1
Prof. dr hab. Zofia Wysokińska
Kierownik Katedry Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej
Uniwersytet Łódzki
e-mail: zofwys@uni.lodz.pl
Ekspertyza na temat:
PERSPEKTYW
ROZWOJU
AZJI
I
PACYFIKU
W GOSPODARCE ŚWIATOWEJ I STRATEGII ROZWOJU
STOSUNKÓW
GOSPODARCZYCH
POLSKI
Z
TYM
REGIONEM
WSTĘP
W ostatnim okresie Daleki Wschód jest regionem o najwyŜszej dynamice rozwoju w
gospodarce światowej. Jej udział w eksporcie światowym cechuje się najwyŜszymi
przyrostami w ostatnich latach wśród krajów rozwijających się. Azja to równieŜ po Europie
region o najwyŜszym udziale w handlu międzynarodowym. Wyraźnie zmiany zachodzące w
tym zakresie prezentuje tabela 1.
Tabela 1: Zmiany pozycji regionów świata w eksporcie światowym w % w okresie 1995-
2007
Wyszczególnienie
Eksport
lata
1995
2000
2005
2007
Świat
Świat
Świat
Świat –
––
–wartość eksportu w
wartość eksportu w
wartość eksportu w
wartość eksportu w
bilionach $
bilionach $
bilionach $
bilionach $
6,4
6,4
6,4
6,4
10,5
10,5
10,5
10,5
13,8
13,8
13,8
13,8
w %
Świat w %
100,0
100,0
100,0
100,0
Kraje wysoko rozwinięte
Kraje wysoko rozwinięte
Kraje wysoko rozwinięte
Kraje wysoko rozwinięte
70,0
70,0
70,0
70,0
65,8
65,8
65,8
65,8
60,5
60,5
60,5
60,5
58,6
58,6
58,6
58,6
Ameryki:
USA+Kanada+Bermudy+Grenlandia
w tym USA
15,7
11,3
16,4
12,1
12,1
8,7
11,4
8,4
Azji
8,9
7,9
6,1
5,2
Europy
44,7
40,2
41,1
40,5
Oceanii:
Australia; Nowa Zelandia
1,3
1,2
1,2
1,2
Kraje transformacji
Kraje transformacji
Kraje transformacji
Kraje transformacji
systemowej
systemowej
systemowej
systemowej
2,4
2,4
2,4
2,4
2,4
2,4
2,4
2,4
3,4
3,4
3,4
3,4
3,9
3,9
3,9
3,9
Azja
Kraje rozwijające się
Kraje rozwijające się
Kraje rozwijające się
Kraje rozwijające się
27,6
27,6
27,6
27,6
31,8
31,8
31,8
31,8
36,0
36,0
36,0
36,0
37,5
37,5
37,5
37,5
Afryki
2,1
2,4
2,9
2,9
Ameryki
4,5
5,6
5,5
5,5
Azji
21,0
23,8
28,6
29,0
Oceanii
0,09
0,06
0,06
0,06
Źródło: ONZ
2
Jak wynika z powyŜszej tabeli Azja wśród regionów rozwijających się najbardziej
zwiększyła w ostatniej dekadzie swój udział w światowym eksporcie (o ok 8 punktów
procentowych). Dla porównania w rozwijających się krajach Ameryki przyrost wyniósł tylko
ok.1 punktu procentowego a w Afryce 0,8 punktu procentowego. Oceniając pozycję Azji
i Pacyfiku w światowym eksporcie w dłuŜszej perspektywie czasowej (lata 1948-2007)
naleŜy stwierdzić podwojenie pozycji Azji z 14% do 29%(wg ONZ) i do 28% (wg WTO),
natomiast obniŜenie pozycji Pacyfiku, w tym głównie Australii i Nowej Zelandii z 3,7% do
1,2%. Pozycja Azji jako importera równieŜ uległa niemal podwojeniu (z 13,9 do 25,3%) w
długim okresie 1948-2007, ale w nieco mniejszym stopniu niŜ w eksporcie.-Zaznaczył się
równieŜ spadek pozycji Australii i Nowej Zelandii w światowym imporcie z 2,9% do
1,4%.por. tab. 6 i 7. Aneks Statystyczny.
Pozycja Azji i Pacyfiku w eksporcie poszczególnych regionów świata jest najwyŜsza
w handlu wewnątrz regionu Azji i Pacyfiku, w ramach którego skoncentrowane jest niemal
50% całkowitego ich eksportu. Na drugim miejscu pod tym względem znajduje się Ameryka
Północna, gdzie ulokowane jest 20 % eksportu Azji i Pacyfiku, na trzecim, Europa, gdzie
skoncentrowanych jej 19% eksportu z regionu Azji i Pacyfiku, na czwartym Środkowy
Wschód, z udziałem 4% a następnie Afryka i Ameryka Środkowa i Południowa z udziałami
po 2,4% i WNP z udziałem w wysokości 2,1%-por. tab. 3 –wg bazy danych WTO (w aneksie
statystycznym).
Azja naleŜy równieŜ do bardzo interesujących regionów handlowych świata ze
względu na jej wysoką i rosnącą w ostatnich latach dynamikę popytu na import oraz wysoką
dynamikę eksportu. Jak wynika z Tabeli 4 (WTO) dynamika ta była dwucyfrowa, na
poziomie od 11-16%, a w takich krajach jak Chiny –kształtowała się na poziomie
przekraczającym 20%, zarówno w odniesieniu do handlu towarowego jak handlu usługami
handlowymi Drugim krajem o bardzo wysokiej rocznej dynamice eksportu i importu (ok.
13%) w badanym regionie są Indie.-por. tab. 5 (WTO).
Chiny i Japonia naleŜą do czołówki wiodących eksporterów i importerów (w roku
2007 2 pozycja Chin jako światowego eksportera –(po Niemczech i przed USA) oraz
4 pozycja Japonii (po USA i przed Francją). Chiny i Japonia zajmują teŜ odpowiednio 3 i 4
pozycję jako wiodący światowi importerzy w roku 2007.-por. tab. 8 (WTO). Na liczących się
pozycjach w światowym eksporcie i imporcie znajdują się równieŜ i inne kraje i regiony Azji,
takie jak Hongkong –Chiny-odpowiednio 13 i 12 pozycja, Singapur (odpowiednio 14 i 15
pozycja), Tajwan (Taipei-Chiny) (odpowiednio 16 i 18 pozycja),
3
Jednocześnie Azja naleŜy do regionów o najwyŜszej skali zróŜnicowania dochodów
oraz o niskim stopniu respektowania społecznej odpowiedzialności biznesu, w tym zwłaszcza
w zakresie wymogów ochrony środowiska i standardów społecznych, co z pewnością z jednej
strony będzie generować jej pogłębiające się problemy społeczne (ogromne zróŜnicowanie
dochodowe) oraz konflikty na tym tle jak i na tle religijnym, ale równieŜ tworzyć będzie
szansę na wzrost uczestnictwa tego regionu w rozwiązywaniu problemów związanych z
ochroną środowiska i generować popyt na towary jak i usługi środowiskowe. Jest to związane
równieŜ ze zwiększającym się zapotrzebowaniem tego obszaru (a zwłaszcza takich krajów jak
Chiny i Indie) na nośniki energii w związku z rosnącym jego udziałem w rozwoju gospodarki
ś
wiatowej.
Współpraca gospodarcza Polski z Dalekim Wschodem stwarza szansę z jednej strony
na uczestnictwo w jej rosnącym popycie importowym oraz daje moŜliwości korzystnych
inwestycji firm polskich na rynku azjatyckim i zakładania filii w krajach tego regionu.
1.
IDENTYFIKACJA
POZYCJI
AZJI
I
PACYFIKU
W
GOSPODARCE ŚWIATOWEJ
1
Region Azji i Pacyfiku zajmuje liczącą się pozycję na tle mapy gospodarczej
współczesnego świata zarówno pod względem liczby ludności, która w roku 2007 osiągnęła
poziom 3,661 mld jak i pod względem średniego PKB per capita, wynoszącego 3526 dol.
według kursu walutowego i 5684 dol. według parytetu siły nabywczej –PPP. ZróŜnicowanie
PKB per capita wyraŜonego w USD liczonego według oficjalnego kursu walutowego i
według PPP jest dla rozwijających się krajów Azji i Pacyfiku średnio ponad dwukrotne,
bowiem średni PKB per capita obliczony według pierwszej metody wyniósł w roku 2007
2133 dol. , natomiast według drugiej metody przekroczył on poziom 4460 dol. –por. tab. 1.3 i
1.5. W niektórych krajach jak np. Myanmar, Bhutan, Sri Lanka, Bangladesz, Pakistan, Timor
Wschodni, Wietnam róŜnica między PKB per capita obliczonego według dwu róŜnych metod
jest ponad 3- krotna. Szczegółowo róŜnice te są przedstawione w tabelach 1.3 i 1.5.
ZróŜnicowanie dochodów krajów naleŜących do regionu Azji i Pacyfiku jest jednak bardzo
wysokie, bowiem mieszczą się tu zarówno kraje wysoko rozwinięte jak i rozwijające się, w
tym kraje najsłabiej rozwinięte. Do krajów wysoko rozwiniętych naleŜą: Australia z
1
Omówienie na podstawie wyników zawartych w tabelach 1.1-1.6. (zamieszczonych w Aneksie).
4
dochodem per capita na poziomie 43,8 tys dol., Japonia, w której PKB per capita przekracza
34,4 tys dol., Nowa Zelandia, z dochodem 31 tys. dol. per capita,.- por. tab. 1.2 i 1.3.
Wśród krajów rozwijających się tego regionu do najzamoŜniejszych naleŜą kraje
Azji Wschodniej, wśród których na szczególną uwagę zasługują : Chiny Hongkong z
dochodem per capita w wysokości 29,6 tys dol. oraz Chiny Makau z dochodem odpowiednio
27,1 tys dol., Korea Południowa, w której PKB per capita osiągnęło w roku 2007 poziom 19,8
tys. dol. oraz Tajwan, w którym PKB per capita wynosi 16,8 tys. dol. Biedniejszym krajem w
Azji Wschodniej jest Mongolia, z dochodem per capita w wysokości 1323 dol. oraz KRL-D,
w której PKB per capita wynosi ok. 1140 dol. W Azji Południowej połoŜone są kraje
znacznie mniej zamoŜne, takie jak Afganistan, Bangladesz, Bhutan, Indie, Malediwy, Nepal,
Pakistan, i Sri Lanka. PKB per capita w tych krajach wynosi od 2874 dol. w Malediwach jako
kraju najzamoŜniejszym tego regionu, do 326 dol. i 333 dol. odpowiednio w Afganistanie i w
Nepalu, jako krajach najbiedniejszych. –por. tab. 1.3. Azja Południowo-Wschodnia jako
kolejny region Azji i Pacyfiku skupia takie kraje jak: Brunei Darussalem, Filipiny, Indonezja,
KambodŜa, Laos, Malezja, Myanmar, Singapur, Tajlandia, Timor Wschodni oraz Wietnam.
NajwyŜszy dochód per capita w wysokości 35, 4 tys. dol. osiąga Brunei Darussalam,
Singapur a następnie Malezja –odpowiednio:33,1 tys. dol.. i 7,5 tys. dol. oraz Tajlandia : 3,8
tys. dol. Pozostałe kraje naleŜą do mniej zamoŜnych, wśród których najwyŜszy dochód mają
Indonezja 1,8 tys. dol. i Filipiny 1,5 tys. dol. i do krajów słabo rozwiniętych o najniŜszych
dochodach per capita od 286 dol. w Myanmar i 423 dol. w Timorze Wschodnim do
odpowiednio 615 dol. w KambodŜy, 618 dol. w Laosie i 821 dol. w Wietnamie. Wśród
krajów rozwijających się Oceanii naleŜy wyróŜnić FidŜi, Kiribati, Mikronezję, Nauru, Niue,
Palau, Papuę Nową Gwineę, Samoa, Tonga, Tuvalu, Vanuatu, Wyspy Cooka, Wyspy
Marshalla, Wyspy Salomona oraz terytoria niesamodzielne takie jak: Norfolk, Wyspę BoŜego
Narodzenia, Wyspy Kokosowe, Tokelau, Pitcairn, Nową Kaledonię, Polinezję Francuską,
Wallis i Futunę, Guam, Mariany Północne i Samoa Amerykańskie. Jak wynika z tabeli 1.3.
poziom zróŜnicowania PKB per capita w tym regionie jest równieŜ wysoki od
najzamoŜniejszych samodzielnych krajów i wysp takich jak: Wysp Cooka z dochodem 9337
dol. oraz Nauru –odpowiednio 7745 dol. i bardzo zamoŜnych terytoriów niesamodzielnych i
zaleŜnych, takich jak: Nową Kaledonię, Polinezję Francuską, Wallis i Futunę, Guam, w
których PKB per capita wynosi od 1,2 tys. dol. do ponad 1,6 tys. dol. do najbiedniejszych –
takich jak: Kiribati i Wyspy Salomona, w których PKB per capita wynosi ok. 620-630 dol.-
por. tab. 1.3.
