Procesy społeczne - globalizacja  

1.Globalizacja jako zespół procesów społecznych. 

Globalizacja  jest  to  kategoria  pojęciowa  która  dotyczy  jednego  z  największych  procesów  społecznych. 

Sam  termin  pojawił  się  niedawno    w  słowniku    Webstera  1961  –  globalizować  –  natomiast jako  w  tytule 
artykułu  pojawił  się  w  1985  roku  Roberta  Robertsona  –  UK  socjologa  kultury.  Od  tego  czasu  stał  się 
terminem  powszechnie  używanym.  Nie  znaczy  to  że  już  znacznie  wcześniej  ta  tematyka  nie  była 
podejmowana.  U  Saint-Simone  jako  pewna  idea  –  para  europejski  rząd,  internacjonalizm  oraz  u  Emila 
Durkheima  pod  koncepcją  globalnego  przechodzenia  od  socjologii  organicznej  do  mechanicznej. 
Globalizacja jest traktowana jako jeden z największych procesów społecznych w ludzkości.  
Proces społeczny w socjologii obejmuje: 



 

Szereg zjawisk względnie jednorodnych tworzących się wokół jakiejś osi, 



 

Połączonych zależnościami przyczynowymi wywołuje jakiś skutek lub serię skutków lub funkcjonalno-

strukturalnych, np. transformacja systemowa w Polsce. 

Globalizacja  może  być  pojmowana  jako  wielość  procesów i  odnosi  się  do tych wszystkich  procesów w 

wyniku których narody świata zostały włączone w jednoświatowe społeczeństwo – społeczeństwo globalne. 
Giddens przyrównuje globalizację do hipermarketu ( artykuły spożywcze z całego świata, informacje o tych 
towarach w wielu językach). 

Wnioski Giddensa po wizycie w supermarkecie : 



 

Nie możemy praktycznie oddzielić tego co się dzieje na miejscu w kraju i poza naszym krajem, 



 

Konstatujemy (ustalamy) złożone procesy powiązań gospodarczych między wieloma krajami, 



 

Zauważamy procesy zmian oraz nowe zjawiska powiązań między lokalnością a globalnością. 
Globalizacja jest to  złożony  proces  zacieśniania  światowych  więzi  i  współzależności,  gdzie  inni ludzie 

odczuwają skutki naszych działań a my odczuwamy problemy globalne.  

Globalizacja posiada 3 do 4 wymiarów: 

1.  Wymiar ekonomiczne, 
2.  Wymiar polityczny, 
3.  Wymiar społeczny, 
4.  Wymiar kulturowy. 

Trwają  dyskusje  czy  globalizacja  jest  procesem  jednolitym    czy  składa  się  z  kliku  spójnych  czy 

sprzecznych procesów. 

2.Globalizacja ekonomiczna

 

Najczęściej dostrzegany wymiar i najczęściej analizowany. Przejawia się: 



 

W  postaci  wielkich  korporacji  ponadpaństwowych,  które  kształtują  międzynarodowy  podział  pracy. 

Korporacje  te  wytwarzają  dobra  i  usługi  na  terenie  więcej  niż  jednego  kraju.  Mogą  być  to  wielkie  lub 
olbrzymie korporacje jak np. Coca-Cola, GM, jak i małe. Stały się zjawiskiem powszechnym po  II wojnie 
światowej.  Obejmują  one  łącznie  z  małymi  2/3  światowego  handlu.  Specjaliści  obliczyli,  że  1986  r.  400 
takich korporacji miało majątek wyższy niż suma majątku 70% najuboższych krajów. Korporacje te tworzą 
głównych  aktorów  rynku  światowego.    Jeśli  przyjąć  PKB  Polski  w  1998r.  stanowił  137  mld  dolarów    to 
dochód ze sprzedaży takich korporacji wyniósł dla GM – 164 mld, Ford – 147 , Mitsubishi – 140 mld.  



