpowiedzialne za rozwój 

cech płciowych i rozrodczość. 

Reasumując wyróżnić trzeba ośrodkowy układ nerwowy, zło­

żony z mózgu i rdzenia kręgowego wewnątrz kręgosłupa, skąd 

wychodzą wszystkie nerwy, oraz autonomiczny układ nerwowy. 

Ośrodkowy układ nerwowy kieruje funkcjami świadomości i woli, 

zaś układ autonomiczny instynktowymi i nieświadomymi. 

W mózgu wyróżniamy część archaiczną zwaną pramózgo-

wiem, lub mózgiem limbicznym. Jest to siedziba wszelkich nie­

świadomych reakcji i emocji, oraz drugą część: korę mózgową, 

zajmującą znaczną część czaszki, która jest siedzibą świado-

1 07 

mości, myśli i aktów woli. W korze mózgowej istnieją znaczne 

różnice między lewą a prawą półkulą. Lewy płat skroniowy jest 

częścią racjonalną i analityczną, w której zakodowane są wszyst­

kie uwarunkowania, jakimi poddawani byliśmy od najmłodszych 

lat. Natomiast prawy płat skroniowy jest siedzibą funkcji twór­

czych, oraz naszej wyobraźni. Jest on silnie skorelowany 

z pramózgową częścią podkorową, zwaną też mózgiem emo­

cjonalnym. Jego struktura limbiczna jest siedzibą pamięci. Lu­

dzie leworęczni i dzieci do 11 roku życia posługują się częściej 

prawą półkulą. U dorosłych lewa półkula całkowicie zdominowała 

pracę prawej półkuli, zamykając nas na odbiór i pojmowanie 

unitarnej struktury Wszechświata. W wewnętrznym ustroju 

człowieka gruczoły dokrewnego wydzielania zwane hormo­

nami rządzą życiowymi funkcjami organizmu i wpływają na rów­

nowagę układu chemicznego krwi, życie seksualne i emocje, oraz 

uczestniczą w przemianie metabolicznej, przy udziale nerwowych 

i chemicznych oddziaływań podwzgórza, usytuowanego 

w pramózgowiu. Wszelkie zaburzenia w pracy układów samo-

regulacji prowadzą do poważnych następstw zdrowotnych. 

10.17 Układ pokarmowy (trawienny) rozpoczyna się prze­

wodem pokarmowym w jamie ustnej, a kończy odbytem. Dłu­

gość przewodu pokarmowego wynosi około 5 metrów. Zadaniem 

układu pokarmowego jest dostarczanie organizmowi niezbęd­

nych produktów, a więc pożywienia, witamin, soli mineralnych, 

oraz wody. Substancje te mogą być przyswojone przez organizm 

w wyniku złożonej przemiany biochemicznej. Dopiero wtedy 

spełniają swoją rolę jako materiały do budowy i odnowy tkanek, 

oraz jako źródło energii. Przemiany te nazywamy trawieniem 

i wchłanianiem. Proces trawienia rozpoczyna się w jamie ust­

nej, gdzie pokarm podlega początkowym procesom, tj. mecha­

nicznemu rozdrobnieniu oraz zmieszaniu ze śliną. W ślinie 

znajduje się ptialina, jako ferment rozkładający węglowodany. 

Z kolei pokarm przez przełyk wędruje do żołądka. Żołądek jest 

zbiornikiem okresowego gromadzenia się pokarmu. Żołądek wy­

dziela sok żołądkowy w ilości około dwóch litrów na dobę. W soku 

żołądkowym znajduje się około 0,6% kwasu solnego, oraz takie 

fermenty, jak pepsyna, rozkładająca białko, podpuszczka, roz­

kładająca kazeinę mleka i ścinająca mleko, oraz lipaza roz­

kładająca tłuszcze. Ilość wytwarzanej podpuszczki jest zmienna 

1 08 

(u niemowląt oraz osób odżywiających się głównie mlekiem 

ilość podpuszczki jest większa). Z żołądka pokarm przechodzi 

do dwunastnicy, ale dopiero wtedy, gdy zostanie odpowiednio 

zakwaszony. Wówczas odźwiernik zareaguje rozkurczem. 

W dwunastnicy istnieje odczyn zasadowy. Kwas solny dostając 

się wraz z pokarmem z żołądka do dwunastnicy oddziałuje na jej 

ściany w ten sposób, że uwalnia ona do krwi substancję che­

miczną pod nazwą sekretyna. Sekretyna wraz z krwią dostaje się 

do wątroby i trzustki, pobudzając je do wydzielenia żółci i soku 

trzustkowego. Wątroba produkuje około 1,5 litra żółci na dobę. 

W momencie, gdy pokarm znajduje się w dwunastnicy żółć pły­

nie przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy. Nato­

miast w okresach, gdy dwunastnica pozbawiona jest pokarmu, 

żółć z wątroby spływa do pęcherzyka żółciowego, gdzie jest ma­

gazynowana i zagęszczana. Żółć oddziałując na tłuszcze emul-

gująco, ułatwia ich wchłanianie w jelitach, oraz uaktywnia lipazę, 

produkowaną przez trzustkę, a także pobudza ruchy robacz­

kowe jelit. W soku trzustkowym produkowanym przez trzustkę 

w ilości około 1 litra na dobę, znajdują się także fermenty: mal­

toza, laktoza, diastaza, powodujące rozkład węglowodanów, 

oraz trypsyna rozkładająca białko. Lipaza trzustkowa działa na 

tłuszcze. 

Zasadniczy proces wchłaniania przebiega w jelicie cienkim, 

zaś w jelicie grubym odbywa się wchłanianie tylko wybranych 

resztek pokarmowych, nade wszystko wody, czyli w tej fazie na­

stępuje zagęszczanie produktów trawiennych. Równocześnie od­

bywa się rozkładanie przez florę bakteryjną resztek pokarmu nie 

wchłoniętego, oraz nie strawionego. W jelicie cienkim znajdują 

się tzw. kosmki, tzn. pofałdowane odcinki jelit, dzięki którym po­

wierzchnia czynna jelit znacznie się powiększa. Wchłaniane 

substancje organizm zużywa do wytwarzania energii dla funkcjo­

nowania wszystkich układów i organów ustroju. Dzienne zapo­

trzebowanie kaloryczne organizmu człowieka o średniej wadze 

i nie pracującego zbyt ciężko oscyluje w granicach 2000 - 3000 

kcal, zaś dla osób ciężko pracujących zapotrzebowanie zwięk­

sza się do 5000 - 6000 kcal. 

Pod względem anatomicznym, kolejnym po jamie ustnej od­

cinkiem przewodu pokarmowego jest gardło, które stanowi 

"rozdzielnię" różnych czynności, gdyż odcinek gardła rozgałęzia 

się na krtań i przełyk, a zatem w gardle następuje 

1 09 

"skrzyżowanie" kanału oddechowego z kanałem pokarmowym. 

Jama nosowo-gardłowa łączy się przez nozdrze tylne z jamą no­

sa, a przez kanał zwany trąbką słuchową z jamą bębenkową ucha. 

Ku dołowi jama nosowo-gardłowa przechodzi w przełyk. Prze­

łyk ma długość około 25 cm, w odcinku szyjnym leży między 

tchawicą z przodu a kręgosłupem z tyłu. 

Żołądek połączony jest z przełykiem za pośrednictwem otworu 

zwanego wpustem, a z drugiej strony z dwunastnicą za po­

średnictwem odźwiernika. Żołądek ma kształt workowatego roz­

szerzenia przewodu pokarmowego. Ściany żołądka są silnie 

umięśnione. Większa część żołądka leży w lewej połowie jamy 

brzusznej. Przednia ściana żołądka przylega częściowo do 

wątroby, a częściowo do ściany jamy brzusznej i przepony. 

Jama brzuszna pokryta jest błoną łącznotkankową, zwaną 

otrzewną. Otrzewna pokrywa też pozostałe narządy w jamie 

brzusznej. Jeśli jakiś narząd znajduje się w środku jamy 

brzusznej, to ta część otrzewnej, która biegnie od ściany jamy 

brzusznej do tego narządu, nazywa się kreską. Żołądek także po­

kryty jest otrzewną. Otrzewna schodzi poniżej krzywizny dużej 

żołądka, zwisając w jamie brzusznej w postaci jakby fartucha. 

Fartuch ten nazywa się siecią wielką. Jelito cienkie jest częścią 

przewodu pokarmowego, następną po żołądku i ma 3 metry 

długości. Dzieli się na dwunastnicę, jelito czcze, oraz jelito 

kręte. Dwunastnica w kształcie podkowiastym ma długość około 

30 cm i składa się z: części dolnej i części zstępującej. Do 

części zstępującej uchodzą jednym wspólnym przewodem prze­

wód żółciowy wspólny oraz przewód trzustkowy. Jelito czcze 

wynosi 2/5 długości jelita cienkiego i przechodzi bez wyraźnej 

granicy w jelito kręte. Jelito grube rozpoczyna się w prawym dole 

biodrowym jako kiszka ślepa, kończy się zaś otworem odbytni­

czym. Pierwszym odcinkiem jelita grubego jest kątnica, zwana po­

pularnie jelitem ślepym. W kątnicy jest otwór prowadzący do wy­

rostka robaczkowego, który stanowi część kątnicy zahamowanej 

w rozwoju. Dolną częścią jelita grubego jest okrężnica, złożo­

na z czterech odcinków, tj.: okrężnicy wstępującej 

(przebiegającej od prawego dołu biodrowego do wątroby), okręż­

nicy poprzecznej (przebiegającej w poprzek części górnej ja­

my brzusznej), okrężnicy zstępującej (przebiegającej od śle­

dziony do lewego dołu biodrowego), oraz okrężnicy esowatej 

(której położenie jest zmienne, zależnie od jej długości). Odbytni-

1 1 O 

ca jest ostatnią częścią jelita grubego. Kończy się ona otworem 

odbytniczym, czyli odbytem. Otrzewna pokrywa odbytnicę tylko 

w jej górnej części i tylko przednią ścianę. Otrzewna przechodzi 

z odbytnicy u mężczyzny na pęcherz moczowy, u kobiety na 

pochwę i macicę. W części odbytniczej odbytnicy znajdują się 

fałdy podłużne zwane słupami odbytniczymi, w których znaj­

dują się m.in. sploty żylne. W części odbytniczej odbytnicy jest 

też mięsień zwieracz odbytu wewnętrzny, oraz poniżej leżący 

mięsień zwieracz odbytu zewnętrzny. 

Jelita człowieka są bardziej przystosowane do diety wege­

tariańskiej. Złe funkcjonowanie narządów trawiennych jest czę­

sto spowodowane niewłaściwą dietą, która jest źródłem wielu 

toksyn. Właściwą codzienną dietę powinniśmy rozpocząć od 

zmniejszenia, a następnie całkowitej rezygnacji z takich pro­

duktów jak: kawa, tytoń, mięso, alkohol, barwniki chemiczne, le­

karstwa chemiczne z wyjątkiem homeopatycznych. Trawienie tych 

produktów gromadzi toksyny. Należy więc stopniowo przejść od 

diety mięsnej do diety wegetariańskiej (zawierającej białko 

zwierzęce: produkty mleczne i jaja), a następnie na dietę we-

gańską lub owocową. Zdrowie i właściwe odżywianie (wegańskie) 

zwiększa zdolności ciała fizycznego i sublimuje jego wrażli­

wość, prowadząc do selektywnejszej percepcji uniwersalnych 

wyższych pól energetycznych, przychodzących do nas z unitarne­

go pola Uniwersum. 

10.18.Narządy pomocnicze układu pokarmowego, oraz 

gruczoły jamy brzusznej. 

a) Ślinianka przyuszna jest największym z gruczołów ślino­

wych, znajduje się poza żuchwą a przed i poniżej małżowiny 

usznej. Przez śliniankę przyuszna przechodzą: nerw twarzowy, 

żyły i tętnice. 

b)

 Ślinianka podżuchwowa znajduje się poza trzonem żu­

chwy po stronie lewej i prawej; 

c)

 Ślinianka podjęzykowa znajduje się w rejonie podjęzyko-

wym. Ujście wszystkich ślinianek jest w jamie ustnej. 

d)

 Wątroba to największy gruczoł ustroju, waży około 1500 

gramów i spełnia szereg funkcji fizjologicznych. 

Zasadniczym zadaniem tego narządu jest wytwarzanie żółci 

niezbędnej w procesie trawienia i wchłaniania oraz przetwarzania 

produktów rozpadu czerwonych krwinek, a także wytwarzanie 

wielu ciałek krzepnięcia krwi, jak również odtruwanie organi-

1 1 1 

zmu i przemiana hormonów. Poprzez żyłę wrotną kierowana 

jest do wątroby krew z jelit, zawierająca substancje odżyw­

cze, wchłonięte do krwi wraz z pokarmem. Wątroba usuwa z krwi 

wiele substancji trujących i szkodliwych dla ustroju. W wątrobie 

gromadzone są także niektóre witaminy, pierwiastki i związki 

chemiczne, stanowiące materiał obronny organizmu. Wątroba 

składa się z dwóch płatów: lewego i prawego. Znajduje się pod 

przeponą, większą częścią w prawej połowie ciała. Powierzch­

nia dolna wątroby sąsiaduje z żołądkiem, dwunastnicą, prawą 

nerką, oraz prawą częścią okrężnicy. Przylegające narządy two­

rzą wycinki na powierzchni wątroby. Przedni brzeg wątroby, jako 

brzeg ostry oddziela powierzchnię dolną od górnej. Na po­

wierzchni dolnej znajduje się pęcherzyk żółciowy o pojemności 

około 50 cm sześciennych. Od pęcherzyka odchodzi przewód 

pęcherzykowy, mający połączenie z przewodem wątrobowym, 

tworząc wspólny przewód żółciowy. Przechodzenie treści po­

karmowej z żołądka do dwunastnicy jest bodźcem do obkur-

czenia się pęcherzyka żółciowego i wydzielenia żółci. Wątroba 

ma tzw. wrota wątroby, przez które dostają się do niej: żyła wrot­

ną, tętnice wątrobowe oraz nerwy. Z wątroby wychodzą zaś wą­

trobowy przewód żółciowy i naczynia żylne, oraz chłonne. Prze­

wód wątrobowy odprowadzający żółć z wątroby powstaje 

z przewodów żółciowych odchodzących z obydwu płatów wątroby. 

e).

 Trzustka znajduje się na tylnej ścianie jamy brzusznej. 

Przez środek trzustki przebiega przewód trzustkowy od­

prowadzający sok trzustkowy do dwunastnicy. Przewód ten ma 

wspólne ujście z przewodem żółciowym wspólnym w części zstę­

pującej dwunastnicy. Trzustka pełni podwójną rolę: zewnątrzwy-

dzielniczą i wewnątrzwydzielniczą. Czynność zewnątrzwydzielni-

cza sprowadza się do wydzielania soku trzustkowego w ilości 

1 litra na dobę (bogatego w węglowodany i enzymy), trawiącego 

przede wszystkim tłuszcze i białka. Niedobór soku trzustkowego 

w organizmie np. z powodu stanów zapalnych trzustki, może być 

przyczyną zaburzeń trawienia i obniżenia wchłaniania, obja­

wiających się np. biegunkami. Czynność wewnątrzwydzielniczą 

sprowadza się do wytwarzania i wydalania do krwi hormonów 

regulujących poziom cukru (glukozy) we krwi. Do hormonów tych 

zaliczamy insulinę i glikogen, wydzielane bezpośrednio do krwi 

poprzez tzw. wysepki Langerhausa. 

1 1 2 

f) Śledziona ma kształt ziarna kawy o wymiarach 12 cm x 6 cm 

x 2 cm i znajduje się w lewym podżebrzu między przeponą 

a dnem żołądka. Jest to narząd limfatyczny, włączony bezpo­

średnio do krwioobiegu. W śledzionie następuje rozpad zuży­

tych krwinek czerwonych, a powstałe z hemoglobiny produkty 

tego rozpadu przenoszone są wraz z krwią żyłą śledzionową do 

wątroby, gdzie następuje ich przetwarzanie na barwniki żółciowe. 

10.19 Układ oddechowy. 

Zasadniczym przeznaczeniem układu oddechowego jest 

kierowanie wymianą gazową między powietrzem a krwią. Oddy­

chanie może być zwykłym działaniem odruchowym, bądź też 

świadomym aktem. Pełni ono istotną funkcję między autono­

micznym układem nerwowym, odpowiedzialnym za życie in­

stynktowne, a ośrodkowym układem nerwowym zależnym od 

woli i świadomości. Jest to sposób na przeniknięcie do nie­

świadomego wnętrza biologicznego, na bezpośrednie postrze­

ganie i uświadomienie sobie rytmów Wszechświata, a po­

nadto reguluje stałą wymianę między naszym wnętrzem, a ze­

wnętrznym środowiskiem istoty ludzkiej. Układ oddechowy zło­

żony jest z jamy nosowej, jamy ustnej, gardła, krtani, tchawicy, 

oskrzeli, oraz płuc. 

a)

 Nos zbudowany jest z części kostnej, oraz z przodu leżą­

cej części chrzestnej. Jama nosowa dzieli się na dwie części. 

Od tyłu jama nosowa zakończona jest nozdrzami tylnymi, 

prostopadłymi do gardła. Do jamy nosowej wchodzą zatoki: 

czołowa, szczękowa, sitowa, klinowa, oraz przewód nosowo-

łzowy. 

b)

 Krtań zbudowana jest z chrząstek, pośród których naj­

większą jest chrząstka tarczowata. Między chrząstkami nalew-

kowatymi a przednią częścią chrząstki tarczowatej, przyczepione 

są wiązadła głosowe, wchodzące w skład strun głosowych, 

które w sposób czynny biorą udział w wydawaniu głosu. W gar­

dle znajduje się także chrząstka zwana nagłośnia, która podczas 

ruchów połykowych zamyka krtań od góry. Do chrząstek krtani 

przyczepione są drobne mięśnie krtaniowe, powodujące przesu­

wanie się chrząstek krtani względem siebie. Dzięki temu możliwa 

jest zmiana położenia strun głosowych i wydawanie dźwięków. 

Krtań wraz z tchawicą umiejscowione są w śródpiersiu, tj. 

w części pośrodkowej jamy klatki piersiowej. 

1 1 3 

c)

 Tchawica ma kształt rury długiej na 12 cm o średnicy 2 cm. 

Zbudowana jest z pierścieni chrzęstnych i umiejscowiona 

w śródpiersiu poniżej krtani z przodu do położonego przełyku. Na 

wysokości Th4 tchawica rozwidla się na dwa oskrzela prawe i le­

we. Na przedniej powierzchni górnej części tchawicy umiejsco­

wiony jest gruczoł dokrewnego wydzielania zwany tarczycą. 

d)

 Oskrzela dzielą się stopniowo na jeszcze mniejsze oskrzela 

by już w płucach tworzyć bardzo małe oskrzeliki. 

e)

 Płuca są narządem parzystym. Wyróżniamy w nich: szczyt 

płuca, który wystaje ponad pierwsze żebro, zaś podstawa płuc 

przylega do przepony. Od strony śródpiersia w każdym płucu są 

wnęki płuc, będące miejscem, gdzie wchodzą do niego oskrzela, 

tętnice, oraz nerwy, a wychodzą żyły i naczynia chłonne. Do 

powierzchni sródpiersiowej lewego płuca przylega serce. Płuco 

lewe zbudowane jest z dwóch płatów, a płuco prawe z trzech 

płatów. Lewe płuco ma tzw. wcięcie sercowe, tj. wygięcie 

brzegu spowodowane przyleganiem serca, które nie jest w tym 

miejscu zakryte przez płuco. Płuca pokryte są przez opłuc­

ną, będącą błoną wewnątrztkankową surowiczą, złożoną 

z dwóch warstw, między którymi znajduje się szczelina, zwana 

jamą opłucną. Warstwy te są przesuwalne względem siebie. 

Podstawowym składnikiem budowy płuca jest pęcherzyk płucny, 

do którego dochodzą oskrzeliki. Płuca umiejscowione są w klatce 

piersiowej. 

f) Oddychanie odgrywa zasadniczą rolę w zachowaniu ży­

cia ustroju, dostarczając tkankom niezbędnego do tego tlenu 

za pomocą krążącej w całym układzie krwi i automatyzmu płuc­

nej i tkankowej wymiany gazowej. W pęcherzykach płucnych krew 

pobiera z powietrza oddechowego tlen, a wydala dwutlenek węgla 

(jest to tzw. oddychanie wewnętrzne płucne). W tkankach nastę­

puje zaś proces odwrotny, czyli tkanki pobierają z krwi tlen, 

wydalając dwutlenek węgla (jest to tzw. oddychanie wewnętrzne 

tkankowe). Dla prawidłowego funkcjonowania ustroju zasadni­

cze znaczenie ma oddychanie pełne, czystym, nie skażonym 

zanieczyszczeniami powietrzem. Oddychanie możemy zdefinio­

wać jako zespół zmian fizykochemicznych w zakresie wymiany 

gazowej tlenu i dwutlenku węgla między powietrzem atmosfe­

rycznym a tkankami całego ustroju, przebiegający z udzia­

łem krwi, poprzez zmiany mechaniczne, występujące w płu­

cach, klatce piersiowej, oraz w mięśniach oddechowych. Narząd 

1 1 4 

oddechowy złożony jest z dróg oddechowych, w skład których 

zaliczamy: jamę nosową, jamę ustną, gardło, krtań, tchawicę, 

oskrzela i pęcherzyki płucne. 

Występuje szereg określeń klinicznych dla procesu oddycha­

nia i tak eupnoe to oddychanie spokojne (naturalne), apnoe to 

bezdech, czyli zatrzymanie oddychania (zjawisko zmniejszenia 

dwutlenku węgla we krwi), hyperpnoe to oddychanie wzmocnio­

ne (występuje zjawisko dostatecznego dopływu tlenu), oraz 

dyspnoe to oddychanie z wysiłkiem (określamy je jako dusz­

ność). Ośrodek oddechowy znajduje się w rdzeniu przedłużo­

nym, jest pobudzany przez dwutlenek węgla, w wyniku czego 

przesyła impulsy nerwowe do mięśni oddechowych, które kur­

cząc się rozszerzają klatkę piersiową. Zamykająca klatkę pier­

siową od strony jamy brzusznej przepona także kurczy się (na 

skutek w/w impulsów). Następuje teraz wdech, podczas którego 

zostaje rozszerzona tkanka płucna, a pobudzone w wyniku tego 

receptory oddechowe pęcherzyków płucnych wysyłając impulsy 

za pomocą nerwu błędnego powodują zatrzymania wdechu. Wy­

dech to już tylko akt bierny. Teraz klatka piersiowa opada (kurczy 

się). Przepona rozszerza się i następuje wydech. Wspomniana 

wyżej regulacja określana jest jako samosterowanie odde­

chowe, albo odruch Hering-Breurera. Przy spokojnym wdechu 

wciągamy do płuc około 500 ml powietrza i taką samą ilość wy­

dychamy. Jest to tzw. powietrze oddechowe. Przy bardzo moc­

nym wdechu jest jeszcze możliwe wciągnięcie dodatkowo do płuc 

1500 ml powietrza. Jest to tzw. powietrze uzupełniające. Przy sil­

nym wydechu możemy usunąć z płuc także około 1500 ml po­

wietrza. Jest to tzw. powietrze zapasowe. Te trzy rodzaje po­

wietrza stanowią tzw. pojemność życiową płuc, która wynosi 

średnio około 3500 ml, tj. 3,5 litra powietrza. Pojemność ży­

ciowa płuc jest różna dla mężczyzn i kobiet, oraz zmienia się 

z wiekiem. U sportowców uprawiających pływanie pojemność 

życiowa płuc może dochodzić do 7 litrów. Mimo najsilniejszego 

wydechu w płucach pozostaje jeszcze około 2000 ml powietrza, 

którego nie możemy usunąć z płuc. W płucach znajduje się tzw. 

przestrzeń martwa. Niecałe bowiem 500 ml powietrza oddecho­

wego ulega wymianie gazowej, gdyż około 140 ml powietrza 

zalega w górnych drogach oddechowych i nie podlega wymianie. 