5
Kraje Azji i Pacyfiku cechują się równieŜ wysokim zróŜnicowaniem dynamiki
wzrostu gospodarczego, która w ostatnim badanym roku 2007 w stosunku do roku
poprzedniego kształtowała się na najwyŜszym dwucyfrowym poziomie w takich krajach jak:
Bhutan (22,4%), Timor Wschodni (19,8%), Chiny-Makau (16,6%) Chiny (11,9%), KambodŜa
(10,1). Wysoką dynamikę wzrostu PKB zanotowano równieŜ w Indiach (9%) oraz w
Mongolii (9,9%).-por. tab. 1.4. NajniŜszy wzrost gospodarczy miał miejsce w takich
rozwijających się krajach Oceanii jak FidŜi (0,1%), Kiribati (0,3%) i Mikronezja (0,4%).
Szczegółowe dane dla wszystkich krajów regionu Azji i Pacyfiku są przedstawione w tabeli
1.4.
Próbę oceny etapów rozwoju wybranych gospodarek regionu Azji i Pacyfiku moŜna
przeprowadzić nie tylko w oparciu o najbardziej syntetyczny wskaźnik, jakim jest PKB per
capita liczony według kursu walutowego oraz Parytetu Siły Nabywczej (PPP) ale równieŜ z
punktu widzenia konkurencyjności ich eksportu mierzonej wkładem zaangaŜowania
czynników wytwórczych w jego strukturę, według podziału na towary bazujące na
podstawowych czynnikach wytwórczych, czyli surowców i prostej pracy, towary
bazujące na inwestycjach, zarówno krajowych jak i zagranicznych oraz towary bazujące
na technologiach i innowacjach w wyniku wykorzystania kwalifikowanej kadry
produkcyjnej i menedŜerskiej.
Podstawowa koncepcja, na której bazuje powyŜszy podział jest oparta na modelu M.
Portera
2
, który uwaŜał, Ŝe pomimo zróŜnicowania większości gospodarek, moŜna określić, na
jakim etapie rozwoju ekonomicznego znajduje się dany kraj, badając jego wzorzec zmian
strukturalnych w eksporcie i jego zmiany w czasie. Porter wyróŜnił cztery podstawowe etapy
rozwoju:
1)
etap sterowany przez czynniki wytwórcze, tzn. pracę, surowce (stage factor-
driven),
2)
etap sterowany inwestycjami (stage investment-driven),
3)
etap sterowany innowacjami (stage innovation-driven),
4)
etap dobrobytu (stage wealth driven)
3
.
M. Porter, Competitive Advantage of Nations, 1990; por. teŜ. analiza przeprowadzona dla Europy Środkowej i
Wschodniej –Z. Wysokińska, Catching–Up Strategy: New Member States of the European Union in the European
Internal Market for High–Tech and Environmental Products in the Context of the Renewed Lisbon Strategy, Vol. 8
(2008) / Issue 3 / Articles
3
TamŜe, s.545-546.
6
Analizując według powyŜszej koncepcji przedstawioną poniŜej na wykresach dotyczących
wybranych krajów Azji i Pacyfiku ich strukturę eksportu, moŜna stwierdzić, Ŝe w badanych
latach Japonia (choć przy tendencji lekko spadkowej) oraz Korea Południowa, Tajwan oraz
Hongkong-Chiny posiadały wyraźną wiodącą pozycję wśród krajów badanego regionu jako
liderzy w eksporcie towarów opartych na technologiach oraz innowacjach, czyli znajdowały
się na etapie sterowanym innowacjami i technologią. Z kolei Chiny cechują się w ostatnim
okresie wysokimi udziałami w eksporcie towarów bazujących zarówno na inwestycjach jak i
na innowacjach i technologiach zwłaszcza pozwalających na imitowanie zagranicznych
produktów i modeli, natomiast moŜna obserwować niewielki spadek grup towarów
bazujących na taniej pracy. W Tajlandii występuje stosunkowo duŜy udział towarów
bazujących zarówno na taniej pracy, choć ma on tendencję spadkową, jak i wyraźnie rosnący
trend eksportu towarów bazujących na inwestycjach. Kraj ten notuje równieŜ jeden z
najwyŜszych udziałów w eksporcie towarów bazujących na technologiach i innowacjach
zarówno łatwych jak i trudnych do imitowania. W Malezji wysokie udziały w eksporcie
mają równieŜ towary oparte na innowacjach i technologiach, choć przy tendencji spadkowej
ich udziału, natomiast rosnący trend jest obserwowany dla towarów bazujących na udziale
taniej pracy oraz na inwestycjach. Indonezja jest krajem bazującym w swym eksporcie
głównie na surowcach (przy tendencji wzrostowej ich udziału) oraz na taniej pracy (przy
tendencji lekko spadkowej udziału towarów pracochłonnych). Wietnam równieŜ moŜna
zakwalifikować do grupy krajów bazujących w swym etapie rozwoju głównie na surowcach
oraz na taniej sile roboczej, bowiem udział pozostałych czynników wytwórczych w jego
strukturze eksportu jest raczej śladowy.
7
JAPONIA
0
3
6
9
12
15
18
21
24
27
30
33
36
39
2005
2006
2007
S
tr
u
k
tu
ra
e
k
s
p
o
rt
u
,
%
grupa I - Towary
surowcochłonne
grupa II -Towary
pracochłonne
grupa III -Towary
kapitałochłonne
grupa IV - Towary
technologicznie
intensywne, łatwe
do imitowania
grupa V - Towary
technologicznie
intensywne, trudne
do imitowania
KOREA POŁUDNIOWA
0
5
10
15
20
25
30
35
40
2005
2006
2007
S
tr
u
k
tu
ra
e
k
s
p
o
rt
u
,
%
grupa I - Towary
surowcochłonne
grupa II -Towary
pracochłonne
grupa III -Towary
kapitałochłonne
grupa IV - Towary
technologicznie
intensywne, łatwe
do imitowania
grupa V - Towary
technologicznie
intensywne, trudne
do imitowania
8
TAJWAN
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
2005
2006
2007
S
tr
u
k
tu
ra
e
k
s
p
o
rt
u
,
%
grupa I - Towary
surowcochłonne
grupa II -Towary
pracochłonne
grupa III -Towary
kapitałochłonne
grupa IV - Towary
technologicznie
intensywne, łatwe
do imitowania
grupa V - Towary
technologicznie
intensywne, trudne
do imitowania
HONGKONG-Chiny
0
3
6
9
12
15
18
21
24
27
30
33
36
2005
2006
2007
St
ru
k
tu
ra
e
k
s
p
o
rt
u
,
%
grupa I - Towary
surowcochłonne
grupa II -Towary
pracochłonne
grupa III -Towary
kapitałochłonne
grupa IV - Towary
technologicznie
intensywne, łatwe
do imitowania
grupa V - Towary
technologicznie
intensywne, trudne
do imitowania
9
CHINY
0
5
10
15
20
25
30
35
40
2005
2006
2007
S
tr
u
k
tu
ra
e
k
s
p
o
rt
u
,
%
grupa I - Towary
surowcochłonne
grupa II -Towary
pracochłonne
grupa III -Towary
kapitałochłonne
grupa IV - Towary
technologicznie
intensywne, łatwe
do imitowania
grupa V - Towary
technologicznie
intensywne, trudne
do imitowania
TAJLANDIA
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
2005
2006
2007
S
tr
u
k
tu
ra
e
k
s
p
o
rt
u
,
%
grupa I - Towary
surowcochłonne
grupa II -Towary
pracochłonne
grupa III -Towary
kapitałochłonne
grupa IV - Towary
technologicznie
intensywne, łatwe
do imitowania
grupa V - Towary
technologicznie
intensywne, trudne
do imitowania
10
MALEZJA
0
5
10
15
20
25
30
35
2005
2006
2007
S
tr
u
k
tu
ra
e
k
s
p
o
rt
u
,
%
grupa I - Towary
surowcochłonne
grupa II -Towary
pracochłonne
grupa III -Towary
kapitałochłonne
grupa IV - Towary
technologicznie
intensywne, łatwe
do imitowania
grupa V - Towary
technologicznie
intensywne, trudne
do imitowania
INDONEZJA
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
55
60
2005
2006
2007
S
tr
u
k
tu
ra
e
k
s
p
o
rt
u
,
%
grupa I - Towary
surowcochłonne
grupa II -Towary
pracochłonne
grupa III -Towary
kapitałochłonne
grupa IV - Towary
technologicznie
intensywne, łatwe
do imitowania
grupa V - Towary
technologicznie
intensywne, trudne
do imitowania
11
WIETNAM
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
55
2005
2006
2007
S
tr
u
k
tu
ra
e
k
s
p
o
rt
u
,
%
grupa I - Towary
surowcochłonne
grupa II -Towary
pracochłonne
grupa III -Towary
kapitałochłonne
grupa IV - Towary
technologicznie
intensywne, łatwe
do imitowania
grupa V - Towary
technologicznie
intensywne, trudne
do imitowania
Ź
ródło: Wykresy bazują na danych opracowanych na podstawie bazy COMTRADE –ONZ
2. ANALIZA RANKINGU PRZYROSTÓW POPYTU NA IMPORT W
REGIONIE AZJI I PACYFIKU ORAZ W WYBRANYCH JEGO
KRAJACH W OSTATNICH LATACH
2.1.
Analiza przyrostów popytu na import w regionie Azji i Pacyfiku
Jak wynika z analizy danych przedstawionych w tabeli 3 w strukturze importu
rozwiniętych
krajów Azji i Pacyfiku dominowały w badanym okresie w ponad 73%
towary przemysłowe przetworzone, w 14-18% paliwa (przy tendencji silnie wzrostowej ich
udziału w badanym okresie), artykuły Ŝywnościowe w 3,3-4,4% (przy tendencji spadkowej
ich udziału w badanych latach) oraz surowce rolnicze w 1,4-1,1% ( równieŜ przy tendencji
spadkowej ich udziału).-por. tab. 3.
12
Z kolei z danych przedstawionych w tabeli 4 w strukturze importu
rozwijających
się
krajów Azji i Pacyfiku dominowały w badanym okresie równieŜ towary przemysłowe
przetworzone, ale ich udział był nieco mniejszy niŜ dla krajów wysoko rozwiniętych regionu i
plasował się w roku 2006 na poziomie ok.68%. Na drugiej pozycji w strukturze zmian popytu
na import były paliwa, na które w badanym okresie zanotowano wzrost popytu z 17, 7% w
roku 2000 do 21,4% w roku 2006. Na artykuły Ŝywnościowe znajdujące się na kolejnej
pozycji w strukturze zmian popytu na import notowano systematyczny spadek z 6,3% w roku
1995 do 4,5% w roku 2000 i do 3,2% w roku 2006. Jak wynika z tabeli 4 wystąpił równieŜ w
badanym okresie spadek udziałów w strukturze zmian popytu na import surowców rolniczych
z 2,8% w roku 1995 do 1,8% w roku 2000 i do 1,2% w roku 2006. Szczegółowe wyniki
analizy zmian popytu importowego w krajach rozwiniętych i rozwijających się regionu Azji i
Pacyfiku zamieszczone zostały w tabelach 2.2.A i 2.2.B w Aneksie Statystycznym.