 

Podstawowym elementem napędzającym globalizację ekonomiczną jest gospodarka elektroniczna oparta 

na  komputerach,  internecie,  gdzie  za  jednym  kliknięciem  można  przekazać  ogromne  sumy  pieniędzy. 
Jednocześnie może stanowić zagrożenie na rynkach kapitałowych lub zagrożenie dla całych gospodarek ze 
względu na jednoczesną możliwość spekulacji. Takie spekulacje miały miejsce w dwóch dziesięcioleciach za 
sprawą m.in. George Soroż – węgierski biznesmen z USA.  
Antidotum na spekulacje: 
a)  Rezerwa walutowa – Polska ma 82 mld € oraz przyznany kredyt w wys. 20mld $ przez Bank Centralny, 
b)  Wejście do mocnego systemu walutowego np. strefa euro. 

Geneza i źródła globalizacji ekonomicznej: 

1.  Gwałtowny  rozwój  komunikacji  zwłaszcza  telekomunikacji  po  II  wojnie  światowej,  dzięki  postępowi 

oraz rozwojowi infrastruktury: 

a)  Tradycyjna  telefonia  oparta  na  przepływie  sygnałów  analogowych  przy  pomocy  drutu  i  kabla, 
współwystępowało  w  tym  przełączenia  telefoniczne  na  korbę,  w  połączeniach  międzymiastowych  czy 
międzynarodowych  za  pomocą  telefonistek,  od  lat  70-tych  w  systemie  światowym  zaczęły  wchodzić 
pierwsze połączenia transatlantyckie. Pierwsze kable nie miały więcej niż  100 kanałów, to po wprowadzeniu 
światłowodów w 1970 roku kabel trans graniczny mógł przepuszczać 600 tys. kanałów.  
b)  Od lat 60-tych zaczęły wchodzić satelity, obecnie jest ich ok. 200 i rośnie, przy pomocy satelitów można 
przesyłać faxem, pocztę telekomunikacyjną i programy TV, 
c)  Najszybciej  rozwijającym  się  środkiem  komunikacyjnym  okazał  się  Internet  ,  w  połowie  1988  roku  z 
Internetu  korzystało  140  mln  ludzi,  2012  r.  -  ok  600  mln  a  prognozuje  się  700  mln  korzystających  z 
Internetu. 

Skutki rewolucji telekomunikacyjnej 

a)  W skali makro społecznej – rozwija się gospodarka oparta na wiedzy - gospodarka nieważka, nie oparta 
na przemyśle i rolnictwie, zapotrzebowanie na ludzi z wykształceniem informatycznym, upowszechnia się 
społeczeństwo informatyczne 
b)  w skali mikro społecznej – dla przeciętnego mieszkańca powstały zupełnie nowe możliwości: 



 

możliwość komunikowania się w „rzeczywistym czasie” z najbardziej odległymi mieszkańcami ziemi, 



 

możliwość szybkiego przesyłania dokumentów i obrazów, 



  zawieranie transakcji gospodarczych – podpis elektroniczny. 

Tempo  rozwoju  telekomunikacji jest  nierówne.  Najszybciej  rozwijają  się  kraje już  rozwinięte  takie jak 

USA,  Europa  Zach.,  Azja  Wschodnia  –  Korea  Płd.  Najsłabiej  rozwijały  się  Azja  Południowa  –  Indonezja, 
Indie  i  tzw.  Afryka  Subsaharyjska  (  na  południe  od  Sahary).W  skali  globalnej  pogłębiły  się  podziały  na 
bogatą północ i biedne południe, bogaty zachód i biedny wschód. 

3.Globalizacja polityczna 

 Polega  na  tworzeniu  się  różnego  rodzaju  wspólnot  politycznych,  porozumień,  umów,  traktatów,  układów 
politycznych, których stronami są państwa lub pewne elementy struktur państwowych występujących w ich 
istnieniu. Motorem mobilizacji politycznej są działania organów międzynarodowych, ale także pozarządowe. 

Wyróżniamy : 

a)  organizacje międzynarodowe ustanowione przez rząd, 



  1865  r.  –  Międzynarodowy  Związek  Telegraficzny  –  konieczność  regulowań  międzypaństwowych 

związanych z rozwojem telegrafu, 



  Lotnictwo cywilne 



  Eurowizja. 

