untitled

Pałace i zamki Dolnego Śląska

1. Zamek Grodno

2. Zamek Bolczów

9 2

Położenie
Zamek Grodno położony jest na szczycie
góry Choina (450 m n.p.m.) w północnej
części Gór Sowich; góruje nad malowni-
czą doliną Bystrzycy Świdnickiej.

Rys historyczny
Zamek pochodzi z 1198 roku, z czasów
księcia Bolesława Wysokiego. W cią-
gu stuleci zamek wielokrotnie zmieniał
właścicieli, a największy jego największy
rozkwit miał miejsce w XVI wieku – pod
rządami Macieja z Łagowa. W wyniku
późniejszych konfl iktów zbrojnych wie-
lokrotnie niszczony popadał w ruinę. Po
II wojnie światowej rozpoczęto tu prace
konserwatorskie, które od 1951 roku
trwają do dziś.

Współczesność
Zamek był na przestrzeni stuleci wielo-
krotnie przebudowywany i modernizowa-
ny, stąd też w starych murach odnaleźć
można pozostałości różnych stylów archi-

tektonicznych. Szczególnie pięknie pre-
zentują się renesansowe detale rzeź-
biarskie, a pochodzący również z tego
okresu budynek przedbramia zaliczany
jest do najpiękniejszych w Polsce. God-
ny uwagi jest także XVIII-wieczny zegar
słoneczny.

www.grodnozamek.pl

Położenie
Zamek położony jest w Rudawach Ja-
nowickich, na skalistym wzniesieniu,
w pobliżu potoku o nazwie Janówka.

Rys historyczny
Wzniesienie warowni w II połowie
XIV wieku przypisuje się rycerzowi
o imieniu Clericus von Bolz, dworza-
ninowi książąt świdnicko-jaworskich.
Twierdza była niezwykle nowoczesna,

nawet jak na owe czasy, a jej budow-
niczy tak doskonale wykorzystali uwa-
runkowania terenu, że ich dzieło budzi
podziw nawet dziś. Zniszczony w czasie
wojny trzydziestoletniej nigdy już nie po-
wrócił do dawnej świetności. Pod koniec
XVIII wieku stał się atrakcją turystyczną;
w 1824 roku zwiedzał go między innymi
król pruski Fryderyk Wilhelm III.

Współczesność
Najstarszą częścią kompleksu pozostaje
zamek górny. Dobrze zachował się XVI-
wieczny system bramny z wieżą, basteją
i barbakanem prowadzącym do mostu
nad fosą. Malownicze ruiny są obecnie
jednym z najbardziej popularnych celów
wycieczek niedzielnych mieszkańców
Dolnego Śląska.

www.zamkipolskie.com

Pałace i zamki Dolnego Śląska

3. Zamek Czocha

4. Zamek Bolków

5. Zamek Karpniki

Położenie
Zamek Czocha położony jest na wznie-
sieniu na wrzynającym się w dolinę rzeki
Kwisy skalnym cyplu, malowniczo górując
nad rzeczną doliną.

Rys historyczny
W miejscu, gdzie dziś stoi zamek Czo-
cha we wczesnym średniowieczu stała
drewniana warownia z kamienno-ziem-
nymi umocnieniami. Murowaną twierdzę
w tym miejscu wzniósł na przełomie XIII
i XIV wieku król czeski Wacław II. Najtra-
giczniejsze zdarzenie w dziejach Czochy
miało miejsce w 1793 roku, kiedy to pod-
czas nieobecności ówczesnego właścicie-
la w niejasnych okolicznościach wybuchł
na zamku pożar. Spłonęła wówczas boga-
to wyposażona biblioteka z wieloma „bia-
łymi krukami”, a także wiele zabytkowych
mebli i cała zbrojownia. Na początku XX
wieku zamek kupił drezdeńczyk Ernest von
Gutschov. Miał aspiracje zostać prawdzi-
wym księciem, a twierdza miała stanowić
argument w jego staraniach o ten tytuł.
Dlatego też nie szczędził pieniędzy, aby na-

dać jej godny księcia wygląd. W styczniu
1945 roku Ernest von Gutschov, zaniepo-
kojony zbliżającym się frontem, kazał spa-
kować wszystkie cenne rzeczy z zamku
Czocha w celu wywiezienia ich do Drezna.
Nie udało się jednak dopilnować bezpie-
czeństwa transportu i część zabytkowych
dzieł sztuki bezpowrotnie zaginęła. Po
wojnie w zamku urządzono ośrodek dla
ofi cerów Wojska polskiego, dzięki czemu
uniknął on losu innych dolnośląskich wa-
rowni i w bardzo dobrym stanie przetrwał
do czasów współczesnych.