Przestrzeń martwa ma jednak istotne znaczenie w fizjologii oddy­

chania, gdyż powietrze przechodzące przez przestrzeń martwą 

1 1 5 

oczyszcza się, ogrzewa oraz ulega nasyceniu parą wodną, dzięki 

czemu płuca nie wysychają. Ciągłe powiększanie przestrzeni 

martwej upośledza wymianę gazową (np. oddychanie w masce 

gazowej jest utrudnione). Częstość oddychania u dorosłego 

człowieka wynosi około 16 oddechów na minutę, a u nie­

mowląt częstość ta wynosi 30-50 oddechów na minutę. W me­

chanizmie oddechowym biorą bezpośrednio udział przepona 

i klatka piersiowa (czyli tzw. mięśnie oddechowe). Nieprawi­

dłowość oddychania u wielu ludzi sprowadza się do zbyt płyt­

kich oddechów. Często występuje nieprawidłowy stosunek wde­

chu do wydechu, a także zła przerwa między oddechami. Dobre 

zdrowie w znacznym stopniu zależy od szybkości dostarczania 

organizmowi niezbędnych składników budulcowo - energetycz­

nych, oraz usuwania odpadów przemiany materii. Oddech 

odgrywa w tym procesie znaczącą rolę. Nastrój człowieka w da­

nej chwili oddziałuje na proces oddychania i odwrotnie. Tak np. 

przygnębienie, lęk, napięcia nerwowe tłumią oddech. Zaś po­

godny i radosny nastrój sprzyja miarowemu, spokojnemu od­

dychaniu, a taki właśnie oddech sprzyja pogodnemu nastrojowi. 

Wyróżnić możemy

 dwa tory oddychania: tor piersiowy i tor 

brzuszny, przeponowy. Tor piersiowy zwykle jest u kobiet, a tor 

brzuszny przeponowy u mężczyzn. Obydwa tory mają swoje 

fizjologiczne uzasadnienie i zastosowanie w praktykach od­

dechowych. W jodze np. praktykuje się oddychanie brzusz-

ne-przeponowe, zaś w rebirtingu oddychanie piersiowe. Istota 

zagadnienia sprowadza się jednak do oddechu głębokiego, spo­

kojnego, a więc korzystnego, gdyż pozwalającego uzyskać pełną 

osobniczą pojemność oddechową. Oddech głęboki charakteryzuje 

się pełnym przebiegiem fazy wdechu i wydechu oraz małą pauzą 

między poszczególnymi oddechami. W prawidłowym procesie od­

dychania faza wydechu trwa zwykle dwukrotnie dłużej niż faza 

wdechu. Fakt ten dowodzi, iż pierwszeństwo ma wydech, aby 

umożliwić pobranie w czasie wdechu zdrowego, wysoce utlenio­

nego powietrza, co jest tylko możliwe pod warunkiem pozbycia 

się za pomocą wydechu zużytego, zawierającego dwutlenek wę­

gla, niezdrowego powietrza. Istotną zatem sprawą jest zastoso­

wanie prawidłowego oddychania. Należy prowadzić ćwiczenia od­

dechowe według zasady: 

krótszy wdech, dłuższy, zrelaksowany wydech oraz utrzymy­

wanie małej przerwy między fazą wydechu a fazą wdechu. 

1 1 6 

10.20. Układ moczowo - płciowy składa się z nerek, 

dróg odprowadzających, do których zalicza się: kielichy i mied-

niczki nerkowe, moczowody (prawy i lewy), pęcherz moczowy, 

oraz cewka moczowa. 

a)

 Nerka ma kształt fasoli. Jej wymiary: 12 x 6 x 3 cm i jest 

narządem parzystym, umiejscowionym pozatrzewnowo na tyl­

nej ścianie jamy brzusznej, po obydwu stronach kręgosłupa, mię­

dzy Th 12 a L 3. Na nerce wyróżniamy: powierzchnię przednią, 

tylną, oraz brzeg przyśrodkowy i boczny, a także biegun górny 

i dolny. Na brzegu przyśrodkowym znajduje się wgłębienie 

zwane wnęką nerki. Wgłębienie to rozszerza się w głąb, prowa­

dząc do zatoki nerkowej. W zatoce nerkowej umiejscowiona 

jest miedniczka nerkowa, złożona z kielichów nerkowych. Każdy 

kielich obejmuje jedną brodawkę nerkową, na szczycie której 

umiejscowione są otworki, przez które spływa mocz. Na 

przekroju nerki umiejscowiona jest istota korowa, leżąca przy 

brzegu, oraz istota rdzenna, leżąca przy wnęce. Istota rdzenna 

złożona jest z piramid nerkowych, których szczyty skierowane są 

do kielichów nerkowych. Zasadniczym składnikiem wydzielni-

czym nerki jest nefron, zawierający siateczkę naczyń krwiono­

śnych włosowatych, cewkę krętą pierwszego i drugiego rzędu, 

oraz pozostałe naczynia odprowadzające. Nerki spełniają pod­

stawową funkcję w procesie wydalania z organizmu zbędnych 

produktów przemiany materii. Nerki utrzymują także stałą 

objętość i skład płynów wewnątrzustrojowych, wytwarzają 

i wydzielają do krwioobiegu substancje hormonalne (poprzez 

nadnercza), oraz uczestniczą w wielu przemianach biochemicz­

nych organizmu. Jednak zasadniczym zadaniem nerek jest pro­

dukcja i wydalanie moczu. Brak wydolności nerek i dróg moczo­

wych jest przyczyną wielu zaburzeń i wpływa na ogólną spraw­

ność ustroju. Drogi moczowe rozpoczynają się kielichami ner­

kowymi (których jest 12). Kielichy gromadzą się w jeden wspólny 

szeroki narząd zwany miedniczka. Miedniczka przechodzi 

w przewód zwany moczowodem (długość około 30 cm) prowa­

dzący do pęcherza moczowego. 

b) Pęcherz

 moczowy jest workiem jajkowatym (u mężczyzn 

znajduje się między spojeniem łonowym a odbytnicą, zaś u ko­

biet między spojeniem łonowym a macicą i pochwą). W pęcherzu 

moczowym mieści się 0,5 litra moczu, a przy ograniczonym jego 

odpływie nawet do 4 litrów. U mężczyzn pęcherz moczowy od 

1 1 7 

dołu przylega do gruczołu krokowego (prostaty). Z tyłu przyle­

gają do pęcherza moczowego pęcherzyki nasienne i nasienio-

wody. U kobiet zaś, pęcherz moczowy od dołu sąsiaduje z po­

chwą, a od tyłu z szyjką macicy. Przednia część dna pęcherza 

moczowego przechodzi w cewkę moczową. Fizjologicznie pę­

cherz nie wystaje ponad spojenie łonowe. U mężczyzn między 

odbytnicą a spojeniem łonowym jest zagłębienie odbytniczo-

pęcherzowe. U kobiet zaś między pęcherzem moczowym, a ma­

cicą znajduje się zagłębienie pęcherzowo-maciczne. W dole pę­

cherza moczowego, w pobliżu odejścia cewki moczowej, umiej­

scowiony jest mięsień-zwieracz pęcherza moczowego. 

c)

 Cewka moczowa rozpoczyna się w pęcherzu ujściem we­

wnętrznym cewki moczowej, a kończy się zewnętrznym ujściem 

cewki moczowej. U kobiet cewka moczowa przeznaczona jest 

wyłącznie do odpływu moczu, u mężczyzn natomiast służy jako 

droga dla moczu i nasienia. Cewka moczowa u kobiet ma dłu­

gość 3-4 cm i przylega do przedniej ściany pochwy. Natomiast 

jej ujście zewnętrzne znajduje się poniżej łechtaczki. Zaś u męż­

czyzn cewka moczowa ma długość około 20 cm i złożona jest 

z następujących części: sterczowej (przechodzącej przez gruczoł 

krokowy/- ta posiada wzgórek nasienny, gdzie uchodzą drogi 

nasienne i ujście gruczołu krokowego, błoniastej (przechodzącej 

przez przeponę moczowo-płciową), oraz jamistej (otoczonej 

przez ciało jamiste wchodzące w skład prącia). 

d)

 Narządy płciowe męskie. 

- Jądro jest gruczołem parzystym, wytwarzającym plemniki 

i znajduje się w worku mosznowym. Jądro złożone ze zrazi­

ków, pokryte jest błoną białawą w postaci torebki włóknistej. 

W zrazikach jądra rozmieszczone są kanaliki tzw. cewki nasien­

ne, które wytwarzają plemniki. Górny biegun i tylny brzeg jądra 

w kształcie hełmu, pokrywa najądrze. W najądrzu znajdują się 

kanaliki odprowadzające plemniki z jądra. Kanaliki najądrza 

przechodzą we wspólny jeden przewód długości około 40 cm, 

zwany nasieniowodem. Z worka mosznowego nasieniowód prze­

chodzi przez kanał pachwinowy do jamy brzusznej, dochodząc 

do pęcherza moczowego, gdzie tylko na dolnej ścianie łączy się 

z przewodem pęcherzyka nasiennego, skąd jako przewód wytry­

skowy, wchodzi do części sterczowej cewki moczowej. Wraz 

z nasieniowodem na odcinku jądra - jama brzuszna, przebie­

gają naczynia i nerwy tworzące razem tzw. powrózek nasienny. 

1 1 8 

- Prącie złożone jest z trzech ciał jamistych, pokrytych 

żołędzia, otoczonych skórą nie pokrywającą jednak żołędzi. 

Żołędź pokryta jest podwójnym fałdem skóry, zwanym naplet­

kiem. Skóra otaczająca prącie posiada bardzo wiotką tkankę pod­

skórną o dużej przesuwalności. W momencie wypełnienia się 

krwią ciał jamistych pod wpływem stosownych bodźców, na­

stępuje wzwód prącia. 

-

 Stercz, czyli gruczoł krokowy (prostata), znajduje się pod 

pęcherzem moczowym i wytwarza płyn będący zasadniczą 

częścią ejakulatu. Płyn ten przyspiesza ruchliwość plemników. 

-

 Moszna jest workiem zbudowanym ze skóry, oraz tkan­

ki podskórnej zawierającej włókna mięsne gładkie. Worek 

mosznowy przedzielony jest przegrodą na dwie nie łączące się 

części. W worku mosznowym są jądra. 

e)

 Narządy płciowe żeńskie. 

- Jajnik jest narządem parzystym o kształcie jajkowatym, 

wytwarzającym komórki płciowe żeńskie i znajduje się w macicy. 

Jajnik pokryty jest warstwą nabłonka tzw. płciowego, pod którym 

leży warstwa włóknista, zwana błoną białawą. Miąższ jajnika 

złożony jest z dwóch warstw: korowej i rdzeniowej. W warstwie 

korowej znajdują się pęcherzyki jajonośne, w rdzeniowej na­

czynia krwionośne. 

-

 Jajowód jest narządem parzystym, długim około 15 cm 

i spełniającym rolę drogi komórki jajowej do macicy. Wolny koniec 

jajowodu znajduje się w jamie brzusznej, przy jajniku, zaś drugi 

jego koniec dochodzi do jamy macicy. Ujście brzuszne jajowodu 

jest postrzępione, co ułatwia dostanie się komórki jajowej z jaj­

nika do jajowodu. Zapłodnienie komórki jajowej następuje 

w górnej części jajowodu, po czym jajo przechodzi w dół, 

zagnieżdżając się w macicy. 

-

 Macica ma kształt gruszki, szerszą częścią zwrócona ku gó­

rze. Macica posiada bardzo mocno rozwiniętą tkankę mięśniową. 

Ściana macicy złożona jest z trzech warstw: wewnętrznej, środ­

kowej i zewnętrznej. Otrzewna pokrywa macicę w formie po­

przecznego fałdu, przebiegającego w poprzek macicy. W środ­

ku fałdu leży macica wraz z jej przydatkami tj. jajowodami i jajni­

kami. Część górna macicy określana jest mianem dno, część 

środkowa to trzon, a część dolna to szyjka macicy. Szyjka ma­

cicy kończy się w pochwie, tak zwanym ujściem pochwowym 

1 1 9 

macicy. W trzonie macicy znajduje się jama macicy. Szyjka 

macicy jest w swej dolnej części objęta przez pochwę. 

-

 Pochwa. Ścinany pochwy są bardzo rozciągliwe. Wejście 

do pochwy od strony zewnętrznej w stanie dziewiczym jest za­

mknięte fałdem zwanym błoną dziewiczą. Długość pochwy jest 

niezależna od wzrostu kobiety. Wejście do pochwy ograniczone 

jest wargami większymi sromu, pod którymi znajdują się wargi 

mniejsze sromu. Wargi większe są pokryte skórą owłosioną, zaś 

wargi mniejsze nie są owłosione. Między wargami sromu jest 

szpara sromu. 

-

 Łechtaczka zbudowana jest z ciał jamistych i objęta przez 

górną część warg sromowych mniejszych. Jest tworem wałowa-

tym o długości około 3 cm zwisającym ku dołowi. 

10.21. Narząd wzroku składa się z gałek ocznych i narzą­

dów dodatkowych (mięśnie oka powieki z rzęsami, brwi, narząd 

łzowy, naczynia i nerwy). Gałka oczna złożona jest z trzech 

błon: zewnętrznej (twardówka, rogówka), środkowej (naczyniówka, 

ciałko rzęskowe, tęczówka), oraz wewnętrznej (siatkówka). Naj­

ważniejszą częścią oka jest siatkówka, którą określa się jako 

wysuniętą część Ośrodkowego Układu Nerwowego, z którym 

połączona jest poprzez nerw wzrokowy. 

a) Warstwa zewnętrzna spełnia rolę ochronną gałki ocznej, 

a większa jej część tzw. twardówka jest biała i nieprzezroczysta. 

Część przednia powłoki ochronnej, czyli warstwy zewnętrznej, jest 

przezroczysta i nazywa się rogówką. Rogówka nie tylko ochrania 

oko, ale także bierze udział w załamywaniu promieni świetlnych. 

b) Warstwa środkowa odgrywa zasadniczą funkcję odżywczą. 

Tylna cześć tej warstwy nazywana jest naczyniówką. Bardziej ku 

przodowi leży tzw. ciałko rzęskowe, a najbardziej wysunięta do 

przodu jest tzw. tęczówka. W środku tęczówki jest okrągły 

otwór o średnicy 2,5-4,5 mm, zwany źrenicą. W tęczówce znaj­

dują się włókna mięsne, mające zdolność kurczenia się, dzięki 

czemu źrenica może się zwiększać lub zmniejszać. Tęczówka 

poza rolą odżywczą pełni także funkcję przesłony zwiększają­

cej lub zmniejszającej ilość światła przenikającego do środka 

oka. Cała błona naczyniowa jest od strony wewnętrznej oto­

czona błoną nerwową. 

c) Warstwa wewnętrzna. Tylną część błony nerwowej nazywa­

my siatkówką. Tylko tylna część siatkówki reaguje na światło, 

1 2 0 

czyli jest najważniejszą częścią oka. Siatkówka zbudowana jest 

z wystających tzw. pręcików i czopków, odbierających wrażenia 

wzrokowe. W rejonie bieguna tylnego oka, znajduje się na po­

wierzchni siatkówki tzw. plamka żółta, złożona wyłącznie z czop­

ków. Ostrość widzenia jest największa w plamce żółtej. Na 

siatkówce powstają obrazy świata zewnętrznego, które siatkówka 

przetwarza na wrażenia wzrokowe i przenosi je drogami nerwo­

wymi do odpowiednich ośrodków w mózgu, w których następuje 

ich uświadomienie. Soczewka jest przezroczystym, silnie za­

łamującym światło tworem dwuwypukłym. Soczewka znajduje 

się poza źrenicą i przymocowana jest wiązadełkami do ciałka 

rzęskowego. Wnętrze oka poza soczewką wypełnione jest ciał­

kiem szklistym. Jest to bezbarwna, przezroczysta, galareto­

wata masa. Gałka oczna przymocowana jest wiązadełkami do 

oczodołu. 

d) narządy dodatkowe. 

Narząd łzowy złożony jest z gruczołu łzowego, umiejscowione­

go w górno-zewnętrznej części oczodołu, oraz z dróg łzo-

wych odprowadzających, zaczynających się otworami łzo-

wymi, znajdujących się w wewnętrznym kąciku oka i prowa­

dzących do przewodzików łzowych, uchodzących do worka łzo­

wego. Worek ten przechodzi ku dołowi w przewód nosowo-łzowy, 

zakończony w jamie nosowej. 

10.22. Narząd słuchu jest narządem parzystym, odbierają­

cym wrażenia dźwiękowe. Małżowina uszna jest fałdem skór­

nym, ukrywającym chrząstkę. Ucho dzielimy na trzy części: tj. 

ucho zewnętrzne, środkowe i wewnętrzne. 

a)

 Ucho zewnętrzne złożone jest z małżowiny usznej, prze­

wodu słuchowego zewnętrznego (zbudowanego w swej części 

bocznej z chrząstki, zaś w swej części przyśrodkowej z kości). 

Przewód słuchowy zewnętrzny zakończony jest błoną bębenkową, 

zbudowaną z tkanki łącznej, pokrytej tkanką nabłonkową. 

b)

 Ucho środkowe złożone jest z jamy bębenkowej, leżącej 

poza błoną bębenkową, jamy sutkowej znajdującej się z tyłu, 

mającej kontakt z całym systemem mniejszych jamek, znajdują­

cych się w wyrostku sutkowym z trąbki Eustachiusza, będącej ka­

nałem od jamy bębenkowej ku przodowi, łączącym jamę bę­

benkową z jamą nosowo-gardłową. W jamie bębenkowej umiej­

scowione są 3 kosteczki słuchowe: tj. młoteczek, kowadełko, oraz 

1 2 1 

strzemiączko. Kostki te znajdują się pomiędzy błoną bębenkową, 

a przyśrodkową ścianą jamy bębenkowej. 

c)

 Ucho wewnętrzne umiejscowione jest w piramidzie 

kości skroniowej, poza przyśrodkową ścianą jamy bębenkowej, 

zwanej inaczej błędnikiem, złożonej z części przyśrodkowej, 

zwanej przedsionkiem, z części tylnej składającej się z 3 ka­

nałów półkolistych, oraz z części przedniej, zwanej ślimakiem. 

Należy wyróżnić błędnik kostny i znajdujący się w nim błęd­

nik błoniasty, będący właściwym organem przetwarzającym 

bodźce słuchowe, a jednocześnie organem równowagi. Błędnik 

błoniasty wypełnia płyn, zwany endolimfą. Między błędnikiem 

kostynym a błoniastym rozmieszczony jest taki sam płyn, zwa­

ny w tym przypadku perylimfą. Trzecia kosteczka słuchowa -

strzemiączko, zamyka "okienko", prowadzące do przedsionka 

błędnika. Tą drogą drgania błony bębenkowej, poprzez kosteczki 

słuchowe przenoszone są na ucho wewnętrzne. Przednia część 

błędnika, zwana ślimakiem, jest kanałem spiralnym, w którym 

umiejscowiony jest właściwy narząd słuchu. Kanały półkoliste są 

trzema kanałami, w których rozmieszczony jest narząd równo­

wagi ciała. Do przedsionka i kanałów półkolistych prowadzi 

nerw przedsionkowy, zaś do ślimaka, nerw ślimakowy. 

10.23. Zjawisko bólu w organizmie. 

Wszystkie tkanki i narządy ustroju posiadają w sobie mecha­

nizm ostrzegający o nieprawidłowościach funkcjonowania organi­

zmu, lub jakiegoś organu. Sygnałem tym jest zawsze ból. Ból 

występuje jako: powierzchniowy, głęboki i trzewny, a także jako 

ostry i przewlekły. Zakończenia czuciowe bólu znajdują się 

w całym ustroju. Częstą przyczyną występowania bólu jest stan 

zapalny. Stan zapalny objawia się często poprzez miejscowe 

podwyższenie temperatury ciała, a nawet podwyższoną cie­

płotę całego organizmu. Różne schorzenia przejawiają się w róż­

nym charakterze bólu. Może to być np. ból kłujący, gniotący, dła­

wiący, powolnie narastający, lub gwałtowny. Zawsze jednak ból 

jest sygnałem nieprawidłowej pracy jakiegoś narządu, czy ca­

łego układu, przejawiający się w formie ostrej, lub przewlekłej. 

Ból jest przeto cennym źródłem informacji o pracy całego ustroju. 

A zatem znajomość bólu i jego lokalizacja jest cenną po­

mocą diagnostyczną, gdyż jak już wspomniano, ból jest zawsze 

sygnałem jakiegoś schorzenia. Może to być wynikiem dozna-

1 2 2 

nych urazów, stanem zapalnym, niewydolnością wieńcową serca, 

zawałem, kurczem mięśni, nowotworem itp. Zawsze i w każdym 

przypadku istotne jest postępowanie przyczynowe, a nie objawo­

we, czyli najtrwalszy efekt osiąga się wówczas, gdy usunięta zo­

staje przyczyna bólu. Jedynie bardzo silne bodźce bólowe wy­

wołują pocenie się, nudności, rozszerzenie źrenic, zwolnienie 

tętna i spadek ciśnienia tętniczego krwi. Ból ustępuje samoistnie 

gdy: 

- nastąpi usunięcie bodźca drażniącego zakończenia czuciowe 

bólu (np. usunięcie skurczu narządu zbudowanego z mięśni gład­

kich/; 

- nastąpi przerwanie przekazywania impulsu bólowego na 

drodze między zakończeniami nerwowymi a Ośrodkowym Ukła­

dem Nerwowym (OUN/; 

- wystąpi wybiórcza depresja receptorów w mózgu; 

- nastąpi utrata świadomości. 

Typowo objawowym środkiem przeciwbólowym jest morfina 

i jej pochodne. Jednak znaczącą i coraz większą rolę w walce 

z bólem odgrywają metody psychotroniczne wchodzące w za­

kres medycyny naturalnej, do których bezwzględnie zaliczyć 

należy terapię energią Reiki, akupresurę, masaż leczniczy, czy 

relaksacyjny. 

10.24. Skóra nie tylko osłania nasze ciało, ale pełni także 

funkcję oddechową, gdyż wchłania tlen i wydala dwutlenek węgla, 

co stanowi siódmą część oddychania całego ciała. 

Pot wydalany przez skórę spełnia także istotną funkcję 

w zakresie wydalania i regulacji temperatury ciała. W skórze 

znajdują się również zakończenia dużej liczby nerwów i kilkaset 

punktów do akupunktury i akupresury. Jest to wspaniały organ 

czucia i reagowania na różnorakie bodźce. W zależności od stanu 

psychicznego, zmienia się jej potencjał elektryczny. Skóra jest nie 

tylko pancerzem dla całego ciała, ale nade wszystko łączni­

kiem między wnętrzem ciała, a zewnętrznym środowiskiem 

człowieka. Dlatego też trzeba troszczyć się o jej higienę i osła­

niać ją w sposób racjonalny, zapewniający dostęp powietrza 

i wentylację ustroju. 