W roku 1909 było takich porozumień 37, zaś w roku 1996 – 260. 
b)  Porozumienie pozarządowe – występują zwykle jako dopełnienie organizacji rządowych  



  Czerwony Krzyż, Czerwony Półksięzyc, Greenpeace, Lekarze bez granic, Amnesty International. 

W 1993 roku było ich 28 900, 2012 – 33 000. 

ONZ – siedziba Nowy Jork, pierwsza próba powołania podobnej instytucji to powstanie Ligi Narodów, 

która  miała  za  zadanie  stanie  na  straży  pokoju  światowego.  LN  była  przedsięwzięciem  nieudanym,  nie 
zapobiegła wybuchowi II wojny. Opierała się ona bowiem na deklaracjach, nie posiadała żadnej egzekutywy. 
Praktycznie przestała mieć znaczenie po 1939 roku. F.D. Roosevelt (wprowadził New Deal)  stawiał przed 
sobą zadanie pokoju światowego po II wojnie. Na straży nowego porządku miały stać 4 kraje – policjanci : 
USA, ZSRR, UK, Chiny. UK postulowała o dołączenie do nich Francji, czemu sprzeciwił się Stalin. 

Koncepcja 5 policjantów stała się zaczątkiem: 



 

Rady Bezpieczeństwa ONZ – ONZ powstała oficjalnie w 1945 r., łączy wszystkie narody, które chcą do 
niej należeć. Posiada egzekutywę, obecnie około 200 członków. 



 

Zgromadzenie ogólne ONZ – uchwala budżet i nowe deklaracje.   Polska wśród założycieli ONZ. 
Rada Bezpieczeństwa składa się z 5 stałych członków z prawem veta : USA, ZSRR, UK, Chiny, Francja. 

Można  przyjąć  uchwalę  ONZ  tylko  i  wyłącznie  przy  jednogłośnym  stanowisku  wszystkich  członków. 
Egzekutywy dotyczą: użycia siły, embarg itp. Rada Bezpieczeństwa posiada także 10 członków niestałych 

wybieranych na 2-letnią kadencję wg klucza geograficznego bez prawa veta. Obecnie wskutek przeobrażeń, 
częściej mówi się o Niemczech, Japonii, Indiach, Indonezji, Brazylii jako kandydatach do Rady Bezp.ONZ. 

ONZ to ponadto różne agendy międzynarodowe: 



 

Międzynarodowe organizacje pracy (Genewa). MOP zajmuje się problemem ochrony pracy, czasu pracy, 
pracy dzieci, kobiet, związki zawodowe, 



  UNESCO – agenda ds. nauki i kultury, dba o miejsce nauki i kultury w świecie, 



  UNICEF – agenda ds. dzieci – wyżywienie, szczepionki 



  VAO – agenda ds. rozwoju technologii żywnościowych. 

Unia Europejska – powstała w 1957 r. w związku z przyjęciem Traktatu Rzymskiego (EWG –wspólny 

rynek). Sformułował on kilka zasad, które legły u podstaw UE: 



  Zniesienie granic celnych, 



 

Zniesienie granic w przepływie kapitału, siły roboczej , usług, 



 

Zasada otwartości na członkostwo innych krajów. 
Początki  wspólnoty  UE  sięgają  jeszcze  kilka  lat  wstecz  (’51r.),  kiedy  powstała  Europejska  Wspólnota 

Węgla i Stali, która miała za cel zapoczątkowanie pokoju w relacjach europejskich i odbudowę zniszczeń 
wojennych. Wiązały się z nią 3 nazwiska: 



  Konrad Adenauer (kanclerz RFN),  



  Robert Schuman (MSZ Francji), 



  Astrid de Gasperi ( minister Włoch). 

Reprezentowali  oni  opcję  chrześcijańsko-demokratyczną  (chadecką).  W  ich  zamyśle  ten  twór  miał  być 

Europą Chrześcijańską. Projekt ten przeszedł różne przeobrażenia i zmiany orientacji politycznych.  