Współczesność
Dziś zamek Czocha stanowi jedną z naj-
większych atrakcji turystycznych regio-
nu. Znajdujący się na jego terenie dom
wypoczynkowy zaaranżowano na hotel
i restaurację. Turyści chętnie zaglądają do
„studni niewiernych żon”, skąd podobno
czasami dochodzą jęki i zawodzenia. Le-
genda mówi, że niejaki Krzysztof Nostitz
z zazdrości o kochanków utopił tam swoją

Położenie
Zamek Bolków góruje nad doliną rzeki Nysy
Szalonej. Zbudowany jest na wzgórzu po-
łożonym na wysokości 396 m n.p.m.

Rys historyczny
Gotycki zamek powstał za panowania Bol-
ka I. Najstarsza wzmianka o zamku pochodzi
z 1277 roku. Obecna nazwa zamku pocho-
dzi od imienia księcia Bolka I Surowego.
W XV wieku dokonano gruntownej rozbu-
dowy zamku. Z tego okresu pochodzi rene-
sansowa część mieszkalna zwana „Domem
Niewiast”. Największe spustoszenia na za-
mku poczyniły działania wojenne wojny trzy-
dziestoletniej. W 1703 roku twierdza zostaje
zakupiona przez cystersów z Krzeszowa, a po
sekularyzacji zakonu w 1810 roku przeszła na
własność skarbu państwa. Nasilone prace
renowacyjne trwają od 1994 roku.

Współczesność
Zwiedzanie średniowiecznej warowni
dostarcza niezwykłych przeżyć i pozwala

przenieść się w zamierzchłe czasy. Temu
wrażeniu sprzyjają pokazy walk rycerskich
i tańców średniowiecznych, organizowane
przez Bractwo Rycerskie zamku Bolków,
utworzone w 1994 roku. Cechą charakte-
rystyczną zamku jest wieża zbudowana na
planie kropli wody. Dzięki temu kształtowi
pociski wystrzeliwane w stronę zamku ze-
ślizgiwały się po murze, nie czyniąc więk-
szych szkód.

www.zamek-bolkow.info.pl

Położenie
Zamek Karpniki znajduje się w miej-
scowości Karpniki, na terenie Rudaw-
skiego Parku Krajobrazowego, nieda-
leko Jeleniej Góry.

Rys historyczny
Według badaczy historycznych źródeł
zamek został wzniesiony na polece-
nie rycerza Henryka Czirny. Pierwot-
ny plan zakładał powstanie budynku

mieszkalnego z dobudowaną do niego
narożną cylindryczną wieżą. W 1475
roku kolejny właściciel powiększył bu-
dowlę o kolejny budynek mieszkalny.
Oba gmachy połączone murami two-
rzyły dziedziniec.

Współczesność
Obecnie zamek znajduje się w rękach
prywatnych. Zwiedzanie budowli możli-
we jest wyłącznie z zewnątrz, właściciel
bowiem nie udostępnia go dla turystów.

www.zamkipolskie.com

żonę Gertrudę. Wielkie wrażenie robi Sala
Rycerska, wysoka na dwie kondygnacje,
wieża i zejście do podziemi. Do zamku
prowadzą starannie utrzymane ścieżki
rowerowe i szlaki piesze. W ostatnich
latach to właśnie tu kręcono zdjęcia do
fi lmów „Wiedźmin” i „Tajemnica twierdzy
szyfrów”.

www.zamekczocha.pl

Pałace i zamki Dolnego Śląska

6. Zamek Książ

7. Zamek Kliczków

Położenie
Zamek Książ znajduje się w administracyjnych
granicach Wałbrzycha, nad rzeką Pełcznicą, na
terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego.

Rys historyczny
Udokumentowana historia Książa rozpoczyna się
od odbudowy zniszczonej warowni przez księcia
świdnicko-jaworskiego Bolka I. Później zamek
przechodził z rąk do rąk, a jego właściciele nie
zawsze byli ludźmi honoru, jak na przykład bracia
Schellendorf – słynni na Dolnym Śląsku rozbójnicy.
Przez kolejne 100 lat zamek zmieniał właścicieli
siedmiokrotnie, aż w 1509 roku nabył go Konrad
Hochberg. W ten sposób zamek stał się główną
siedzibą jednego z najbogatszych i najbardziej
wpływowych rodów śląskich. W czasie wojny
trzydziestoletniej warownia była wielokrotnie ob-
legana i zdobywana. W 1705 roku zamek stał się
własnością Ernesta Maximiliana von Hochberg,
który go przekształcił w prawdziwie bajkową,
barokową rezydencję. W wieku XIX Hochbergo-
wie otrzymali tytuł książęcy i zaczęli się tytułować
książętami Hochberg von Pless. W Książu zaczęli
bywać znakomici goście: przyszły prezydent USA
John Quincy Adams, car Mikołaj, cesarz Franci-
szek Józef czy maharadża Cioch-Behar sir Nripen-
dra Narayan Bhp z synem.
W 1891 roku, poprzez małżeństwo z Henrykiem
XV, do rodziny Hochberg weszła Maria Teresa,

zwana księżną Daisy. To głośne małżeństwo nie
trwało jednak długo, związek rozpadł się po za-
kończeniu I wojny światowej.
Tuż przed II wojną światową Hochbergowie utra-
cili znaczną część swojego majątku. W 1941 roku
Daisy została eksmitowana z rezydencji.
Powstałe w czasie II wojny światowej podziemne
tajemne przejścia i korytarze miały prawdopodob-
nie stanowić kwaterę główną Hitlera.