1  2 3 

10.25. Postrzeganie świata zewnętrznego. 

Postrzeganie świata zewnętrznego przez człowieka odbywa się 

przez zmysł dotyku, smaku, węchu, słuchu i wzroku. Zdolność ta 

jest dosyć ograniczona, gdyż np. zmysł węchu rozpoznaje tylko 

siedem podstawowych zapachów, a zmysł słuchu odbiera zakres 

dźwięków w paśmie od 16 do 20000 Hz, zaś nasze oko po­

strzega światło jedynie od 4000 do 7000 angstremów. Często­

tliwości radiowe, promieniowanie X, podczerwieni, ultrafioletu, 

oraz promieni kosmicznych, są poza zasięgiem naszych nie­

uzbrojonych zmysłów. Jedynym sposobem poszerzenia percepcji 

otaczającego nas świata, jest zharmonizowanie wszystkich funkcji 

fizycznych, psychicznych i umysłowych, czyli stworzenie ładu 

i spokoju w naszym wnętrzu. Ciało powiązane z innymi planami 

Wszechświata, wchodzi z nim w rezonans, gdyż makrokosmos 

Wszechświata odpowiada mikrokosmosowi komórek i atomów 

ciała ludzkiego. Wyprostowana postawa jest wyrazem naszego 

związku z ziemią i niebem. Ciało biologiczne jest nośnikiem świa­

domości, której Źródło znajduje się poza naszą ograniczoną 

czasoprzestrzenią. Ciało fizyczne jest także nośnikiem dla 

wielu innych ciał, istniejących na różnych planach energii. Należy 

postrzegać człowieka jako istotę pozostającą w harmonii z ca­

łym Wszechświatem. Poprzez ciało eteryczne wchodzimy 

w kontakt z planami bardziej wysublimowanej energii, czyli sto­

sując energetyczne metody terapii jak np. akupresura, Reiki, czy 

masaż podnosimy poziom wibracyjny ciała, usuwając istniejące 

blokady energetyczne, co prowadzi do przywrócenia dobrego 

stanu zdrowia. 80% chorób jest bowiem natury psychoso­

matycznej. Stres i złe odżywianie mają w tym bilansie istotne 

znaczenie. Ciało odżywiane skondensowanymi i wysoko prze­

tworzonymi produktami będzie mniej zdolne do odbioru ener­

getycznych emisji ponadzmysłowych, gdyż pożywienie jest 

mniej lub bardziej w rezonansie z różnymi wibracjami i stanowi 

pewną jakość eteryczną. Poprzez właściwą dietę dostrajamy się 

do energii świata zewnętrznego całej przyrody i otwieramy się na 

ważny aspekt międzywymiarowych poziomów Wszechświata. 

10.26 Przedstawiona powyżej z wielkim uproszczeniem 

anatomia i fizjologia człowieka ułatwi, jak sądzę, prowadzenie 

terapii Reiki, akupresury, czy masażu leczniczego i relaksacyj­

nego. Z uwagi na to, iż materiał ten nie jest zilustrowany, odsy-

łam wszystkich do małego atlasu anatomicznego prof. Ry­

szarda Aleksandrowicza lub innych popularnych atlasów ana­

tomii i fizjologii człowieka. Osoby zainteresowane szerszym po­

znaniem zaprezentowanej w tym rozdziale tematyki, mogą sko­

rzystać z podanych pozycji bibliograficznych, dotyczących 

anatomii i fizjologii człowieka. 

Materiał zawarty w części pierwszej zawiera podstawową 

wiedzę terapeutyczną, potrzebną do prowadzenia terapii i auto-

terapii bezpośredniej. Warunkiem koniecznym i niezbędnym do 

przesyłania tej energii jest wszakże uczestnictwo w semina­

rium Reiki I stopnia, gdzie podczas misterium inicjacji otrzy­

mujemy moc udzielania terapii, a także uczymy się, jak 

praktycznie przeprowadzać zabiegi. 

1 2 6 

Rozdział 11 

Inicjacje Reiki II stopnia 

Jeśli inicjacje pierwszego stopnia otwierały cztery górne 

czakry, tj. czakrę serca, gardło, trzecie oko, oraz czakrę cie­

mieniową, podwyższając częstotliwość drgań ciała fizycznego, 

także przygotowywały nas do autoterapii i terapii bezpośredniej, 

dzięki czemu możemy przyjmować więcej Siły Życiowej, gdyż 

uzyskaliśmy moc przekazywania tej energii sobie i innym, to 

poprzez inicjację drugiego stopnia podwyższamy czterokrotnie 

częstotliwość tej energii w naszym ciele. Inicjacje drugiego 

stopnia wprowadzają nas w sferę myśli i ducha, a więc na po­

ziom ciał subtelnych. Poprzez wspomniane misterium wcho­

dzimy w rezonans z Polem Unitarnym Centrum Wszechświata, 

stając się transmiterami Uniwersalnej Energii Życia na odległość, 

w całym continuum czasoprzestrzennym. Nasza istota stymulo­

wana jest odtąd nieprzerwanie energią Miłości, dającą Wyższą 

Świadomość jedności ze Źródłem. Oprócz czterokrotnego wzmoc­

nienia przepływu Energii Życia w naszym organizmie, otrzymuje­

my trzy klucze mocy, tj. symbole i mantry z nimi związane, przy 

pomocy których możemy równoważyć ciało fizyczne i mentalne, 

oraz wzmacniać strumień energii płynący z obydwu dłoni. Możemy 

także przekraczać barierę czasu i przestrzeni, co wydaje się 

wręcz irracjonalne, ale doświadczamy tego po II stopniu wta­

jemniczenia. Inicjacje II stopnia to również oczyszczenie i odblo­

kowanie naszego ciała na poziomie energetycznym. W II 

stopniu Reiki doświadczamy łączności i jedności z Uniwersum, 

wchodzimy w inną, wyższą świadomość, stajemy się panami 

naszych myśli, mowy i czynów. Jeśli I stopień Reiki sprowadza się 

nade wszystko do nakładania rąk na siebie, czy inne osoby 

i wyrażenie życzenia, by ta Uniwersalna Energia płynęła przez 

nasze dłonie, o tyle inicjacje II stopnia włączają do tej czynności 

także nasze ego i myśli. W II stopniu przyswajamy sobie nie tylko 

umiejętność przekazywania Energii Życia na odległość, ale tak­

że uczymy się technik wyczuwania i usuwania blokad energe­

tycznych. Poznane zaś w tym stopniu symbole i mantry, zostają 

zaktywizowane i zintegrowane z nami w procesie inicjacji, dzięki 

czemu możemy je odtąd stosować przy terapii na odległość. Jeśli 

w I stopniu transformowane było ciało fizyczne, to przekazy siły 

Reiki II stopnia wprowadzają ciało eteryczne do nowych, wyż-

1 2 7 

szych wibracji. Przekazy te wyostrzają także intuicję i wrażli­

wość na odbiór wewnętrzny, gdyż stymulują czakrę czoła, pod­

nosząc jej wibracje. Są także rozbudzone i aktywizowane nowe 

centra energetyczne, tj. czakry poboczne na obydwu dłoniach. 

Teraz dzięki poznanym symbolom i dłoniom otwartym na 

zwielokrotnioną siłę Reiki, możemy skutecznie przekazywać tę 

Moc sobie i innym. Często uczestnicy seminariów II stopnia 

odczuwają zaraz po inicjacji a w szczególności w okresie 

następującym po nich, zwanym oczyszczeniem i uszlachet­

nieniem, wzmożony napływ energii witalnej w czakrze bazowej 

(podstawy), oraz czakrze krzyżowej (sakralnej). Przyczyną owe­

go zjawiska jest rozbudzenie i uaktywnienie się kundalini, po­

przez centrum prokreacji i seksualności. W II stopniu Reiki 

ciało eteryczne wchodzi w rezonans z wyższą wibracją Pola 

Unitarnego. Otwierane i aktywowane są także trzy niższe cza­

kry, tj. czakra bazowa, krzyżowa i splotu słonecznego, oraz czakry 

poboczne obydwu dłoni. 

Jeśli po I stopniu energia zaczęła płynąć przez nasze dłonie, po 

li stopniu skupia się w środku dłoni, jak gdyby w wiązkę światła 

lasera. Zwiększa się przez to skuteczność prowadzonych nawet 

w skróconym czasie terapii. Podobnie jak po inicjacjach I stopnia 

tak po i tym stopniu obowiązuje 21 dniowy okres wewnętrznego 

oczyszczenia i uszlachetnienia, w którym mogą wystąpić 

identyczne objawy, jak w stopniu poprzednim. II stopień Reiki 

przyspiesza proces zmian naszej świadomości, w kierunku 

uwalniania się od takich uczuć jak: złość, strach, poczucie winy, 

nienawiść itp. Po tych oczyszczających procesach potrafimy ła­

twiej uświadomić sobie ukryte w nas negatywne energie 

i przesuwać je z podświadomości na poziom świadomy, oraz 

uwalniać się od nich raz na zawsze, co niesie ze sobą wielki 

ładunek spokoju wewnętrznego i poczucia jedności z Uniwer­

sum. Jest to rodzaj delikatnej terapii, która rozbija wiele ba­

rier otaczających nas dotychczas, tak w sferze emocjonalnej 

i duchowej, jak i na poziomie fizycznym. Usuwając te wewnętrz­

ne bloki przywracamy z dnia na dzień swobodny przepływ Prae-

nergii Życia, dzięki czemu inicjujemy naturalny proces zdrowie­

nia. II stopień Reiki oprócz wzmocnienia strumienia energii pły­

nącej przez ciało fizyczne i otaczające go ciała subtelne, a także 

otrzymania kluczy mocy do przesyłania tej energii na odległość, 

czy usuwania blokad energetycznych, stwarza warunki do 

1 28 

oczyszczenia i harmonizowania osób, pomieszczeń i przedmio­

tów, do energetyzowania potraw, napojów, jak również do wyja­

śniania przyszłych sytuacji, zdarzeń i do wzmacniania kontak­

tów z fizyczną rzeczywistością, czyli tzw. uziemienia osób. Sto­

pień ten daje ponadto możliwość neutralizacji żył i cieków wod­

nych. II stopień rozwija w nas umiejętność nawiązywania bezpo­

średniego kontaktu z naszą podświadomością, czyli z tak 

zwanym "wewnętrznym dzieckiem", naszym "niższym Ja" 

i z nadświadomością, czyli z tzw. "Wyższą Jaźnią", tj. z na­

szym "Duchem Opiekuńczym". II stopień inicjacji pozwala 

także oddziaływać na stan urządzeń technicznych, co wydaje się 

wręcz nieprawdopodobne, ale przypadków takich doświadcza­

my po II stopniu. Dzięki temu, iż techniki Reiki II stopnia wielo­

krotnie wzmacniają przepływ Uniwersalnej Energii, terapię może­

my skrócić nawet do pół godziny, osiągając takie same efekty 

jak przy pełnej terapii po I stopniu. Przy pomocy narzędzi II 

stopnia oddziałujemy na poziomie umysłowo-duchowym, co 

oznacza , iż wnikamy do podświadomości i do planu nadświa-

domego, w całym continuum czasoprzestrzennym. Tym samym 

możemy pozytywnie oddziaływać na obciążenia karmiczne, lęki, 

nałogi, czy wszelkie zakłócenia w sferze umysłu i ducha. 

Można także zasilać pozytywnymi wzorcami wibracji różne 

przedmioty, a szczególnie kamienie szlachetne i półszlachet­

ne, oraz oczyszczać z negatywnych energii pomieszczenia, 

w szczególności takie, gdzie występują promieniowania technicz­

ne i cieków wodnych. 

Dysponując możliwościami Reiki II stopnia, możemy prze­

syłać energię jednocześnie kilku osobom, w tym samym 

czasie, niezależnie od ich miejsca pobytu, odległości, czy 

strefy czasowej. Można także przesyłać tę energię do sytuacji 

z przeszłości, które zaciążyły na naszym życiu, rozwijając w nas 

różnorakie kompleksy i blokady energetyczne. Reiki II stopnia 

obejmuje cztery inicjacje na następujące czakramy: 

czakram ciemienia, obydwu dłoni, kręgosłupa, oraz serca. 

Inicjacje mogą być wykonywane w dwóch wersjach. 

Pierwsza wersja - pierwszy etap: czakram ciemienia i oby­

dwu dłoni; drugi etap - czakramy na kręgosłupie tj. czakram 

podstawy, krzyżowy i splotu słonecznego, oraz czakram serca. 

1 29 

Można też wykonać wszystkie inicjacje łącznie, tj. w kolejności 

na czakramy: ciemienia, obydwu dłoni, kręgosłupa (czakramy: 

podstawy, krzyżowy, splotu słonecznego), oraz czakram serca. 

W zależności od ilości uczestników seminarium, czy przyję­

tych rozwiązań, stosowane są różne wersje. Ja osobiście 

przy inicjacjach indywidualnych stosuję zawsze wersję drugą. Jest 

ona preferowana w małych grupach seminaryjnych. 

1 3 O 

Rozdział 12 

Symbole i mantry II stopnia Reiki 

Symbole Reiki są znakami mocy, wywodzącymi się 

z uniwersalnego prawa przesyłania energii na poziomie ducho­

wym. Są zatem kluczami do uwięzionego w ciele ducha. Każdy 

z ludzi jest bowiem niczym innym, jak świetlistą istotą, która 

schodzi na ziemię w ograniczonym pancerzu fizycznego ciała, by 

doświadczać swojej świadomości, czyli zbierać doświadczenia 

w gęstej formie energii w kolejnych inkamacjach, aż do uwol­

nienia się z zależności karmicznych, łącząc się z Jednością, 

zachowując jednak indywidualną pamięć swojej istoty, ale jed­

nocześnie zdobywając świadomość i moc Źródła, z którego 

wywodzi swoją egzystencję. Po nawiązaniu z nim kontaktu 

mentalnego czas i przestrzeń przestają istnieć, gdyż faktycznie 

istnieje tylko wieczna teraźniejszość. Energia może być wów­

czas przesyłana w dowolne miejsce i w dowolnym czasie. 

"Przeszłość", "Teraźniejszość", i "Przyszłość", dzieją się w tym 

samym kontinuum czasoprzestrzennym. II stopień Reiki złożony 

jest z zestawu trzech znaków, oraz z trzech mantr, powiązanych 

z nimi. 

Znak nr 1 jest to tybetański symbol z domieszką elementów 

hinduskich, wziętych z sanskrytu. Okrągły kształt reprezentuje 

muszlę, jako symboliczne nazwanie niebios, zaś początek znaku 

to dziesiąta spółgłoska w alfabecie tybetańskim. Znak ten kieruje 

mocą i skupia ją. Jest złożony z dwóch identycznych symboli, ale 

wykonanych (kreślonych), odwrotnie. Pełni on rolę ener-

getyzującą, sprawdzającą i koncentrującą energię pozostałych 

symboli. Stosujemy go przed innymi symbolami i po wykonaniu 

tych symboli. Jest to jedyny symbol, który możemy używać bez 

zgody zainteresowanych terapią. Symbol lewy (jako część tego 

znaku), kreślony jest zgodnie z ruchem wskazówek zegara, zwią­

zany jest z niebem i skupia energię w jednym miejscu. Nato­

miast symbol kreślony przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, 

związany jest z ziemią i usuwa blokady oraz negatywne energie 

z naszego ustroju, tak w sferze fizycznej, jak i emocjonalno-

duchowej. Znak nr 1 obok wzmocnienia przepływu energii, 

oczyszcza, ochrania i energetyzuje środki spożywcze, neutrali­

zuje chemikalia w wodzie, energetyzuje i oczyszcza ze złych 

energii listy, ubrania, oraz pieczętuje działanie pozostałych sym-

1 3 1 

boli. Znak ten jest jak gdyby prośbą kierowaną do Absolutu, czyli 

Najwyższej Świadomości o wzmocnienie przepływu Uniwersalnej 

Energii Życia. 

Znak nr 2 jest symbolem ściśle japońskim i służy do rów­

noważenia i ustawiania czterech górnych czakr, tj. do ich akty­

wacji i wyrównywania wibracyjnego. Otwarcie czakry serca, 

gardła, czoła i ciemienia w pierwszej kolejności udrażnia te 

cztery centra energetyczne na swobodny przepływ Siły Reiki 

i zapewnia równowagę psychofizyczną całego ustroju. Niesie 

zatem równowagę umysłową, duchową i emocjonalną. Symbol 

ten działa na podświadomość, co ma zasadnicze znaczenie przy 

uwalnianiu się z negatywnych energii, tkwiących w podświado­

mości. Znak nr 2 harmonizuje nas zatem w płaszczyźnie fizycz-

no-mentalnej, poprzez usuwanie bloków energetycznych. Sto­

sowany jest też do energetycznego oczyszczania pomieszczeń 

i sytuacji. Symbol nr 2 złożony jest z czterech linii i przypomina 

swym wyglądem głowę egipskiego Sfinksa, lub posągi na Wy­

spie Wielkanocnej. Jego mantrę tłumaczyć należy jako: 

"przełamanie blokad, aby stworzyć harmonię", i jest to faktycznie 

istota tego znaku. Przez blokady rozumiemy bowiem nie tylko 

zatory energetyczne w naszym ciele fizycznym i mentalnym, 

ale także napięcia w stosunkach interpersonalnych, które wno­

szą dysharmonię w życie prywatne i zawodowe. Stosując ten 

znak przywracamy nie tylko harmonię wewnętrzną, ale także 

porządkujemy określone sytuacje we wszystkich sferach ak­

tywności. Znakiem tym przywracamy także harmonię energe­

tyczną pomieszczeń. W tłumaczeniu dosłownym wyraża on: 

"stan embrionalny, rzeczy będące w ukryciu, czy wreszcie źró­

dło manifestacji materii, a także powrót do równowagi". Sym­

bol ten umożliwia więc nawiązanie kontaktu z podświadomo­

ścią, wprowadza drgania harmonii i zdrowia, uspokaja świado­

mość, poprzez wyciąganie wspomnień z podświadomości, 

sprzyja harmonizacji poziomu mentalnego, oraz usuwa blokady 

różnorakiej natury. Wyraża on stan jedności z Uniwersum, czyli 

z Najwyższą Świadomością, Doskonałym Pierwotnym Bytem. 

Znak nr 3 jest symbolem chińskim i służy do przekazywania 

energii Reiki w każdym wymiarze, niezależnie od odległości 

i miejsca osób oczekujących od nas pomocy, czyli przełamuje 

on barierę czasu i przestrzeni. Znakiem tym wchodzimy w uniwer­

salną czasoprzestrzeń, czyli w Pole Unitarne Centrum Wszech-

1  3 2 

świata. Poprzez ten znak wkraczamy na poziom Uniwersalnej 

Świadomości. Jest to symbol jedności ze wszystkim, symbol jed­

ności w wielości zjawisk. Mantrę tego znaku objaśnić należy ja­

ko: "skierowanie energii w dół, siłą ducha, aby pozwolić jej 

płynąć poza przestrzenią i czasem". Oznacza to, iż znakiem tym 

uruchamiamy potencjał Świadomości, by osiągnąć zamierzo­

ny cel, oraz przełamujemy nim barierę przestrzeni i czasu, tj. 

wkraczamy na poziom kontinuum czasoprzestrzeni Wiecznego 

Bytu. Tłumacząc ten znak dosłownie możemy w nim wyróżnić: 

"początek wszystkiego, ilość, marsz według właściwego kursu, 

wytyczony cel, czy wreszcie spokój i harmonię na wszystkich 

poziomach istnienia". Zadaniem tego symbolu jest zatem na­

wiązanie kontaktu mentalnego z Uniwersum, czyli Absolutną 

Świadomością, poza barierą czasu i przestrzeni, wprowadzenie 

jedności między początkiem a końcem wszystkiego, oraz zbu­

dowanie pomostu między Uniwersum a całą egzystencją, czyli 

kreacją (manifestacją). Stosujemy go zatem, by leczyć na odle­

głość. 

Symbole i mantry II stopnia Reiki są energetycznymi narzę­

dziami, poszerzającymi wielokrotnie i wielowymiarowo nasze 

możliwości oddziaływania na siebie, czy na inne osoby i sytu­

acje. Są to klucze mocy do pracy na poziomie energetycznym, 

którymi należy posługiwać się zawsze w sposób odpowiedzialny 

i tylko za zgodą osób zainteresowanych terapią. 

Ze względu na powszechną dostępność tego opracowania, 

wygląd graficzny symboli II stopnia Reiki i brzmienie mantr 

z nimi związanych poznajemy dopiero na seminarium II stopnia 

Reiki. 

1  3 3 

Rozdział 13 

Techniki terapii mentalnej Reiki 
drugiego stopnia 

W terapii mentalnej stosuje się symbole, kreśląc ich kształt 

dłonią, gałkami oczu, lub głową, wizualizując te ruchy przed 

trzecim okiem i wyobrażając je sobie w fiolecie. Barwa fiole­

towa oznacza, iż wszystkie czynności dzieją się równo­

cześnie. Użycie znaków powoduje pobudzenie elementarnych sił 

Wszechświata, a stopień tego pobudzenia zależy od precyzji na­

kreślonego znaku. Stąd jedni terapeuci mają świetne wyniki, 

a inni zaledwie mierne. Każdy znak wykonujemy raz, a mantrę 

z nim związaną powtarzamy trzy razy, kończąc tę czynność in­

wokacją o treści: "zgodnie z prawami Uniwersum, Doskona­

łego Bytu, Absolutu, Najwyższej Świadomości, Siły Wyższej, 

Logos i wszystkich zainteresowanych", lub: "zgodnie z Wolą 

Bożą i wszystkich zainteresowanych". Przekaz energii na odle­

głość trwa zawsze 15 minut. Najlepsze wyniki osiągamy ustalając 

z odbiorcą dokładny czas terapii. Istotną sprawą podczas 

przekazu mentalnego jest pełne wewnętrzne rozluźnienie i kon­

centracja na odczuciach ciała, zarówno przez terapeutę, jak 

i odbiorcę energii, oraz ich wiara i zaufanie do stosowanej 

terapii. Przekaz mentalny rozpoczynamy zawsze od nakreśle­

nia symbolu pierwszego, oraz wypowiedzenia trzykrotnie mantry 

związanej z tym znakiem. Jeśli przesyłając energię mamy wraże­

nie osłabienia intensywności jej przekazu, wykonujemy ponownie 

znak pierwszy i powtarzamy jego mantrę.

 Przebieg terapii men­

talnej na odległość odbywa się w następujący sposób: 

a) koncentrujemy się na swoim sercu i prosimy Nieskoń­

czony Umysł, Uniwersalną Moc, Siłę Wyższą, Absolut, Doskona­

łego Ducha, Logos tj. Boga o to, byśmy mogli stać się godnym 

i czystym kanałem przepływu energii Reiki; 

b) wyobrażamy sobie osobę, której pragniemy przesłać Reiki; 

c) kreślimy mentalnie na trzecim oku pacjenta symbol pierwszy 

i trzeci, wypowiadając trzykrotnie (po wykonaniu każdego znaku), 

mantry związane z tymi znakami. 

d) wypowiadamy trzykrotnie głośno lub w myśli imię i nazwi­

sko pacjenta, oraz jego adres,) gdy go znamy/; 

1 34 

e) prosimy Wyższe Ja, czyli Ducha Opiekuńczego osoby 

mającej otrzymać Reiki o zgodę na terapię (jeśli takiej zgody 

nie uzgodniono wcześniej/; 

f) pieczętujemy działanie symbolu trzeciego, za pośrednic­

twem klucza pierwszego i mantry związanej z tym znakiem, 

wypowiedzianej trzykrotnie, kończąc tę czynność inwokacją 

wyrażoną jeden raz; 

g) wysyłamy energię Reiki przez 15 minut, po czym dzięku­

jemy Sile Wyższej, iż mogliśmy być czystym kanałem Reiki, wie­

rząc z ufnością w powodzenie terapii; 

h) przerywamy emisję energii, łącząc dłonie w pętle 

i oczyszczając je ze zbędnych energii przez potarcie o siebie lub 

obmycie pod bieżącą i zimną wodą i dziękujemy w myślach 

pacjentowi. 

Pamiętać należy, iż podobnie jak w terapii bezpośredniej, także 

w zabiegach mentalnych obowiązuje zasada, zgodnie z którą 

nie możemy nikomu narzucać oferty przekazywania energii. 

Zawsze wysyłamy Reiki jedynie tym osobom, które o taką 

terapię poproszą. Jeśli jednak chory nie miał możliwości zwrócić 

się do nas o zabieg mentalny, ani nie mogliśmy w tej sprawie po­

rozumieć się z jego najbliższymi, prosimy wówczas mentalnie tę 

osobę o pozwolenie na wykonanie zabiegu. Po nawiązaniu 

kontaktu mentalnego za pośrednictwem symbolu trzeciego, py­

tamy pacjenta (w myślach), czy zgadza się na przekazanie 

mu energii. Faktycznie pytamy jego Wyższe Ja, dlatego też 

odpowiedź uzyskujemy poprzez nasz głos wewnętrzny. Musimy w 

tym przypadku polegać na naszych odczuciach. Jeśli nasz głos 

wewnętrzny powie "nie" i brak jest przepływu energii do pacjenta, 

oznaczać to może jego negatywny stosunek do terapii. Wtedy 

prosimy Siłę Wyższą by nieprzyjęta energia została skiero­

wana do kosmicznego banku i użyta we właściwy sposób. 