Początki to 6 krajów- pierwszych członków UE: Niemcy, Francja, Włochy, Benelux (Belgia, Holandia, 

Luksemburg).  W  późniejszych  latach  przyjęto  inne  kraje.  Drugim  wielkim    krokiem  w  rozwoju  UE  był 
Układ z Maastricht (7.02.1992), obowiązujący do dnia dzisiejszego: 



 

Została wymieniona nazwa Unia Europejska 



  Ustalono  nowe  zasady  przyjęcia  członków(akcesji)  –  wstępna  zgoda  na  pertraktacje,  podział  obszarów 

uzgodnień pertraktacyjnych (27), konieczność akceptacji przez odpowiednie władze każdego z członków 



 

Obowiązek przyjęcia waluty przez kraje członkowskie € - nie określił daty ale kryteria przyjęcia waluty. 
3 kraje członkowskie wynegocjowały pozostanie przy swojej walucie: UK, Dania i Szwecja (2 x korona). 



 

Przyjęcie wspólnej waluty przez kraje UE pod wspólną nazwą  Euro (ecu). € weszło do obiegu 1 stycznia 
2002 roku jako fizyczny pieniądz. 
W okresie z Maastricht Unia liczyła 12 członków: 



  1973r. - Dania, UK, Irlandia 



  1981 r. -  Grecja, zaś Norwegia przez referendum nie zgodziła się, 



  1986 r. – Hiszpania, Portugalia. 

Po Maastricht: 



  1995 r. – Austria, Szwecja, Finlandia, (Norwegia nadal nie) 



  2004r.- Polska, Estonia, Łotwa, Litwa, Czechy, Słowacja, Węgry, Słowenia, Malta i Cypr (grecka część) 



  2007 r. – Rumunia i Bułgaria.  Od 1 lipca 2013 – Chorwacja. 

27 krajów to ponad 500 mln ludzi. Od wielu lat do członkostwa aspiruje Turcja, jednak jest wiele krajów 

sceptycznych  do  ich  członkostwa,  główne  przyczyny  to  duża  liczba  mieszkańców  (70  mln),  odmienność 
kulturowa i religijna, problem mniejszości kurdyjskiej. Ukraina – zdania na UA są podzielone, zachód jest 
pro euro, zaś wschód prorosyjska ( 47 mln).  

Unia  Europejska  stanowi  potencjał  ludnościowy.  Stoi  po  Chinach  (1 300  mln),  Indiach  (1 100mln),  na 

czwartym miejscu USA – 305 mln. Pod względem ludnościowym UE jest zróżnicowana ( 2008r.- w mln) : 
Niemcy – 83, Francja – 62, UK – 61 , Włochy – 59, Hiszpania – 46, Polska – 38, Rumunia – 21. Większość 
krajów  to  ok.  10  mln  i  mniej.  Najmniejsze  to  Cypr  –  0,4; Malta  – 0,4;  Estonia  –  0,3;  Luksemburg  –  0,5. 
Konsekwencją wielkości jest liczba mandatów do parlamentu euro. Najwięcej członków mają Niemcy, zaś 
Polska – 53. 

1 maja 2004 roku –wejście Polski do Unii Europejskiej – cywilizacyjnie 

odbierane jak chrzest Polski. 

Unia jest także  zróżnicowana  pod  względem  ekonomicznym.  Zróżnicowanie  ekonomiczne  mierzone  jest 

globalnym  potencjałem.  Wiązane  jest  z  liczba  ludności  i  zasobności  danego  kraju.  Miara  zasobności  jest 
struktura  międzynarodowa - G 20 kraje o największym potencjale ekonomicznym. (Polska – 22 gospodarka 
świata).  
Drugi  sposób  mierzenia  zasobności  -  PKB  mierzone  na  głowę  mieszkańców.  Może  być  obciążona  
nieścisłościami – szara strefa (może być wyceniania na ok 30%. W Polsce ok 18-20 %.),  

Bogactwo mierzone są w dwóch wartościach: 

a)  dochód  nominalny  –  jeśli  dochód  narodowy  wynosi  X  i  przeliczany  na  dolary  i  jest  dzielony  na 
wszystkich mieszkańców (dzieci, emeryci, osoby pracujące i niepracujące) 
b)  siła nabywcza – ilość towarów i usług jakie można zakupić za dany nominał pieniądza. 