Współczesność
Książ wraz z otaczającym go parkiem jest trzecim
– po Malborku i Wawelu – zamkiem w Polsce.

Największym i najbogatszym pomieszczeniem
zamku jest Sala Maksymiliana – sala balowa,
której ozdobą są dwa ustawione naprzeciw siebie
bogato zdobione kominki ze znajdującymi się nad
nimi kryształowymi lustrami. Ściany i podłoga są
tu wyłożone marmurem, a żyrandole wyrzeźbione
z pozłacanego drewna lipowego. Na ścianach
umocowane są trzy balkoniki – miejsce pracy
kapeli dworskiej.
Jedną z wielu atrakcji Książa jest usytuowana
nieopodal Zamku Stadnina i Stado Ogierów. Za-
budowania stajenne powstały w XIX wieku i do
lat 30. XX wieku pełniły rolę stajni zamkowych.
Dziś żyje tam 90 ogierów i 40 klaczy rasy śląskiej
i pełnej krwi angielskiej.
Bardzo blisko Zamku położona jest również Pal-

miarnia, założona przez Henryka XV dla Daisy.
Ów szklany gmach zajmuje powierzchnię 1900
metrów kwadratowych, a rośnie w nim ponad 80
gatunków roślin z różnych stron świata, takie jak
oleandry, krzewy cytrusowe, różne gatunki kaktu-
sów oraz pamiętające księżną palmy daktylowe.
Wewnętrzne ściany palmiarni wyłożone są tufem
wulkanicznym z Etny. Kompleks świadczy usługi
hotelarskie, muzealne i z dziedziny kultury.

www.ksiaz.walbrzych.pl

Położenie
Zamek Kliczków położony jest w dolinie
Kwisy, pośród Borów Dolnośląskich.

Rys historyczny
Początki zamku sięgają 1297 roku, kie-
dy to książę świdnicko-jaworski Bolko
I Surowy wzniósł na nadbrzeżnej skarpie
Kwisy drewnianą warownię. W ciągu
następnych stuleci zamek przechodził
z rąk do rąk, a kolejni właściciele do-

budowywali coś od siebie lub zmieniali
wystrój na bardziej nowoczesny. Najpo-
ważniejsza modernizacja miała miejsce
pod koniec XIX wieku. Ówczesna moda
pozwalała architektom mieszać style
i czerpać inspiracje z różnych źródeł: an-
gielskiego gotyku, włoskiego renesan-
su, niemieckiego manieryzmu. Elemen-
ty tych właśnie stylów odnajdujemy
na elewacjach i we wnętrzach Zamku
Kliczków, szczególnie w pięknej Sali

Teatralnej. 80-hektarowy park wokół
zamku w całości został zaprojektowany
w stylu angielskim.

Współczesność
Dziś w zamku Kliczków znajduje się
ekskluzywny hotel, centrum SPA,
centrum konferencyjno-wypoczynko-
we i elegancka restauracja. Jest to
doskonałe miejsce na konferencje,
eventy, ale też na aktywny wypo-

czynek połączony ze zwiedzaniem
okolicy.

www.kliczkow.com.pl

Pałace i zamki Dolnego Śląska

8. Zamek Siedlęcin

10. Pałac Krasków

9. Pałac Wojanów-Bobrów

11. Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim

Położenie
Wieś Siedlęcin nad Bobrem, 5 km na
północny-zachód od Jeleniej Góry.

Rys historyczny
Siedlęcińska mieszkalna wieża rycerska
powstała na początku XIV wieku. Inicja-
torami tej budowy byli książęta świdni-
cko-jaworscy, którzy ufundowali też licz-
ne malowidła ścienne wewnątrz wieży.
W 1369 roku rycerz Jenhin von Redern

kupił wieżę wraz należącą do niej wsią.
W XV wieku w wieży dobudowano dru-
gą kondygnację i pokryto ją spadzistym
dachem. W późniejszym okresie do wie-
ży dobudowano zabudowania dworskie
i w takim układzie funkcjonuje po dziś
dzień.

Współczesność
Siedlęcin to tzw. wieś łańcuchowa
o bardzo charakterystycznej zabudowie.
Pochodząca z wieków średnich wieża
mieszkalna jest dziś odnowiona i udo-
stępniona dla turystów. Warto wejść
do jej wnętrza, aby podziwiać serię
malowideł ściennych opowiadających
o najsłynniejszym rycerzu króla Artura
– Lancelocie.

www.zamki.net.pl

Położenie

Pałac jest położony na terenie Rudawskiego

Parku Krajobrazowego, nad zakolem rzeki Bóbr.

