Uwaga to tylko wybrane zagadnienia – pełen tekst dostępny był na wykładzie   

 

1 

 

Wykład 5 Teoria produkcji i kosztów, dr Joanna Nowicka     
Teoria produkcji  
Zajmuje się technicznymi warunkami produkcji   
Produkcja - Proces produkcji proces transformacji czynników wytwórczych w produkty gotowe lub usługi.  
Miary produkcji  



 

Izokoszta (linia jednakowego kosztu) 



 

Izokwanta (linia jednakowego produktu) 

Teoria kosztów 
Funkcja produkcji informuje nas o kombinacjach nakładu charakteryzujących każdą z technologii.  
Dla każdej z technologii można ustalid koszty. 
Koszty są to wydatki wszelkiego rodzaju, związane z technologią produkcji.  
Obok tego pojawiają się koszty alternatywne. 
Koszt alternatywny (koszt utraconych możliwości)suma dochodów utraconych w wyniku niewykorzystania 
posiadanych zasobów w najlepszym z istniejących alternatywnych zastosowao. 
 

zaangażowania własnego kapitału finansowego 

przedsiębiorstwa 

własnej pracy właściciela 

Wysokość odsetek, które można by otrzymać wkładając 
ów kapitał na oprocentowany rachunek bankowy na taki 
sam okres. 

Wysokość wynagrodzenia, które mógłby on za 
taką samą pracę uzyskać wykonując ją 
zarobkowo w innej firmie. 

koszty księgowe + inne wydatki+koszty alternatywne = koszty ekonomiczne. 
Koszty ekonomiczne składają się z:  



 

kosztów jawnych, wydatków niezbędnych w celu uzyskania zasobu, produktu lub usługi  



 

kosztów ukrytych - niewykorzystanych możliwości wykonania, pozyskania czegoś innego lub zastosowania 
posiadanych zasobów do innego celu 

 
W okresie krótkim przedsiębiorstwo ponosi koszt stały (wynikający ze nakładu stałych czynników produkcji) i koszt 
zmienny (wydatek na zmienne czynniki produkcji). 
Sumę tych kosztów określa się jako koszt całkowity. 
Koszty stałe w krótkim okresie czasu są to koszty niezależne od skali produkcji, nie podlegają zmianie, wraz ze 
zmianą wielkości produkcji  
w długim okresie czasu koszty te nabierają cech zmienności, najczęściej skokowo. 
Koszty zmienne wynikają z zaangażowania w procesie produkcji zmiennych czynników wytwórczych 

Koszty 

stałe 

zmienne 

zapłata czynszu 

x 

 

konserwacja (okresowa, planowa)maszyn 

x 

 

wykorzystane surowce do produkcji 

 

x 

wynagrodzenie pracowników zarządu firmy 

x 

 

wynagrodzenie pracowników bezpośrednio produkcyjnych 

 

x 

wykorzystana energia do produkcji 

 

x 

reklama 

x 

 

Koszty te rosną wraz ze wzrostem skali produkcji, chod w różnym tempie  
Koszty przeciętne (całkowite Kcp)dzielą się na: 

Uwaga to tylko wybrane zagadnienia – pełen tekst dostępny był na wykładzie   

 

2 

 



 

przeciętne koszty zmienne Kzp 



 

przeciętne koszty stałe Ksp 



 

koszt kraocowy 

Szczególne znaczenie mied będzie dla nas koszt wytworzenia dodatkowej jednostki produkcji, jest to koszt 
kraocowy lub inaczej marginalny  
Kc’= 



Kc/



y. 

koszt kraocowy/marginalny jest równy zmianie kosztu całkowitego spowodowanej zmianą wielkości produkcji o 
jednostkę, pierwsza pochodna funkcji kosztów całkowitych  
 
Jeśli chcemy dowiedzied się o ile wzrośnie koszt, gdy powiększmy dzienną produkcję o jedną jednostkę, to 
poinformuje nas o tym koszt kraocowy.  
Klasyfikacja czynników produkcji  
Wszelkie dobra materialne i niematerialne, które są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej 
I klasyfikacja(praca, ziemia, kapitał) 
II klasyfikacja(Stałe,Zmienne) 
 