Od 1 maja 2004 do UE weszło 10 nowych krajów. W Polsce dochód 11 200 $ zaś siła nabywcza 15 900 

$. Polska była na poziomie Litwy i Łotwy. Do najbogatszych krajów nowej „10” należały Cypr i Słowenia. 
Polska zajmowała jedno z ostatnich miejsc. W 2007 roku do UE przyłączono Rumunię i Bułgarię. W ciągu 
ośmiu lat sytuacja Polski zmieniła się diametralnie.  Wchodząc miała 47 % średniej unijnej. W roku 2011 
dochód wzrósł do 62 % średniej unijnej. Politycy przewidują że dogonimy Unię za ok 20 -22 lata. 
Konsekwencje 

Następstwem  tego  zróżnicowania  jest  polityka  unijna  –  polityka  spójności    -  próba  wyrównywania 

poziomu  życia  w  całej  unii  poprzez  dotacje  unijne.  U  podstaw  tej  próby  leży  koncepcja  regionów  -  
wszystkie    te  regiony  w  których  średnia  wynosi  poniżej  75  %  średniej  UE  mogą  liczyć  na  dotacje  unijne. 
Pomoc  dla  samopomocy  –  jeśli  chcesz  otrzymać  dotację  musisz  włożyć  część  15-20%  swoich  środków. 
Obszary  dotowane  –  drogi,  mosty,  obwodnice,  ochrona  środowiska,  inwestycje  w  zakresie  dóbr  kultury 
(ratowanie zabytków, sztuka sakralna).  

Fundusze  pochodzą  ze  składek  członkowskich  które  zobowiązują  się  do  przekazania  z  PKB  ok.  1,1  %. 

Polska będzie płacić 3,5 mld € rocznie. W roku 2006 Polska otrzymała 67,4 mld € na 7 lat. Polska aspiruje 
do 80 mld € na lata 2014-2020.  
Dlaczego UE prowadzi politykę spójności ?   



 

Wyrównywanie poziomu życia jest gwarancją przyszłego pokoju, 



  Funkcjonowanie rynku zbytu - kraje biedne będą lepszym rynkiem zbytu gdy podniesie się poziom życia. 

Przyszłość Unii jest zdominowana przez perspektywę polityczną: 

1.  Przyszłość  ideowa  –  kiedy  Unia  powstawała  to  jej  twórcy  byli  przedstawicielami  chrześcijańskiej  
demokracji  i  w  zamyśle  miała  być  strukturą  na  wzór  chrześcijańskiej    demokracji.  Później  Unia  się 
spluralizowała  i doszły do głosu inne liberalne i demokratyczne odłamy.  
Parlament  Europejski  –  nie  obowiązuje  zasada  państwowa  czy  narodowa  lecz  ideowa  np.  klub 
demokratów,  socjaliści  i  socjaldemokraci,  klub  liberalny,  klub  konserwatywny.  Jest  strukturą  bardzo 
zróżnicowaną ideowo, posiada moc ustawodawczą. 
Komisja Europejska – Jose Manuel Barroso z Portugalii – desygnowani do zarządzania komisarze – 27. W 
Polsce Buzek. Komisja liczy tylu członków ile jest państw członkowskich. Wzmocniona o Radę Europejską. 
Rada  Europejska  –  którą    tworzą  głowy  państw  UE  (rząd,  premier,  min.  spraw  zagr.,  może  uczestniczyć 
prezydent ale ze zdaniem zgodnym z rządem). Na czele Rady Europejskiej stoi Herman van Rompuy - Belg. 
Nie  mylić  z  Radą  Europy  z  siedzibą  w  Sztrasburgu  która  zajmuje  się  rozpatrywaniem  skarg  dot.  praw 
człowieka. 
2.  Problem geograficznego rozszerzenia unii - dwie koncepcje : 
- roszczenie na wschód – traktat lizbońskie stworzył możliwość prawną, m.in. o Ukrainę  
- rozszerzenie na południe – otwarcie rynków dla krajów Afryki południowej. 