Rys historyczny

Według legendy gród warowny, mający strzec

przeprawy przez Bóbr, powstał około 1450

roku. Jednak żadne pisane źródła historyczne

nie potwierdzają tego przekazu. Pewne jest

natomiast, że w latach 1598–1607 Nickel

von Zedlitz wybudował renesansowy dwór.

W ciągu następnych dwustu lat posiadłość

przechodziła z rąk do rąk, by w 1894 roku

zostać gruntownie przebudowana przez Han-

sa Rudolfa von Decker. W rodzinie Deckerów

rezydencja pozostała do 1921 roku. Tuż przed

II wojną światową pałac nabył rząd III Rzeszy,

aby założyć w niej ośrodek szkoleniowy SA.

W 1945 roku w budynku stacjonowała Armia

Czerwona. Potem był przeznaczany na różno-

rakie cele. Rozbiórka dachu w latach 70. spo-

wodowała ogromne zniszczenie pałacu.

Współczesność

Od 1994 roku pałac należy do Stowarzyszenia

Polsko-Niemieckiego Promocji, Odbudowy

i Utrzymania Historycznych Wartości Zabytków,

Kultury i Tradycji Śląska, założonego przez Gun-

thera Artmana. Budynek jest pięciokondygna-

cyjny z czworoboczną wieżą pośrodku pałacu.

Elewacja wyłożona czerwoną cegłą z białymi

narożami budynku bliska jest francuskiemu

renesansowi. Pałac posiada liczne wieżyczki,

wykusze i szczyty. Wewnątrz uwagę przykuwa

duży hol ze sklepieniem wspartym na monoli-

tycznej kolumnie oraz klatka schodowa z malo-

widłami ściennymi.

www. rudawyjanowickie.pl

Położenie

Pałac zlokalizowany jest na niewielkim wzniesie-

niu, nad rzeką – Nysą Kłodzką.

Rys historyczny

Inicjatorką powstania pałacu była Marianna Lu-

iza Orańska, księżna niderlandzka, która właśnie

Kamieniec Ząbkowicki wybrała jako siedzibę dla

rodzinnej rezydencji. Projektem i jego realizacją

zajął się wybitny niemiecki malarz i architekt Ka-

rol Fryderyk Schinkel. 15 października 1838 roku

wmurowano kamień węgielny pod pałacem,

który miał charakteryzować się neoklasycystycz-

ną bryłą i wyraźnie nawiązywać do krzyżackiego

zamku w Malborku. W otoczeniu pałacu zaprojek-

towano park z potężnymi tarasami, zwierzyńcem

i systemem malowniczych, romantycznych grot.

Budowa trwała ponad 30 lat i kosztowała około 1

miliona dukatów, co stanowi równowartość pra-

wie 3 ton złota. W 1873 roku księżna podarowała

Kamieniec swojemu synowi, Albrechtowi von

Hohenzollern, z okazji jego ślubu. W posiadaniu

tego rodu pałac pozostawał do 1940 roku, czyli

do czasu gdy zmarł ostatni przedstawiciel prostej

linii rodu. Wojnę budowla przetrwała nieznisz-

czona. W 1946 roku została podpalona przez

Rosjan. W późniejszych latach ulegała powolnej

degradacji.

www.zamkipolskie.com

Współczesność

Zgodnie z życzeniem księżnej Marianny Luizy

Orańskiej, pałac już na pierwszy rzut oka nawiązu-

je do architektury romańskiej. Mógłby uchodzić za

średniowieczny zamek obronny, gdyby nie duże

okna, zewnętrzne schody i szerokie tarasy oran-

żerii. Po fontannach, rzeźbach i kolumnach znaj-

dujących się niegdyś na terenie parku pozostały

rumowiska lub puste miejsca. Degradację obiek-

tu powstrzymał obecny dzierżawca tego terenu,

którego środki fi nansowe jednak wyczerpały się

i obecnie prace renowacyjne uległy znacznemu

spowolnieniu. W pałacu znajduje się hotel na 60.

miejsc noclegowych oraz kawiarenka.

Położenie

Pałac Krasków położony jest w powiecie

świdnickim, na terenie gminy Marcinowice.

Rys historyczny

Historyczne źródła podają, że w 1250 roku

stał tu obronny zamek rycerski. Warownia

została zniszczona w czasie wojny trzy-

dziestoletniej, odbudowana i ponownie

zniszczona w XVIII wieku. Ruiny nabył osta-

tecznie hrabia Dawid Sigismund von Zeid-

litz und Leipe, który do odbudowy zatrudnił

światowej sławy budowniczego – Fischera

von Erlach. W efekcie jego pracy powsta-

ła budowla, która zatraciwszy całkowicie

cechy obronne, stała się jednym z najpięk-

niejszych dzieł stylu rokoko w Europie. II

wojna światowa nie oszczędziła pałacu

– w 1945 roku zdewastowany budynek

w niczym nie przypominał pałacu z czasów

jego świetności. Po pół wieku niszczenia

i zaniedbywania pałac został kupiony przez

nowego właściciela – Austriaka Thomasa

Gamperl. W 1992 roku zaczęła się odbudo-

wa pałacu.