Tabela 3. Struktura towarowa importu według partnerów i grup produktowych - kraje
rozwinięte -region Azji i Oceanii
Kraje rozwinięte
Azja
Zachodnia
Azja
Grupy produktowe
Rok
Ogółem
Wschodnia,
Południowa i
Południowo-
Wschodnia Azja
Chiny
Oceania
W milionach dolarów
Wszystkie produkty
1995
1 039 792
909 335
230 725
130 457
4 944
2000
1 565 673
1 346 392
412 968
219 281
4 309
2006
3 582 569
3 015 261
1 282 020
567 308
8 620
Udział według głównych grup produktowych, %
Wszystkie produkty
1995
100.0
100.0
100.0
100.0
100.0
2000
100.0
100.0
100.0
100.0
100.0
2006
100.0
100.0
100.0
100.0
100.0
Wszystkie artykuły Ŝywnościowe
1995
6.6
6.8
5.5
5.1
26.2
2000
4.4
4.7
3.9
3.1
23.7
2006
3.3
3.5
2.2
2.5
18.2
Surowce rolnicze
1995
2.4
2.7
1.5
0.7
14.7
2000
1.4
1.6
0.9
0.4
9.1
2006
1.1
1.2
0.5
0.2
8.3
Rudy, metale, kamienie szlachetne
1995
3.1
3.0
2.1
3.3
28.9
i niemonetarne złoto
2000
2.6
2.6
1.6
2.3
26.1
2006
3.5
3.5
2.0
3.2
31.1
1995
13.7
6.1
2.6
66.8
13.3
2000
16.1
6.5
2.0
74.7
17.6
Paliwa
2006
18.0
7.8
1.3
72.0
15.2
Przetworzone towary
1995
73.2
80.3
87.7
23.5
15.9
2000
74.4
83.4
91.0
18.9
22.1
13
2006
72.7
82.5
93.3
21.0
26.6
Ź
ródło: wg. ONZ/UNCTAD
Tabela 4. Struktura towarowa importu według partnerów i grup produktowych -
kraje rozwijające się; region Azji i Oceanii
Przeznaczenie
Kraje rozwijające się
Azja
Grupy produktowe
Rok
Ogółem
Wschodnia,
Południowa i
Południowo-
Wschodnia Azja
Chiny
Zachodnia
Azja
Oceania
w milionach dolarów
1995
418 682
368 692
98 273
49 990
845
2000
606 184
524 589
148 259
81 594
943
Wszystkie produkty
2006
1 564 315
1 312 708
436 127
251 607
2 367
udział według głównych grup produktowych, %
1995
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
2000
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
Wszystkie produkty
2006
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
1995
6,3
6,4
4,9
5,5
27,8
2000
4,5
4,6
4,1
4,0
20,0
Wszystkie artykuły Ŝywnościowe
2006
3,2
3,3
2,1
2,5
16,1
1995
2,8
3,1
1,5
0,7
33,7
2000
1,8
2,0
0,9
0,5
23,6
Surowce rolnicze
2006
1,2
1,4
0,4
0,2
24,7
1995
3,9
3,7
2,5
5,1
20,7
2000
3,4
3,4
2,1
3,5
15,4
Rudy, metale, kamienie szlachetne
2006
4,9
5,1
3,3
4,2
26,7
1995
13,9
6,9
2,8
65,2
8,2
2000
17,7
8,6
3,0
76,5
14,6
Paliwa
2006
21,4
10,7
2,5
77,4
7,8
1995
72,3
78,9
87,7
23,4
9,4
2000
72,1
81,0
89,7
15,4
26,2
Przetworzone towary
2006
67,9
78,2
91,2
14,3
23,6
Ź
ródło: wg. ONZ/UNCTAD
2.2. ANALIZA PRZYROSTÓW POPYTU NA IMPORT W WYBRANYCH KRAJACH
AZJI I PACYFIKU
4
W tabelach II. W Aneksie Statystycznym zostały zamieszczone rankingi przyrostów
popytu na import w roku 2007 w wybranych krajach Azji i Pacyfiku.
4
Szczegółowe wyniki rankingów zawarte zostały w tabelach II (1-20) w Aneksie Statystycznym
14
W przypadku
Japonii
jako najbardziej rozwiniętego kraju w regionie na czołowych
pozycjach w pierwszej 30-tce grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu uplasowały
się grupy towarowe naleŜące do 1) surowców takich jak: surowe oleje ropy naftowej, gaz
naturalny, węgiel, rudy miedzi i Ŝelaza, aluminium; produktów typu pracochłonne takich
jak Ŝywność (np.
mięso i jadalne podroby świeŜe, chłodzone lub mroŜone -bez mięsa wołowego)
oraz odzieŜ i zabawki
jak równieŜ towary przemysłowe o wysokim stopniu przetworzenia
nasycone wysoką lub średnio wysoką techniką, takie jak;
•
Lampy elektronowe, przyrządy półprzewodnikowe i ich części, inny sprzęt
telekomunikacyjny,
•
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
•
Pojazdy mechaniczne osobowe
•
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
•
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna Leki (takŜe weterynaryjne)
•
Pojazdy powietrzne i związane z nimi urządzenia, części
•
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
•
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych Inne maszyny i
urządzenia specjalistyczne
•
Części i akcesoria pojazdów Elektryczny sprzęt przekaźnikowy
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Japonia
•
Surowe oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
•
Gaz naturalny i produkowany
•
Lampy elektronowe, przyrządy półprzewodnikowe i ich części
•
Przetworzone oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
•
Inny sprzęt telekomunikacyjny
•
Węgiel
•
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
•
Rudy i koncentraty miedzi
•
Transakcje specjalne i towary niesklasyfikowane
•
Rudy Ŝelaza i koncentraty
•
Aluminium
•
Propan i butan skroplony
•
OdzieŜ z tkanin i dzianin
•
Pojazdy mechaniczne osobowe
15
•
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
•
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
•
Wózki dziecięce, zabawki, gry i artykuły sportowe
•
Leki (takŜe weterynaryjne)
•
Srebro, platyna i inne metale z grupy platynowców
•
Ryby świeŜe, chłodzone, mroŜone
•
Pojazdy powietrzne i związane z nimi urządzenia, części
•
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
•
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
•
Związki organiczno-nieorganiczne heterocykliczne, kwasy nukleinowe i ich sole
•
Inne maszyny i urządzenia specjalistyczne
•
Części i akcesoria pojazdów
•
OdzieŜ z tkanin dla kobiet i dziewcząt
•
Meble i ich części
•
Elektryczny sprzęt przekaźnikowy
•
Mięso i jadalne podroby świeŜe, chłodzone lub mroŜone (bez mięsa wołowego)
W imporcie
Australii
największe przyrosty popytu zanotowano dla 30 grup
produktowych przedstawionych poniŜej, wśród których dominowały wyroby o wysokim
stopniu przetworzenia (tłusty druk w poniŜej przedstawionym rankingu) obok towarów
bazujących na surowcach oraz wyrobów pracochłonnych takich jak tekstylia, odzieŜ, Ŝywność
oraz meble.
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Australia
•
Przetworzone oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
•
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
•
Leki (takŜe weterynaryjne)
•
Inny sprzęt telekomunikacyjny
•
Pojazdy mechaniczne do transportu towarów
•
Maszyny i urządzenia budownictwa wodnego i lądowego
•
Pojazdy powietrzne i związane z nimi urządzenia, części
•
Części i akcesoria pojazdów
16
•
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
•
Meble i ich części
•
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
•
Wózki dziecięce, zabawki, gry i artykuły sportowe
•
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
•
Odbiorniki telewizyjne
•
Pompy (inne niŜ do cieczy), spręŜarki i wentylatory
•
Urządzenia grzewcze i chłodnicze i ich części
•
Związki organiczno-nieorganiczne heterocykliczne, kwasy nukleinowe i ich sole
•
Urządzenia domowe elektryczne i nieelektryczne
•
Mechaniczne urządzenia przenośnikowe oraz ich części
•
Artykuły z tworzyw sztucznych
•
Opony i dętki z kauczuku
•
Spalinowe silniki tłokowe i ich części
•
Urządzenia do rejestracji lub odtwarzania dźwięku i obrazu
•
Produkty medyczne i farmaceutyczne
•
Inne instrumenty i urządzenia medyczne
•
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
•
OdzieŜ z tkanin i dzianin,
•
Produkty i przetwory spoŜywcze,
Największe przyrosty popytu importowego dla
Nowej Zelandii
odnotowano dla 30
przedstawionych poniŜej grup produktowych, wśród których dominowały podobnie jak w
przypadku Japonii i Australii towary o wysokim stopniu przetworzenia oparte na wysokiej lub
ś
rednio wysokiej technice (wyróŜnione tłustym drukiem w poniŜszym rankingu) oraz towary
typu pracochłonnego jak: Ŝywność, tekstylia, odzieŜ i meble, artykuły z tworzyw sztucznych,
nawozy oraz surowce typu
surowe oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Nowa Zelandia
•
Pojazdy mechaniczne osobowe
•
Surowe oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
•
Przetworzone oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
17
•
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
•
Pojazdy mechaniczne do transportu towarów
•
Inny sprzęt telekomunikacyjny
•
Leki (takŜe weterynaryjne)
•
Pojazdy powietrzne i związane z nimi urządzenia, części
•
Statki, łodzie i konstrukcje pływające
•
Papier i tektura
•
Maszyny i urządzenia budownictwa wodnego i lądowego
•
Meble i ich części
•
Materiały drukowane
•
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
•
Produkty i przetwory spoŜywcze
•
Wózki dziecięce, zabawki, gry i artykuły sportowe
•
Artykuły z tworzyw sztucznych
•
OdzieŜ z tkanin i dzianin
•
Nawozy
•
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
•
Odbiorniki telewizyjne
•
Urządzenia domowe elektryczne i nieelektryczne
•
Preparaty perfumeryjne, kosmetyczne oraz toaletowe
•
Inne wyroby z metali nieszlachetnych
•
Urządzenia grzewcze i chłodnicze i ich części
•
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
•
Napoje alkoholowe
•
Inne instrumenty i urządzenia medyczne
•
Części i akcesoria pojazdów
•
Mechaniczne urządzenia przenośnikowe oraz ich części
Ranking przyrostów popytu
importowego
dla Hongkongu-Chiny
wskazuje na
znacznie większy udział towarów o mniej zaawansowanej technice i technologii oraz
poziomie przetworzenia w ich imporcie niŜ w przypadku trzech poprzednich krajów wysoko
rozwiniętych- Japonii, Australii i Nowej Zelandii. Obok (przedstawionych tłustym drukiem w
poniŜszym rankingu towarów o wysokim stopniu przetworzenia i udziale techniki i
technologii, większość grup towarowych to towary typu pracochłonnego i surowcochłonnego
takie jak:
wózki dziecięce, zabawki, gry i artykuły sportowe
,
odzieŜ z tkanin i dzianin, odzieŜ z
18
tkanin dla kobiet i dziewcząt, odzieŜ z tkanin i dzianin, dzianiny, tkaniny bawełniane, tkane, przędza
włókiennicza, obuwie, zegary i zegarki, skóra, srebro, platyna i inne metale z grupy platynowców
,
perły, kamienie szlachetne i półszlachetne, przetworzone oleje ropy naftowej oraz otrzymane z
materiałów bitumicznych, przetworzone oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów
bitumicznych.
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Hongkong-Chiny
•
Lampy elektronowe, przyrządy półprzewodnikowe i ich części
•
Inny sprzęt telekomunikacyjny
•
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
•
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
•
Wózki dziecięce, zabawki, gry i artykuły sportowe
•
Perły, kamienie szlachetne i półszlachetne
•
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
•
Przetworzone oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
•
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
•
OdzieŜ z tkanin i dzianin
•
Urządzenia do rejestracji lub odtwarzania dźwięku i obrazu
•
Urządzenia energetyczne oraz ich części
•
Zegary i zegarki
•
Obuwie
•
OdzieŜ z tkanin dla kobiet i dziewcząt
•
Artykuły podróŜne (kufry, walizki, pudełka)
•
BiŜuteria, wyroby ze złota i srebra
•
Przędza włókiennicza
•
Przyrządy i aparatura optyczna
•
Skóra
•
Instrumenty muzyczne, części i akcesoria
•
Srebro, platyna i inne metale z grupy platynowców
•
Polimery styrenu w formach podstawowych
•
Dzianiny
•
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
•
Tkaniny bawełniane, tkane
•
Miedź
19
•
Wyroby optyczne
•
Urządzenia elektryczne wirujące
•
Pozostałe tworzywa sztuczne w formach podstawowych
Analiza ranking przyrostów popytu
importowego dla
Korei Południowej
wskazuje na znacznie większy udział towarów surowcochłonnych niŜ to było w
poprzednio analizowanych krajach. Pozycje przedstawione tłustym drukiem
reprezentują towary o wysokim stopniu przetworzenia i wyŜszym udziale średniej i
wysokiej techniki, których to grup towarowych jest jednak w porównaniu do
poprzednio analizowanych krajów znacznie mniejsza ilość.
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Korea Południowa
•
Surowe oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
•
Lampy elektronowe, przyrządy półprzewodnikowe i ich części
•
Gaz naturalny i produkowany
•
Przetworzone oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
•
Inne maszyny i urządzenia specjalistyczne
•
Wyroby walcowane płaskie z Ŝelaza i stali niestopowej
•
Inny sprzęt telekomunikacyjny
•
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
•
Węgiel
•
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
•
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
•
RóŜne produkty chemiczne, pozostałe
•
Miedź
•
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
•
Aluminium
•
Odpady i złom Ŝeliwa i stali
•
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
•
Sztaby, pręty, kątowniki, kształtowniki i profile z Ŝelaza lub stali
•
Wlewki, półwyroby z Ŝelaza i stali
•
Rudy i koncentraty miedzi
•
Węglowodory i ich pochodne chlorowcowane, sulfonowane, nitrowane
20
•
Propan i butan skroplony
•
Części i akcesoria pojazdów objętych grupami 722, 781, 782, 783
•
Rudy i koncentraty pozostałych metali nieszlachetnych
•
Rudy Ŝelaza i koncentraty
•
Płyty, arkusze, błony, folie, taśmy z tworzyw sztucznych
•
Pompy (inne niŜ do cieczy), spręŜarki i wentylatory
•
Pojazdy powietrzne i związane z nimi urządzenia, części
•
Inne wyroby z metali nieszlachetnych
•
Spalinowe silniki tłokowe i ich części
Analiza ranking przyrostów popytu
importowego dla
Malezji
wskazuje na stosunkowo
wysoki udział towarów o wysokim stopniu przetworzenia 12 na pierwszych 30 pozycji w
rankingu. Na drugim miejscu wśród grup towarowych są surowce, takie jak miedź, złoto,
aluminium oraz
surowe oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych.