 Ustrój UE –przyszłość –  koncepcje 



  Unia  ojczyzn  –struktura  bliżej  nieokreślona  o  szerokiej  autonomii  krajów  członkowskich,  związki 

ekonomiczne, wspólny rynek 



 

Państwo  zcentralizowane  –  centralizacja  państwa  które  będzie  miało  decydujący  głos  w  polityce  

(Niemcy, Francja; głosy nieliczne i słaba siła przebicia) 



 

Państwo  federalne  –  posiadające  jakieś  elementy  władzy  centralnej  o  dużej  autonomii  wewnętrznej            

(najbardziej  prawdopodobna  przyszłość  UE).  Do  kompetencji  władz  państwa  federalnego  należy  polityka 
zagraniczna,  wspólny  pieniądz  (euro)  i  armia(jeszcze  nie  ma  ale  jest  inicjatywa  6  największych  państw  – 
Niemcy, Francja, Hiszpania, Włochy, Polska o stworzenie wspólnej armii pod dowództwem UE). 
 Euro zasady konwengercji (obowiązek wstąpienia do strefy euro ): 
Argumenty przeciw: – ok 60 % społeczeństwa polskiego 



 

Utrata suwerenności kraju – decyzje o ilości pieniądza  podejmuje Bank Centralny -Frankfurt n. Menem, 



  Wzrost cen –przeliczenia będą prowadziły do spekulacji cenowych 



  Obnażenie polskiej biedy – porównywanie z obywatelami innych krajów swoich dochodów, 



 

Większa szansa obrony przed kryzysem – własna waluta może łagodzić skutki kryzysu 

Argumenty za: 



  Stabilizacja waluty – odporność na ataki spekulacyjne 



  Cena wymiany -  podmioty gospodarcze podczas wymian ponoszą kolosalne koszty,  



 

Tańsze kredyty dla indywidualnych osób i przedsiębiorstw. 

Warunki konwengercji  do strefy euro: 



  Monetarne - za które odpowiada NBP   

a)  Problem inflacji-  kraj musi mieć inflację na pewnym  poziomie, nie wyższa niż  3%  - umowna, traktat z 
Maastricht precyzuje że to nie może być wyższa niż średnia arytmetyczna trzech krajów o najniższej inflacji, 
 plus minus 15 % 
b)  stabilny  kurs  pieniądza  –  każdy  kraj  przed  przystąpieniem  musi  przez  dwa  lata  przebywać  tzw.  wężu 
walutowym  - EMR ( określa kurs złotego do euro) 



  Fiskalne  - za które odpowiada rząd 

a)  Dług publiczny – traktat z Maastricht stanowi że nie może być wyższy niż 60 % PKB, Polska to spełnia , 
b)  Stopy procentowe – jak rynek wycenia obligacje danego kraju – granica 7% jest uważana jako czerwone 
światło, powyżej tej wartości są to śmieciowe obligacje; Polska – 3,80%. 
c)  Deficyt budżetowy -  różnica która jest coroczne zapisywana w budżecie państwa, między dochodami a 
wydatkami. 
Wymagania UE- deficyt nie wyższy niż 3% (Maastricht). Polska  - 4,7 %, w tym roku ma zejść poniżej 3%.  
7% od obligacji (zobowiązania) to granica .  
Kiedy Polska wkroczy do strefy euro – zakłada się że w tym roku Polska spełni wszystkie wymagania dot. 
konwengercji, jeśli nic się nie stanie. Konieczność zmiany konstytucji  (obecnie NBP ma wyłączne prawo 
emisji pieniądza i odpowiada za jego wartość), wymaga większości 2/3 posłów – 307 posłów. 