Współczesność

W odbudowanym i odrestaurowanym pa-

łacu mieści się obecnie luksusowy hotel.

Budynek można podziwiać z zewnątrz,

spacerując po okazałych ogrodach. Wnę-

trza natomiast są w ograniczonym stopniu

udostępnione dla turystów, np. piękna

stara biblioteka. Budowla posiada dwie

kondygnacje, piwnice i użytkowe podda-

sza. Najcenniejsza architektonicznie jest

elewacja frontowa – siedmioosiowa, dzie-

lona pilastrami.

www.kraskow.pl

Pałace i zamki Dolnego Śląska

12. Pałac w Krobielowicach

14. Pałac w Łomnicy

13. Pałac Krzyżowa

15. Pałac w Mysłakowicach

Położenie

Krobielowice to niewielka wieś położona ok. 20

km na południowy-achód od Wrocławia, na te-

renie Parku Krajobrazowego Doliny Bystrzycy.

Rys historyczny

Budynek powstał na potrzeby zarządu folwarku

klasztornego. W 1814 roku król Fryderyk Wil-

helm III, przeprowadzający sekularyzację dóbr

kościelnych w Prusach, darował tutejsze Ger-

hardowi Leberechtowi von Blucher. Ten zdolny

wojskowy, który został mianowany naczelnym

dowódcą wojsk pruskich w 1813 roku, wsławił

się istotnym wkładem w zwycięstwo aliantów

w bitwie narodów pod Lipskiem (1813) oraz

pod Waterloo (1815). Pałac należał do rodziny

Blucher do 1945 roku, kiedy to w wyniku nacjo-

nalizacji urządzono tam mieszkania dla pracow-

ników miejscowego PGR-u.

Po wielu perypetiach w połowie lat 90. pałac

znalazł wreszcie właściciela, który go odbudo-

wał i wyremontował.

Jak dotąd największym wydarzeniem w Krobie-

lowicach było wesele szwajcarskiej hrabianki

Tatiany Christiany Rochedii de Weck, której mat-

ka – z domu von Blucher – urodziła się w Kro-

bielowicach. Wśród arystokratycznych gości byli

m.in. Lubomirscy, Schaffgotschowie, Bluchero-

wie i wnuk ostatniego króla Egiptu Sacha Orloff.

W 1998 roku znany polski reżyser Kazimierz Kutz

kręcił tu sceny do „Kartoteki rozrzuconej” Tade-

usz Różewicza.

Współczesność

W pałacu w Krobielowicach mieści się hotel,

oferujący 50 miejsc noclegowych. Otaczające

majątek lasy, pola i stawy zachęcają do obco-

wania z naturą i odpoczynku. Tereny te zostały

objęte ochroną jako Park Krajobrazowy Doliny

Bystrzycy. Można tu także polować.

www.palackrobielowice.com

Położenie
Pałac Krzyżowa położony jest w niewielkiej
odległości od Wrocławia, nieopodal Świd-
nicy, na niewielkim wzniesieniu nad rzeką
Piławą.

Rys historyczny
W 1720 roku Sigimund von Zedlitz und Lepie
kazał zbudować pałac na miejscu starego
dworu. Kamienna budowla została wzniesio-
na na planie prostokąta. Posiada dwa piętra,
piwnice i mieszkalne poddasze. Nad drzwiami
wejściowymi znajdują się herby rodzin von
Moltke oraz von Burt – poprzednich właścicieli
majątku. Ród von Moltke znany był z przeciw-
stawiania się polityce Hitlera. W pałacowym
parku odnaleźć można ich rodowy cmentarz
i mauzoleum. Po wojnie obiekt został przejęty
przez państwo, przekształcony w PGR i zaczął
popadać w ruinę. 12 lipca 1989 roku w pałacu
w Krzyżowej spotkali się szefowie rządów:
niemieckiego i polskiego – Helmut Kohl i Ta-
deusz Mazowiecki. W 1990 roku powołano
do życia Fundację Krzyżowa dla Porozumienia
Europejskiego, mającą na celu integrację mło-
dzieży z całego świata.

Współczesność
Pałac został odbudowany i odrestaurowa-
ny staraniem Fundacji Krzyżowa. Prace
budowlane i renowacyjne kosztowały 29
milionów marek. Odnowiono m.in. piękne
freski z motywami roślinnymi, znajdują-
ce się wewnątrz, na klatce schodowej.
Utworzony został Dom Spotkań Młodzieży.
Obecnie działa tu też hotel i restauracja.

www.krzyzowa.org.pl

Położenie

Pałac położony jest w miejscowości Łom-

nica, w Kotlinie Jeleniogórskiej, w samym

sercu Doliny Pałaców i Ogrodów.