Jeśli pragniemy wysyłać energię Reiki osobie nie znanej nam 

z nazwiska, ale mamy jej postać przed oczami, wystarczy posłu­

żyć się tym obrazem. Możemy także wykorzystać zdjęcie tej oso­

by, lub jej adres, kładąc swoją rękę na zdjęciu lub na kartce z ad­

resem (w momencie kreślenia znaku trzeciego). W zabiegu 

mentalnym możemy w sposób dowolny docierać do każdego miej­

sca pacjenta i do każdego jego organu. Granicą w tym przy­

padku jest wyłącznie nasza wyobraźnia. Zabieg mentalny może­

my także przeprowadzić na sobie w miejscach trudno dostęp-

1 35 

nych lub nie do wykonania przy autoterapii bezpośredniej. W tym 

celu łączymy się mentalnie ze swoim Wyższym Ja za pośred­

nictwem znaku trzeciego i wykonujemy zabieg, także 15 minut. 

W przypadku, gdy mamy przesyłać energię Reiki o określo­

nej godzinie, a nie możemy tego uczynić z powodu innych obo­

wiązków, kreślimy symbol trzeci, przekraczając nim nie tylko 

barierę przestrzeni, ale także czasu. Wtedy po nawiązaniu 

kontaktu z Siłą Wyższą prosimy ją, by Reiki dotarła do odbierają­

cego np. o kilka godzin później tj. w umówionym terminie. Meto­

da ta jest również skuteczna przy terapii mentalnej dla osoby 

mieszkającej w innej strefie czasowej, niezależnie od odległości jej 

pobytu. 

Zabieg mentalny na odległość może mieć także nastę­

pujący przebieg: 

a) siadamy wygodnie w fotelu, lub kładziemy się w łóżku na 

plecach; 

b) koncentrujemy się na swoim sercu; 

c) wysyłamy Reiki bezpośrednio na swoje oczy i prosimy 

Siłę Wyższą, abyśmy mogli być czystym kanałem przekazu Reiki; 

d) wyobrażamy sobie osobę (lub sytuację), do której pra­

gniemy wysłać Reiki; 

e) kreślimy symbol pierwszy i trzeci na trzecim oku pacjenta 

(lub na określonej sytuacji) i wypowiadamy trzykrotnie (po wy­

konaniu każdego znaku) ich mantry; 

f) kreślimy pierwszy symbol i wypowiadamy trzykrotnie jego 

mantrę kończąc ją (jeden raz) inwokacją; 

g) wypowiadamy trzykrotnie w myślach lub na głos imię i na­

zwisko odbiorcy energii i jego adres (jeśli jest nam znany), lub 

powtarzamy trzykrotnie sytuację, na którą pragniemy działać; 

h) pytamy mentalnie Wyższe Ja pacjenta lub Ducha Opie­

kuńczego danej sytuacji, czy pragnie przyjąć Reiki (w przy­

padku odpowiedzi negatywnej, kończymy kontakt mentalny 

i wysyłamy energię do "kosmicznego banku", prosząc Siłę 

Wyższą o skierowanie tej energii we właściwym kierunku; 

i) jeśli odpowiedź jest pozytywna, wyobrażamy sobie osobę 

pacjenta, lub sytuację (na którą pragniemy oddziaływać) 

i prowadzimy normalny zabieg mentalny (wizualizując tę osobę 

lub sytuację). Czas zabiegu 15 minut. 

1 3 6 

j) wypowiadamy afirmacje, wizualizując pacjenta w stanie peł­

nego zdrowia (lub sytuację uporządkowaną, zgodnie z naszą in­

tencją/; 

k) kończymy zabieg w momencie odczucia energetycznego, 

iż wysłano wystarczającą ilość energii (maksimum 15 minut/; 

I) dziękujemy Sile Wyższej za umożliwienie nam przekazu 

mentalnego, wierząc z ufnością w powodzenie terapii; 

ł) wygładzamy własną aurę i kończymy przekaz przez połącze­

nie w pętlę naszych dłoni i uwalniając je ze zbędnych energii 

przez potarcie o siebie lub obmycie pod bieżącą zimną wodą; 

m) dziękujemy mentalnie pacjentowi (lub Duchowi Opiekuń­

czemu danej sytuacji), za przyjęcie przesłanej energii. 

II stopień Reiki daje nam również

 możliwość przeprowa­

dzania terapii na odległość, jednocześnie dla większej licz­

by osób. Sporządzamy wówczas listę osób poddanych terapii 

grupowej, trzymamy na tej liście rękę podczas nawiązywania 

kontaktu mentalnego (poprzez symbol trzeci). Następnie pro­

simy Siłę Wyższą, by energia Reiki płynęła do tych osób jedno­

cześnie w określonym czasie, niezależnie od miejsca ich pobytu 

i sytuacji czasowej. 

II stopień Reiki stwarza nam wiele różnych możliwości: 
1) Zabieg oczyszczania własnej karmy. Czynność tę wyko­

nujemy następująco: 

a) otwieramy przestrzeń czasu za pomocą symbolu trzecie­

go, poprzedzając tę czynność znakiem pierwszym; 

b) wyrażamy życzenie, w jaki punkt czasu, lub czasoprze­

strzeni pragniemy wysłać Reiki; 

c) pieczętujemy działanie symbolu trzeciego kluczem pierw­

szym; 

d) wysyłamy w tę ustaloną czasoprzestrzeń najpierw sym­

bol pierwszy i drugi, oraz pieczętujemy działanie symbolu drugie­

go kluczem pierwszym; 

e) prosimy Siłę Wyższą o przebaczenie i sami przebaczamy 

sobie, oraz innym; 

f) wysyłamy energię Reiki w określoną czasoprzestrzeń (15 

minut/; 

g) dziękujemy Sile Wyższej, iż mogliśmy być czystym kana­

łem przekazu energii, wierząc z ufnością w oczekiwany wynik. 

1 3 7 

Dzięki czynnościom oczyszczenia karmy możemy usunąć 

karmiczne kompleksy winy, oraz różnego rodzaju nasze karmiczne 

obciążenia. 

2) Narzędzia mocy do pozbywania się przesądów i sta­

rych poglądów. Są to zwykle bariery często utrudniające ży­

cie i uniemożliwiające dalsze swobodne przemiany naszej oso­

bowości. Ten krępujący nas gorset na wszystkich poziomach 

egzystencji możemy skutecznie likwidować, stosując poznane 

wcześniej klucze mocy. W tym celu należy: 

a) wykonać symbol pierwszy; 

b) połączyć się za pomocą symbolu trzeciego z sobą sa­

mym i utrwalić tę czynność symbolem pierwszym; 

c) wyobrazić sobie możliwie jak najdokładniej swoją osobę, 

tak, jak ją widzimy na co dzień; 

d) zwizualizować następnie, iż nasza postać rozpuszcza się 

w naszej wyobraźni i staje się coraz mniej ostra, niewyraźna, aż 

zmieni się jedynie w grę światła; 

e) czynność od pkt. a do pkt. c należy powtarzać tak często, 

aż odniesiemy wrażenie, że zniknął poprzedni obraz, jaki mieliśmy 

o sobie samych; 

f) trzymając dłonie na czakramie gardła, przesyłać 15 minut 

energię Reiki; 

g) zakończyć emisję, dziękując Sile Wyższej, iż mogliśmy 

być czystym kanałem przepływu energii; 

h) przerwać przekaz przez połączenie dłoni w pętlę, potrzeć je 

o siebie by oczyścić się energetycznie, wierząc z ufnością 

w pozytywny wynik terapii. 

3) Usuwanie wewnętrznych konfliktów. 

W tym celu należy; 

a) połączyć się z konfliktową sytuacją, poprzez wykonanie 

symbolu pierwszego i trzeciego i powtórnie wysłać symbol 

pierwszy, by utrwalić i wzmocnić działanie symbolu trzeciego; 

b) wysłać konfliktowej sytuacji symbol pierwszy i drugi, w celu 

harmonizacji tego stanu; 

c) przypieczętować symbol drugi przy pomocy znaku pierwsze­

go; 

d) trzymając dłonie na czakramie gardła, przesyłać 15 minut 

energię Reiki; 

1 38 

e) zakończyć emisję, dziękując Sile Wyższej za możliwość 

bycia czystym kanałem przepływu energii; 

f) przerwać przekaz łącząc dłonie w pętlę i potrzeć je o siebie, 

by oczyścić się energetycznie, wierząc z ufnością w po­

zytywny wynik terapii. 

4) Wyjaśnianie przyszłych i minionych sytuacji. 

W tym celu należy: 

a) otworzyć czas i przestrzeń z pomocą symbolu pierwsze­

go i trzeciego; 

b) ustalić, w jaki punkt czasu i przestrzeni pragniemy przesłać 

energię Reiki; 

c) zapieczętować nasze pragnienia symbolem pierwszym; 

d) wysłać w celu harmonizacji symbol pierwszy i drugj i utrwalić 

działanie symbolu drugiego kluczem pierwszym; 

e) trzymając ręce na trzecim oku wysyłać energię Reiki, aż do 

czasu, kiedy uznamy, że przekazaliśmy jej wystarczającą ilość 

(około 15 minut/; 

f) zakończyć emisję, dziękując Sile Wyższej, iż mogliśmy być 

czystym kanałem przepływu energii; 

g) przerwać przekaz w obowiązujący sposób, wierząc w je­

go powodzenie. 

5) Badanie zakłóceń w pomieszczeniach wywołanych ży­

łami wodnymi, promieniowaniem ziemskim lub oddziaływa­

niem pól magnetycznych. W tym celu należy: 

a) udać się w neutralne, spokojne miejsce, rezerwując na tę 

czynność około 30 minut; 

b) narysować na kartce papieru szkic pomieszczenia lub miej­

sca, które pragniemy zbadać (ołówek trzymamy w ręku/; 

c) odprężyć się głęboko i wybrać się w formie snu na jawie 

(wykorzystując techniki Reiki li stopnia - drugi symbol) z wizytą 

w interesujące nas miejsce (symbol drugi poprzedzamy sym­

bolem pierwszym, po czym utrwalamy go wykonując powtórnie 

znak pierwszy/; 

d) zbliżając się powoli (w wyobraźni, tj. mentalnie), 

"wchodzimy" w drzwi prowadzące do pomieszczenia i wsłuchu­

jemy się w nasze odczucia, "będąc" jeszcze mentalnie w przedpo­

koju; 

e) następnie wizualizujemy nasze "wejście" dalej, tj. do 

pomieszczenia; 

1 3 9 

f) będąc skoncentrowani na tych odczuciach, całkiem świa­

domie będziemy odbierać drgania (wibracje), w każdym miejscu 

badanej przestrzeni; 

g) należy ciągle wsłuchiwać się w siebie i ciągle rejestrować 

nasze samopoczucie w zależności, gdzie w danej chwili przeby­

wamy (mentalnie/; 

h) kończąc badanie trzeba zaznaczyć na przygotowanym 

szkicu miejsca z przyjemnymi i nieprzyjemnymi strefami i spi­

sać odczucia, jakie towarzyszyły nam w wizycie mentalnej; 

i) korzystając z narysowanego szkicu wysyłać zharmonizo­

waną energię (drugi symbol poprzedzony pierwszym) w każde 

miejsce, które zaznaczyliśmy jako nieprzyjemne tak długo, aż od­

czujemy, iż strumień energii ustał (15 minut) 

j) po zakończeniu harmonizacji przeprowadzamy powtórnie 

powyższy test, by upewnić się o skuteczności przeprowadzonego 

zabiegu; 

k) kończymy przekaz w obowiązujący sposób, wierząc w sku­

teczność zabiegu. 

6) Bezpośrednie harmonizowanie danego pomieszczenia: 

a) kreślimy drugi symbol na wszystkich ścianach pomiesz­

czenia (bezpośrednio), oraz na suficie i na podłodze, a także na 

środku pokoju, wypowiadając trzykrotnie jego mantrę; 

b) każdy drugi symbol poprzedzamy symbolem pierw­

szym i pieczętujemy go powtórnie, wykonując symbol pierwszy 

wraz z jego mantrą i inwokacją; 

c) jeśli pomieszczenie ma być także chronione przed wpły­

wem obcych (złych) energii, wysyłamy trzeci symbol na środ­

ku pomieszczenia, poprzedzając tę czynność wykonaniem 

znaku pierwszego, aby nawiązać kontakt mentalny z Duchem 

Opiekuńczym tego pomieszczenia; 

d) na koniec wysyłamy pierwszy symbol w każdy kąt pomiesz­

czenia; 

e) dziękujemy Sile Wyższej, za uczynienie nas czystym ka­

nałem przekazu energii i kończymy transmisję, wierząc 

w jej skuteczność. 

Harmonizację pomieszczenia możemy także przeprowadzić 

mentalnie, wizualizując wszystkie czynności. 

1 40 

7) Neutralizacja wpływu żył wodnych i promieniowania 

ziemskiego w miejscu pracy, lub w sypialni: 

a) kreślimy w danym punkcie (miejscu) jeden raz symbol 

pierwszy i drugi; 

b) następnie kreślimy trzy razy symbol pierwszy (przy każ­

dym wykreśleniu znaku wzmacniamy go odpowiednią mantrą, 

wypowiadaną wyjątkowo trzy razy); 

c) kończymy przekaz w sposób obowiązujący, wierząc 

w jego skuteczność. 

8) Wykonanie szybkiego połączenia z ziemią (tak osobiście, 

jaki dla innych osób: 

a) kreślimy lub wizualizujemy pierwszy symbol na czakrach 

dłoni i stóp; 

b) kładziemy dłonie na brzuchu (swoim lub pacjenta), i oddy­

chamy (lub polecamy pacjentowi oddychanie) przeponą, tj. 

brzuszne, czyli w hara (miejsce to jest środkiem ciała czło­

wieka i znajduje się około dwóch palców poniżej pępka). 

9) Energetyzowanie przedmiotów, żywności, kryształów, 

spisu życzeń itp: 

a) wykonujemy symbol pierwszy i drugi, jako harmonizujący 

znak i pieczętujemy go symbolem pierwszym; 

b) z kolei wzmacniamy jeszcze kilkakrotnie siłę działania Reiki 

przez symbol pierwszy. 

10) Wzmacnianie systemu immunologicznego, poprzez 

oddziaływanie na grasicę (odpowiedzialną za odporność im­

munologiczną, a więc nasze siły witalne i obronne): 

a) kładziemy dłoń na grasicę (w okolicy serca) i harmonizuje­

my ją za pomocą drugiego symbolu (poprzedzając to zawsze wy­

konaniem symbolu pierwszego), pieczętując tę czynność 

powtórnym wykonaniem symbolu pierwszego; 

b) w celu wzmocnienia strumienia przepływającej energii, 

wykonujemy kilkakrotnie symbol pierwszy; 

c) od czasu do czasu lekko poklepujemy otwartą dłonią okoli­

ce serca, aby jeszcze bardziej pobudzić działanie grasicy; 

d) wysyłamy ponadto energię Reiki na śledzionę (symbol 

pierwszy, drugi i powtórnie pierwszy). 

1 4 1 

11) Programowanie i oczyszczanie kryształów. 

Chcąc oczyścić kryształ z energii, z którą się zetknął, nim 

znalazł się w naszych rękach, postępujemy następująco 

(stosujemy jedną z niżej wymienionych metod): 

a) kładziemy kryształ na 24 godziny do wodnego roztworu 

soli kuchennej; 

b) zakopujemy go na 24 godziny w suchej soli morskiej; 

c) myjemy kryształ przez pewien czas (kilka minut) pod bieżą­

cą zimną wodą; 

d) bierzemy kryształ w ręce i wysyłamy mu skoncentrowaną 

energię (poprzez symbol drugi poprzedzony pierwszym, 

a działanie drugiego symbolu utrwalamy symbolem pierwszym) 

wizualizując jednocześnie, iż emitowana z naszych dłoni siła Reiki 

czyści go. 

12) Ładowanie kryształu, tj. zwiększanie ładunku zawartej 

w nim energii, dokonujemy w sposób następujący: 

a) bierzemy kryształ w rękę i łączymy się z nim poprzez sym­

bol trzeci poprzedzony symbolem pierwszym; 

b) wysyłamy kryształowi energię Reiki wzmocnioną jeszcze po­

przez kilkakrotne użycie symbolu pierwszego. 

13) Programowanie kryształu górskiego na określoną tera­

pię leczniczą. W tym celu należy: 

a) wziąć kryształ do ręki i zwizualizować danego pacjenta, oraz 

te jego dolegliwości, które pragniemy usunąć; 

b) zwizualizować jak najdokładniej poprawę stanu chorobo­

wego pacjenta; 

c) zwizualizować wnikanie uzdrawiającej energii w jego ciało 

i usuwanie wszystkich schorzeń (realizując punkty od a do 

c programujemy kryształ górski na leczenie danego pacjenta/; 

d) zaprogramowany wcześniej (tj. zgodnie z punktami a, do 

c) kryształ górski, trzymamy (mentalnie) nad ciałem chorego 

i wysyłamy energię w miejsce wymagające terapii (poprzez sym­

bole: pierwszy, trzeci, pierwszy i pierwszy, drugi, pierwszy) 15 

minut; 

e) jednocześnie cały czas wizualizujemy uzdrawiające pro­

mienie wypływające z kryształu i wpływające w chore miejsca pa­

cjenta; 

f) dodatkowo dajemy pacjentowi (fizycznie) zaprogramo­

wany kryształ, aby nosił go przez kilka dni przy sobie; 

1 42 

g) po kilku dniach wykonujemy ponowne czyszczenie 

i programowanie. 

14) Programowanie kryształu górskiego na kolor, który 

wyraża pożądaną zmianę stanu psychofizycznego człowieka. 

Za pomocą kolorów możemy wpływać nie tylko na daną oso­

bowość, ale także na jej stan psychiczny i samopoczucie fizycz­

ne. W tym celu: 

a) programujemy kryształ na kolor, który wyraża pożądaną 

zmianę; 

b) postępujemy tak, jak w przypadku programowania na 

uzdrawianie; 

c) tak zaprogramowany kryształ używamy przy terapii men­

talnej kolorem z użyciem kryształów górskich. 

15) Klucze mocy II stopnia Reiki dają nam również

 moż­

liwość deponowania energii w miejscach, w których 

w przyszłości planujemy przebywać, lub na trasach, które bę­

dziemy pokonywać. Jest to tzw. instalowanie pryszniców z energią 

Reiki. W tym celu należy: 

a) skoncentrować się na sercu, a następnie przekroczyć ba­

rierę czasu i przestrzeni (czyli wejść w kontinuum czasoprze­

strzenne Pola Unitarnego Centrum Wszechświata) za pomo­

cą symbolu trzeciego (poprzedzonego symbolem pierwszym), 

następnie wzmacniamy działanie symbolu trzeciego również 

znakiem pierwszym; 

b) zwizualizować miejsce, w którym pragniemy zainstalo­

wać prysznic energii Reiki; 

c) zaprosić energię Reiki, aby zechciała tam czekać na na­

sze przybycie, lub na przybycie innych odbiorców tej energii; 

d) wysyłać w to miejsce energię Reiki (do 15 minut/; 

e) poprosić Reiki, gdy będziemy mieli poczucie zdeponowa­

nia odpowiedniej ilości tej energii, by odnawiała się samoczynnie; 

f) przypieczętować te czynności symbolem nr 1; 

g) zakończyć emisję energii w sposób obowiązujący, 

z przekonaniem pełnej skuteczności działania pryszniców Reiki. 

Przedstawione metody i techniki dowodzą, iż wraz z inicjacja­

mi II stopnia uzyskujemy potężne możliwości terapeutyczne, 

oraz warunki do optymalnego kreowania nowej rzeczywistości 

w wymiarze fizycznym, emocjonalnym i duchowym w całym 

planie naszej egzystencji. 

1 43 

Rozdział 14 

Inicjacje Reiki II stopnia specjalistycznego 

W porównaniu do inicjacji pierwszego i drugiego stopnia, 

inicjacja w II stopniu specjalistycznym otwiera jeszcze inten­

sywniej wszystkie centra energetyczne i udrażnia je, oraz do­

straja do wyższych wibracji ciało fizyczne, a także otaczające go 

ciała subtelne. W II stopniu specjalistycznym otrzymujemy osiem 

nowych symboli i mantr z nimi związanych, jako kluczy mocy, 

które rozszerzają zdecydowanie i wielokrotnie silniej (w porówna­

niu do drugiego stopnia) nasze możliwości nie tylko w terapii 

mentalnej, ale także w zakresie uwalniania się od istniejących 

układów interpersonalnych na poziomie fizycznym, emocjonal­

nym, intelektualnym i duchowym. 

II stopień specjalistyczny stwarza także możliwości oczyszcza­

nia karmy. W tym ostatnim przypadku narzędzia mocy II stop­

nia specjalistycznego mogą być stosowane w sporadycznych 

przypadkach i zawsze bardzo odpowiedzialnie, gdyż karma 

każdej istoty ludzkiej należy wyłączcie do niej. Każdy z nas pra­

cuje na swoją karmę i jedynie Najwyższy Doskonały Duch, 

czyli Bóg, może ja zmienić. Oczywiście korzystając z danej nam 

wolnej woli możemy modelować tę karmę, a nawet ją zmieniać, 

ale nie znając całego naszego planu rozwoju duchowego, we 

wszystkich egzystencjach, czyli w całym kontinuum czasoprze­

strzennym, nie jesteśmy w stanie do końca przewidzieć na­

stępstwa naszej ingerencji w karmę. 

II stopień specjalistyczny daje również możliwości równoważe­

nia odczuć na poziomie serca, odpowiedzialnego za kształto­

wanie nieuwarunkowanej niczym, czystej Miłości. Seminaria na 

tym poziomie stwarzają także nowe możliwości terapeutyczne 

w zakresie usuwania blokad energetycznych w poszczegól­

nych czakramach, a w szczególności w czakramie podstawo­

wym, co umożliwia nam prowadzenie terapii przy różnego rodzaju 

chorobach odkręgosłupowych. Metody II stopnia Reiki specjali­

stycznego stosujemy również przy neutralizacji dolegliwości 

u kobiet w okresie menopauzy i przekwitania. Ten poziom terapii 

daje nam do ręki narzędzia, przy pomocy których możemy 

usuwać z naszego ustroju różnego rodzaju wirusy, w tym także 

AIDS, grypy itp. II stopień specjalistyczny stwarza także możliwo­

ści oddziaływania na nasze przyszłe losy i karmę. Ponadto 

1  4 4 

stosowane na tym poziomie narzędzia pozwalają skutecznie li­

kwidować ból fizyczny i psychiczny, a także kształtować po­

stawy emocjonalne, wznoszenia duchowego, tj. otwierania się 

na Wyższą Świadomość, świadomość jedności ze Źródłem. 

W ten sposób wskazuje nam ścieżki prowadzące do oświecenia. 

Z niektórych technik przedstawionych na II stopniu 

specjalistycznym winniśmy korzystać bardzo rzadko, mając zaw­

sze na uwadze ogólnie i niezmiennie obowiązujące przesłanie, 

aby nie ingerować zbyt pochopnie w zmianę karmy. 

W drugim stopniu specjalistycznym inicjacji podlegają 

cztery czakry w kolejności: czakra ciemieniowa, trzeciego oka, 

gardła, oraz czakry poboczne obydwu stóp. Jest to już pełne 

udrożnienie, otwarcie i aktywacja tych czakr, co oznacza, iż na 

drodze przepływu strumienia energii Reiki usunięte zostają ostat­

nie bariery. Poprzez czakry poboczne stóp połączeni zostajemy 

z energią ziemi, a poprzez czakrę ciemieniową z energią Uniwer-

sum, Nieskończonym Umysłem, Najwyższą Świadomością, Do­

skonałym Bytem, tj. naszym Bogiem. Zaś dzięki dalszej aktywa­

cji czakry trzeciego oka i gardła następuje maksymalne uak­

tywnienie tych ośrodków energetycznych. 