Dwa rozwiązania: 



 

Pozyskanie posłów z innych partii, 



 

Wynik wyborów parlamentarnych na jesieni 2015 roku. 
Konkluzje: 

1.  Polska  teoretycznie  mogłaby  rozpocząć  procedurą  w  roku  2014  lub  2015,  praktycznie  więc  termin 
wstąpienia do stery euro 2017-2020 pod trzema warunkami: 



  Zmiany konstytucji 



  Nic szczególnego w polityce fiskalnej w skali europejskiej się nie wydarzy 



 

Rząd polski uzna że to się Polsce opłaci 

 

NATO  –pakt  północnoatlantycki  –  powstał  w  4.04.1949r    na  mocy  układu  w  Waszyngtonie  z 

inicjatywy USA. Cele : 



  Sojusz polityczno-militarny państw tworzących sojusz, 



 

Stworzenie bezpieczeństwa międzynarodowego, 



 

Powiązanie bezpieczeństwa z kartą ONZ. 
Początkowo tworzyło go 12 krajów (USA, Kanada, UK, Francja, Włochy, Benelux,  Dania, Portugalia, 

Islandia, Norwegia) w latach następnych przystąpiły  1952 - Grecja Turcja, 1999 – Polska inne kraje Europy 
Wschodniej.  Siedziba  kwatery  głównej  początkowo  był  Paryż.  Pod  rządami  de  Gaulle    narodziła  się  inna 
koncepcja  i  Francja  częściowo  wycofała  się  z  NATO-1966  r.  Stolicę  przeniesiono  do  Brukseli  w  1967  r.  

NATO  jest  najbezpieczniejszym  i  efektywnym  filarem  bezpieczeństwa,  jej  art.  5  mówi,  że  w  przypadku 
zagrożenia  któregoś  z  członków,  pozostali  członkowie  obligują  się  do  natychmiastowej  pomocy.  NATO 
interweniowało  w  Bośni  i  Hercegowinie  a  ostatnio  w  2012  roku  w  Libii.  Jest  elementem  globalizacji 
polityczno – militarnej. 

Struktura NATO: 



  Rada  Atlantycka  -  ministrowie  spraw  zagranicznych  +  finansów  +  obrony  państw  członkowskich  ,  w 

sprawach bardzo ważnych szefowie państw i rządów 



 

Rada Stałych Przedstawicieli – ambasadorowie krajów członkowskich przy NATO 



  Komitet Wojskowy przy NATO - szefowie sztabów generalnych  



  Sekretarz  Generalny  NATO  –  funkcja  z  wyborów  krajów  członkowskich    5  lat,  który  koordynuje 

działalność licznych komitetów NATO, jest nim Anders Rasmussen – Dania .  

4.Wymiar społeczno-kulturowy. 