Rys historyczny

Pierwsze wzmianki o wsi Łomnica pocho-

dzą z XIV wieku. Od 1391 do 1650 roku

ziemie te należały do znanego śląskiego

rodu von Zedlitz. Potem właścicielem ma-

jątku został baron de Thomagnini. To za

jego rządów wystawiono tzw. gotycki Duży

Pałac. W 1835 roku wposiadanie pałacu

wszedł Carl Gustav Ernst von Küster – pru-

ski ambasador na dworze sycylijskim. W tej

rodzinie pałac pozostał aż do 1945 roku. Po

zakończeniu wojny pałac został zamieniony

w szkołę, co trawo do końca lat 70. Z uwagi

na fatalny stan techniczny budynku szkołę

przeniesiono gdzie indziej. Pałac natomiast

chylił się ku upadkowi. W 1991 roku budy-

nek został kupiony przez potomka przedwo-

jennych właścicieli – Urlich von Küster.

Współczesność

W odnowionym pałacu dziś znajduje się

przytulny hotel i restauracja. Odrestauro-

wano malowidła ścienne, imitacje marmu-

ru i wspaniałe żyrandole. Także 9-hektaro-

wemu parkowi otaczającemu pałacowe

budynki został przywrócony piękny wygląd

i splendor. Interesującą ofertę dla turystów

ma folwark: warsztaty z tradycyjnym rze-

miosłem i rękodziełem, sklep z regionalnymi

produktami, muzealny spichlerz z miejscem

na wystawy.

www.palac-lomnica.pl

Położenie

Wieś Mysłakowice leży w Kotlinie Je-

leniogórskiej nad rzeką Łomnicą. Pałac

należy do największych atrakcji wsi.

Rys historyczny

Początków dzisiejszego pałacu należy

szukać w XVIII wieku, kiedy to Maximi-

lian Leopold von Reibnitz zarządził prze-

budowę istniejącego tam barokowego

dworku. Kolejny właściciel dodatkowo

powiększył powierzchnie mieszkalne,

a dzięki oszklonej oranżerii i tarasu har-

monijnie łączył się z otaczającym go

parkiem. Neogotycką szatę budowla

zawdzięcza królom pruskim: Fryderykowi

Wilhelmowi III i Fryderykowi Wilhelmowi

IV.

Współczesność

Właścicielem obiektu jest gmina Mysła-

kowice, a od 1951 roku mieści się tutaj

szkoła. Z dawnych czasów zachował

się zewnętrzny, królewski charakter bu-

dowli. Wnętrza uległy jednak znacznej

degradacji; zmienił się również ich układ

przestrzenny z uwagi na dostosowanie

do potrzeb placówki edukacyjnej.

www.myslakowice.edu.pl

Pałace i zamki Dolnego Śląska

16. Pałac Paulinum

17. Pałac w Sobótce-Górce

18. Pałac Staniszów

19. Zamek Chojnik

Położenie
Pałac usytuowany jest bardzo blisko cen-
trum Jeleniej Góry. Jednak rozległy park
skutecznie odgradza go od wielkomiej-
skiego zgiełku, tworząc enklawę ciszy
i zieleni.

Rys historyczny
Pałac pochodzi z XIX wieku i stanowił
własność rodziny Kramsków. Ci niemiec-
cy przemysłowcy zapragnęli posiadać
rodową siedzibę, nawiązującą wyglądem

do saksońskich kompleksów zamkowo-
-pałacowych. Budowla szczęśliwie prze-
trwała II wojnę światową, lecz nie oparła
się wielkiemu pożarowi, który wybuchł
tu w latach 60. XX wieku. W 2002 roku
właścicielem pałacu została spółka „Pau-
linum”, która zarządza funkcjonującym tu
luksusowym hotelem.

Współczesność
Renowacja obiektu była niezwykle
kosztowna i czasochłonna. Udało się
jednak odtworzyć większość neorene-
sansowych detali i zdobień, którymi
szczyciło się Paulinum w czasach swojej
świetności. Na gości czekają nie tylko
historyczne stylowe apartamenty, lecz
także restauracja z wykwintnym menu.
Niezwykłe parkowe otoczenie i bogata
oferta sal konferencyjnych uczyniły z pa-
łacu miejsce prestiżowych konferencji
i sympozjów.

www.paulinum.pl

Położenie
Sobótka-Górka jest częścią miejscowo-
ści Sobótka, położonej u stóp góry Ślęży,
ok. 30 km od Wrocławia.

Rys historyczny
Obecny pałac powstał w miejscu, gdzie
niegdyś znajdowała się kaplica zakonu
augustianów, ufundowana w 1121 roku
przez Piotra Własta. W XIX wieku – po
zniszczeniach wojny trzydziestoletniej
– odnowiono wnętrze kaplicy i dobudo-
wano zabudowania probostwa. W 1810
roku właścicielem posesji został Ernest
von Littwitz, który zaadoptował ją na cele
mieszkalne. Obecny neorenesansowy
wystrój zafundował budowli Eugeniusz
von Kulmitz.