II stopień specjalistyczny jest pierwszym krokiem na drodze 

do inicjacji mistrzowskich. Na tym poziomie wibracji następuje 

gwałtowne przyspieszenie rozwoju świadomości i wirtualne wzno­

szenie się w kierunku wyższych mocy Uniwersum 

1  4 5 

Rozdział 15 

Symbole i mantry Reiki 

II stopnia specjalistycznego 

Drugi stopień specjalistyczny Reiki złożony jest z zestawu 

ośmiu znaków (od nr 4 do nr 11), oraz ośmiu mantr, które 

są integralnie powiązane z tymi znakami. 

Znak nr 4 wykonuje się (rysuje) dwoma ciągłymi liniami. Pierw­

szą linię wykonujemy w dół, w poprzek, w górę i spiralnie, mówiąc 

po trzykroć mantrę tego znaku. Linię drugą wykonujemy w górę, 

w poprzek, w dół i spiralnie mówiąc trzykrotnie mantrę tego zna­

ku. Po wykonaniu obu części znaku nr 4, wypowiadamy stosowną 

prośbę, skierowaną do Najwyższej Świadomości, o uwolnienie 

nas od istniejących układów i więzi interpersonalnych na po­

ziomie fizycznym, emocjonalnym, intelektualnym i duchowym. 

Przy pomocy znaku nr 4 wzmocnionego mantrą, oraz inwokacją, 

uwalniamy się zatem od sytuacji, z których pragniemy wyjść, 

a w szczególności od więzi interpersonalnych, które hamują nasz 

rozwój duchowy i intelektualny. 

Znak nr 5 rysujemy (lub wykonujemy mentalnie) pięciokrotnie, 

zaczynając po stronie wschodniej i kolejno południowej, za­

chodniej i północnej, kończąc na wschodzie. Kolejność taka 

koncentruje i kieruje energię tego znaku ku Światłości. Znakiem 

nr 5 uwalniamy się od natręctwa złych mocy duchowych. Przy 

uwalnianiu kierunek obrotu w prawo. Jeśli wykonujemy czynność 

uwalniania, to znak rozpoczynamy i kończymy w lewym dolnym 

rogu tego znaku, a jeśli mamy na celu przyciągnięcie czys­

tych, dobrych mocy, to znak rozpoczynamy i kończymy u góry 

znaku. Przy przyciąganiu kierunek obrotu w lewo, czyli kolejno: 

wschód, północ, zachód, południe i powtórnie wschód. Tak 

przy uwalnianiu, jak i podczas przyciągania wypowiadamy sto­

sowną inwokację (prośbę), kierowaną do Świadomości Unitarnej. 

Znak nr 6 jest znakiem chińskim. Zbliżony swym wyglą­

dem częściowo do znaku nr 3 (Reiki II stopień), ale pewne szcze­

góły, jak i sposób jego wykonania, są inne. 

Znakiem tym oczyszczamy karmę, dlatego też jego użycie 

możliwe jest tylko w sporadycznych przypadkach, gdyż karma 

1 46 

związana jest integralnie z każdą indywidualną istotą ludzką 

i jedynie Najwyższa Siła, czyli Bóg, może ją zmienić. 

Znak nr 7 jest symbolem miłości, prawdziwego piękna, har­

monii i równowagi. Jest to bardzo mocny symbol dla serca, skąd 

płyną uczucia nieuwarunkowanej miłości. Stosujemy go przy li­

kwidacji nerwic, oraz usuwaniu blokad energetycznych. Zawiera 

on w sobie trzy piramidy. Znak ten kończymy inwokacją "zgodnie 

z prawami Uniwersum", lub "zgodnie z wolą Boga". Inwokację 

powtarzamy wyjątkowo trzy razy. 

Znak nr 8 symbolizuje energię w czakramie podstawo­

wym (korzeniowym), płynącą w górę kręgosłupa. Stosujemy go 

zatem przy terapii wykonywanej na kręgosłupie (lumbago, rwa 

kulszowa, czy inne zwyrodnienia i zmiany patologiczne 

w określonych odcinkach kręgosłupa). Wykorzystujemy go tak­

że przy usuwaniu dolegliwości związanych z menopauzą i prze-

kwitaniem u kobiet. Kreślenie znaku kończymy mantrą wypowia­

daną trzykrotnie, oraz inwokacją: "zgodnie z prawami Uniwer­

sum", lub "zgodnie z wolą Bożą", powtarzaną wyjątkowo trzykrot­

nie. 

Znak nr 9 wywodzi się z Johre Socjety i można go tłumaczyć 

jako "Białe Światło". Usuwa znakomicie blokady energetyczne. 

Zasady jego wykonania, jak i innych znaków. 

Znak nr 10 jest znakiem dwuczęściowym. Każda część ma 

inną mantrę. Pierwsza część znaku działa wewnątrz określo­

nej struktury, czy ustroju człowieka, a część druga na powierzch­

ni tej struktury, czy ustroju. Pierwszą część znaku energetyzujemy 

znakiem nr 1 i jego mantrę powtarzamy trzykrotnie. Następnie 

drugą część znaku nr 10 energetyzujemy także symbolem nr 1 

i jego mantrą. Wykonanie tego, jak i każdego innego znaku otwie­

ra i zamyka (energetycznie) znak nr 1. Symbol ten zmienia pola­

ryzację i powoduje, że ciało niszczy wirusy, w czym pomaga 

pierwsza część znaku nr 10. Symbol nr 10 może niszczyć wirusa 

AIDS, grypy itp. Stosujemy go zawsze przed rozpoczęciem zasad­

niczej terapii. 

Znak nr 11 należy tłumaczyć jako symbol nieskończono­

ści, ponadczasowości i wieczności. Jest to jeden z zaginio­

nych symboli, a udostępniony został przez Sri Satia Sai Ba-

1 47 

bę. Wykorzystujemy go ingerując w przeszłe, teraźniejsze i przy­

szłe inkarnacje i karmę. Symbolem tym możemy likwidować ból 

fizyczny i psychiczny. Działa on podobnie, jak symbol nr 6. Sto­

sując ten znak zawsze należy pamiętać, by nie oddziaływać na 

zmianę karmy bez zgody zainteresowanego. Jego afirmacja 

może wpłynąć na zmianę przyjętych wzorców do naśladowania, 

powodując często trwałe skutki w naszym życiu. Jeśli jakakol­

wiek cząstka danej osobowości przebywa w innym poziomie 

wibracji i nie chce afirmacji, wówczas zmiany nie wystąpią. In­

wokacja do tego znaku pochodzi od serca, wywodzi się wprost od 

naszej Nadświadomości, czyli naszego Wyższego Umysłu, na­

szego Wyższego Ja, a więc ma bezpośrednie powiązanie 

z Najwyższą Świadomością, czyli Bogiem. 

Jeśli zatem w inwokacji powiemy: „od mojej Nadświadomości 

do Najwyższej Świadomości", lub "od Boga mojej Istoty do Bo­

ga Wszechświata", realizujemy nasze bóstwo, niewinność 

i grzech przodków, które zabraliśmy w tej, lub którejkol­

wiek wcześniejszej inkamacji. Każda komórka, drobina, cząstka, 

atom, kwant, czy kwark nas samych musi czynić widoczne po­

stępy, aby rozwijać i doskonalić swą strukturę materialno - ducho­

wo - emocjonalną. Drugą część inwokacji zawsze kończymy 

stwierdzeniem: "zgodnie z prawami Uniwersum", lub "zgodnie 

z wolą Bożą i dla najwyższego dobra wszystkich zaintereso­

wanych ". Znak nr 11 stosujemy przy zmianach karmy i działa on 

bardzo silnie. 

1  4 8 

Rozdział 16 

Techniki terapii mentalnej 
w Reiki Ii stopnia specjalistycznego 

W terapii mentalnej II stopnia specjalistycznego (podobnie, jak 

w Reiki II stopnia), stosujemy symbole, kreśląc ich kształt dło­

nią, gałkami oczu, lub głową, wizualizując te ruchy przed trze­

cim okiem i wyobrażając je sobie na fiolecie, co oznacza, iż 

wszystko dzieje się w tym samym czasie. Użycie symboli stymu­

luje uruchomienie elementarnych energii w Polu Morfogene-

tycznym zmiennych stanów Świadomości Wszechświata, zaś 

aktywność tego pola zależy wyłącznie od precyzji wykonywane­

go znaku. Dlatego też są terapeuci mający wspaniałe dokona­

nia, a są też tacy, których wysiłki nie przynoszą oczekiwanych 

wyników. Im więcej osób będących w Reiki będzie miało świa­

domość tego faktu, tym bardziej uaktywni się Pole Morfogene-

tyczne i tym szybciej inne osoby będą wchodzić w wyższe stany 

świadomości. 

Każdy znak wykonujemy raz, a mantrę z nim związaną powta­

rzamy na głos lub po cichu trzy razy, kończąc tę czynność in­

wokacją: "zgodnie z prawami Uniwersum i wszystkich zaintereso­

wanych", lub "zgodnie z wolą Bożą i wszystkich zainteresowa­

nych". Przekaz mentalny na odległość trwa w każdym przypad­

ku 15 minut. Aby spełnił on nasze oczekiwania, ustalmy z od­

biorcą przekazu dokładny czas terapii. Zarówno terapeuta, jak 

i pacjent, winni zachować pełną koncentrację i wejść w maksy­

malny relaks. 

Przystępując do przekazu mentalnego nawiązujemy związek 

duchowy z Nieskończonym. Przekaz mentalny rozpoczynamy 

od wykonania symbolu pierwszego. Aby wzmocnić skuteczność 

danego symbolu, pieczętujemy jego działanie kluczem pierw­

szym. Emisję kończymy zawsze poprzez zwarcie dłoni w pętlę, 

co powoduje przerwę w transmisji, oraz potarcie ich o siebie, 

by uwolnić się i oczyścić od wszelkich wibracji. Zamiast pociera­

nia dłoni możemy je obmyć pod bieżącą zimną wodą. 

1) Jeśli pragniemy uwolnić się od istniejących układów 

i więzi interpersonalnych, czy sytuacji tak na poziomie fizycz­

nym, jak i emocjonalnym, intelektualnym i duchowym, a w szcze­

gólności od kogoś lub czegoś, co przeszkadza (nam, lub innej 

1  4 9 

osobie) na drodze rozwoju duchowego, wykonujemy następujące 
czynności: 

a) łączymy się mentalnie z Uniwersalną Świadomością, 

stając się czystym kanałem przepływu energii Reiki, po czym 

wykonujemy symbol pierwszy na trzecim oku (swoim lub pacjen­

ta), a następnie nr 3 i 1; 

b) koncentrujemy się na czakrach pobocznych 30 cm pod 

stopami (swoimi lub pacjenta) i łączymy się mentalnie z energią 

ziemi; 

c) koncentrujemy się na czakramie siódmym, około 15 cm nad 

głową (naszą lub pacjenta) i łączymy się mentalnie z energią 

Pola Unitarnego Wszechświata; 

d) wyobrażamy sobie, iż jesteśmy czystym, świetlistym kana­

łem przepływu Uniwersalnej Energii Życia i tęczowym mostem 

jasnego Światła, płynącego z Centrum Wszechświata, a jeśli 

przekaz dotyczy pacjenta, wizualizujemy go pod postacią smugi 

jasnego światła; 

e) prosimy Uniwersalną Świadomość o uwolnienie (nas 

lub pacjenta) z układów interpersonalnych lub sytuacji tak w sfe­

rze fizycznej, emocjonalnej, jak i duchowej; 

f) wykonujemy symbol pierwszy i czwarty (powtarzając tę czyn­

ność trzy razy/; 

g) po każdym wykonaniu symbolu czwartego pieczętujemy 

jego działanie kluczem pierwszym; 

h) przesyłamy energię Reiki 15 minut na trzecie oko (swoje 

lub pacjenta/; 

i) dziękujemy Uniwersalnej Świadomości za uwolnienie (nasze 

lub pacjenta) od więzi interpersonalnych, czy układów na pozio­

mie fizycznym, emocjonalnym, intelektualnym i duchowym wie­

rząc z ufnością w spełnienie tej prośby; 

j) kończymy terapię dziękując Świadomości Uniwersalnej, iż 

mogliśmy być czystym kanałem przekazu Energii Życia; 

k) przerywamy emisję zgodnie z obowiązującymi zasadami. 

2) Chcąc uwolnić się od natręctwa ciemnych mocy 

duchowych postępujemy następująco: 

a) nawiązujemy spirytualną łączność z Nieskończoną Mocą, 

abyśmy mogli być czystym, świetlistym kanałem przekazu energii 

Reiki; 

1 50 

b) koncentrujemy się na trzecim oku (swoim lub pacjenta) 

i wykonujemy symbol pierwszy; 

c) otwieramy czasoprzestrzeń symbolem trzecim i pieczętu­

jemy jego działanie kluczem pierwszym; 

d) wykonujemy symbol pierwszy i piąty (przed sobą lub men­

talnie przed trzecim okiem pacjenta) pięć razy, zaczynając i koń­

cząc tę czynność na wschodzie, tj. kolejno: wschód, południe, 

zachód, północ, wschód, czyli przy uwalnianiu kierunek obrotu 

w prawo; 

e) po każdym wykonaniu znaku piątego, wzmacniamy go 

symbolem pierwszym; 

f) prosimy Nieskończoną Moc o uwolnienie (nas lub pacjenta) 

od natręctwa ciemnych mocy duchowych; 

g) wizualizujemy płomień czerwonego ognia, w którym spala 

się nękająca (nas lub pacjenta) ciemna moc duchowa; 

h) przesyłamy 15 minut energię Reiki na trzecie oko (swoje 

lub pacjenta/; 

i) dziękujemy Nieskończonej Mocy za uwolnienie (nas lub 

pacjenta) od natręctwa ciemnych mocy duchowych, wierząc 

z ufnością w spełnienie tej prośby; 

j) kończymy terapię dziękując Nieskończonej Mocy, iż mogli­

śmy być czystym kanałem przekazu energii Reiki; 

k) przerywamy emisję energii w sposób obowiązujący. 

3) Chcąc przyciągnąć czyste i dobre moce duchowe: 

a) prosimy Nieskończoną Świadomość, abyśmy mogli być 

czystym kanałem przekazu energii Reiki; 

b) koncentrujemy się na trzecim oku (swoim lub pacjenta) 

i wykonujemy symbol pierwszy; 

c) otwieramy czasoprzestrzeń symbolem trzecim i pieczętu­

jemy jego działanie kluczem pierwszym; 

d) wykonujemy symbol pierwszy i piąty (przed sobą na trzecim 

oku lub mentalnie przed trzecim okiem pacjenta) pięć razy, 

zaczynając i kończąc tę czynność na wschodzie, tj. wschód, 

północ, zachód, południe, wchód, czyli przy przyciąganiu kie­

runek obrotu w lewo; 

e) po każdym wykonaniu znaku piątego, wzmacniamy jego 

działanie symbolem pierwszym; 

f) prosimy Nieskończoną Świadomość o przyciągnięcie (do 

nas lub do pacjenta) czystej, jasnej i przyjaznej mocy duchowej; 

1 5 1 

g) wizualizujemy płomień niebieskiego ognia, z którego wyła­

nia się czysta, jasna moc duchowa; 

h) przesyłamy 15 minut energię Reiki na trzecie oko (swoje 

lub pacjenta/; 

i) Dziękujemy Nieskończonej Świadomości za obdarowanie 

(nas lub pacjenta) czystą mocą duchową, wierząc z ufnością w 

spełnienie tej prośby; 

j) kończymy terapię dziękując Nieskończonej Mocy, iż mogli­

śmy być czystym kanałem przekazu Energii Życia; 

k) przerywamy emisję energii w sposób obowiązujący. 

4) Przeprowadzanie zabiegu oczyszczania karmy (własnej 

lub pacjenta: 

a) tworzymy komunię z Nieskończonym, prosząc go, abyśmy 

mogli być czystym kanałem przekazu energii Reiki; 

b) koncentrujemy się na trzecim oku (swoim lub pacjenta) 

i wykonujemy symbol pierwszy; 

c) otwieramy czasoprzestrzeń symbolem trzecim; 

d) wyrażamy życzenie, w jaki punkty czasu lub czasoprze­

strzeni pragniemy wysłać Reiki; 

e) pieczętujemy działanie symbolu trzeciego kluczem pierw­

szym; 

f) wysyłamy w tę ustaloną czasoprzestrzeń najpierw sym­

bol pierwszy i szósty, a następnie pieczętujemy działanie sym­

bolu szóstego kluczem pierwszym; 

g) prosimy Nieskończonego o przebaczenie i sami przeba­

czamy sobie, oraz innym; 

h) wizualizujemy egzystencję (swoją lub pacjenta) w poprzed­

niej, obecnej lub przyszłej inkarnacji; 

i) kierujemy prośbę do Nieskończonego o zmianę karmy 

(naszej lub pacjenta) zgodnie z wykonywaną wizualizacją, a także 

w zgodzie z wolą Nieskończonego; 

j) wysyłamy 15 minut energię Reiki na trzecie oko (swoje lub 

pacjenta/; 

k) dziękujemy Nieskończonemu za zmianę karmy (naszej 

lub pacjenta) wierząc z ufnością w spełnienie tej prośby; 

I) kończymy terapię dziękując Nieskończonemu, iż mogliśmy 

być czystym kanałem przekazu energii Reiki; 

ł) przerywamy emisję energii w sposób obowiązujący. 

1 52 

Dzięki czynności oczyszczenia karmy możemy usunąć kar-

miczne kompleksy winy, czy innych obciążeń karmicznych, 

wpływając tym na życie w obecnej lub przyszłej inkarnacji. 

Zawsze jednak trzeba się liczyć z tym, iż zmiany mogą być zu­

pełnie inne, niż oczekujemy, gdyż faktycznie uprawnionym do 

zmiany indywidualnej karmy jest wyłącznie Nieskończony, 

Najwyższa Świadomość, nieograniczony niczym Doskonały Duch, 

czyli Bóg. 

5) II stopień specjalistyczny stwarza również warunki do 

osiągania harmonizacji i równowagi wewnętrznej (naszej lub 

pacjenta, czy danej sytuacji),

 do rozbudzenia wyższych 

uczuć miłości nieuwarunkowanej i odczuwania prawdziwe­

go piękna, a także do likwidacji nerwic i usuwania blokad 

energetycznych. W tym celu: 

a) otwieramy się na Nieskończoność, stając się czystym ka­

nałem przekazu energii Reiki; 

b) siadamy wygodnie w fotelu lub kładziemy się na plecach 

na łóżku i wykonujemy kilka głębokich oddechów; 

c) koncentrujemy się na czakramie serca (naszym lub pa­

cjenta), albo na sytuacji, którą chcemy zharmonizować; 

d) wysyłamy Reiki bezpośrednio na swoje oczy, lub mentalnie 

na oczy pacjenta, czy na daną sytuację; 

e) wizualizujemy osobę (swoją lub pacjenta) czy też daną 

sytuację; 

f) wykonujemy pierwszy i trzeci symbol na czołowym cza­

kramie (swoim lub pacjenta), czy też na danej sytuacji; 

g) wzmacniamy działanie symbolu trzeciego kluczem pierw­

szym; 

h) wykonujemy symbol siódmy na czwartym czakramie 

(naszym lub pacjenta) lub na określonej sytuacji; 

i) pieczętujemy działanie symbolu siódmego kluczem pierw­

szym; 

j) wykonujemy symbol pierwszy i drugi na czakramie czwar­

tym (naszym lub pacjenta), czy też na określonej sytuacji; 

k) pieczętujemy symbol drugi kluczem pierwszym; 

I) wypowiadamy trzykrotnie głośno lub po cichu swoje imię 

(lub imię i nazwisko pacjenta i jego adres, gdy jest nam znany) 

lub powtarzamy trzykrotnie sytuację, na którą chcemy oddziały­

wać; 

1 5 3 

ł) wypowiadamy afirmację wizualizując (siebie lub pacjenta) 

wstanie pełnego zdrowia, lub sytuację uporządkowaną zgodnie 

z naszą intencją; 

m) przesyłamy siłę Reiki na czakram serca (nasz lub pacjen­

ta) lub na daną sytuację, aż do momentu odczucia wewnętrzne­

go, iż wysłano wystarczającą ilość energii (maksymalnie do 15 

minut.; 

n) dziękujemy Nieskończoności, że mogliśmy być czystym ka­

nałem przekazu energii Reiki, wierząc z ufnością w spełnienie 

tej prośby; 

o) przerywamy emisję energii w sposób obowiązujący. 

6) Likwidacja schorzeń kręgosłupa (lumbago, rwa kulszo-

wa, czy też inne zwyrodnienia i zmiany patologiczne w określo­

nych jego odcinkach), oraz

 usuwanie dolegliwości związanych 

z menopauzą i przekwitaniem u kobiet. W tym celu: 

a) zwracamy się do Centrum Wszechświata, by wzbudzić 

w nas obwód Praenergii Życia; 

b) wykonujemy symbol pierwszy i trzeci na pierwszym i dru­

gim czakramie (swoim lub pacjenta), wypowiadając swoje imię 

lub imię, nazwisko i adres pacjenta, jeśli go znamy (trzy razy), 

c) utrwalamy działanie symbolu trzeciego kluczem pierwszym; 

d) wykonujemy symbol pierwszy i ósmy na pierwszym i dru­

gim czakramie (swoim lub pacjenta/; 

e) wzmacniamy działanie symbolu ósmego kluczem pierw­

szym; 

f) wizualizujemy swoją osobę, lub pacjenta w stanie pełnego 

zdrowia; 

g) przekazujemy energię Reiki na pierwszy i drugi czakram 

(swój lub pacjenta), aż do momentu, gdy odczujemy wewnętrz­

nie, iż przekazaliśmy wystarczającą ilość energii (maksymalnie 

15 minut/; 

h) dziękujemy Polu Unitarnemu Centrum Wszechświata, że 

mogliśmy być czystym kanałem przekazu energii, wierząc 

z ufnością w powodzenie terapii; 

i) przerywamy emisję energii w obowiązujący sposób. 

1  5 4 

7) Skuteczne usuwanie bloków energetycznych: 

a) wchodzimy w rezonans z Siłą Wyższą, by stać się czy­

stym kanałem Reiki; 

b) wykonujemy symbol pierwszy i trzeci; 

c) wzmacniamy działanie symbolu trzeciego kluczem pierw­

szym; 

d) wykonujemy symbol pierwszy i dziewiąty; 

e) utrwalamy działanie symbolu dziewiątego kluczem pierw­

szym; 

f) wizualizujemy siebie lub pacjenta w stanie pełnego zdrowia; 

g) przekazujemy energię Reiki na czakram serca (sobie lub 

pacjentowi) 15 minut; 

h) dziękujemy Sile Wyższej, iż mogliśmy być czystym kana­

łem przepływu energii, wierząc z ufnością w powodzenie terapii; 

i) przerywamy emisję energii w sposób obowiązujący. 

8) Chcąc pozbyć się zakażeń wirusowych typu: grypa, 

AIDS itp.: 

a) uwrażliwiamy się na wibracyjną Moc Uniwersum, aby stać 

się transmiterem czystej energii; 

b) wykonujemy symbol pierwszy i trzeci; 

c) wzmacniamy działanie symbolu trzeciego kluczem pierw­

szym; 

d) wizualizujemy siebie lub pacjenta w stanie pełnego zdrowia; 

e) wykonujemy symbol pierwszy i pierwszą część znaku 

dziesiątego; 

f) utrwalamy działanie pierwszej części symbolu dziesiątego 

kluczem pierwszym; 

g) wykonujemy symbol pierwszy i drugą część znaku dziesiąte­

go; 

h) utrwalamy działanie drugiej części symbolu dziesiątego 

kluczem pierwszym; 

i) przekazujemy 15 minut energię Reiki na czakram serca 

(sobie lub pacjentowi/; 

j) dziękujemy Pierwotnej Zasadzie Uniwersum, iż mogliśmy 

być kanałem przekazu energii, wierząc i ufając w powodzenie te­

rapii; 

k) przerywamy emisję energii w obowiązujący sposób. 