Polega na doświadczenie świata jako społecznej całości, jego znaczących elementów, posiadających wspólne 
cechy.  Uświadomienie  sobie  uwolnienia  od  ograniczeń  przestrzennych  typu  lokalnego,  państwowego, 
narodowego.  Nie  oznacza  to  wcale  likwidacji  lokalności,  narodowości  czy  państwowości  a  raczej 
poszerzanie przestrzeni społecznej. Globalizacja społeczno –kulturowa przejawia się : 
1.  Nabywanie tzw. globalnej świadomości  tzn. wychodzenie poza problemy własnego kraju. Oznacza to 
także  ludzie  coraz  wyraźniej  zdają  sobie  sprawę  z  odpowiedzialności  społecznej  za  losy  innych  poza 
granicami  własnego  kraju,  szczególne  w  sytuacjach  kataklizmów,  wojen  epidemii  kiedy  ma  miejsce 
śpiesznie  z  pomocą  (  ekipy,  zbiórki  pieniężne  i  dary).  Przejawia  się  to  także  w  postaci  poszerzania 
tożsamości w sposób dość skomplikowany tzn. poszerza się tożsamość – jestem człowiekiem, obywatelem 
Europy,  jednocześnie  odradzają  się  tożsamości  lokalne  (Baskowie,  Katalończycy,  Ślązacy)  które  na  nowo 
chcą definiować swoją tożsamość. 
2.  Poszerzanie sfery wolności indywidualnej – Giddens nazywa to narodzinami indywidualizmu, oznacza 
to  także  wyzwalanie  się  z  ograniczeń  wspólnotowych,  (niektórzy  teoretycy  i  socjologowie  – 
upowszechnianie  się  społeczeństwa  wyboru  w  przeciwieństwie  do  społeczeństwa  losu.  Człowiek 
współczesny  jest  coraz  mniej  ograniczany  swoim  pochodzeniem,  środowiskiem).  Możliwość  wyboru 
zawodu,  sposobu  życia,  partnera,  religii  itd.  Społeczeństwo  otwarte  –  duża  ruchliwość  przestrzenna  i 
wertykalna,  brak  zagrożeń  i  upowszechnianie  się  indywidualnej  kariery.  Społeczeństwo  zamknięte  –  mała 
ruchliwość, zamknięte dla innych. 
3.  Upowszechnianie  się  społeczeństwa ryzyka  -    Ulrich  Beck  – „Społeczeństwo ryzyka”.  Społeczeństwo 
współczesne  przekształca  się  w  społeczeństwo  ryzyka,  z  ryzykami  mamy  do  czynienia  wszędzie  w  skali 
globalnej  mianowicie  ryzyko  utraty  pracy,  wyboru  współmałżonka,  trafności  wykształcenia,  brak  granic 
zagrożenia, brak granic czasowych i przestrzennych.  
4.  Upowszechnianie  się  kultury  popularnej  –  wynalazki  techniczne sprawiają  że wytwory  kultury  mogą 
być  szybko  upowszechniane  w  skali  globalnej  poza  granicami  państwa,  zwłaszcza  produkcji  filmowej 
nastawianej na obywatela świata. W schemacie takiej produkcji filmowej jest zwykle prosta fabuła, efekty 
techniczne,  romantyczna  miłość,  przełamywanie  barier  kulturowych.  W  tym  wyścigu  doniosłą  rolę 
odgrywają kraje bogate jak USA. Niektóre kraje próbują przeciwstawiać się (Francja – nakłada obowiązki na 
emitentów 50-70 % to powinna być produkcja francuska).  
      Efekty tworzenie kultury popularnej. 



  Globalizacja kultury prowadzi do zjawiska hybryd tożsamościowych, zbudowanych z różnych elementów 

niekiedy sprzecznych, 
5.  Ujednolicanie ubrań – wypieranie w tym zakresie kultur narodowych (ubiory) – Japonia, Chiny,  
6.  Spędzanie wolnego czasu – korzystanie ze światowych telewizji, turystyka międzynarodowa. 

5.Globalizacja a ryzyka

 

Niesie za sobą wiele ryzyk, daje się je sprowadzić do 2 typów: 
1.  Ryzyka  dot.  środowiska  -    globalizacja  prowadzi  do  ingerencji  człowieka  na  światowa  skalę  w 
ingerencję środowiska  



  niszczenie lasów Amazonii -  zmiana klimatu,  Chiny – wycinka lasów powodująca erozje gleb, osuwiska 



  Efekt  cieplarniany  –  emisja  gazów,  co  ma  zagrażać  wzrostem  poziomu  wód,  zniknięcie  lądów  i  wysp 

nisko położonych.  



 

Niszczenie całych gatunków fauny i flory – poszerzenie rynku zbytu (kły słoni, nosorożców). 

2.  Ryzyka zdrowotne – związane są one z całym szeregiem zjawisk naszych czasów 



 

Zmniejszenie  warstwy  ozonowej,  zwiększenie  szkodliwego  promieniowania  powodującego  m.in.  raka 

skóry 



 

Jakość pożywienia – środki ochrony roślin ( herbicydy, hormony, antybiotyki) 



  GMO – wprowadzenie jakiegoś genu który ma uodparniać roślinę na choroby, ( przykład pszenicy która 

powstała  z  orkiszu),  ryż  zmodyfikowany  w  latach  70-tych  dzięki  temu  pozwala  na  trzykrotne  uprawy  w 
ciągu roku.  



 

Choroba wściekłych krów – BSE – podawanie zwierzętom protein zwierzęcych zakażonych 



 

Ptasia i świńska grypa – przenoszona ponad granicami 



  AIDS –ryzyko ponadgraniczne.