Współczesność
W pałacu mieści się obecnie hotel i re-
stauracja. Wnętrze zdobią dobrze zacho-
wane zdobienia gotyckie i renesansowe.
Średniowieczna kaplica znajduje się we-
wnątrz budowli. Podczas prac konserwa-

torskich w bezpośrednim jej sąsiedztwie
natrafi ono na pozostałości fundamentów
wieży i murów jako pozostałości po
twierdzy z wieków średnich.

www.zamki.net.pl

Położenie
Staniszów jest wsią, malowniczo poło-
żoną na Wzgórzach Łomnickich Kotliny
Jeleniogórskiej.

Rys historyczny
Pierwsza wzmianka o wsi Staniszów
datowana jest na 1395 rok. Była to
wówczas własność książąt Reiss. Pałac
został zbudowany w latach 1784-1787
na polecenie hrabiego Henryka von Re-
iss. Powstała imponująca rezydencja,
otoczona parkiem zajmującym łącznie
194 hektary, w którym znajdowały się
również sztuczna grota, pustelnia i wi-
szące skały. Wspaniałe plenery i widoki
z jednej strony na Karkonosze, z drugiej
zaś na malowniczą Kotlinę Jeleniogór-
ską sprawiły, że miejsce to stało się ulu-
bionym celem wycieczek gości pałacu
i okolicznych mieszkańców.

Współczesność
Do końca II wojny światowej Staniszów
uznawany był za najpiękniejszą osadę
w Kotlinie Jeleniogórskiej.

www.palacstaniszow.pl

Położenie
Warownia położona jest na szczycie góry
Chojnik, nieopodal Jeleniej Góry-Sobieszowa.
Dojście do zamku prowadzi przez malowniczy
wąwóz.

Rys historyczny
Historia zamku Chojnik sięga XIII wieku, kiedy to
książę Bolesław Łysy Rogatka nakazał wybudo-
wać tu dwór myśliwski o cechach obronnych.
Dworek został zastąpiony warownią około
1355 roku, za panowania Bolka II. Twierdza na-

wet jak na owe czasy była niewielkich rozmia-
rów, ale – ze względu na położenie w górzy-
stym terenie – niezwykle trudna do zdobycia.
Po śmierci Bolka II wdowa po nim przekazała
zamek Gutsche Schaffowi – protoplaście po-
tężnego śląskiego rodu Schaffgotschów. W ich
rękach zamek pozostał do końca, tj. do 31
sierpnia 1675 roku, kiedy spłonął od uderzenia
pioruna. Schaffgotschowie przenieśli wówczas
swą rodową siedzibę do Cieplic, a opuszczona
warownia popadła w ruinę.

Współczesność
W 1822 roku w zamku zostało utworzone schro-
nisko, które działa do dziś. W ruinach można
oglądać pozostałości części mieszkalnej, po-
tężną okrągłą wieżę oraz mury obronne. Zamek
nigdy nie posiadał studni; wodę gromadzono
więc i przechowywano w specjalnych skalnych
cysternach. Pozostałości jednej z nich znajdują
się na terenie zamku dolnego. Czasami, w księ-
życową jasną noc, zobaczyć też można ducha
jednego z rycerzy, który stracił życie próbując
w pełnym rynsztunku konno objechać zamek, by
zdobyć rękę pięknej i bezwzględnej księżniczki
Kunegundy. Tak opowiada legenda...

www.chojnik.pl

Pałace i zamki Dolnego Śląska

20. Pałac Schaffgotschów

22. Zamek książąt oleśnickich

21. Zamek Grodziec

23. Pałac Wojanów

Położenie
Cieplice obecnie administracyjnie przy-
należą do Jeleniej Góry. Jest to najstar-
sze polskie uzdrowisko, słynne z leczni-
czych wód.

Rys historyczny
Pałac w Cieplicach zyskał na znaczeniu
w 1675 roku, kiedy to po pożarze zamku
Chojnik Schaffgotschowie przenieśli
tu swą siedzibę rodową. Renesanso-
wa budowla została przebudowana
i w 1720 roku otrzymała barokową sza-
tę. Ogród został wzbogacony o altany
i fontanny. W 1792 roku pałac został ro-
zebrany, a w jego miejscu pojawiła się
okazała trzypiętrowa rezydencja w stylu
neoklasycystycznym. W tej formie pałac
przetrwał do dziś.

Współczesność
Także we wnętrzu budowali zachowało
się sporo oryginalnych elementów ar-
chitektonicznych i zdobniczych, np. em-

pirowa sztukateria w wielkiej sali balo-
wej. Po zakończeniu II wojny światowej
mieścił się tu najpierw internat szkolny,
a później dom wczasowy dla decyden-
tów. W połowie lat osiemdziesiątych
pałac przejęła Politechnika Wrocławska,
która zarządza obiektem do dziś.

www.zamki.karr.pl

Położenie
Zamek Grodziec usytuowany jest na
wzgórzu (389 m n.p.m.) – wygasłym
wulkanie – w miejscowości Grodziec,
na Pogórzu Kaczawskim.