1 55 

9) Pragnąc ingerować w przeszłe, teraźniejsze 

i przyszłe inkarnacje, czy karmę, lub chcąc zlikwidować 

ból fizyczny i psychiczny: 

a) wkraczamy w rezonans z Polem Unitarnym Centrum 

Wszechświata, by tworzyć czysty i jasny kanał przepływu Prae-

nergii; 

b) wykonujemy symbol pierwszy i trzeci, oraz wyrażamy ży­

czenie, w jakie punkty czasu lub czasoprzestrzeni pragniemy wy­

słać Reiki; 

c) utrwalamy działanie symbolu trzeciego kluczem pierwszym; 

d) wysyłamy w tę ustaloną czasoprzestrzeń symbol pierwszy 

i jedenasty; 

e) wzmacniamy działanie symbolu jedenastego kluczem pierw­

szym; 

f) prosimy Unitarną Świadomość Centrum Wszechświata 

o przebaczenie i sami przebaczamy sobie i innym; 

g) wizualizujemy egzystencję (swoją lub pacjenta) w poprzed­

niej, teraźniejszej lub przyszłej inkamacji, albo też wizualizujemy 

likwidację bólu fizycznego, czy psychicznego (u nas lub u pa­

cjenta/; 

h) kierujemy prośbę do Unitarnej Świadomości o zmianę kar­

my, czy likwidację bólu fizycznego, lub psychicznego (u nas 

lub u pacjenta) zgodnie z naszą wizualizacją, a także w zgo­

dzie z planem Świadomości Unitarnej; 

i) wysyłamy 15 minut energię Reiki na siódmy czakram (swój 

lub pacjenta/; 

j) dziękujemy Świadomości Unitarnej, iż mogliśmy być czy­

stym kanałem przepływu energii Reiki, wierząc z ufnością w po­

wodzenie terapii, czy zmianę karmy; 

k) przerywamy emisję energii w obowiązujący sposób. 

Podobnie, jak to miało miejsce w II stopniu Reiki, przedstawio­

ne w tym rozdziale

 techniki II stopnia specjalistycznego mogą 

być stosowane równocześnie dla wielu osób, niezależnie od 

miejsca i strefy czasowej, w której się znajdują. W tym celu spo­

rządzamy listę osób poddanych terapii grupowej i trzymamy na 

tej liście rękę podczas wchodzenia w kontinuum czasoprze­

strzeni, czyli podczas nawiązywania mentalnego kontaktu 

z ich Wyższą Świadomością i z Najwyższym Bytem Centrum 

Wszechświata (poprzez symbol trzeci). Następnie wyrażamy 

prośbę, by energia Uniwersalnej Siły Życia płynęła do tych 

osób jednocześnie w określonym czasie, niezależnie od miejsca 

ich pobytu i strefy czasowej, w której przebywają. 

Techniki II stopnia specjalistycznego rozszerzają zatem zna­

cząco (w porównaniu z I i II stopniem Reiki) nasze możliwo­

ści terapeutyczne, oraz sposoby kreowania nowej rzeczywistości, 

na wszystkich planach egzystencji. II stopień specjalistyczny daje 

nam do ręki nowe instrumenty mocy, którymi winniśmy się 

posługiwać z wielką odpowiedzialnością i poczuciem moralnym, 

oraz stosować je wyłącznie po uzgodnieniu szczegółów terapii 

z osobami zainteresowanymi, informując je zawsze o istnieją­

cych zagrożeniach przy zmianie karmy. 

1 58 

Rozdział 17 

Inicjacje Reiki III stopnia - mistrzowskie 

17.1. Uwagi ogólne 

Podczas inicjacji na mistrza Reiki aktywacją objęte są czakra-

my główne; ciemieniowy i kręgosłupa oraz czakry poboczne na 

obu dłoniach. W inicjacji mistrzowskiej stymulacji wibracyjnej 

poddanych jest zatem sześć czakramów głównych, tj.: czakra 

podstawy, sakralna, splotu słonecznego, serca, gardła, korony, 

a także dwie czakry poboczne na obu dłoniach. Przyszły mistrz 

poznaje również trzy nowe symbole (od nr 12 do nr 14) i mantry 

z nimi związane w tym tzw. klucz mistrzowski. 

17.2. Znaki nr 12-14 

Znak nr 12 jest symbolem przypominającym w pewnym stop­

niu Krzyż Św. Andrzeja, ze złamanymi częściowo niektórymi 

ramionami, przeciętymi linią spiralną, będącą w relatywnej za­

leżności kątowej do pozostałych elementów znaku. Symbol ten 

jest używany przy jednej z inicjacji, do uwrażliwienia, energety-

zacji i otwierania określonych czakramów. Stosowany jest tak­

że do harmonizacji całego systemu energetycznego. 

Znak nr 13 uosabia wysoką energię mentalną, wyrażo­

ną symbolicznie w układzie piramidalnym u szczytu znaku. 

Znajdują się w nim także niektóre elementy ze znaku nr 11. 

Posługując się tym symbolem wyzwalamy przepływ wysokiej 

energii mentalnej, niosącej głębokie skutki lecznicze w sferze fi­

zycznej, emocjonalnej i duchowej. Znak ten wprowadza w na­

sze życie harmonię, nie uwarunkowaną niczym Miłość, oraz 

wrażliwość na prawdę i piękno. Jest to jeden z symboli wnoszą­

cych najwyższą aktywację wibracyjną. 

Znak nr 14 jest kluczem do pełnego wzbudzenia potencjału 

Energii Reiki na poziomie mistrzowskim, stąd określany jest czę­

sto jako tzw. klucz mistrzowski. Znak nr 14 wyzwala w przyszłym 

mistrzu niezbędny rezonans wibracyjny z Polem Unitarnym 

Centrum Wszechświata, co jest niezbędnym i koniecznym wa­

runkiem do przeprowadzania inicjacji na wszystkich stopniach 

misterium według systemu dr Mikao Usui. Identyfikacja 

z symbolem mistrzowskim przynosi nam wewnętrzną harmonię 

i ład emocjonalny, oraz pełne zrozumienie sensu naszej egzy­

stencji, czyli podnosi naszą świadomość duchową, prowadzącą 

do oświecenia. Możemy go także używać w terapii energetycznej 

1  5 9 

Reiki do usuwania blokad i harmonizowania ustroju, czyli do 

przywracania organizmowi dobrego stanu zdrowia. 

17.3. Narzędzia mocy mistrza Reiki. 

Mistrz otrzymuje wszystkie symbole i mantry, którymi będzie 

inicjował swoich uczniów w obowiązujących w tradycji Reiki 

stopniach wtajemniczenia, tj. na I, II i II specjalistycznym stop­

niu, oraz na stopniu III - mistrzowskim. Mistrz poznaje także 

techniki inicjacji zgodnie z tybetańską sztuką pobudzania świado­

mości i podnoszenia wibracji. Jest to sztuka przekazywana w tra­

dycji Reiki, począwszy od dr Mikao Usui. Przyszły mistrz otrzy­

muje także niezbędne wskazówki, aby profesjonalnie i godnie 

wprowadzał w terapię Reiki tych, którzy zdecydowali się wejść na 

nową ścieżkę rozwoju duchowego i podnoszenia świadomo­

ści. Uzyskanie stopnia mistrza Reiki jest ostatnim etapem w pro­

cesie energetycznego realizowania swojej osobowości. Wraz 

z inicjacją na mistrza przejmujemy odpowiedzialność za rozwój 

Reiki w jego czystej formie, przekazanej nam przez jedynych wiel­

kich mistrzów Reiki tj. dr Mikao Usui, dr Chujiro Hayashi, panią 

Hawayo Takatę i jej wnuczkę, panią Phyllis Lei Furumoto. Każdy 

mistrz ma jednak pełną swobodę, w jaki sposób, kogo, gdzie 

i kiedy będzie inicjował na nowych uczniów i mistrzów Reiki. 

Mistrza Reiki winna cechować wielka skromność osobista i prze­

konanie, iż jest on tylko transmiterem w przekazie umiejętności, 

uprawnień, oraz mocy na barki nowych uczniów i mistrzów, 

z którymi dane mu będzie spotkać się na swej drodze w dążeniu 

do Jedności. Mistrz Reiki powinien się także ciągle doskonalić 

w zakresie wiedzy o Praenergii czyli Uniwersalnej Energii Życia, 

oraz pogłębiać swą wrażliwość na tę Moc, która tylko z siebie wy­

daje wszelkie siły i kreuje jednolity porządek całego Stworzenia. 

Mistrz cechować się powinien wysokim poziomem intelektu­

alnym, moralnym i duchowym, oraz zawsze dążyć do pełnej har­

monii swej istoty na wszystkich poziomach, aby osiągnąć po­

czucie pełni istnienia. Zawsze winien mieć świadomość swojej 

służebnej roli wobec osób, które wprowadził w Reiki, oraz dla 

tych, którzy zostali przez niego inicjowani na nowych mistrzów. 

Jest to bardzo odpowiedzialna, a zarazem wysoce satysfakcjo­

nująca służba dla wszystkich podejmujących pracę z Energią 

Reiki, a w szczególności dla każdego mistrza Reiki. Warto jed­

nak wkroczyć w ten pasjonujący świat Wyższych Mocy, będących 

Źródłem wszelkiej egzystencji. 

1 6 0 

Rozdział 18 

Techniki terapii mentalnej w Reiki III stopnia 

Wykorzystując klucze mocy III stopnia Reiki w terapii mental­

nej, stosujemy wszystkie zasady, które obowiązują w terapii men­

talnej II i II stopnia specjalistycznego, ale teraz musimy pamiętać, 

iż symbole III stopnia są uniwersalnymi znakami mocy, wzbudza­

jącymi elementarną energię w Polu Morfogenetycznym zmien­

nych stanów Świadomości. Tworzą one strumień jasnego światła, 

łączącego nas z polem Unitarnym Centrum Wszechświata. Mo­

żemy je wykorzystywać wielorako, w zależności od problemu, 

który pojawi się przed nami. Są to znaki o wiele większej mo­

cy, niż wszystkie dotychczas poznane, dlatego też ich zastoso­

wanie wymaga dużej wiedzy ezoterycznej, w jakim kontekście 

i w jakiej sytuacji zastosować dany znak. W tym rozdziale przed­

stawiam jedynie dla ilustracji trzy przykłady wykorzystania owych 

symboli, co nie oznacza, iż nie możemy lub nie wolno nam za­

stosować ich dla innych potrzeb, które wyłonią się w naszej prak­

tyce. Generalnie każdy problem, przed którym staniemy, możemy 

rozwiązać stosując symbole III stopnia. Mając powyższe uwagi 

na względzie podaję zastosowanie znaków III stopnia. 

1) Możemy harmonizować cały system energetyczny (lub 

daną sytuację), oddziałując w te układy holistycznie - całościo­

wo. W tym celu: 

a) otwieramy swoje wnętrze na odbiór Ponadczasowej Świa­

domości, by stać się godnym przekazu Uniwersalnej Energii; 

b) koncentrujemy się na czakramie siódmym i łączymy się 

mentalnie ze Świadomością Unitarną, oraz Wyższą Świadomo­

ścią (swoją, pacjenta, lub Ducha Opiekuńczego danej sytuacji) 

i wykonujemy symbole w kolejności nr: 1, 3,1. 

c) wizualizujemy stan chorobowy (lub daną sytuację) aktual­

nie, oraz powrót do zdrowia (swój lub pacjenta), czy też sytuację 

uporządkowaną wg naszych wizji; 

d) wykonujemy symbole w kolejności nr: 1,2, 1, 1, 12, 1, 

e) wypowiadamy trzykrotnie swoje imię lub imię i nazwisko 

pacjenta i jego adres, jeśli znamy, lub powtarzamy trzykrotnie 

sytuację, na którą chcemy oddziaływać holistycznie; 

f) wysyłamy przez 15 minut Energię Reiki na czakram siódmy 

(swój lub pacjenta), lub na daną sytuację; 

1 6 1 

g) dziękujemy Ponadczasowej Świadomości, iż mogliśmy 

transmitować Uniwersalną Energię, powierzając Ponadczaso­

wej Świadomości realizację naszej prośby z pełną wiarą w powo­

dzenie przekazu; 

h) przerywamy emisję w sposób ustalony. 

2) Pragnąc wzbudzać uczucia harmonii, nieuwarunkowanej 

miłości, oraz wrażliwości na prawdę i piękno (w nas, pacjen­

cie, czy w danej grupie osób) postępujemy następująco: 

a) wchodzimy w relację duchową z Nieskończonym, by 

móc uczestniczyć w przekazie Jego Mocy; 

b) koncentrujemy się na czakramie siódmym (swoim, czy pa­

cjenta), lub danej grupie osób, albo nazwie grupy i łączymy się 

mentalnie z Nieskończonym, oraz Wyższą Świadomością (naszą, 

pacjenta, czy danej grupy osób, lub z Duchem Opiekuńczym danej 

grupy/; 

c) wykonujemy symbole w kolejności nr: 1, 3,1; 

d) wizualizujemy aktualny stan uwrażliwienia (naszego, pa­

cjenta, czy danej grupy osób), oraz stan oczekiwany w tych ukła­

dach; 

e) wykonujemy symbole w kolejności nr: 1,2, 1; 1,7, 1; 1, 13, 

1; 

f) wypowiadamy trzykrotnie swoje imię lub imię i nazwisko 

pacjenta i jego adres, jeśli znamy (czy nazwiska grupy osób, lub 

nazwę grupy/; 

g) wysyłamy przez 15 minut Energię Reiki (nam, pacjento­

wi, grupie osób, czy sytuacji/; 

h) dziękujemy Nieskończonemu, iż mogliśmy uczestniczyć 

w przekazie Uniwersalnej Energii i powierzamy Mu realizację 

z pełną wiarą w powodzenie naszych oczekiwań. 

i) przerywamy emisję w sposób ustalony. 

3) Chcąc wejść w rezonans z Polem Unitarnym, oraz 

kształtować wewnętrzną harmonię, ład emocjonalny, czy 

likwidować blokady, postępujemy następująco: 

a) tworzymy spirytualną komunię z Jednością, by zamienić się 

w strumień jasnego światła Uniwersalnej Energii; 

b) koncentrujemy się na czakramie siódmym (swoim, pacjenta), 

czy danej sytuacji i łączymy się mentalnie z Jednością, oraz Siłą 

1 6 2 

Wyższą (swoją, pacjenta), czy Duchem Opiekuńczym danej sytu­

acji i wykonujemy symbole w kolejności nr: 1, 3, 1; 

c) wizualizujemy aktualne otwarcie się na uwrażliwienie, czy 

stan chorobowy, oraz stan oczekiwany w tych sferach (w nas, 

pacjencie, grupie osób, czy danej sytuacji/; 

d) wykonujemy symbole w kolejności nr: 1, 2, 1; 1, 9, 1; 1, 14, 

1; 

e) wypowiadamy trzykrotnie swoje imię lub imię i nazwisko pa­

cjenta i jego adres, jeśli znamy, lub imiona i nazwiska osób 

w danej grupie, czy nazwę grupy, lub sytuacji; 

f) wysyłamy przez 15 minut Energię Reiki (nam, pacjentowi 

lub grupie osób, czy sytuacji/; 

g) dziękujemy Jedności, iż mogliśmy spełnić rolę zwornika 

w przekazie Uniwersalnej Energii i prosimy Jedność Unitarną 

o realizację z pełną wiarą w powodzenie naszych oczekiwań. 

h) przerywamy emisję w sposób ustalony. 

W przeciwieństwie do technik terapii I, II i II specjali­

stycznego stopnia, stopień mistrzowski tworzy warunki do uniwer­

salnego zastosowania poznanych teraz kluczy mocy. 

Dopiero osiągając stopień mistrzowski, stajemy się 

w pełni depozytariuszami wszystkich możliwości terapeu-

tyczno - kreacyjnych, jakie tkwią w Reiki, czyli Uniwersalnej 

Energii Życia. 

1 63 

Rozdział 19 

Istotne aspekty uwrażliwienia 

na głos wewnętrzny 

Uwrażliwienie na głos wewnętrzny to drzwi do wszystkiego, 

to otwarcie się na Uniwersum, Tao, Pierwotną Przyczynę Egzy­

stencji, Nieskończony Byt, Życie, Absolutną Świadomość, Brah-

mana, Miłość, Logos, Jedność, Praenergię, Absolut, Duch Twór­

czy, Słowo, tj. Boga, czyli na powrót do Źródła, do Ponadczasowo-

ści Unitarnej. 

Silna tożsamość z gęstą wibracją materii na planie fizycznym, 

jest barierą w dążeniu do jedności. Materialne przyczepienie 

zakrywa Światło w naszym wnętrzu. Trzeba się uwolnić od tego 

przyczepienia. Trzeba poznać związki, jakie zachodzą między 

pierwotną i wieczną Wibracyjną Świadomością i jej Energią, 

a materialnymi manifestacjami na planie fizycznym. Stworzy to 

warunki do racjonalnego kierowania naszą egzystencją, poprzez 

zmianę świadomości i wyzwolenie z niewiedzy. Odkryjemy wów­

czas tajemne klucze do transcendencji w kierunku wyższej świa­

domości, czyli oświecenia. Objawia się to niezwykłym przy­

spieszeniem intelektu, rozwojem zdolności parapsychicznych, 

telepatii, jasnowidzenia, percepcji pozazmysłowej, oraz nawią­

zywaniem komunikacji z Wyższymi Wymiarami Świadomości. 

Wówczas zaczynamy rozumieć, iż nie jesteśmy jedynymi istota­

mi we Wszechświecie, ale jednymi z wielu swego rodzaju ener­

getycznymi statkami. Do nawigacji naszego statku musimy po­

siąść niezbędną wiedzę, aby uniknąć ciągłego dryfowania po 

zamkniętych kręgach kolejnych inkarnacji, a rozpocząć wznosze­

nie wirtualne ku Jedności. Musimy poznać wszystkie poziomy 

wibracyjne, z którymi wchodzimy w rezonans. Jesteśmy bo­

wiem formalną manifestacją na planie fizycznym istoty ener­

getycznej wchodzącą w rezonans z całym widzialnym i niewi­

dzialnym Wszechświatem. Nasz poziom egzystencji material­

nej jest wąskim wycinkiem całego planu funkcjonowania 

Wszechświata, na wielu jego poziomach wibracji. Tworzą one 

zwartą sieć unitarną. Kontakt z Polem Unitarnym Wszechświata 

może nastąpić jedynie na drodze energetycznego rezonansu 

wibracyjnego. Aby pojąć tę wiedzę, trzeba otworzyć się na wnę­

trze, czyli zupełnie inny poziom energetyczny, niż w wymiarze 

fizycznym. Trzeba wywarzyć blokady w postaci dumy, egoizmu, 

1  6 4 

pychy, zazdrości, żalu, złości, poczucia winy, czy niespełnienia. 

Lektura tego rozdziału winna pobudzić każdego do refleksji, ale 

nie w wymiarze intelektualnym, tylko w intuicyjnej łączności 

z Wyższym Wymiarem Jedności. Aby zaistniała taka relacja, 

trzeba odnaleźć utraconą równowagę między zdobywaniem 

materii, a poszukiwaniami duchowymi, trzeba odszukać drogę 

powrotu do zapomnianego związku z Jednością. Pomocne 

w tym przypadku są różnorakie techniki i terapie, pozwalające 

badać nasz świat wewnętrzny i odkrywać nowe pokłady wrażliwo­

ści, nadające sens naszemu życiu. Poszukiwania te tworzy har­

monijny system, łączący wymiar materialny, psychiczny, umy­

słowy i duchowy. Prowadzą one do nowego stylu życia i po­

strzegania, gdzie w koegzystencji występuje miłość, poznanie, 

nauka, świadomość, abstrakcja i intuicja. Inne postrzeganie 

świata materii i ducha prowadzi do transformacji nowej 

świadomości w kierunku doświadczeń transcendentalnych, leżą­

cych poza zasięgiem pięciu zmysłów. Jest to wznoszenie się 

w osi pionowej (wirtualnej) od nieświadomości, czyli podświado­

mości, przez świadomość do nadświadomości, czyli wyższej 

świadomości. Rozwój ten stwarza warunki na przejście od świa­

domości czuwania do wyższej uniwersalnej świadomości rozbu­

dzenia. Stan rozbudzenia nie mieszczący się w pojęciach trój­

wymiarowego postrzegania kieruje nas do nowych doświad­

czeń, gdzie jednocześnie i w ciągłości występuje wymiar czasu, 

przestrzeni i materii, czyli przekraczamy barierę czasoprzestrzeni 

tj. wchodzimy w Pole Unitarne międzywymiarowe, w którym 

jednoczy się Duch Stwórczy, stworzenie i kreacja materialna. 

Oznacza to, iż wchodzimy na poziom kontinuum czasoprze­

strzeni, gdzie przeszłość, teraźniejszość i przyszłość dzieją się 

jednocześnie w "wiecznej teraźniejszości". Na tym poziomie 

świadomości postrzegamy związki zachodzące między we­

wnętrznym Wszechświatem Ducha Stwórczego, a zewnętrzem 

tego Wszechświata, czyli światem formalnym, przejawionym, 

w którym egzystuje istota ludzka we wszystkich inkarnacjach. 

Ten poziom świadomości prowadzi do rezonansu telepa­

tycznego między umysłem konkretnym świadomości czuwania, 

a świadomością rozbudzenia wyższego, uniwersalnego, czyli 

w wymiarze kosmicznym. Stajemy się wówczas istotami uzgod­

nionymi z porządkiem ponadczasowości. Aby jednak zharmo­

nizować naszą istotę na drodze rozwoju osobowego, musimy 

1 6 5 

przejść etap oczyszczenia i uporządkowania ciała fizyczne­

go, energii psychicznej i postrzegania umysłowego, oraz dojść 

do wymiaru duchowego. Następuje wtedy stopniowa prze­

miana naszej świadomości ku świadomości wyższej. Musimy 

bowiem postrzegać nasze związki i przyczepienia w wymia­

rze materialnym, genetycznym, energetycznym, duchowym, oraz 

uniwersalnym, czyli kosmicznym. Poziom materialny to nasze 

związki w układzie grup interesu. Poziom genetyczny to związki 

rodzinne. Poziom energetyczny to związki z ludźmi, z którymi 

łączą nas te same poszukiwania własnej osobowości. Poziom 

duchowy to odkrywanie nowego wymiaru swego istnienia. 

Wreszcie poziom kosmiczny, to zharmonizowanie naszej egzy­

stencji z porządkiem uniwersalnym, czyli osiągnięcie wyższej 

świadomości, tj. zrozumienie widzialnych i niewidzialnych aspek­

tów, które wpływają na naszą egzystencję. Jest to program inicja­

cyjny, który stwarza niezbędne warunki do zrozumienia sensu 

naszego istnienia.