Czynniki produkcji 

stałe 

zmienne 

hala fabryczna 

x 

 

surowce do produkcji 

 

x 

maszyna produkcyjna 

x 

 

materiały i półfabrykaty 

 

x 

energia 

 

x 

urządzenia transportowe 

x 

 

praca pracownik

ów bezpośrednio produkcyjnych 

 

x 

 
PRZEBIEG FUNKCJI KOSZTÓW W KRÓTKIM OKRESIE   
 
Kształt krzywej kosztów całkowitych Kc jest określony wyłącznie przez kształtowanie się kosztów zmiennych Kz; 
koszty stałe Ks mają jedynie wpływ na odległośd krzywej Kc od osi odciętych.  
Krzywa przeciętnych kosztów stałych jest nachylona w dół i zbliża się, ale nigdzie nie dotyka, osi odciętych.  
Krzywa przeciętnych kosztów zmiennych jest matematycznie związana  z krzywą kosztów kraocowych  w swym 
najniższym punkcie.  
Nie ma żadnego związku miedzy krzywymi kc’ i ksp. 
Koszty zmienne to suma kosztów kraocowych - Znając wielkości kosztów kraocowych dla różnych poziomów 
produkcji, można bez trudu ustalid przebieg funkcji kosztów zmiennych.  
Koszty zmienne są sumą kosztów kraocowych 
  KZ = 



Kc’ 

aby ustalid ich poziom wystarczy zsumowad koszty kraocowe. 
Koszt marginalny opada szybciej od KCP i KZP i po osiągnięciu minimum zaczyna rosnąd gdy KCP i KZP jeszcze 
opadają i przy pewnej wielkości produkcji rosnący Kc’ zrównuje się z KCP i KZP. 
Krótkookresowy koszt przeciętny Kcp ma kształt litery U, gdyż będąc sumą ksp i kzp, maleje kiedy one maleją, a 
rośnie kiedy kzp gwałtownie rośnie przy ksp malejącym do zera. 
Krzywa kosztu kraocowego odzwierciedla wyłącznie zmiany kosztów zmiennych.  
Krzywa kosztu przeciętnego zależy zarówno od wielkości kosztów zmiennych, jak i kosztów stałych. 
Zmiany - Jeżeli zmienne czynniki produkcji drożeją (lub stają się mniej produktywne), to  

Uwaga to tylko wybrane zagadnienia – pełen tekst dostępny był na wykładzie   

 

3 

 

Krzywa kosztów kraocowych przesuwa się do góry wraz z nią krzywa przeciętnych kosztów zmiennych, kosztów 
całkowitych przeciętnych.  
Jeżeli czynniki zmienne tanieją (lub stają się bardziej produktywne), to koszt kraocowy się obniży,  
wraz z nim obniży się przeciętny koszt zmienny.  
Wraz ze wzrostem skali produkcji rosną możliwości: 



 

lepszego wykorzystania aparatu wytwórczego, wyższej produktywności, 



 

relatywnego obniżenia rezerw, 



 

uzyskania wyższego stopnia specjalizacji siły roboczej, 



 

osiągnięcia wyższej wydajności, 



 

prowadzenia i korzystania z wyników prac badawczo-rozwojowych, 



 

stosowania postępu innowacyjnego, 



 

korzystania z nowoczesnych technologii i lepszych rozwiązao organizacyjnych, 



 

za sprawą większej skali produkcji rośnie zapotrzebowanie na większe ilości czynników wytwórczych, a 
zatem prawdopodobne stają się rabaty z tytułu jednorazowych zakupów znacznych ilości czynników 
wytwórczych.  

Znaczenie kosztów produkcji  
Koszty wytworzenia produktu w zestawieniu z ceną sprzedaży produktu pozwalają na określenie zysku producenta. 
W sytuacji cenobiorczości koszty są podstawowym jeśli nie jedynym elementem, na który producent może mied 
wpływ.