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Malezja
Lampy elektronowe, przyrządy półprzewodnikowe i ich części
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
Przetworzone oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Surowe oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
Inny sprzęt telekomunikacyjny
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
Miedź
Transakcje specjalne i towary niesklasyfikowane
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
Inne maszyny i urządzenia specjalistyczne
Złoto, nie przeznaczone do produkcji monet ( z wyjątkiem rud złota i koncentratów)
Statki, łodzie i konstrukcje pływające
Aluminium
Pojazdy powietrzne i związane z nimi urządzenia, części
Rury, przewody rurowe, profile drąŜone, łączniki rur z Ŝelaza lub stali
Papier i tektura
21
Inne wyroby z metali nieszlachetnych
Pojazdy mechaniczne osobowe
Odpady i złom Ŝeliwa i stali
Wyroby walcowane płaskie z Ŝelaza i stali niestopowej
Części i akcesoria pojazdów
Wyroby walcowane płaskie ze stali niestopowej
Węglowodory i ich chlorowe pochodne, węglowodory sulfonowane, nitrowane
Urządzenia energetyczne oraz ich części
Artykuły z tworzyw sztucznych, gdzie indziej nie wymienione
Urządzenia elektryczne wirujące
Nawozy
Pozostałe tworzywa sztuczne w formach podstawowych
W rankingu 30 najwaŜniejszych pozycji z punktu widzenia przyrostów popytu na import
Pakistanu
1/3 zajmują towary o wyŜszym stopniu przetworzenia i techniki. DuŜą grupę stanowią
równieŜ towary pochodzenia surowcowego takie jak surowe oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z
materiałów bitumicznych, oleje i tłuszcze roślinne surowe, rafinowane, inne niŜ miękkie, bawełna,
nasiona i owoce oleiste do ekstrakcji "miękkich" stałych olejów roślinnych, węgiel oraz warzywa.
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Pakistan
Przetworzone oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Surowe oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Inny sprzęt telekomunikacyjny
Oleje i tłuszcze roślinne surowe, rafinowane, inne niŜ miękkie
Bawełna
Nawozy
Pojazdy mechaniczne osobowe
Pojazdy powietrzne i związane z nimi urządzenia, części
Statki, łodzie i konstrukcje pływające
Transakcje specjalne i towary niesklasyfikowane
Odpady i złom Ŝeliwa i stali
Węglowodory i ich chlorowe pochodne, węglowodory sulfonowane, nitrowane
Maszyny włókiennicze i do obróbki skóry oraz ich części
Pozostałe tworzywa sztuczne w formach podstawowych
Pompy (inne niŜ do cieczy), spręŜarki i wentylatory
22
Urządzenia elektryczne wirujące
Polimery etylenu w formach podstawowych
Nasiona i owoce oleiste do ekstrakcji "miękkich" stałych olejów roślinnych
Wyroby walcowane płaskie z Ŝelaza i stali niestopowej
Inne maszyny i urządzenia specjalistyczne
Węgiel
Alkohole i ich chlorowe pochodne, alkohole sulfonowane, nitrowane
Urządzenia grzewcze i chłodnicze i ich części
Papier i tektura
Przędza włókiennicza
Warzywa świeŜe, chłodzone, mroŜone
Produkty medyczne i farmaceutyczne
Wyroby walcowane płaskie z Ŝelaza i stali niestopowej platynowane, powlekane, pokrywane
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
Pojazdy mechaniczne do transportu towarów
W rankingu 30 najwaŜniejszych pozycji z punktu widzenia przyrostów popytu na import
Singapuru
2/3 zajmują towary o wyŜszym stopniu przetworzenia i techniki. Znaczącą grupę
stanowią równieŜ towary pochodzenia surowcowego takie jak: surowe oleje z ropy naftowej oraz
otrzymane z materiałów bitumicznych, przetworzone oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z
materiałów bitumicznych jak równieŜ wyroby pochodzenia chemicznego i związane z przetwórstwem
metali.
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Singapur
Lampy elektronowe, przyrządy półprzewodnikowe i ich części
Przetworzone oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Surowe oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Inny sprzęt telekomunikacyjny
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
Transakcje specjalne i towary niesklasyfikowane
Pojazdy powietrzne i związane z nimi urządzenia, części
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
23
Maszyny i urządzenia budownictwa wodnego i lądowego
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
Inne maszyny i urządzenia specjalistyczne
Silniki nieelektryczne i ich części
Statki, łodzie i konstrukcje pływające
Spalinowe silniki tłokowe i ich części
RóŜne produkty chemiczne, pozostałe
Rury, przewody rurowe, profile drąŜone, łączniki rur z Ŝelaza lub stali
Pojazdy mechaniczne osobowe
BiŜuteria, wyroby ze złota i srebra
Części i akcesoria pojazdów
Urządzenia elektryczne wirujące
Urządzenia grzewcze i chłodnicze i ich części
Miedź
Urządzenia energetyczne oraz ich części
Mechaniczne urządzenia przenośnikowe oraz ich części
Urządzenia do rejestracji lub odtwarzania dźwięku i obrazu
Inne wyroby z metali nieszlachetnych
Złoto, nie przeznaczone do produkcji monet (z wyjątkiem rud złota i koncentratów)
Preparaty perfumeryjne, kosmetyczne oraz toaletowe
W rankingu 30 najwaŜniejszych pozycji z punktu widzenia przyrostów popytu na import
Tajlandii
ok. 1/3 zajmują towary o wyŜszym stopniu przetworzenia i techniki. Znaczącą grupę
stanowią równieŜ towary pochodzenia surowcowego takie jak: surowe oleje z ropy naftowej oraz
otrzymane z materiałów bitumicznych, miedź, gaz naturalny, miedź, aluminium oraz wyroby
walcowane ze stali i inne wyroby z metali nieszlachetnych.
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Tajlandia
Surowe oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Lampy elektronowe, przyrządy półprzewodnikowe i ich części
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
24
Wyroby walcowane płaskie z Ŝelaza i stali niestopowej
Części i akcesoria pojazdów objętych grupami
Miedź
Inny sprzęt telekomunikacyjny
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
Instrumenty muzyczne, części i akcesoria
Inne wyroby z metali nieszlachetnych
Wlewki, półwyroby z Ŝelaza i stali
Przetworzone oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Gaz naturalny i produkowany
Aluminium
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
Wyroby walcowane płaskie z Ŝelaza i stali niestopowej platynowane, powlekane, pokrywane
Wyroby walcowane płaskie ze stali niestopowej
Perły, kamienie szlachetne i półszlachetne
Spalinowe silniki tłokowe i ich części
Złoto, nie przeznaczone do produkcji monet ( z wyjątkiem rud złota i koncentratów)
Inne maszyny i urządzenia specjalistyczne
Artykuły z tworzyw sztucznych, gdzie indziej nie wymienione
Urządzenia elektryczne wirujące
Ryby świeŜe, chłodzone, mroŜone
Sztaby, pręty, kątowniki, kształtowniki i profile z Ŝelaza lub stali
Pompy (inne niŜ do cieczy), spręŜarki i wentylatory
Nawozy
Pojazdy powietrzne i związane z nimi urządzenia, części
W rankingu 30 najwaŜniejszych pozycji z punktu widzenia przyrostów popytu na import
Tajwanu
poniŜej 1/3 wszystkich towarów zajmują o wyŜszym stopniu przetworzenia i techniki.
Znaczącą grupę stanowią równieŜ towary pochodzenia surowcowego takie jak: surowe oleje z ropy
naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych, miedź, gaz naturalny, miedź, aluminium, węgiel,
nikiel, surówki Ŝelaza oraz produkty pochodzenia chemicznego.
25
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007-
Tajwan
Lampy elektronowe, przyrządy półprzewodnikowe i ich części
Surowe oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Inne maszyny i urządzenia specjalistyczne
Miedź
Węglowodory i ich chlorowe pochodne, węglowodory sulfonowane, nitrowane
Przetworzone oleje ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
RóŜne produkty chemiczne, pozostałe
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
Inny sprzęt telekomunikacyjny
Gaz naturalny i produkowany
Węgiel
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
Urządzenia grzewcze i chłodnicze i ich części
Wlewki, półwyroby z Ŝelaza i stali
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
Przyrządy i aparatura optyczna
Sprzęt i aparatura fotograficzna, gdzie indziej nie wymieniona
Płyty, arkusze, błony, folie, taśmy z tworzyw sztucznych
Aluminium
Obrabiarki do usuwania nadmiaru metalu lub innych materiałów
Wyroby optyczne, gdzie indziej nie wymienione
Odpady i złom Ŝeliwa i stali
Surówki Ŝelaza, surówka zwierciadlista, Ŝelazo gąbczaste
Transakcje specjalne i towary niesklasyfikowane
Nikiel
Szkło
Materiały fotograficzne i filmowe
Pompy (inne niŜ do cieczy), spręŜarki i wentylatory
W rankingu 30 najwaŜniejszych pozycji z punktu widzenia przyrostów popytu na import
Wietnamu
poniŜej 1/3 wszystkich towarów zajmują wyroby o wyŜszym stopniu
26
przetworzenia i techniki. Wśród wymienionych poniŜej grup towarowych znaczący udział mają
wyroby oparte na taniej sile roboczej, takie jak tkaniny, przędza włókiennicza, dzianiny, skóra oraz
surowce i wyroby na nich oparte takie jak: wyroby walcowane płaskie z Ŝelaza i stali niestopowej ,
wyroby walcowane płaskie z Ŝelaza i stali niestopowej, rury, przewody rurowe, profile drąŜone,
łączniki rur z Ŝelaza lub stali, wlewki, półwyroby z Ŝelaza i stali, drewno i wyroby z drewna, miedź,
złoto.
Ranking 30 pozycji grup towarowych o najwyŜszej dynamice importu w roku 2007,
Wietnam
Przetworzone oleje z ropy naftowej oraz otrzymane z materiałów bitumicznych
Złoto, nie przeznaczone do produkcji monet ( z wyjątkiem rud złota i koncentratów)
Tkaniny z włókien chemicznych
Wyroby walcowane płaskie z Ŝelaza i stali niestopowej
Inny sprzęt telekomunikacyjny
Wlewki, półwyroby z Ŝelaza i stali
Miedź
Inne maszyny i urządzenia specjalistyczne
Pozostałe tworzywa sztuczne w formach podstawowych
Pasza dla zwierząt
Skóra
Nawozy (inne niŜ objęte grupą 272)
Polimery etylenu w formach podstawowych
Lampy elektronowe, przyrządy półprzewodnikowe i ich części
Urządzenia grzewcze i chłodnicze i ich części
Tkaniny włókiennicze specjalne i produkty zbliŜone
Maszyny włókiennicze i do obróbki skóry oraz ich części
Tkaniny bawełniane, tkane
Leki (takŜe weterynaryjne)
Papier i tektura
Aluminium
Aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
Części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego przetwarzania danych
Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych
Przędza włókiennicza
Dzianiny
Rury, przewody rurowe, profile drąŜone, łączniki rur z Ŝelaza lub stali
27
Artykuły z tworzyw sztucznych, gdzie indziej nie wymienione
Drewno obrobione i podkłady kolejowe drewniane
Inne wyroby z metali nieszlachetnych
3.
ANALIZA EKSPORTU POLSKI DO KRAJÓW AZJI I PACYFIKU
W OSTATNICH LATACH
Wykres –Wyniki analizy eksportu Polski według intensywności wykorzystania
czynników wytwórczych
Polska
Źródło: Obliczenia własne na podstawie danych GUS
Jak wynika z przedstawionego powyŜej wykresu Polska jest krajem, który w badanym
okresie a zwłaszcza po roku 2000 dokonał duŜych zmian w strukturze swojej gospodarki,
uwidaczniającej się równieŜ w strukturze eksportu, analizowanej według intensywności
wykorzystania czynników wytwórczych. MoŜna zaobserwować, Ŝe w strukturze eksportu
większego znaczenia nabrały takie czynniki jak inwestycje i wyŜej kwalifikowana praca
zamiast wcześniej wiodących czynników opartych na surowcach i taniej sile roboczej,
charakterystycznej dla początku transformacji systemowej i pierwszej połowy lat 90.