 Na tym etapie uwrażliwienia pomocą będzie 

interioryzacja. W tym celu: 

a) weź kilka spokojnych oddechów, będąc w pozycji stojącej; 

b) usiądź po turecku w zacisznym miejscu, stawiając przed 

oczami zapaloną świecę, lub lampkę, oraz kryształ górski; 

c) promień świecy rezonować teraz będzie z głębokim we­

wnętrznym życiem twojej osoby, a kryształ z przezroczystością 

Wyższej Jaźni, co spowoduje, iż Wyższy Duch połączy się z tobą; 

d) zamknij oczy i wejdź do swego wnętrza, wizualizując pło­

mień świecy, w którym spalają się wszystkie negatywne energie, 

które zakłócają twój spokój i przeszkadzają w osiągnięciu krysz­

tałowej przezroczystości; 

e) wizualizuj płomień na poziomie czakry hara (2 palce poniżej 

pępka), jako ognistą i pulsującą czerwień mocy; 

f) stopniowo podnoś tę energię w kierunku serca, gdzie kła­

dziesz oczyszczony kryształ twojej Wyższej Świadomości; 

g) wizualizuj, że światło pochodzące z przekształconego 

płomienia przenika do wnętrza kryształu, który zapala się od 

wewnątrz, promieniując swą świetlistą energią miłości na od­

ległość około 1 metra wokół twojego ciała; 

h) od najwyższego punktu kryształu, podnoś tę energię w kie­

runku czubka głowy, aby uspokoić i oczyścić myśli, oraz pobudzić 

twój umysł w kierunku Wyższego Wymiaru Świadomości; 

1 66 

i) oczyszczaj swe myśli poprzez to wznoszenie wywołane 

wewnętrzną wibracją energetyczną; 

j) wizualizuj, iż niebieskie promienie pochodzące z Wyższe­

go Wymiaru, przechodzą wewnętrznym kanałem w kierunku 

głowy, aby wprowadzić harmonię w twojej osobie; 

k) staraj się zobaczyć, jak te subtelne energie obejmują całe 

ciało, przechodząc w dół do poziomu 10 cm pod twoimi stopami; 

I) wizualizuj, iż siedzisz na utworzonej przez siebie metalowej 

niebieskiej płycie; 

ł) kiedy poczujesz się pewnie na tej płycie, utrzymuj kontakt 

nad wprowadzoną w ruch delikatną energią, wibrującą między 

sercem a głową; 

m) spróbuj zharmonizować teraz swoją świadomość ze Świa­

domością Uniwersum; 

n) wsłuchaj się uważnie w ten Wyższy Wymiar i relacje, jakie 

zachodzą między nim a twoją Wyższą Świadomością; 

o) poszukaj w swym codziennym życiu elementów, które 

należy zmienić, by zaprowadzić ład wewnętrzny i harmonię 

twojej egzystencji z porządkiem Najwyższej Świadomości; 

p) zakończ tę medytację, wprowadzając swą istotę w stan spo­

koju, harmonii w jedności z Najwyższą Istotą. 

Konieczne jest rozbudzenie jedności ze Źródłem, oraz 

uświadomienie sobie, iż jesteśmy rezonatorami z Jednością 

i tożsami z Absolutną Świadomością. Jesteśmy niezmiennie 

precyzyjnym układem, dlatego też musimy permanentnie 

i bezustannie analizować naszą świadomość. 

Jest to forma inicjacji i bezustannego powrotu do swego wnę­

trza, by otwierać się na Wiązkę Światła, płynącą do naszej isto­

ty, Światła niosącego równowagę, harmonię i zdrowie na 

wszystkich poziomach egzystencji. Ten stan uwrażliwienia 

prowadzi do powrotu w kierunku Źródła, czyli tworzy warunki 

odrodzenia nowego typu świadomości, oraz większej otwarto­

ści duchowej, intelektualnej, oraz fizycznej. Następować teraz bę­

dzie stopniowa zmiana w wymiarze fizycznym, psychicznym, 

umysłowym i duchowym, a także w sferze materialnej. Prowa­

dzi to do rozbudzenia nieznanej dotąd wrażliwości. Warunkiem 

rozwoju duchowego jest dbałość o stan fizyczny ciała, gdyż 

ciało jest świątynią Najwyższego Ducha. Ciało jest opatrunkiem 

duszy. Trzeba je zatem utrzymywać w zdrowiu, czystości i har­

monii. Musimy nad nim czuwać, by nie sprawiać bólu mieszka-

1 67 

jącemu w nim Doskonałemu Duchowi. Istotnym elementem w pro­

cesie podtrzymywania witalności jest akceptacja ciała material­

nego. Chcąc poprawić fizyczne odczucia, trzeba wywoływać 

i kultywować w sobie świadomość szczęścia i pozytywnego sto­

sunku do otaczającej rzeczywistości, a w szczególności do 

osób, które podążają tą samą drogą.

 Pierwszym krokiem 

jest wewnętrzne skupienie się, czyli przywrócenie spokoju 

swojemu wnętrzu. Trzeba w tym celu przeprowadzić poniż­

szą medytację interioryzacji: 

a) usiądź w wygodnej pozycji z wyprostowanymi plecami i od­

pręż się kładąc ręce na udach; 

b) weź cztery głębokie oddechy i skoncentruj się na tych 

oddechach, uświadamiając sobie stopniowo, co jest przyczyną tej 

odruchowej czynności; 

c) prześledź drogę powietrza przechodzącego przez nos, gar­

dło i płuca; 

d) uświadom sobie mechanizmy i funkcje, które uczestniczą 

w tym procesie; 

e) koncentrując się na tych czynnościach, zajmij swój umysł 

procesami w wymiarze wewnętrznym, by oderwać się od 

przyczepienia i rozproszenia wynikającego z twojego związku 

z zewnętrznym środowiskiem materialnym; 

f) wyobraź sobie oś przechodzącą wzdłuż ciała, łączącą ziemię 

z Wyższym Wymiarem; 

g) skoncentruj swoją energię psychiczną wykraczającą poza 

ciało fizyczne; 

h) skup tę energię wewnątrz swojej aury i wyznacz skrajny za­

sięg twej psychiki, aby oznaczyć mentalnie przestrzeń swej 

psychicznej świątyni; 

i) naucz się kierować tą energią wewnątrz owej świątyni, 

poprzez oczyszczanie swej psychiki z istniejących jeszcze 

negatywnych energii; 

j) wznoś się wibracyjnie poprzez głębokie oddychanie 

i koncentrację na odczuwanych procesach wewnątrz ciała, 

uświadamiając sobie występowanie energii bazalnych pod two­

imi stopami i naucz się nimi posługiwać w sposób selektywny; 

k) zakończ medytację wracając do stanu czuwania. 

Medytacja powyższa prowadzi do lepszego opanowania psy­

chiki i rozbudzenia wewnętrznej elastyczności, oraz wibra­

cyjnej wrażliwości na informacje zawarte w dalszej części niniej-

1 68 

szego rozdziału, a nade wszystko przyczyni się do odnalezie­

nia kontaktu z Duchem Twórczym, który przejawia się w zawar­

tych tu słowach. Opanowanie psychiki prowadzi do uspokojenia 

umysłu, by stał się on bardziej jasny, wolny i skupiony, by 

emanował większą wrażliwością i świadomością wyższego 

rzędu, by mógł spełniać rolę katalizatora porządkującego wraże­

nia psychiczne i duchowe natchnienia w sferze Słowa, oraz 

świadomości czuwania. Mimo tych cech umysł będzie zawsze 

ograniczony w stosunku do potencjału świadomości duchowej. 

Dlatego też istotną i zasadniczą sprawą pozostaje nie tylko 

zrozumienie czytanych tu zdań, ale nade wszystko przyjęcie ich 

za swoje, poprzez własną interpretację. Takie podejście rozbudzi 

w czytającym wewnętrzne otwarcie na Słowo, które jest Źró­

dłem naszej świadomości wyższego wymiaru. Wielokrotne 

powroty do zawartych w tym rozdziale myśli przeniosą was 

w inny poziom świadomości wibracyjnej. Wasze postrzeganie 

stanie się komplementarne, syntetyczne i o wyższym poziomie 

wzniesienia. Wielokrotna analiza treści, którą macie przed 

oczyma, ale nie analiza intelektualna, tylko poprzez spojrzenie 

wewnętrzne, rozbudzi waszą wrażliwość na Słowo, które ema­

nuje z tych wyrazów. 

Przed każdą lekturą kolejnego fragmentu tego roz­

działu zróbcie medytację interioryzacji, by wejść w stan har­

monii psychicznej. Prowadzić to będzie do dalszego rozwoju 

duchowego, poprzez wyznaczenie granic psychicznej aury, oraz 

osi wewnętrznej.

 Aby pogłębić to wznoszenie, przeprowadźcie 

poniższą medytację: 

a) wzmocnijcie oś wewnętrzną i aurę, by stworzyć odpowied­

nią powłokę energetyczną wokół swojego ciała; 

b) wzmocnijcie w sobie uczucie miłości, aż odczujecie ciepło 

w okolicy mostka; 

c) zwizulizujcie jasnożółtą tarczę słoneczną; 

d) wyobraźcie sobie, iż zasięg promieniowania słońca ograni­

czony jest do trójkąta gardło-piersi; 

e) kontrolujcie nogi i stopy, by nie przeciążyć ich nadmiernie 

energią witalną, która zwykle wzbudza się w tym czasie; 

f) wyzwalajcie w sobie w dalszym ciągu wyższe wibracje miło­

ści, by słońce jawiło się w kolorze bieli; 

g) wznoście powoli to białe światło wokół swojej osi wewnętrz­

nej gardło - trzecie oko, aż do szczytu głowy; 

1 69 

h) wzmacniajcie to uczucie, by stało się idealnie czyste 

i wibrujące; 

i) wizualizujecie słońce i oś wewnętrzną w kolorze intensyw­

nie niebieskim; 

j) przedłużajcie tę wewnętrzną oś, która biegnie od głowy 

i przemienia się w niebieską wiązkę; 

k) wznoście coraz wyżej tę wiązkę, aż odczujecie harmonię 

między dolnym i górnym odcinkiem swojego ciała, oraz całą 

zewnętrznością; 

I) pogłębiajcie uczucie wzniesienia, aż poczujecie w sobie 

powrót do Źródła, odbierany jako Wyższa Energia, nowa 

inspiracja, nieznana dotąd wrażliwość, oraz wyższa świadomość 

i wewnętrzne odnowienie; 

m) zachowajcie w sobie ten nowy stan wewnętrznej równo­

wagi i rozbudzonej inspiracji, oraz przejdźcie do dalszej lektury. 

Aby racjonalnie kierować energiami, trzeba mieć świadomość, 

iż jako istoty, uczestniczymy w tej potężnej sieci energetycznej, 

która kieruje całym Wszechświatem. Każdy nasz krok wywołuje 

skutki na innych planach. Dlatego też, z całą uwagą należy 

postępować tak, by nasze działania były pełne harmonii. 

Po przebudzeniu starajcie się wejść w rezonans z tą subtel­

ną energią, która łączy was z jej duchowym wymiarem. Postrze­

gajcie swe ciała (eteryczne, astralne, mentalne i duchowe) 

i miejcie świadomość, że ich obecność oddziałuje energetycznie 

w każdym momencie na wasze ciało fizyczne. Aby rozwijać 

i utrzymywać kontakt z tymi ciałami, wykonajcie kilka pranicz-

nych oddechów (spokojnych i wewnętrznych). Podobnie przed 

zaśnięciem zróbcie krótką medytację, koncentrując się na 

swoim wnętrzu i wyobrażając sobie delikatną wiązkę, która prze­

chodzi przez całe ciało. Rozświetlajcie tę wiązkę i poszerzaj­

cie ją, aż zjednoczycie się z nią wewnętrznie uzyskując uni­

wersalną świadomość kontaktu z tymi energiami, które stymu­

lują waszą istotę. Dzięki takim zabiegom wzmocnicie komu­

nikację energetyczną podczas snu z Wyższym Wymiarem Uni-

wersum. W czasie dnia starajcie się zawsze uśmiechać i bądź­

cie pozytywni dla otoczenia, oraz przyjmujcie ze spokojem 

i zrozumieniem wydarzenia, których doświadczacie. Miejcie 

świadomość, iż zewnętrzne przejawy są wynikiem reakcji wa­

szego wnętrza. Eliminujcie także wszelkie negatywne myśli 

i oceny, które rodzą się w was, tak w stosunku do siebie, jak 

1  7 0 

i innych osób, czy zdarzeń. Podejmujcie krytykę tylko wtedy, gdy 

może ona przyjmować pozytywne i nowe rozwiązania. Starajcie 

się być elementem transformacji czystych energii i harmonizacji 

otoczenia, a nie wnosić negatywnych zakłóceń w swoją osobę 

i w zewnętrzne środowisko. Jeśli pragniecie odnaleźć wiedzę 

wewnętrzną, musicie stać się jednością. Proces ten następuje 

poprzez inicjacyjne odkrywanie transcendentalnej prawdy, iż ten 

kto nie popełnia zła, wkracza w krąg powrotu do Źródła. Każdy 

z ludzi ma taką możliwość. Trzeba permanentnie czynić bilans 

między tym, kim byliście, a tym, kim się stajecie. Wówczas trans­

cendentalna Moc będzie przewodzić wam w tej pracy. 

Jesteśmy istotami sprawującymi kontrolę międzymymiarową, 

między przestrzenią, czasem i Ponadczasowością. Celem tej 

relacji jest pomoc w ponownym połączeniu naszej istoty 

z Najwyższym Wymiarem na drodze rezonansu wewnętrznego. 

Nawiązujemy wówczas kontakt ze swym Wyższym Wymiarem, 

oraz zaprowadzamy ład w sobie i wokół nas. Jedynym celem 

słów, które czytacie, jest przypomnienie wam, kim naprawdę je­

steście. Człowiek na poziomie fizycznym utracił bowiem poczucie 

uniwersalnej komunii z Jednością, zabiegając wyłącznie o zdo­

bywanie materii, zapomniał o swym Źródle, z którego rozpo­

czął podróż na planie fizycznym w kolejnych inkarnacjach. Do 

tego, kto nawiąże kontakt ze Źródłem, docierać będzie pełne 

spektrum energii w sposób naturalny i bez zakłóceń. Konieczna 

jest jednak stopniowa harmonizacja swojej istoty, by te subtelne 

przekazy odkrywane były przez wasze wnętrze. 

Ta wiązka energii emanująca z kart niniejszego rozdziału 

pozwoli wam uświadomić sobie, kim jesteście i jaki jest wasz 

związek z całą kreacją. Konieczny jest wszakże wasz osobisty 

wysiłek, aby wkroczyć do kręgu wznoszenia ku Jedności. Podą­

żając tą drogą unikajcie dotychczasowych błędów, a wtedy Do­

skonały Duch będzie miał kontrolę nad waszym rozwojem, gdyż 

Duch Najwyższy wchodzi tylko wtedy w związek ze swą kreacją, 

kiedy kreacja oczekuje tego związku. Jeśli czytając te słowa 

wzbudziłeś w swym wnętrzu rezonans z ich znaczeniem, wkro­

czyłeś na drogę powrotu do Źródła, odkryłeś klucze do tajemnicy. 

Jeśli wejdziemy w rezonans galaktyczny, dostroimy nasze rela­

cje z ciałem fizycznym, energią psychiczną, strukturą umysłową 

i wymiarem duchowym. Ciało fizyczne jest narzędziem do dyspo­

zycji Wyższej Świadomości, czyli jedynym bogactwem człowie-

1 7 1 

ka jest obecność w jego wnętrzu Uniwersalnej Świadomości. Mu­

simy zatem o nie dbać. Energia psychiczna działa poprzez życie 

instynktowne, emocjonalne, uczuciowe, oraz intuicyjne. Musimy 

poddać kontroli te procesy. Poprzez relacje umysłowe wcho­

dzimy w harmonię z wewnętrznym porządkiem Świadomości 

Unitarnej i wkraczamy jako część do Jedności Unitarnej 

Wszechświata. Wymiar duchowy to istnienie w nas transcen­

dentalnej iskry. Odkrywanie wymiaru duchowego kieruje nas 

w bogaty świat odczuć, percepcji, emocji i wewnętrznego rytmu, 

oraz pozwala odnaleźć drogę powrotu. Zdobycie uniwersalnego 

klucza do bramy wiodącej do Źródła nie jest ani kwestią intelektu, 

ani ciała fizycznego, ani psychiki, ale jest tym wszystkim i czymś 

jeszcze, czego zdefiniować nie możemy w znany nam sposób, 

ale jedynie poprzez wewnętrzną intuicję, zmieniającą rezonans 

naszej istoty na wszystkich poziomach egzystencji, co prowadzi 

do połączenia indywidualnej świadomości z Ponadczasową 

Świadomością Uniwersum. Wchodząc w wewnętrzny system 

naszego ciała fizycznego i zdobywszy umiejętność sterowania 

nim, możemy wkroczyć do pola Uniwersalnej Świadomości, bę­

dącej w relacji z ciałem eterycznym, które gwarantuje spój­

ność naszej osoby w wymiarze materialnym. Ciało fizyczne kore­

luje z Wyższymi Wymiarami, odpowiedzialnymi za jego odbudo­

wę. Możemy zbliżać się do tych wymiarów, aby zapewnić har­

monię i równowagę na wszystkich poziomach naszej osobowości. 

Skuteczność zależna jest od koncentracji energii, czyli jej sku­

pienia. 

Dzięki poniższej medytacji interioryzacji, uzyskacie połączenie 

swej osobowości z subtelnymi energiami Wszechświata: 

a) stańcie w cichym przewietrzonym miejscu; 

ą) zamknijcie oczy i pomyślcie o Wyższych Energiach, które 

nieprzerwanie odnawiają wasze ciało; 

b) wysyłajcie przez chwilę pozytywne myśli w ich kierunku, by 

wzmocnić wzajemną transformację mocy; 

c) po kilku chwilach powróćcie myślą do świadomości czuwa­

nia; 

ć) zrównoważcie energię ciała fizycznego w rezonansie 

z Uniwersum; 

d) stojąc ze złączonymi stopami, wizualizujcie, iż jesteście 

wielkim drzewem, tkwiącym korzeniami głęboko w ziemi, skąd 

czerpiecie pożywienie, a pień tego drzewa to wasze ciało, 

1 72 

wewnątrz którego pulsują życiodajne soki w kierunku głowy 

i konarów, wznoszących się do góry, aby wejść w rezonans 

z Wyższymi Wymiarami Mocy; 

e) wybierzcie gatunek drzewa, który wam odpowiada, oddy­

chajcie spokojnie, głęboko i precyzyjnie myśląc o powstającym 

drzewie; 

ę) wizualizujcie szczegóły tego drzewa, konary, pień i korzenie 

- utożsamiając wasze ciało fizyczne z tym drzewem, to wy 

odpowiadacie za jego rozwój; 

f) z każdym oddechem oczyszczajcie całe wasze ciało, 

wszystkie jego części i organy; 

g) opuśćcie ramiona, kierując dłonie ze złączonymi palcami ku 

ziemi; 

h) zamknijcie oczy, oddychajcie spokojnie i nawiążcie kontakt 

ze swoim wnętrzem i uczuciami; 

i) wizualizujcie sieć kanałów, w których pulsuje rozświetlająca 

Energia Życia, zasilajcie je tą Energią od głowy do stóp - od­

dychając równocześnie coraz głębiej ze świadomością za­

chodzącego procesu; 

j) kiedy weźmiecie pod kontrolę całą sieć kanałów wewnętrz­

nych, kciukiem prawej ręki uciśnijcie prawe nozdrze, by wykonać 

oddech lewą dziurką, po zatrzymaniu oddechu na 5 sekund 

wypuśćcie powietrze przez tę samą dziurkę, czynność tę powtórz­

cie 5 razy; 

k) czynność z pkt. d) powtórzcie 5 razy na lewym nozdrzu, 

używając lewego kciuka; 

I) przy każdym wdechu rodzą się w was nowe subtelne kanały 

w głowie, a przy wydechu opuszczają was wszystkie nieczysto­

ści i są usuwane na zewnątrz; 

ł) opuśćcie ręce wzdłuż tułowia, zaciskając pięści i wi­

zualizując jednocześnie, że jesteście pniem drzewa z konarami 

wznoszącymi się ku niebu, a korzeniami utkwionymi w ziemi; 

m) zwizualizujcie w swoim wnętrzu niebieski pionowy pro­

mień, biegnący od głowy do stóp i łączący niebo z ziemią; 

n) koncentrujcie się na tym promieniu, wykonując równocześnie 

6 skrętów głowy w prawo i w lewo, rytmicznie oddychając 

i wizualizując sieć kanałów wewnętrznych, łączących się 

z delikatnymi korzeniami wznoszącymi się ku niebu, powodu­

jąc lekkie unoszenie was nad ziemią; 

1 73 

ń) wyobraźcie sobie, że wraz z tym procesem, znikają kłopoty 

dnia codziennego i przenoszeni jesteście do innego wewnętrzne­

go świata, pełnego harmonii Wyższych Wymiarów; 

o) postrzegajcie to Pole Subtelnej Energii i głęboko od­

dychajcie, nadal będąc w pozycji stojącej z dłońmi zaciśnię­

tymi i ze złączonymi stopami; 

ó) będąc w Polu Subtelnej Energii w błękitnym kanale, 

opuszczacie błękitną wiązkę aż do korzeni pod waszymi stopami; 

p) schodząc wewnątrz ciała, błękitna wiązka oczyści je i usunie 

cały gruz nieczystości, aż pod stopy, dzięki czemu, stajecie się 

bardziej przezroczyści; 

r) uzyskujecie jednocześnie większą świadomość proce­

sów zachodzących w ciele, dzięki czemu jesteście w całko­

witej harmonii z ciałami subtelnymi, w których postrzegacie dupli­

katy swoich organów; 

s) rozpocznijcie teraz świadomą podróż wewnątrz ciała, od 

głowy do stóp; 

ś) zróbcie bilans stref, gdzie świadomość przepływa swobod­

nie, a gdzie jest blokowana przez ciężką energię przyczepie­

nia, wywołując uczucia bólu; 

t) w miejsce bólu wyślijcie myśli pozytywne i rozbudźcie Wyż­

szą Energię, poprzez koncentrację na tych miejscach i głębo­

kie oddychanie; 

u) wykonajcie głęboki wdech, wchłaniając ze środowiska 

cząsteczki światła i skierujcie je w bolesne miejsca, 

wstrzymajcie oddech na kilka sekund - koncentrując cząstkę 

światła w miejscach bólu, a wraz z wydechem wyrzućcie z siebie 

tę ciężką energię, zatrzymując jedynie cząstki światła, które 

rozjaśniają teraz całe ciało, czyniąc je bardziej przezro­

czystym; 

w) powtórzcie kilkakrotnie czynność z punktu u) z zablokowa­

nymi częściami ciała, by je udrożnić dla przepływu Energii Życia; 

v) w błękitnej osi skoncentrujcie delikatną energię czerpaną 

z ziemi i przefiltrowaną przez korzenie drzewa, którym teraz 

jesteście; 

x) wizualizujcie wznoszenie się tej subtelnej energii wewnątrz 

błękitnej osi, aż do czakry serca, rozjaśniając ją delikatnie i dalej 

w kierunku czubka głowy i konarów, tworząc subtelne kwiaty, 

rozchylające się ku niebu; 

1  7 4 

y) poczujcie cudowny zapach tych kwiatów, łączący się ze 

światem Uniwersum, by zawrzeć kosmiczny związek ziemi z nie­

bem; 

z) odczujcie przechodzenie tego zapachu w inny wymiar, 

wzmacniający waszą łączność z Jednością; 

ź) przez kilka chwil skupcie się nad istnieniem Wyższych 

Wymiarów i waszym codziennym zadaniem, by ciało stało się 

żywą świątynią tych Wymiarów; 

ź) otwórzcie oczy i wróćcie do pełnej świadomości stanu 

czuwania. 

Temu, kto ma łączność intuicyjną z Wyższym Wymiarem Ab­

solutnej Świadomości, będzie łatwiej wybrać właściwą drogę 

do swego wnętrza. Osoba taka musi uwrażliwić się na głos we­

wnętrzny i utrzymać wysoki poziom energetyczny. Winna ona ce­

chować się dużą witalnością, by dysponować całą energią i do­

brym zdrowiem przy dochodzeniu do wyższych inspiracji. 

Musi całkowicie panować nad ciałem, by sprostać wszyst­

kim wymaganiom. Wtedy może liczyć na przychylność 

Wyższej Świadomości w postaci szansy. Szansa przychodzi 

i odchodzi. Jeśli potraficie z niej skorzystać, to wasze szczęście, 

jeśli nie - wasza sprawa. Szansą jest także to, że czytacie te sło­

wa. Ciało wasze jest rodzajem matrycy, która umożliwia tworze­

nie wymiaru bardziej subtelnego, niż ten na planie fizycznym. 

Każdy musi czynić określone wysiłki, by realizować ten wymiar. 

Dotyczy to kontaktów ze środowiskiem zewnętrznym osób i rze­

czy, diety, zdrowia fizycznego, wchodzenia w rezonans z Polem 

Unitarnym, oraz procesów interioryzacji, które muszą być ciągle 

obecne w waszym systemie, by następowało permanentne 

sterowanie wszystkich procesów, związanych ze wzrastaniem ku 

górze. Osoby, które stworzą takie warunki, mają szansę realiza­

cji operacji wejścia w Pole Unitarne Najwyższej Energii. Żyjemy 

bowiem nie po to, by wykorzystywać ciało wyłącznie fizycznie, 

ale by poprzez układ materialny transformować system Wyż­

szych Energii, aby zaistnieć w wyższych światach Świadomości 

Unitarnej. Ci którzy nie realizują tego planu, tracą szansę daną im 

w tej inkarnacji, by wejść w rezonans z Wyższymi Wymiarami. 

