Procesy emocjonalne

Procesy emocjonalne

POTRZEBY:
• biologiczne (pierwotne, organiczne) 

uwarunkowane  fizjologicznie: np. głód, sen, 

potrzeby seksualne

• psychiczne i społeczne (wtórne, nabyte) 

powstałe wskutek oddziaływania środowiska

Procesy emocjonalne

Działanie celem zaspokojenia potrzeby 
biologicznej to 

popęd

Niezaspokojona potrzeba pobudza do 

działania zmierzającego do jej zaspokojenia

Potrzeba                          Działanie

Procesy emocjonalne

• Zaspokajanie potrzeb wiąże się z 

dążeniem do bodźców pozytywnych 

lub unikaniem bodźców negatywnych.

• Odczucia te związane są z układem 

nagrody i kary.

Procesy emocjonalne

EMOCJE (uczucia) - wyrażają stosunek

do zjawisk, ludzi, rzeczy i samego siebie

RODZAJE EMOCJI:

– NASTROJE: długotrwałe stany emocjonalne o nie 

znacznym natężeniu 

– WZRUSZENIA: krótkotrwałe stany emocjonalne o 

nagłym początku, zaznaczonych objawach 

wegetatywnych i obniżonej zdolności logicznego 

myślenia

– AFEKTY (silne wzruszenia): krótkotrwałe stany 

emocjonalne o nagłym początku, wyraźnych 

objawach wegetatywnych i obniżonej zdolności 

logicznego myślenia, znacznym natężeniu i 

znużeniu po ich ustąpieniu

Procesy emocjonalne

PODZIAŁ EMOCJI
• ze względu na potrzeby z jakimi są związane:

–związane z popędami (z potrzebami biologicznymi)
–wyższe (związane z potrzebami 

psychospołecznymi)

• ze względu na wpływ na gotowość do działania:

–steniczne (mobilizują np. gniew)
–asteniczne (demobilizują)

Zaburzenia procesów emocjonalnych

LĘK – wobec sytuacji, które mają lub mogą 

nastąpić, czasem nie wiąże się z żadną 

przyczyną (w sytuacjach bezpośredniego 

zagrożenia odczuwa się strach)
OBNIŻENIE NASTROJU
PODWYŻSZENIE NASTROJU
DYSFORIA – drażliwość połączona z 

obniżeniem nastroju
NIETRZYMANIE AFEKTU – gwałtowne reakcje 

gniewu z   podnieceniem ruchowym i słownym

Zaburzenia procesów emocjonalnych

APATIA – obniżenie nastroju, zainteresowań, 

aktywności. Towarzyszy temu poczucie rezygnacji
ZOBOJĘTNIENIE UCZUCIOWE –zanik uczuć 

wyższych, zmiana stosunku do bliskich; reakcje 

emocjonalne są nieadekwatne do sytuacji lub 

ekspresja emocji nie jest zgodna z jej treścią.
CHWIEJNOŚĆ EMOCJONALNA – zbyt łatwa 

zmienność nastroju
LEPKOŚĆ EMOCJONALNA – nadmiernie długie 

trwanie raz wzbudzonego nastroju lub wzruszenia
AMBIWALENCJA EMOCJONALNA –

występowanie emocji sprzecznych tj o odmiennych 

znakach

Procesy emocjonalne

PODZIAŁ EMOCJI
• ze względu na potrzeby z jakimi są związane:

–związane z popędami (z potrzebami biologicznymi)
–wyższe (związane z potrzebami 

psychospołecznymi)

• ze względu na wpływ na gotowość do działania:

–steniczne (mobilizują np. gniew)
–asteniczne (demobilizują)

Aktywność i ruch

Aktywność i jej zaburzenia

AKTYWNOŚĆ – świadome, uporządkowane 

dążenie do określonego celu.

ZABURZENIA AKTYWNOŚCI

–OBNIŻENIE AKTYWNOŚCI 
–PODWYŻSZENIE AKTYWNOŚCI
–AMBITENDENCJA - obecność sprzecznych 

dążeń

Zaburzenia ruchu

SPOWOLNIENIE I ZAHAMOWANIE RUCHOWE
POBUDZENIE RUCHOWE 
STEREOTYPIE RUCHOWE - wielokrotne, monotonne  

wykonywanie prostych i tych samych czynności 

ruchowych  

ZMANIEROWANIE RUCHOWE - wykonywanie 

dziwacznych czynności ruchowych

NATRĘCTWA RUCHOWE - wielokrotnie wykonywane 

czynności, mimo przeświadczenia o ich niedorzeczności

AUTOMATYZMY PSYCHICZNE – uporczywe, wbrew woli 

wykonywane czynności ruchowe, odczuwane jako obce

Świadomość

Świadomość

ŚWIADOMOŚĆ – zdolność do: 

–zdawania sobie sprawy z przeżywania zjawisk 

psychicznych

–utrzymywania poziomu czuwania 

umożliwiającego odbierania, rejestrowania, 

przetwarzania informacji i reagowania na nie

Ilościowe zaburzenia świadomości

• PRZEDSENNOŚĆ – lekkie przyćmienie, 

skłonność do zasypiania, ale budzi się 

samorzutnie 

• SENNOŚĆ PATOLOGICZNA – wyraźna 

skłonność chorego do snu, nieodparta potrzeba 

snu

• SEN GŁĘBOKI – zachowanie reaktywności na 

silne bodźce i obecność odruchów obronnych

• ŚPIĄCZKA – całkowite wyłączenie świadomości 

wyrażające się brakiem wszelkiej reaktywności

Jakościowe zaburzenia świadomości

PRZYMGLENIE (Zmącenie)

–zorientowanie co do własnej osoby, 

upośledzona orientacja głównie co do 

czasu, mniej co do miejsca

–zaburzona koncentracja uwagi, percepcja i 

tok myślenia

–apatia
–nieruchliwość, drżenie

Jakościowe zaburzenia świadomości

ZESPÓŁ MAJACZENIOWY (Delirium) 

–zorientowanie co do własnej osoby, brak 

zorientowania co do miejsca i czasu 

–niepokój ruchowy
–złudzenia i omamy
–urojenia niespójne, często prześladowcze
–lęki, dysforia, euforia
–po ustąpieniu zachowana jest częściowa 

pamięć

Jakościowe zaburzenia świadomości

ZESPÓŁ POMROCZNY

–rozdwojenie osobowości, brak 

zorientowania co do osoby, miejsca i czasu

–może być obecne podniecenie ruchowe
–po ustąpieniu całkowita niepamięć przeżyć

Jakościowe zaburzenia świadomości

ZESPÓŁ SPLĄTANIOWY (AMENTYWNY)

–brak orientacji co do własnej osoby, miejsca 

i czasu

–podniecenie ruchowe, mogą być stereotypie 

ruchowe

–inkoherencja myślenia – czytanie słownika
–brak reaktywności na bodźce zewnętrzne 

lub jest ona paradoksalnie wzmożona

–po ustąpieniu całkowita niepamięć przeżyć