28
Eksport Polski do krajów Azji i Pacyfiku cechował się w ostatnich trzech
badanych latach wyraźnymi tendencjami wzrostowymi. Uległ on zwiększeniu w latach
2005-2007 z 196 mln dol. w roku 2005 do 234 mln dol. w roku 2006 a następnie w roku
2007 osiągnął poziom w 300 mln dol. Liderem eksportu Polski do tego regionu była w
ostatnich latach miedź. Na drugim miejscu uplasowały się statki, łodzie i konstrukcje
pływające a na kolejnych w pierwszej dziesiątce liderów rankingu w roku 2007 - części i
akcesoria pojazdów, związki organiczno-nieorganiczne heterocykliczne, kwasy
nukleinowe i ich sole, maszyny i urządzenia specjalistyczne, broń i amunicja, meble i ich
części, mięso i jadalne podroby świeŜe, chłodzone lub mroŜone (bez mięsa wołowego),
związki z azotową grupą funkcyjną, sprzęt telekomunikacyjny.
NaleŜy zwrócić uwagę, Ŝe wśród pierwszej dziesiątki w rankingu połowa –to towary
reprezentujące sektory średnio wysokiej techniki, o wysokim stopniu przetworzenia, co
jest tendencją pozytywną.
W kolejnej grupie rankingowej (pozycje od 11 do 30) uplasowały się następujące towary :
•
aparatura i urządzenia elektryczne.
•
wały napędowe, korby, urządzenia zmieniające prędkość
•
mleko i śmietana
•
wyroby walcowane płaskie ze stali niestopowej
•
wyroby noŜownicze
•
inne produkty pochodzenia mineralnego
•
elektryczny sprzęt przekaźnikowy
•
rudy i koncentraty pozostałych metali nieszlachetnych
•
aparatura elektryczna do zamykania i otwierania obwodów elektrycznych
•
róŜne produkty chemiczne, pozostałe
•
urządzenia elektryczne wirujące
•
spalinowe silniki tłokowe i ich części
•
pompy (inne niŜ do cieczy), spręŜarki i wentylatory
•
urządzenia grzewcze i chłodnicze i ich części
•
papier i tektura
•
odpady i złom nieszlachetnych metali nieŜelaznych
•
urządzenia domowe elektryczne i nieelektryczne
•
inne wyroby z metali nieszlachetnych
•
pojazdy mechaniczne do transportu towarów
29
•
mechaniczne urządzenia przenośnikowe oraz ich części
Ponad połowa z zaprezentowanych powyŜej towarów równieŜ reprezentuje sektory o
wysokim stopniu przetworzenia, w tym towary bazujące na zaawansowanej technice i
technologii-por. analiza przedstawiona w punkcie 5.2. dla regionu Azji i Pacyfiku.
Na kolejnych pozycjach w pierwszej 50-tce liderów wśród grup produktowych
eksportowanych z Polski do regionu Azji i Pacyfiku plasują się poniŜej przedstawione
towary, z których to grup osiem zaliczanych jest równieŜ to towarów o wyŜszym stopniu
przetworzenia, reprezentujących sektory wysokiej lub średnio wysokiej techniki i technologii.
•
Artykuły z tworzyw sztucznych, gdzie indziej niewymienione
•
Surowce pochodzenia zwierzęcego, gdzie indziej niewymienione
•
Maszyny i urządzenia budownictwa wodnego i lądowego
•
Skrobie, inulina i gluten pszenny, kleje
•
Turbiny na parę wodną i inne rodzaje pary
•
Konstrukcje lub części konstrukcji z Ŝelaza, stali lub aluminium
•
Preparaty perfumeryjne, kosmetyczne oraz toaletowe
•
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i analityczna
•
Alkohole i ich pochodne chlorowcowane, sulfonowane, nitrowane
•
Inne instrumenty i urządzenia medyczne
•
Opony i dętki z kauczuku
•
Inne wyroby róŜne
•
Ryby świeŜe, chłodzone, mroŜone
•
Leki (takŜe weterynaryjne)
•
ŁoŜyska kulkowe i wałeczkowe
•
Odpady, ścinki i braki z tworzyw sztucznych
•
Urządzenia energetyczne oraz ich części
•
Nieorganiczne pierwiastki chemiczne, tlenki i chlorowcosole
•
Kauczuk syntetyczny
•
Fornir, sklejka, płyty wiórowe, inne wyroby z drewna
•
30
Z przedstawionej listy rankingowej wynika korzystny rosnący trend eksportu z Polski
do analizowanego regionu i jego relatywnie korzystna struktura towarowa, w której dominują
grupy o stosunkowo wysokim stopniu przetworzenia, róŜnego rodzaju wyroby z tworzyw
sztucznych i syntetycznych oraz towary rolno-spoŜywcze, w których Polska posiada juŜ
liczącą się pozycję na rynku międzynarodowym.
Szczegółowy ranking grup eksportowych eksportu z Polski do krajów regionu Azji i
Pacyfiku jest zaprezentowany w tabeli IV w Aneksie Statystycznym.
Tabela 2. - POLSKA - ranking 50 wiodących pozycji towarowych eksportu z
Polski do Regionu Azji i Pacyfiku w tys. USD
2005
2006
2007
Pozycja
rankingu
w 2007
roku
OGÓŁEM OGÓŁEM
1962722 2339112 3000409
682
Miedź
193314 351042 348819
1
793
Statki, łodzie i konstrukcje pływające
143049 225747 329047
2
784
Części i akcesoria pojazdów objętych grupami
722, 781, 782, 783
68898
97926 207122
3
515
Związki organiczno-nieorganiczne
heterocykliczne, kwasy nukleinowe i ich sole
116354 112188 154770
4
728
Inne maszyny i urządzenia specjalistyczne
10192
23049 118849
5
891
Broń i amunicja
96055
92689
89851
6
821
Meble i ich części
46680
55193
82127
7
012
Mięso i jadalne podroby świeŜe, chłodzone
lub mroŜone (bez mięsa wołowego)
32527
54170
70839
8
514
Związki z azotową grupą funkcyjną
36866
34182
64671
9
764
Inny sprzęt telekomunikacyjny
32889
45314
61532
10
778
Inna aparatura i urządzenia elektryczne
39027
41015
61055
11
748
Wały napędowe, korby, urządzenia
zmieniające prędkość
36530
38217
52653
12
022
Mleko i śmietana
30091
31146
51254
13
675
Wyroby walcowane płaskie ze stali
niestopowej
4793
19312
47061
14
696
Wyroby noŜownicze
1001
18103
43582
15
663
Inne produkty pochodzenia mineralnego
15890
44641
39661
16
773
Elektryczny sprzęt przekaźnikowy
21487
35722
39350
17
287
Rudy i koncentraty pozostałych metali
nieszlachetnych
6258
12593
36884
18
772
Aparatura elektryczna do zamykania i
otwierania obwodów elektrycznych
13841
19478
35794
19
598
RóŜne produkty chemiczne, pozostałe
28843
30317
34632
20
716
Urządzenia elektryczne wirujące
30605
40036
32547
21
31
713
Spalinowe silniki tłokowe i ich części
23155
16198
31824
22
743
Pompy (inne niŜ do cieczy), spręŜarki i
wentylatory
14355
24112
30377
23
741
Urządzenia grzewcze i chłodnicze i ich części
9999
16248
30192
24
641
Papier i tektura
38498
26092
29973
25
288
Odpady i złom nieszlachetnych metali
nieŜelaznych
22316
33100
29840
26
775
Urządzenia domowe elektryczne i
nieelektryczne
4442
10346
29165
27
699
Inne wyroby z metali nieszlachetnych
18939
28848
28712
28
782
Pojazdy mechaniczne do transportu towarów
21767
25679
28606
29
744
Mechaniczne urządzenia przenośnikowe oraz
ich części
11020
17395
26750
30
893
Artykuły z tworzyw sztucznych, gdzie indziej
niewymienione
8667
14968
25616
31
291
Surowce pochodzenia zwierzęcego, gdzie
indziej niewymienione
20172
29329
25400
32
723
Maszyny i urządzenia budownictwa wodnego
i lądowego
19727
19347
25158
33
592
Skrobie, inulina i gluten pszenny, kleje
19440
13806
20834
34
712
Turbiny na parę wodną i inne rodzaje pary
21754
18179
19497
35
691
Konstrukcje lub części konstrukcji z Ŝelaza,
stali lub aluminium
15937
21192
19011
36
553
Preparaty perfumeryjne, kosmetyczne oraz
toaletowe
3235
7308
18852
37
874
Przyrządy i aparatura pomiarowa, kontrolna i
analityczna
13300
12431
16010
38
512
Alkohole i ich pochodne chlorowcowane,
sulfonowane, nitrowane
13451
5777
15780
39
872
Inne instrumenty i urządzenia medyczne
6443
10595
15090
40
625
Opony i dętki z kauczuku
3487
5586
13956
41
899
Inne wyroby róŜne
9277
9031
13187
42
034
Ryby świeŜe, chłodzone, mroŜone
7581
9418
13088
43
542
Leki (takŜe weterynaryjne)
7641
8170
13086
44
746
ŁoŜyska kulkowe i wałeczkowe
17917
12474
13046
45
579
Odpady, ścinki i braki z tworzyw sztucznych
9601
12558
12488
46
771
Urządzenia energetyczne oraz ich części
9523
11278
11759
47
522
Nieorganiczne pierwiastki chemiczne, tlenki i
chlorowcosole
6744
8991
11590
48
232
Kauczuk syntetyczny
4294
11730
10921
49
634
Fornir, sklejka, płyty wiórowe, inne wyroby z
drewna
5956
12952
10705
50
Ź
ródło: Obliczenia własne wg GUS
4.
PORÓWNANIE STRUKTURY TOWAROWEJ EKSPORTU POLSKI
DO KRAJÓW AZJI I PACYFIKU Z WYNIKAMI RANKINGU
PRZEDSTAWIONYMI W PUNKCIE 2 –GŁÓWNE WNIOSKI
32
•
Struktura przyrostów popytu importowego w krajach regionu Azji i Pacyfiku jest
zróŜnicowana w zaleŜności od poziomu rozwoju gospodarczego badanych krajów. We
wszystkich badanych krajach obserwować moŜna w ostatnich latach dynamiczny
wzrost obrotów handlowych, w tym importu.
•
W krajach o najwyŜszym poziomie rozwoju takich jak : Japonia, Australia,
Nowa Zelandia dominują wyraźnie towary o wysokim stopniu przetworzenia i
wysokim udziale wysokiej i średniej techniki i technologii. DuŜe znaczenie mają
równieŜ surowce paliwowe i wyroby bazujące na surowcach.
•
W krajach stosunkowo zamoŜnych takich jak Hongkong Chiny, Korea Południowa,
Singapur, Tajwan i Malezja notuje się równieŜ wysoki udział towarów o wysokim
stopniu przetworzenia w strukturze wysokich przyrostów popytu importowego, obok
których duŜy udział mają równieŜ surowce i towary oparte na ich przetwarzaniu.
•
Zdecydowanie niŜszy poziom wyrobów o wysokim stopniu przetworzenia w
strukturze wysokich i rosnących przyrostów popytu importowego wystąpił w krajach
o niŜszych dochodach, takim jak np. Wietnam, gdzie znaczący udział w strukturze
przyrostów popytu importowego mają surowce i np. tekstylia umoŜliwiające
produkcję opartą na
wykorzystaniu taniej siły roboczej, takie jak tkaniny, przędza
włókiennicza.
•
Pozytywną cechą eksportu Polski do krajów Azji i Pacyfiku jest jego dynamiczny
wzrost , który w latach 2005-2007 wyniósł powiększenie z 196 mln dol. w roku 2005
do 234 mln dol. w roku 2006 a następnie w roku 2007 osiągnął poziom w 300 mln
dol. Eksport ten w przeliczeniu na 1 mieszkańca Polski jest jednak stosunkowo
niewielki i świadczy o stosunkowo wciąŜ niskim zaangaŜowaniu firm w Polsce w
moŜliwości wykorzystania szans i okazji rynkowych, które dostarcza dynamicznie
rozwijający się region Azji i Pacyfiku.
•
Liderem w strukturze towarowej eksportu Polski do tego regionu była w ostatnich
latach miedź. Na drugim miejscu uplasowały się statki, łodzie i konstrukcje
pływające a na kolejnych w pierwszej dziesiątce liderów rankingu w roku 2007 -
części i akcesoria pojazdów, związki organiczno-nieorganiczne heterocykliczne,
kwasy nukleinowe i ich sole, maszyny i urządzenia specjalistyczne, broń i
amunicja, meble i ich części, mięso i jadalne podroby świeŜe, chłodzone lub
mroŜone (bez mięsa wołowego), związki z azotową grupą funkcyjną, sprzęt
telekomunikacyjny.