Jeśli zintegrujecie swój poziom materialny z Wymiarem Unitarnym, 

odnajdziecie wątek, który dał początek waszej fizyczności. Je­

śli egzystujecie wyłącznie na planie formalnym, odbieracie świat 

wyłącznie przez zmysły, a nie postrzegacie świata wewnętrz-

1 75 

nego, bardziej subtelnego i pierwotnego do waszej zewnętrznej 

formy. 

Poprzez wymiar wewnętrzny wchodzimy do systemu kontroli 

Jedności. 

Jeśli następuje integracja z siecią Jedności Wewnętrznej, 

wówczas wasza wewnętrzna cielesność spełnia ważniejszą rolę, 

od jej zewnętrznej formy. Wtedy następuje transfer waszej istoty 

w kierunku wewnętrzności i spotkacie wówczas wyższe formy 

Świadomości. Każdy z ludzi żyjąc w złożonym systemie porząd­

ku Uniwersum, egzystuje bowiem na poziomie fizycznym, ener­

getycznym i unitarnym. Na poziomie fizycznym, zmysłem dotyku, 

smaku, węchu odbieramy świat jednowymiarowy. Poprzez zmysł 

wzroku i słuchu postrzegamy głębokość i odległość, czyli świat 

dwuwymiarowy, a później trójwymiarowy, dzięki podwójnym orga­

nom wzroku i słuchu, czyli poprzez dotyk, wzrok i słuch zmienia­

my poziom wibracyjny naszych odczuć, przechodzących z niskich 

częstotliwości w pole o częstotliwości wyższej. Jednak ograni­

czając się do pięciu zmysłów, postrzegamy tylko świat trójwymia­

rowy. Czwarty wymiar - czas, odbieramy umysłem wewnętrznym, 

ale nie jest to kres wymiarów, gdyż istnieją formy cztero, 

pięcio i sześcio wymiarowe. Każdy z ludzi posiada swój 

szczególny świat psycho-emocjonalny, ale ludzie wrażliwi są 

wewnątrz światów trudnych do zdefiniowania. Rozwijając wraż­

liwość wyostrzymy postrzeganie w wymiarze wibracyjnym. Lu­

dzie o dużej wrażliwości wewnętrznej odbierają sygnały z innych 

wymiarów, niedostępnych przez pięć zmysłów. Odbierają oni in­

formacje nie poprzez słowa czyli werbalnie, ale poprzez inny 

poziom wibracji, tj. telepatycznie. Jest to przejście na poziom 

wysublimowanej wrażliwości, która wprowadza człowieka w wi­

bracyjny kontakt z innymi wymiarami Wszechświata. Nasza 

wrażliwość jest czymś innym, niż tylko ekspresją uczuć, ale 

nade wszystko pozwala odebrać istnienie innych pól świadomo­

ści. Dzięki temu możemy uwalniać swe potencjalne energie 

i rozwijać je w szerokiej gamie. Prowadzi to w efekcie do rozwoju 

subtelnego postrzegania i wznoszenia się energii ducha. Wrażli­

wość ta istnieje w każdym z ludzi, ale trzeba się odkryć, by 

uruchomić naszą podróż w nieskończone, subtelne wymiary uni­

wersalnej harmonii. Wrażliwość tę możemy także rozwijać po­

przez sztukę plastyczną, muzykę, czy inne formy ekspresji. 

Znajdując przyjaciół w kręgu ludzi podążających drogą roz-

1 76 

woju wewnętrznego, zbliżamy się do świadomości ponadoso-

bowej, a wchodząc w kontakt ze swoim wymiarem duchowym -

stopniowo odkrywamy naszą osobowość uniwersalną. Później 

możemy pomagać innym w podążaniu tą drogą. Osoby od­

najdujące się wspólnie na ścieżce rozwoju duchowego przy­

spieszają swój rozwój, odkrywają drogę do Jedności. Jedynie 

samodzielny wysiłek człowieka, lub w parze, czy w małej grupie 

umożliwia podnoszenie świadomości na poziomie Praw Uni-

wersum, Absolutnej Świadomości na łonie Czystej Energii 

w nieograniczonych możliwościach. Dążąc do przemiany naszej 

istoty trzeba ciągle rozwijać kontakty z Wyższymi Energiami Ko­

smosu, aby przekroczyć granicę odłączenia i połączyć się 

z Wymiarem Uniwersalnym, Ponadczasowym. Należy czuwać 

nad energetycznymi warstwami tkwiącymi pod naszym życiem 

fizycznym. Trzeba uporządkować całą naszą egzystencję, żeby 

znaleźć się w strefie wznoszenia. Trzeba wznieść się powyżej 

przeciętnego poziomu energetycznego innych ludzi, poprzez 

odseparowanie się od otaczającego niskiego systemu mocy 

ludzi bardzo oddalonych od Jedności, będących w sferach ciem­

nych i gęstych emocji w dolnej strefie przyczepienia do materii. 

Operację tę realizuje się jednocześnie poprzez kontakt duchowy 

z Uniwersum, medytacje, rozbudzanie wyższych czakr, oraz 

utrzymywanie równowagi między niskimi i wysokimi energiami. 

Trzeba podjąć staranie, by utrzymać związki nie tylko na łonie 

rodziny genetycznej i materialnej, ale także z rodziną energe­

tyczną, aby dojść wreszcie do wyższej rodziny duchowej. Lu­

dzie pragnący rozwoju wewnętrznego muszą zaistnieć na takim 

poziomie egzystencji, który nie byłby ani zbyt materialny, ani 

genetyczny, a nade wszystko byłby poziomem energetycznym 

i duchowym. Musi być to układ o cechach bardziej energetycz­

nych niż materialnych. Jeśli będziemy silnie przywiązani do mate­

rii, nie mamy żadnych szans odbioru impulsów z wymiarów du­

chowych. Po uwolnieniu się od przyczepienia materialnego, każ­

dy może otworzyć się na odbiór promieniowania energii duchowej 

i komunikację z Wyższym Wymiarem Świadomości Uniwersum. 

Musimy wytrwale pracować, by wyciągnąć elementy swej struktu­

ry z wymiarów niższych i wprowadzić je w rezonans z wymia­

rem wewnętrznym i wyższym. Wówczas koniecznym będzie 

przekształcenie otoczenia z którym jesteśmy związani. Poprzez 

przemianę własnej świadomości, czyli inicjację psycho - umysło-

1 7 7 

wą dochodzimy do telepatii i kontaktów międzywymiarowych, 

oraz do wprowadzenia się w pierwotny wymiar kosmiczny. Od­

krywamy wtedy, iż jesteśmy istotami syntetycznymi, działającymi 

jako transmitery, łączące ziemię i niebo, górę i dół. Jest to ini­

cjacja poprzez żywe słowo, które jest Czystą Wibracyjną Ener­

gią na łonie Wszechświata. 

Wiedza zawarta w tym rozdziale jest prosta i zrozumiała dla 

ludzi, którzy mają czyste serca i otwarci są na wiedzę duchową, 

ale niedostępna dla zadufanych w sobie i przywiązanych wyłącz­

nie do materii. 

Materia lub substancja to skondensowana energia, zaś duch 

to energia promieniująca. Między tymi dwoma rodzajami energii 

istnieje poziom pośredni, zwany psycho-witalnym. Mikroko-

smos człowieka ma wzór makrokosmosu Wszechświata, złożony 

jest z trzech poziomów: poziom głowy - gdzie koncentruje się 

rozwój duchowy i strukturyzacja umysłowa; poziom psychiczny - to 

serce i płuca, gdzie skupiają się stany emocjonalne i rytm od­

dechowy, oraz poziom fizjologiczny - obejmujący brzuch i na­

rządy płciowe, gdzie ogniskuje się przemiana materii i życie sek­

sualne. Każdy z tych poziomów rządzi się swoimi prawami. 

W celu dalszego uwrażliwienia na Wyższe Wymiary Świa­

domości celowe jest przeprowadzenie poniższej medytacji: 

a) usiądź wygodnie, zamknij oczy i wykonaj cztery głębokie 

oddechy; 

b) wyobraź sobie kąpiel pod wodospadem, czując jak chłodna 

woda oczyszcza cię, uwalniając ciało i aurę ze wszystkich blokad; 

c) uświadom sobie istnienie swojej aury, wizualizując ją 

i określając jej zasięg; 

d) skup całą rozproszoną energię wewnątrz tej aury i odnajdź 

jej wymiar, oraz eliminuj z tej aury wszystkie elementy zbyt 

skondensowane, by stała się ona bardziej płynna i jasna; 

e) poczuj, jak ta ciężka, skondensowana energia płynie do nóg; 

f) wykonaj kilka ruchów rękoma wzdłuż ciała z góry w dół, by 

utworzyć wokół siebie system kontroli i odsunąć energie zbyt 

skondensowane i ciężkie; 

g) wyznacz pole tej skondensowanej energii, pod swoimi sto­

pami kontrolując ją, by ograniczyć jej wpływ na energię płynną; 

g) skoncentruj się nad swoim wewnętrznym wymiarem i staraj 

się dostrzec nad sobą obecność Wyższej Świadomości; 

1 7 8 

i) wizualizuj tę Wyższą Świadomość jako źródło bardzo 

intensywnego Światła; 

j) gdy poczujesz się blisko Wyższego Wymiaru, zacznij obni­

żać to Światło w swoim kierunku, oświetlając i oczyszczając 

nim głowę; 

k) wizualizuj tę subtelną energię jako Światło przenikające 

cię, promieniujące od głowy na każdą część twojego ciała; 

I) zobacz jak każda komórka, atom, drobina, kwant twojego 

ciała opromieniowany jest przez to intensywne Światło, oczysz­

czające wszystkie ciemne części twojego wnętrza; 

m) odczuwaj cały czas, jak Subtelna Energia wypełnia cię 

i aktywnie porządkuje twoje energie; 

n) oddaj ziemi to, co do niej należy i wznieś ku niebu to, co 

może być włączone do bardziej subtelnych wymiarów; 

o) ustabilizuj energię, po czym stwórz wokół siebie świetliste 

pole energii, dokładnie wyznaczone; 

p) wyobraź sobie, że stałeś się przezroczystym kryształem 

emitującym ciepłą i spokojną energię, na której może spocząć 

Najwyższa Świadomość; 

r) przy zamkniętych oczach poruszaj ciałem w lewo i prawo, 

starając się nawiązać kontakt ze swą wewnętrzną linią, łączącą 

cię z Wyższym Wymiarem, oraz wizualizuj tę linię w kolorze 

intensywnego błękitu, przechodzącego przez całe ciało; 

s) niech ruch twojego ciała trwa teraz jedynie wewnętrznie, a ty 

postrzegaj wewnętrzną linię i oczyszczaj oraz wizualizuj ją jako 

przechodzącą delikatnie pod nogi, do twoich korzeni, do ich 

końcowego punktu, który wyciągasz, aby zaistnieć w swej wiecz­

nej istocie; 

t) wibrującą energię wprowadź w ruch wzdłuż wewnętrznej linii, 

przechodzącej od punktu pod tobą, aby uruchomić wznoszenie 

twojego wnętrza; 

u) wizualizuj, iż poprzez to wznoszenie stajesz się delikatną 

i subtelną iskrą światła, nawiązującą energetyczną łączność ze 

swoim statkiem świadomości, stanowiący zwornik między świa­

tem form a Nieskończonym Bytem; 

w) staraj się odczuć moc, którą emituje twój statek powodując 

tym odrywanie twojej osoby od materialnego, ziemskiego świata, 

aby realizować się w wyższym wymiarze; 

1 7 9 

v) uświadom sobie rolę, jaką możesz odgrywać i wizualizuj du­

ży świetlisty kryształ, który powstaje podczas twojego zjednocze­

nia z Wyższą Energią; 

x) skieruj od tego kryształu linię energii, aby oświetlić tych, któ­

rzy także poszukują łączności z Wyższą Mocą Uniwersum; 

y) wizualizuj, iż z tego kryształu emanuje wibracyjna energia 

komunii z wszystkimi na ścieżce międzywymiarowości; 

z) uświadom sobie istnienie środowiska, które jest wokół 

ciebie, dostosuj się do niego i otwórz delikatnie oczy, zacho­

wując w sobie tę czystą energię Wyższego Planu, wibrującą 

w twojej istocie; utrzymuj ją w swoim wnętrzu oraz zachowuj ten 

układ komunii z Wyższymi Wymiarami. 

Większość ludzi poszukuje ciągle siebie, choć wydaje się im, 

że szukają partnera. Jedynie w przypadku 50% realizacji siebie, 

mają szansę spotkania idealnego partnera. Aby poznać siebie 

i mieć szansę na ewolucję, trzeba wejść w rezonans wewnętrz­

nej i zewnętrznej wolności. Dwa zgodne charaktery mają więk­

szą szansę podążać w tym samym rytmie ewolucji, niż istoty 

krańcowo różne. Istnieją trzy drogi odnalezienia siebie. Pierw­

sza droga to samotny marsz. Jest to wartościowa, długa, subtel­

na droga, ale nie można się w niej konfrontować z innymi. Dru­

ga ścieżka to doświadczenia w parze. Daje ona możliwość dialo­

gu, wymiany życia i miłości, to wzajemne dawanie i branie, to 

możliwość wzajemnego wzbogacenia się, to projekcja siebie 

w drugiej osobie. 

Trzecia droga to realizacja w grupie. Jest to doświadczenie 

bardzo bogate, ale rzadkie i trudne. Każdy wybiera własną 

ścieżkę, by otworzyć się na zjednoczenie wewnętrznych 

potencjałów, które prowadzą do wznoszenia się na szczyt góry. 

Prawdziwa realizacja siebie nie może być sprzeczna z porząd­

kiem pierwotnego Słowa, a Słowo jest wibracją, z której pochodzi 

rytm, tworzący porządek. Wibracja to źródło dwóch biegunów 

Światła, to Jedyna Zasada, może być przeto określana jako 

Absolutna Świadomość, czyli Bóg. Aby odnaleźć szczęście, trze­

ba odnaleźć drogę do pierwotnego Słowa, będącego pod po­

stacią Jedynej Zasady, która podtrzymuje wszystkie ze­

wnętrzne przejawy rzeczywistości materialnej i duchowej. Od­

najdując niewidzialną nić łączącą wszystkie zewnętrzne przeja­

wy, znajdziemy Jedyną Zasadę, realizującą pierwotne Słowo, 

które tkwi w naszym wnętrzu. Jeśli odnajdziemy w swoim 

1  8 0 

wnętrzu pierwotne Słowo, możemy egzystować na planie uni­

wersalnego rytmu Jedności. Jedynie intuicyjna wiedza we­

wnętrzna pozwala zrozumieć istniejące relacje wewnętrznych 

praw Centrum Wszechświata, gdyż pochodzi ona ze Źródła. Wie­

dza wewnętrzna jest natychmiastowa i doskonała w przeciwień­

stwie do wiedzy zewnętrznej, intelektualnej, badającej świat 

materialny. Wiedza wewnętrzna jest poznaniem Wyższej Zasady 

zjednoczenia i ma bezpośredni kontakt z Pierwotnym Źródłem, 

oraz prowadzi do poznania Wyższych Wymiarów Świadomości, 

a także do rozwinięcia świadomości pochodzącej z planu wyż­

szego. Część osób zadowala spokojne materialne życie, a część 

poszukuje Wymiaru Wyższego. Dla istot, które są silnie przycze­

pione do materii, poszukiwania Wymiaru Wyższego mogą być 

odbierane jako utopia. Natomiast osoby wzywane wewnętrznie 

w wymiar galaktyczny, stworzą w sobie pionową oś (wirtualną) 

łączącą wszystkie aspekty swej istoty, poczynając od planu mate­

rialnego po plan duchowy. Aby zrealizować wymiar galaktycz­

ny, trzeba wpierw być uwrażliwionym na emisję wyższych energii 

Uniwersum, a dopiero później wprowadzić swą świadomość do 

Pól Mocy Unitarnej. Należy wpierw oczyścić wszystkie poziomy 

swojej istoty, aby wejść w bezpośrednie relacje z Wyższą Zasadą. 

Poprzez rozbudzenie duchowe, rozwój umysłowy, równowa­

gę psychiczną, zdrowie fizyczne, wysoką witalność, oczyszcze­

nie fizyczne, a także ustanowienie granic materii, dochodzimy 

do harmonii z Polem Uniwersalnego Rezonansu, zaczynamy się 

wznosić ku Wyższym Wymiarom Świadomości. Nie jest to po­

znanie zewnętrzne, ale doświadczenie i uwrażliwienie na rezo­

nans wewnętrzny, poprzez proces inicjacyjny, wykraczający po­

za aspekt umysłowy, psychiczny i witalny, w których prowadzimy 

naszą egzystencję. Wkraczając do wewnętrznej syntezy 

prowadzącej do transcendencji, nie odrzucamy żadnej części 

naszej istoty, ale czynimy staranie, by zunifikować wszelkie 

działania w jedność, wiedząc, że rezonujemy w każdym mo­

mencie z Niewidzialną Mocą wyższych światów. W ten sposób 

budujemy pomost na wewnętrznym poziomie, łączącym nas 

z Wyższym Duchem. Wtedy egzystujemy w ciągłym połączeniu 

z Kosmiczną Energią, której fizyczna manifestacja ziemska, 

jest tylko jedną z wielu. Jest to rodzaj permanentnej inicjacji, emi­

towanej na wyższy poziom świadomości, otwierającej kolejne 

drzwi do dalszej ewolucji w kierunku Absolutu i Nieskończo-

1 8 1 

ności. Dlatego też prawdziwe poznanie inicjacyjne dostępne jest 

tylko tym, którzy weszli w Pole Wiedzy Unitarnej, gdzie nie ogra­

niczamy swej świadomości do małego osobistego "ja", naszego 

"ego", ale mamy świadomość ponadosobową, uniwersalną, czyli 

kosmiczną. Skutecznym sposobem zrozumienia praw Wszech­

świata jest medytacja, czyli działanie dośrodkowe, do Najwyższe­

go Centrum Istoty, zatrzymujące potok nieświadomych myśli, 

napięć i gestów poprzez uspokojenie oddechu i uwolnienie pod­

stawowych rytmów metabolicznych, co w efekcie prowadzi do 

odnajdywania poziomu duchowego naszej osoby. Aby odnaleźć 

drogę do harmonii Wszechświata, trzeba jedynie ograniczyć ze­

wnętrzny szum informacyjny i wsłuchać się w najbardziej subtel­

ną część naszej istoty, poprzez rezonans wewnętrzny, oraz wejść 

w kontakt z Siecią Unitarną Wszechświata. Duchowe wznosze­

nie się osoby ludzkiej ku Jedności, stanowi bowiem prawdziwy 

cel naszej egzystencji na planie fizycznym, aby powrócić do 

pierwotnego wymiaru Uniwersum i połączyć się z Wyższym 

Polem Świadomości Zintegrowanej, czyli ponownie zaistnieć 

z Jednością. Medytacja to podróż w swym wewnętrznym świe­

cie, aż do drzwi Źródła, aby połączyć się z nim, jeśli nasz 

wymiar duchowy będzie wystarczająco czystym. Niezbędne jest 

przy tym skierowanie człowieka przez labirynt nieświadomości 

ku jego świadomości, by wkroczyć do nadświadomości i wpro­

wadzić harmonię oraz ład w sobie i wokół nas. 

Oto

 medytacja, która udoskonali wznoszenie i zjednocze­

nie duchowe naszej istoty z Wyższymi Wymiarami Uni­

wersum: 

a) usiądź wygodnie i zobacz wewnątrz siebie ciało subtelniej-

sze; 

b) wszystkie wrażenia skieruj w jeden strumień do szczytu gło­

wy; 

c) z tej zbiorczej energii utwórz nad głową świetlistą kulę 

o średnicy 5-10 cm, tak by nie stykała się z głową; 

d) weź głęboki oddech i skieruj całą wiązkę energii w kierunku 

owej kuli, zatrzymując na moment powietrze w płucach; 

e) umieść swój system świadomości i wrażliwości w środku 

owej kuli; 

f) po zwizualizowaniu tej energetycznej istoty nad głową, 

wprowadź ją telepatycznie w rezonans z odbiorem wyższej 

1 82 

informacji duchowej, co umożliwi ci postrzeganie przekazów lub 

obrazów precyzujących twój kontakt z Wyższymi Wymiarami; 

g) powróć teraz na plan ciała fizycznego i przenieś tę świetli­

stą kulę do swego organizmu, stabilizując ciało na planie energe­

tycznym; 

h) zanotuj otrzymane przekazy lub wizje, aby poznać Wymiary 

Duchowe, które cię prowadzą i coraz dokładniej kierują ku 

unitarnej komunii, oraz duchowemu wznoszeniu się w stronę 

Uniwersum. 

Uwrażliwiając się na Wyższą Świadomość naszego wnętrza 

trzeba wiedzieć, iż ci, którzy mają silne przywiązanie materialne, 

nie będą mogli stawić oporu pokusom mocy i przyciągania 

ze strony zewnętrznych i materialnych kondensacji energetycz­

nych, gdyż ludzie ci nie rozwinęli w sobie świadomości wewnętrz­

nej, aby przeciwstawić się gęstym energiom materii. Natomiast 

osoby, które zdecydują się na rozwój wewnętrzny i duchowe 

wznoszenie w bardzo precyzyjną operację transferu energe­

tycznego, rozpoczną centralizację pól przestrzennych i demate­

rializację systemów materialnych wzdłuż swojej czasowo-

ponadczasowej osi, jeśli w tych polach tkwią ich korzenie. 

Ludzie o wysokiej wrażliwości duchowej będą dążyć do coraz 

precyzyjniejszego kontaktu i komunii z Planami Wyższymi, oraz 

do przebywania w miejscach, gdzie to połączenie jest dosko­

nałe, stopniowo podnosząc swój poziom energetyczny, by już 

nigdy nie wejść w pole skondensowanej materii. Aby rozwijać się 

duchowo, wasza cielesność winna być wysublimowana i w rezo­

nansie z Wyższymi Planami Syntezy Unitarnej. Starajcie się 

podnieść swój system energetyczny na wyższy wymiar, dokonu­

jąc emisji na ciała subtelniejsze, będące w waszym otoczeniu 

i podawajcie informacje, które do was dotarły przez ten przekaz, 

aby mogły razem z wami realizować to, co należy utworzyć na tym 

planie, a jest to element komunii, otwarcia i syntezy między 

ludźmi, którzy pragną wspólnie rozwijać się wewnętrznie, by zna­

leźć się w bezpośrednim kontakcie z Polem Unitarnym, aby pojąć 

Świadomość Uniwersum. Jeżeli więc chcecie zbliżyć swoją istotę 

do wymiaru Uniwersum, będziecie musieli stopniowo dokony­

wać przemiany swojego systemu mocy, przechodząc dzięki 

temu na coraz subtelniejsze poziomy energetyczne. Dzięki temu 

będziecie coraz bardziej odczuwali obecność Najwyższej Świa­

domości, już nie tylko w wymiarze wewnętrznym, ale także we 

1  8 3 

wszystkich systemach, które stanowią energetyczną strukturę 

wewnętrznego wymiaru Jedności. Wówczas wasza świadomość 

będzie połączona z Jednością, wasz system energetyczny po­

wróci do świata czystej energii. Godnymi do przyłączenia na 

nowo do Jedności będziecie dopiero wtedy, gdy zostaną odbu­

dowane wszystkie wasze ciała subtelne. Wtedy będziecie zdolni 

w każdym momencie odpowiedzieć na każdy immanentny impuls 

Świadomości Uniwersalnej, aby zrealizować wszystkie możliwe 

programy, jakie są do dyspozycji energii promieniującej z Czystej 

Świadomości. Osiągnięcie poziomu wyższej świadomości, to 

oświecenie, czyli pełne uwrażliwienie na głos wewnętrzny.