Rys historyczny
Pierwszy gród warowny drewniano
– ziemny stanął tutaj w średniowieczu.
Za panowania Henryka Brodatego za-
stąpiono go murowanym. Po zdobyciu

i splądrowaniu przez husytów zamek
odkupił książę legnicki Fryderyk I, który
zmodernizował go i powiększył, uzysku-
jąc jedną z najpiękniejszych rezydencji
gotycko-renesansowych na Śląsku.
Zniszczony ponownie w czasie wojny
trzydziestoletniej, nie miał szczęścia do
kolejnych właścicieli. Dopiero w 1800
roku na polecenie księcia Jana Henry-
ka VI von Hochberg przeprowadzono
pierwsze poważne prace konserwator-
skie. Dzięki temu w XIX wieku zamek
stał się modnym celem wycieczek.

Współczesność
Po pożarze w 1945 roku zamek został
częściowo odrestaurowany i udostęp-
niony dla ruchu turystycznego. Obecnie
jego właścicielem jest gmina Zagrodno.

www.grodziec.pl

Położenie
Oleśnica, miasto nieopodal Wrocławia.

Rys historyczny
Zamek został zbudowany na miejscu goty-
ckiej warowni przez włoskich i niemieckich
rzemieślników w latach 1542–1616. Bu-
dowla z renesansowymi tarasami i kruż-
gankami może konkurować z najokazalszymi
rezydencjami w Europie. Doskonale wkom-
ponowaną w bryłę budowli XIII-wieczną
wieżę zdobi zegar z kurantami. Budowę

zapoczątkował prawdopodobnie Konrad
I Oleśnicki, ale do stanu świetności zamek
doprowadzili potomkowie czeskiego króla
Jerzego z Podiebradów, których własnością
księstwo legnickie stało się po wygaśnięciu
miejscowej linii Piastów. Wielokrotnie mo-
dernizowany i przebudowywany zamek był
potem siedzibą Wirtembergów, a następnie
– aż do wybuchu II wojny światowej – letnią
rezydencją Hohenzollernów.

Współczesność
Po wojnie w zamku przetrzymywano wę-
gierskich i włoskich jeńców wojennych.
Potem mieścił się tam oddział radzieckiego
Czerwonego Krzyża i szkoła. Obecnie mieści
się tam siedziba Ochotniczego Hufca Pracy.
Zespół budowli obejmuje zamek właściwy
z dziedzińcem wewnętrznym, pałac z bramą
wjazdową oraz przedbramie, czyli barbakan.
W miejscu fos, niegdyś wypełnionych wodą,
dziś znajduje się malowniczy park.

www.olesnica.pl

Położenie
Pałac usytuowany jest bardzo blisko Jeleniej Góry,
na terenie Bobrzańskiego Parku Krajobrazowego.

Rys historyczny
Pierwsza wzmianka historyczna o istnieniu mająt-
ku w Wojanowie pochodzi z 1281 roku. Należał
on wówczas do rycerza Eberharda von Schildau.
Kolejnymi posiadaczami Wojanowa był śląski ród
von Zedlitz, w którego posiadaniu majątek był aż
do 1727 roku. Później pałac wielokrotnie zmieniał
właścicieli. Najpoważniejsza przebudowa mia-
ła miejsce w 1831 roku, kiedy to na polecenie
ówczesnego włodarza majątku, Karla Albrechta
Ike, diametralnie zmieniono design budynków:
z warownego dworu na romantyczną rezydencję
dworską w stylu neogotyckim. W 1839 roku pa-
łac kupił dla swej córki, Luizy Niderlandzkiej, król
pruski Fryderyk Wilhelm III. Po zakończeniu II woj-
ny światowej pałac najpierw został splądrowany,
a potem wykorzystywany jako budynek admini-
stracyjny PGR-u. Po wielkim pożarze w 2004 roku
został zakupiony i wyremontowany przez obecne-
go właściciela – spółkę „Pałac Wojanów”.

Współczesność
Pałac Wojanów to przykład jednej z największych
w Polsce kompleksowej rewaloryzacji zespołu

pałacowego. Dawną świetność przywrócono
nie tylko samemu pałacowi, ale także wszystkim
obiektom w obrębie dawnego majątku ziemskie-
go: stajniom, spichlerzom, ofi cynie, wozowni,
stodole.
Obecnie w pałacu mieści się ekskluzywny hotel
na ponad 200 miejsc, dwie restauracje, kawiar-
nia, winiarnia, herbaciarnia i centrum SPA. Obiekt
ma również w swojej ofercie organizację konfe-
rencji i eventów na każdą okazję.

www.palac-wojanow.pl