33
•
NaleŜy zwrócić uwagę, Ŝe wśród pierwszej dziesiątki w rankingu połowa –to
towary reprezentujące sektory średnio wysokiej lub średniej techniki, o
stosunkowo wysokim stopniu przetworzenia, co jest tendencją pozytywną, choć
obserwując strukturę największych przyrostów popytu importowego w krajach
Azji i Pacyfiku nie są to towary o dominującym udziale wysokiej techniki, dające
najwyŜsze korzyści z handlu przez korzystne kształtowanie się term sof trade.
5.1.
IDENTYFIKACJA
ROZWOJOWYCH
OBSZARÓW
W
DZIEDZINIE USŁUG I WYNIKI ANALIZY PRZYROSTÓW POPYTU
NA IMPORT USŁUG W KRAJACH AZJI I PACYFIKU
5
Kraje rozwijające się Azji i Pacyfiku posiadają znaczący udział w światowym handlu
usługami w wysokości ponad 20% w roku 2007 oraz dodatni bilans handlowy w wysokości
ok. 235 mln. dol. Do głównych eksporterów usług naleŜą w Azji Wschodniej: Chiny, Chiny
Hongkong, Chiny Tajwan oraz Chiny Makau, w Azji Południowej: Indie, w Azji
Południowo-Wschodniej: Singapur, Tajlandia, Malezja oraz Indonezja, w Azji Zachodniej:
Turcja i Arabia Saudyjska, w Oceanii największy lecz bardzo niewielki stosunkowo w
wartościach absolutnych eksport naleŜy do Wysp Salomona oraz FidŜi.-por. tab. 5.1.1.
Wyniki analizy struktury sektorowej handlu usługami w regionie Azji i Pacyfiku
pozwalają na stwierdzenie dotyczące wiodącej pozycji trzech sektorów usług w tym regionie
w całości obrotów usługowych. Na pierwszej pozycji plasuje się sektor usług
transportowych, na drugiej sektor usług związanych z podróŜami a na trzeciej pozycji-
sektor usług biznesowych, w tym handlowych, leasingowych, profesjonalnych i
technicznych –por. tab. 5.2. We wszystkich trzech kategoriach sektorów usług
wiodące
pozycje w imporcie usług
zajmują Chiny, Singapur, Korea Południowa, Indie oraz
Tajlandia i Chiny, Hongkong.
5
Szczegółowe wyniki analizy zawarte są w tabelach 5.1.1; 5.1.2 oraz 5.2. w Aneksie Statystycznym .
34
Największe przyrosty popytu na import usług
transportowych w ostatnim
okresie 2006/2005 cechował Indie (25%), Chiny( 21%), Arabię Saudyjską (20%) oraz Koreę
Południową (16%) -por. tab. 5.2.
Wśród importerów usług związanych z
podróŜami największa dynamika
przyrostu popytu w badanym okresie cechowała Kuwejt (23%), Indie (22%), Tajlandię
(22%), Pakistan (21%), Koreę Południową (18%) oraz Chiny (12%).
Wśród importerów usług biznesowych
, w tym handlowych, leasingowych,
profesjonalnych i technicznych najwyŜszą dynamikę przyrostu popytu na import osiągnęły
Indie (50%), Tajlandia (42%), Pakistan(40%), Arabia Saudyjska (40%), Chiny, Hongkong
(34%), Korea Południowa (28%), Chiny (26%), Singapur i Malezja (po 15%).
W
eksporcie
usług transportowych na czołową pozycję wysuwają się: Korea
Południowa oraz Chiny, Hongkong i Singapur oraz Chiny, w eksporcie w kategorii
podróŜe- Chiny, Chiny Hongkong, Turcja, Tajlandia i Malezja a w kategorii usługi
biznesowe, w tym leasingowe, profesjonalne i techniczne jako eksporterzy na czołowych
pozycjach znajdują się Chiny, Hongkong, Chiny, Singapur, Indie, Chiny, Tajwan oraz
Korea Południowa-por. tab. 5.2.
Wśród importerów innych kategorii usług równieŜ największą dynamikę przyrostów
popytu notujemy wśród takich krajów jak:
•
Liban (56%), Chiny Hongkong (43%), Indie (35%), Turcja (30%), Chiny (27%),-
(usługi telekomunikacyjne, pocztowe i kurierskie)
,
•
Chiny Hongkong (65%), Indie (36%), Indonezja (35%), Papua Nowa Gwinea (28%),
Chiny (27%), Malezja (21%)-
(usługi budowlane);
•
Korea Południowa (ponad 200%), Pakistan (91%), Indie (40%), Chiny Hongkong
(39%); Chiny Makau (33%), Malezja (37%),-
usługi informatyczne
i komputerowe;
•
Korea Południowa (24%),
Chiny (23%), Singapur (21%), Arabia Saudyjska (20%),
Malezja (18%), Oman (15%), Indonezja (13%) i Liban (13%).-
ubezpieczenia
•
Chiny (ponad 200%), Korea Południowa (162%), Chiny Hongkong (44%), Turcja
(36%), Singapur (34%), -
usługi finansowe;
•
Chiny Hongkong (34%), Filipiny (32%), Chiny Tajwan, (29%), Indie (24%), Turcja
(21%), Indonezja (19%), -
Opłaty za pozwolenia i licencje;
35
•
Chiny Hongkong ($$%), Korea Południowa (43%), Turcja (20%)-
Usługi w
dziedzinie kultury i wypoczynku
5.2. POZYCJA AZJI I PACYFIKU W DZIEDZINIE TOWARÓW
WYSOKIEJ I ŚREDNIO-WYSOKIEJ TECHNIKI I TECHNOLOGII
Wśród czołówki światowych eksporterów towarów o wysokim stopniu przetworzenia
i udziale wysokiej techniki i technologii oraz usług naukochłonnych wiodące pozycje zajmują
kraje wysoko-rozwinięte, wśród których w krajach Azji i Pacyfiku najwyŜsza pozycja
przypada Japonii-por. tab 10/wg. WTO; tab. 2.2.A i 2.2. B. /wg. UNCTAD i tab. 5.3. w
Aneksie Statystycznym.
W ostatnich latach kraje rozwijające się wzmocniły znacząco swoją pozycję w
eksporcie wyŜej omawianych grup towarowych- por. tab. 5.3. Wśród krajów naleŜących do
10-tki wiodących eksporterów wśród krajów rozwijających się dominują głównie kraje
Azji takie jak:
•
Chiny, Tajlandia, Korea Południowa, Singapur, Indie, Turcja i Malezja
(spalinowe silniki tłokowe i ich części),
•
Chiny, Chiny, Hongkong, Singapur, Tajlandia, Korea Południowa, Chiny,
Tajwan, Indie i Indonezja (urządzenia elektryczne wirujące),
•
Singapur, Korea Południowa, Chiny, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Chiny
Hongkong, Indonezja, Tajlandia (maszyny i urządzenia budownictwa
wodnego i lądowego),
•
Chiny, Malezja, Singapur, Chiny Hongkong, Tajlandia, Korea Południowa,
Filipiny,
Chiny
Tajwan,
Indonezja
(maszyny
i
urządzenia
do
automatycznego przetwarzania danych);
•
Chiny Hongkong, Singapur, Chiny Tajwan, Malezja, Korea Południowa,
Filipiny, Tajlandia, Indonezja (części, akcesoria maszyn biurowych i
automatycznego przetwarzania danych);
•
Chiny, Korea Południowa, Chiny Tajwan, Turcja, Tajlandia, Malezja, Chiny
Hongkong, Singapur, Indonezja (odbiorniki telewizyjne);
•
Chiny, Chiny Hongkong, Malezja, Singapur, Indonezja, Korea Południowa,
Tajlandia, Chiny Tajwan, Zjednoczone Emiraty Arabskie (
urz
ą
dzenia do
rejestracji lub odtwarzania d
ź
wi
ę
ku i obrazu);
36
•
Chiny, Korea Południowa, Chiny Hongkong, Singapur, Meksyk, Chiny
Tajwan, Malezja, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Tajlandia (
sprz
ę
t
telekomunikacyjny);
•
Chiny, Chiny Hongkong, Chiny Tajwan, Korea Południowa, Singapur,
Tajlandia, Indie, Malezja, Indonezja (
urz
ą
dzenia energetyczne oraz ich
cz
ęś
ci);
•
Chiny, Chiny Hongkong, Chiny Tajwan, Singapur, Malezja, Korea
Południowa, Tajlandia, Filipiny, Indonezja (
aparatura elektryczna do
zamykania i otwierania obwodów elektrycznych);
•
Chiny, Chiny Hongkong, Korea Południowa, Chiny Tajwan, Filipiny,
Tajlandia, Malezja, Indonezja (
elektryczny sprz
ę
t przeka
ź
nikowy);
•
Singapur, Chiny Tajwan, Chiny Hongkong, Korea Południowa, Chiny,
Malezja, Filipiny, Tajlandia (
lampy elektronowe, przyrz
ą
dy półprzewodnikowe i
ich cz
ęś
ci);
•
Chiny, Chiny Tajwan, Chiny Hongkong, Korea Południowa, Singapur,
Tajlandia< Malezja, Filipiny, Indonezja (
inna aparatura i urz
ą
dzenia
elektryczne).
5.3. OCENA SZANS POLSKI NA MIĘDZYNARODOWYM RYNKU
SEKTORÓW NAUKOCHŁONNYCH NA PRZYKŁADZIE WYROBÓW I
USŁUG ŚRODOWISKOWYCH- MOśLIWOŚCI WSPÓŁPRACY Z
REGIONEM AZJI I PACYFIKU
1. Koncepcja badania towarów związanych z ochroną środowiska oraz usług środowiskowych
i ich znaczenie w produkcji i handlu międzynarodowym
Znaczenie
rynku
towarów
wspierających
ochronę
ś
rodowiska
a
liberalizacja
międzynarodowego handlu towarami środowiskowymi w świetle koncepcji zrównowaŜonego
rozwoju
Globalna wartość przemysłu pracującego na rzecz ochrony środowiska była szacowana na:
453 miliardy USD w 1996 r.
483 miliardy USD w 1998 r.
518 miliardów USD w 2000 r.
37
610 miliardów USD- prognoza do 2010 r.
Rynek towarów sprzyjających ochronie środowiska naturalnego w krajach OECD posiada
90%-owy udział w globalnym przemyśle ochrony środowiska w świecie. Główna
infrastruktura do odzyskiwania zniszczonego środowiska, gospodarowania wodą i jej
zasobami, znajduje się w przewaŜającej części (ponad połowę), zasobów sprzętowych w
następnych 25% z całości.. Rynki środowiskowe w krajach wysoko rozwiniętych są wysoce
konkurencyjne z wysoce wyspecjalizowaną bazą ochrony praw konsumenta, doświadczają
jednak niskiego lub nawet ujemnego wzrostu w wielu sektorach i są wysoce „wraŜliwe „ na
cykl ekonomiczny. Regulacje środowiskowe są jednym z najwaŜniejszych czynników
rynkowych. Na rynku towarów i usług środowiskowych pojawiają się w ostatnim okresie
nowi jego uczestnicy, podmioty z krajów rozwijających się, choć wciąŜ jeszcze w
niedostatecznym stopniu Zdolność do produkcji dóbr i usług środowiskowych wzrasta
dynamicznie w wielu krajach rozwijających się, głównie dzięki podjęciu współpracy z
utworzonymi firmami oraz dzięki zwiększonemu popytowi na rynku wewnętrznym. Jednak
tylko niewiele danych potwierdza fakt, Ŝe znajduje to równieŜ odzwierciedlenie w eksporcie.
Jak wynika jednak z przeprowadzonej analizy i oceny na rynek towarów i usług
ś
rodowiskowych w krajach rozwijających się przypada niewiele ponad 8% światowych
obrotów. Główną przyczyną tego stanu rzeczy są stosunkowo wysokie bariery w handlu tymi
towarami przekraczające z reguły poziom 20% ad walorem. Dlatego tak wiele zaleŜy w
najbliŜszym czasie od rezultatów Rundy DOHA/WTO, przedmiotem której jest m.in.
liberalizacja handlu towarami i usługami środowiskowymi w krajach rozwijających się na
rzecz realizacji koncepcji zrównowaŜonego rozwoju.
Obecne bariery w handlu rozumiane jako tzw. cła związane (ang. bound tariffs) na
wiele dóbr kapitałochłonnych stanowiących bazę dla świadczenia usług w zakresie
zarządzania zanieczyszczeniami, są niskie w krajach wysoko rozwiniętych (poniŜej 3% dla
produktów znajdujących się na liście krajów OECD). W wielu krajach rozwijających się
stawki celne na te towary są relatywnie wysokie i kształtują się na poziomie od 10% do
20%. W niektórych przypadkach stawki te są szczególnie wysokie. W praktyce import
towarów i usług środowiskowych moŜe korzystać z wielu zachęt. Regulacje techniczne
wspomagają dostosowanie towarów i usług środowiskowych w dostosowaniu do
wymogów środowiskowych. Brak ujednolicenia wymogów środowiskowych na róŜnych
rynkach narodowych stanowi istotną barierę pozataryfową. W szczególności standardy i
certyfikaty wpływają na handel towarami i usługami środowiskowymi. Z drugiej strony
handel produktami niszowymi poszukującymi nowych rynków moŜe być utrudniony z
38
powodu braku właściwych standardów dla tych produktów. Tak więc importowane
technologie środowiskowe powinny być przetestowane i certyfikowane przez władze
lokalne na indywidualnych rynkach.
Ponadnarodowe regulacje odnoszące się do handlu zawierające wymogi uwzględniające
aspekty ochrony środowiska objęte są Ponadnarodowymi Układami Środowiskowymi
(MEA- Multilateral Environmental Agreements). Odnoszą się one zwłaszcza do
niedyskryminacji w handlu i przejrzystości wymiany. Stopniowe znoszenie barier
taryfowych i pozataryfowych ograniczających handel w świetle regulacji WTO ma
miejsce jednocześnie przy wsparciu i promowaniu ochrony środowiska w ramach
strategii zrównowaŜonego rozwoju. Regulacje WTO dotyczące transparentności
wymiany tworzą warunki dla komplementarności polityki handlowej oraz polityki
ochrony środowiska. Dają one podstawę dla analizy procesów etykietowania i
pakowania towarów zgodnie z wymogami środowiskowymi oraz oceny ekspertów WTO
czy nie przyczyniają się one do powstawania nowych restrykcji w handlu
międzynarodowym. Podobne wymogi dotyczą równieŜ produktów związanych z
bezpieczeństwem towarów i ochroną zdrowia i równieŜ w odniesieniu do tych przepisów
WTO stoi na staŜy nie tworzenia nowych barier ograniczających handel
międzynarodowy. Integracja handlu i środowiska w odniesieniu do krajów
rozwijających się jest jednym z priorytetowych obszarów w ramach strategii
zrównowaŜonego rozwoju. Intensywnie tocząca się debata oraz liczne projekty
pilotaŜowe na poziomie regionalnym i narodowym prowadzą do ewolucji w działaniach i
do pierwszych widocznych wyników w tym zakresie. Staje się jasnym, Ŝe integracja
handlu i środowiska wymaga konkretnego mechanizmu łączącego róŜnorodne aspekty
na poziomie krajowej i międzynarodowej działalności.
W nawiązaniu do Raportu z 5-tej Sesji Ministerialnej Konferencji WTO w
Cancun kontynuującej prace rozpoczęte w ramach regularnej sesji Komitetu ds.
Handlu i Rozwoju (CTE- Committee on Trade and Development) w okresie pomiędzy
Konferencjami Ministerialnymi WTO- Czwartą w Doha i Piątą w Cancun, stwierdza
się, Ŝe poprawa dostępu do rynku (ang. improved market access) dla krajów
rozwijających się jest kluczowym celem dla realizacji zrównowaŜonego rozwoju. Zwraca
się uwagę na fakt, Ŝe w świetle Zasady z Rio de Janeiro (Rio Principle 11 4
th
) standardy
środowiskowe i priorytety powinny odzwierciedlać szczególnie kontekst środowiskowy i
rozwojowy, do którego się odnoszą oraz Ŝe standardy stosowane przez niektóre kraje
mogą powodować niewłaściwe i bezzasadne koszty ekonomiczne i społeczne dla innych,
39
szczególnie dla krajów rozwijających się. Szczególnie „wraŜliwe” na ich stosowanie są
zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa.
Wiele krajów członkowskich WTO zwraca uwagę na to, Ŝe ochrona środowiska i
zdrowia stanowią legitymację dla integracji celów polityki ekologicznej i handlowej i Ŝe
kraje mają prawo do wprowadzenia swojego własnego właściwego poziomu ochrony
środowiska zgodnie z tymi celami. Zwraca się jednak uwagę, Ŝe standardy
środowiskowe powinny równieŜ oddziaływać na eksport. Celem działania w nie powinno
być więc obniŜanie tych standardów, ale raczej umoŜliwienie eksporterom dostosowania
do nich. (kluczową rolę pełni tu pomoc techniczna, wspieranie zdolności do
konkurowania oraz transfer technologii w celu pomocy eksporterom z krajów
rozwijających się w dostosowaniu do standardów i wdroŜenia odpowiednich metod
produkcji). W trakcie dyskusji dotyczącej przyszłych kierunków rozwoju, wielu
członków WTO przywiązywało szczególną wagę do identyfikacji moŜliwości handlowych
dla wzrostu zrównowaŜonego. Komitet ds. Handlu i Rozwoju (CTE) powinien
wskazywać na zachęty i instrumenty wspierające kraje rozwijające się w procesie
identyfikacji produktów, rozwoju rynków eksportowych dla produktów przyjaznych dla
środowiska (environmentally friendly products), w tych dziedzinach, w których wiele z
tych krajów osiąga przewagę komparatywną.
Ś
wiatowy rynek usług środowiskowych jest zdominowany przez kraje wysoko
rozwinięte gospodarczo, w tym głównie kraje Europy Zachodniej, mające w nim łącznie
udział ok.40% w badanym okresie, przy rosnącej tendencji tego udziału od roku 2000. Wśród
krajów UE najbardziej liczące się udziały w światowym rynku usług środowiskowych
zajmowały takie kraje jak: Niemcy (ok.9%), Wielka Brytania (ok.8%), Francja (ok.6%),
Włochy i Holandia (po ok.4%), Dania(ok.3%). WaŜącą pozycję w światowym rynku usług
ś
rodowiskowych posiadały wśród pozaeuropejskich krajów OECD zwłaszcza takie kraje jak
USA (ok. 28%) i Japonia (ok.13%-przy lekko spadkowej tendencji w całym badanym
okresie). Europa Środkowo-Wschodnia oraz europejskie kraje WNP posiadały łącznie ok.2-
procentowy udział w wolumenie badanego rynku.. NajwyŜszą pozycję wśród krajów Europy
Ś
rodkowej i Wschodniej zajmuje Polska -ok.0,4% i Republika Czeska- odpowiednio ok.
0,4%, a następnie Węgry odpowiednio–ok.0,3% wszystkie trzy - przy tendencji wzrostowej
tych udziałów w analizowanych latach.
Jak wynika z przeprowadzonych analiz udział handlu usługami środowiskowymi w
produkcji usług środowiskowych jest stosunkowo niewielki i nie przekracza 0,4% w handlu
ś
wiatowym. Łączny światowy eksport usług środowiskowych wyniósł w roku 2002 654 mln
40
dol, przy systematycznej tendencji wzrostowej w ostatnich latach. Europa Zachodnia
posiadała 84% udziału w światowym eksporcie i 86% udziału w światowym imporcie tych
usług, udział USA przekraczał zaledwie 3% a Japonii –ok.1,3% po stronie eksportu (przy
tendencji spadkowej w obu krajach) i ok. odpowiednio 2,5% i ok. 2% po stronie importu
(odpowiednio w Japonii przy tendencji spadkowej a w USA wzrostowej tego udziału). Wśród
krajów UE, posiadającej łącznie 70% udziału w światowym eksporcie usług środowiskowych,
dominowała Francja (25% udziału w eksporcie światowym), Holandia (odpowiednio 16%
udziału) i Belgia (12% udziału). Kraje EFTA (przy dominującej pozycji Szwajcarii) posiadały
14% udziału w światowym eksporcie usług środowiskowych. Wymienione kraje Europy
Zachodniej były równieŜ znaczącymi importerami usług środowiskowych, co świadczy o
wysokim zaawansowaniu handlu wewnątrzgałęziowego usługami środowiskowymi na tym
obszarze. Europa Środkowo-Wschodnia i europejskie kraje WNP posiadały ok.3% udziału w
ś
wiatowym eksporcie i ok. odpowiednio ok. 2% i 1% w światowym imporcie usług
ś
rodowiskowych, przy jednoczesnej znaczącej tendencji wzrostowej po stronie eksportu.
Silnie rosnący udział w eksporcie tych usług zanotowała równieŜ Estonia, która osiągnęła
0,72%. Wśród krajów Europy Środkowo-Wschodniej najwyŜszym udziałem w eksporcie
wykazały się: Republika Czeska (0,98%), następnie Polska (0,6%) i Węgry (0,5%).
W rynku usług środowiskowych w Polsce wyróŜnić moŜna dwie duŜe grupy: usługi
podstawowych sektorów środowiskowych oraz usługi sektorów około-środowiskowych. Do
pierwszej grupy zalicza się; gospodarkę ściekową i ochronę wód (a w sektorze tym wyróŜnia
się usługi rozprowadzania wody rurociągami, oprócz wody ciepłej i gorącej/PKWiU - Dział
41/ oraz gospodarkę ściekową /PKWiU - kategoria 90.00.1/ gospodarkę odpadami
(obejmującą usługi wywozu śmieci i odpadów /PKWiU - kategoria 90.00.2/, usługi
przetwarzania odpadów metalowych i złomu na bazie kontraktu /PKWiU - Dział 37/,usługi w
zakresie handlu hurtowego i detalicznego odpadami, złomem i innymi materiałami do
odzysku (51.57.10; ex51.18.12; ex52.48.12) usługi odśnieŜania itp. PKWiU - kategoria
90.00.3/ oraz usługi magazynowania /PKWiU – pod-kategoria 63.12.12/. Do drugiej grupy
zalicza się: środowiskowe usługi B+R; doradztwo, zawieranie kontraktów i inŜynierię
ś
rodowiskową, usługi analiz, zbierania danych, szacunków, budownictwo, transport oraz inne
usługi (w tym usługi planowania przestrzennego.
Udział Polski w światowym rynku usług oscyluje w granicach 0.4 do 0.5%. Udział
eksportu usług środowiskowych, mierzonego na bazie bilansu płatniczego, kształtuje się na
podobnym poziomie, import natomiast na poziomie w granicach 0,15 do 0,20%. Dodatni
bilans handlowy, liczony tylko w zakresie sektorów podstawowych, daje rocznie 1 do 2 mld.
41
USD. Gdyby doliczyć do tego sektory około-środowiskowe, dla których brakuje
precyzyjnych danych w tym zakresie, dodatnie saldo obrotów usługami środowiskowymi
moŜe osiągać poziom jeszcze do 30% /orientacyjnie/ wyŜszy, chociaŜ w usługach badawczo-
rozwojowych, projektowych czy inŜynieryjnych saldo to będzie wyraźnie ujemne.
Analizę polskiego rynku usług środowiskowych przeprowadzono wg unijnej
propozycji zmiany klasyfikacji GATS/WTO, poniewaŜ zawiera ona w sobie całą tę
klasyfikację i jest unowocześnionym prawie o dekadę jej rozszerzeniem. Daje ona podział
usług na sektory podstawowe podobne jak klasyfikacja W/120 GATS/WTO, natomiast
pozwala na bardziej dokładną dezagregację sektorów około-środowiskowe (ang.cluster”
sectors), stanowiących jedynie część działalności tych sektorów, w zakresie przeznaczenia
ś
rodowiskowego.
Eksport usług środowiskowych w przedsiębiorstwach w Polsce systematycznie
wzrastał. Wzrost eksportu sektorów środowiskowych jest procentowo średnio o około 1/3
wyŜszy niŜ wzrost ich sprzedaŜy na rynku krajowym. Tempo wzrostu eksportu, na ogół
zadawalające – średnio po kilkanaście punktów procentowych rocznie, dotyczy jednak zbyt
małych wielkości i nie ma na razie istotnego wpływu na wyniki ekonomiczne.
Jak wynika z analiz przedstawionych w raporcie, zarówno rynek środowiskowy jak i
szczególnie rynek usług środowiskowych naleŜą do najbardziej potencjalnie rozwojowych
rynków we współczesnej gospodarce światowej. Świadczy o tym wysokie tempo jego
rozwoju, szczególnie w krajach transformacji systemowej oraz w krajach rozwijających się,
które choć obecnie mają jeszcze stosunkowo niewielki udział w rozwijającym się
dynamicznie rynku, to tempo zmian w tym zakresie mające miejsce w tych krajach w
ostatnich latach pozwala plasować je wśród potencjalnych rosnących jego uczestników.
Analitycy rynku środowiskowego oczekują ekspansji przemysłu pracującego na rzecz
ochrony środowiska oraz sektora usług środowiskowych do rozmiarów powyŜej 600 mld. dol.
do roku 2010, w którym to potencjale przyrostowym, udział krajów transformacji systemowej
Europy Środkowej i Wschodniej oraz krajów WNP, głównie Rosji moŜe być
perspektywicznie stopniowo coraz bardziej znaczący. Przewiduje się, bowiem Ŝe wzrost ten
będzie zwłaszcza charakterystyczny dla krajów rozwijających się i krajów transformacji
systemowej a jego stopa wzrostu w tych krajach wyniesie ok. 8-12 %.
Kraje Europy Zachodniej oraz inne kraje wysoko rozwinięte, są dominującymi
udziałowcami światowego rynku usług środowiskowych, jednak przy silnie spadkowej
dynamice rozwoju eksportu tych usług w ostatnich latach. Ze względu na rosnące koszty
działalności w sektorach usług środowiskowych w tych krajach, co wynika głównie z
42
wysokiego poziomu płac moŜna oczekiwać w najbliŜszych latach zwiększenia ekspansji i
lokat inwestycyjnych firm z krajów Europy Zachodniej (w tym głównie z krajów UE, takich
jak Francja, Holandia i Belgia oraz ze Szwajcarii) jak i z innych gospodarek wysoko
uprzemysłowionych zarówno w krajach rozwijających się jak i w krajach, które dokonały w
ostatnim okresie transformacji systemowej. NaleŜą do nich zwłaszcza kraje naszego regionu
Europy Środkowej i Wschodniej, w tym głównie trzej najwięksi producenci usług
ś
rodowiskowych na tym obszarze, do których naleŜy Polska, Republika Czeska, Estonia
i Rosja.
O lepszym i poprawiającym się dostępie do światowego rynku środowiskowego
ś
wiadczy juŜ dokonana wcześniej liberalizacja handlu w ramach krajów OECD, zgodnie z
wymogami WTO jak równieŜ w znacznie wolniejszym tempie, ale mająca miejsce
liberalizacja handlu w krajach rozwijających się.
Wolumen rynkowy krajów rozwijających się w zakresie usług środowiskowych
moŜna oszacować na ok.8,5% udziału w rynku światowym, przy stałej tendencji wzrostowej
w ostatnich latach. Ich udział w światowym eksporcie i imporcie tych usług oscyluje wokół
ok.6-7% udziału w handlu światowym, natomiast w światowej produkcji usług
ś
rodowiskowych przekracza 8% udziału, co świadczy o rosnących tendencjach angaŜowania
się zarówno rodzimych producentów usług środowiskowych w tych krajach a w większym
jeszcze stopniu o rosnących inwestycjach zagranicznych (z krajów wysoko rozwiniętych) w
tym potencjalnie jednym z najbardziej dynamicznie rozwojowym sektorze światowej
gospodarki. Pomyślne zakończenie negocjacji w ramach Rundy DOHA i zrealizowanie
zamiarów poprawy dostępu do rynków krajów rozwijających się moŜe zdynamizować w
przyszłości handel tymi towarami między Europą i Azją w celu redukcji postępującego
zanieczyszczenia środowiska naturalnego i konieczności przeciwdziałania niekorzystnym
zmianom klimatycznym. Do najbardziej potencjalnie rozwojowych rynków w regionie Azji
naleŜą zwłaszcza Indie i Chiny.
2. Syntetyczne wyniki analizy makroekonomicznej zmian w strukturze towarowej
handlu
zagranicznego
Polski
w latach
2000-2006
uwzględniającej
klasyfikacje
międzynarodowe dóbr i usług środowiskowych- istotnych z punktu widzenia ochrony
ś
rodowiska-opracowanych na bazie wytycznych OECD-Eurostat: (technologie oczyszczania,
towary i usługi ograniczające ryzyko w środowisku oraz minimalizujące zanieczyszczenia i
zuŜycie surowców)
43
Analizą objęto w polskim handlu zagranicznym. towary wspomagające ochronę
ś
rodowiska naturalnego. Analizę przeprowadzono według nomenklatury HS/Harmonized
System/. Zbadano trendy w zakresie dynamiki eksportu i importu w latach 2000-2005 oraz
udziały tych grup towarowych w eksporcie i imporcie całkowitym Polski i w handlu z Unią
Europejską.
Definicja przemysłu wspomagającego ochronę środowiska wg OECD/Eurostat -Informal
Group:
„Towary i usługi ochraniające środowisko i obejmujące działalności, które wytwarzają
towary i świadczą usługi dotyczące pomiaru, prewencji, ograniczania, minimalizacji lub
korekty niszczenia wody, powietrza i słońca, jak równieŜ problemów odnoszących się do
odpadów, hałasu i eko-systemów.
Dla potrzeb i celów analizy przyjęto zgodnie z definicją organizacji
międzynarodowych Ŝe ,obejmują one technologie oczyszczania, towary i usługi ograniczające
ryzyko w środowisku naturalnym oraz minimalizujące zanieczyszczenia i zuŜycie surowców.
Zgodnie z przedstawioną na wstępie ekspertyzy klasyfikacją międzynarodową
przebadano handel zagraniczny Polski ogółem i na kierunku Unii Europejskiej w zakresie 3
grup towarowych:
•
Grupa towarów i usług zarządzania zanieczyszczeniami; obejmuje towary
i usługi wytwarzane wyłącznie dla celów ochrony środowiska i mają znaczący wpływ
na redukcję zanieczyszczeń oraz łatwo są identyfikowalne statystycznie.
•
Technologie i produkty oczyszczające; obejmują towary i usługi, które redukują lub
eliminują negatywny wpływ środowiska, ale często są stosowane do innych celów, a
ich klasyfikacja i identyfikacja statystyczna jest trudna, dyskusyjna i droga.
•
Grupa zarządzania zapobieganiem; obejmuje towary i usługi, które mogą sprzyjać
ochronie środowiska, jednakŜe ich zasadnicze przeznaczenie jest inne /np.
oszczędzanie energii, wytwórnie energii odnawialnej, klimatyzacja/. Grupa ta moŜe
być zaliczana tylko opcjonalnie i zaleŜy mocno od stosowanej polityki oraz łatwości
identyfikacji statystycznej.
Z analizy przestawionej w poniŜszej tabeli zbiorczej wynika, Ŝe eksport towarów
sprzyjających ochronie środowiska uległ w badanym okresie 2001-2006 zwiększeniu z 1,046
mld. dol. do 3,499 mld. dol w handlu ogółem Polski. Jednocześnie odnotowano równieŜ
istotny wzrost udziału eksportu towarów sprzyjających ochronie środowiska w eksporcie
Polski ogółem z 3,3% do 3,9%.
44
Z kolei w imporcie Polski przyrosty te są jeszcze większe i wyniosły odpowiednio w
badanym okresie zwiększenie z 2,630 mln. dol w roku 2001 do 6,058 mln. dol.w roku 2006.
Zwiększenie udziałów towarów sprzyjających ochronie środowiska w imporcie Polski było
wysokie i wyniosło odpowiednio wzrost z 5,4% w roku 2000 do 6,2% w roku 2006 w
imporcie ogółem.
Tabela zbiorcza. Zestawienie importu i eksportu towarów sprzyjających ochronie
ś
rodowiska w tys. dol. i ich udziałów w imporcie i eksporcie Polski
Lata
2001
2002
2003
2004
2005
2006
IMPORT
POLSKI -
ogółem
48940
50275,1
55112,7
68003,9
88156,4
101539
w tym: towary
sprzyjające
ochronie
środowiska:
w mln.
USD
2630,5
2890,7
3189,4
4016,3
5466,5
6058,2
w %
5,4
5,7
5,8
5,9
6,2
6,0
EKSPORT
POLSKI - ogółem 31651,3
36092,2
41009,8
53576,9
73781,2
89378,1
w tym: towary
sprzyjające
ochronie
środowiska:
w
mln. USD
1046,2
1236,5
1428,9
1943,9
2629,7
3498,9
w
%
3,3
3,4
3,5
3,6
3,6
3,9
Ź
ródło: Obliczenia własne na podstawie danych Eurostat oraz GUS
Z przedstawionej analizy wynika zwiększające się zainteresowanie w Polsce
międzynarodowym handlem towarami sprzyjającymi ochronie środowiska naturalnego, co
jest zjawiskiem bardzo pozytywnym w dobie przywiązywania istotnej roli do realizacji
Strategii ZrównowaŜonego Rozwoju i zmniejszania barier dla poprawy dostępu do
rozwojowych rynków towarów i usług środowiskowych zarówno w krajach wysoko
rozwiniętych gospodarczo jak i w krajach rozwijających się. MoŜliwości korzystnej
współpracy rysują się bowiem zwłaszcza w perspektywie rozwoju współpracy z Azją,
zwłaszcza w kontekście toczących się w tym obszarze negocjacji liberalizacyjnych w ramach
Rundy DOHA/ WTO.
PoniŜej zostały przedstawione inicjatywy ze strony Regionu Azji i Pacyfiku
współpracy w dziedzinie wdraŜania koncepcji zrównowaŜonego rozwoju. Większość tych
inicjatyw i projektów jest realizowana przez Azjatycki Bank Rozwoju -Asian Development
Bank (ADB) w ostatnich kilku latach.
45
1.
Zarządzanie zasobami naturalnymi
2.
Naprawa środowiska na terenach zurbanizowanych
3.
Promocja technologii wykorzystujących czysta energie lub energooszczędnych
4.
Inicjatywy ochrony środowiska na poziomie globalnym lub regionalnym lecz trans
granicznym
5.
Wzmacnianie polityki, legislacji oraz instytucji dotyczących ochrony środowiska
Przykłady projektów dotyczących ochrony środowiska, zrealizowanych w
rozwijających się krajach Azji i Pacyfiku w latach 2001-2007
6
. :
1.
Projekt rozwoju terenów rolnych
2.
Program inwestycyjny w sektorze energetycznym
3.
Finansowanie urządzeń do wytwarzania energii z wiatru
4.
Projekt rozwoju obszarów zurbanizowanych
5.
Projekt rozwoju dostarczania wody w Zachodniej DŜakarcie
6.
Rozwój terenów nadmorskich
7.
Zintegrowany system zarządzania naturalnymi zasobami wybrzeŜy
8.
Projekt naprawy środowisk terenów zurbanizowanych
9.
ZrównowaŜona gospodarka rolna i poprawa produktywności
10.
Energia termalna
11.
Rozwój energii wodnej na terenach wiejskich
12.
Projekt kontroli zanieczyszczeń zbiorników wodnych
13.
Projekt naprawy środowisk rzecznych
14.
Projekt irygacji terenów rolnych
15.
Rozwój energii odnawialnej
16.
Lasy dla poprawy jakości Ŝycia
17.
Rozwój miast małych i średnich
18.
Rozwój infrastruktury gazowniczej w gminach
19.
Ochrona terenów bagiennych i mokradeł
20.
Odbudowa terenów dotkniętych tsunami
21.
Konserwacja gleb i rozwój terenów wiejskich
22.
Rozwój infrastruktury dla omnibusów
23.
Rozwój infrastruktury przeciwpowodziowej
24.
Projekt rozwoju czystej energii
25.
Podstawowe usługi miejskie
26.
Efektywna utylizacja odpadów rolnych
27.
Przeciwdziałanie erozji rzecznej
6
Na podstawie danych Asian Deveopment Bank (ADB), Asian Development Programme, 2003-2007, Manilla,
Phillipines, 2008.
46
6. STRATEGIA UNII EUROPERJSKIEJ WZMOCNIENIA
ROZWOJU STOSUNKÓW Z AZJĄ OPIERA SIĘ NA
DOKUMENCIE: p.t..
COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE COUNCIL
OF 4 SEPTEMBER 2001. EUROPE AND ASIA: A STRATEGIC FRAMEWORK FOR ENHANCED
PARTNERSHIPS [COM(2001)469
Strategia zakłada wzmocnienie obecności podmiotów UE w Azji z ukierunkowaniem na
realizację 6 głównych zadań strategicznych:
•
Wzmocnienie zaangaŜowania UE w Azji w obszarze politycznym i w dziedzinie
bezpieczeństwa;
•
Dalsze wzmocnienie rozwoju wzajemnego handlu i inwestycji w regionie;
•
Wykazanie efektywności UE jako partnera, który moŜe przyczynić się do redukcji
biedy i ubóstwa w Azji;
•
Promowanie poszanowania praw człowieka, demokracji, dobrego sprawowania
władzy i zasad państwa prawa, budowa społeczeństwa obywatelskiego;
•
Budowa globalnych aliansów z kluczowymi partnerami azjatyckimi (adresowanemu
sprostaniu globalnym wyzwaniom i współpracy z organizacjami międzynarodowymi);
•
Wzmacnianie wzajemnej świadomości między Europą i Azją.
Wzmocnienie współpracy ma miejsce przez aktywną rolę obu stron w budowy
róŜnych form dialogu, organizacji międzynarodowych platform współpracy, w tym
konferencji, spotkań, współpracę na poziomie przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich
w tym w dziedzinie transferu technologii, lepszy dostęp do rynków dla handlu i inwestycji,
tworzenie lepszych regulacji prawnych dla wzajemnej współpracy, tworzenie warunków dla
przepływu migrantów, w tym prawa dla azylu i imigracji, współpraca w dziedzinie
zapobiegania konfliktom, wzmocnienie dialogu w dziedzinie współpracy w obszarze polityki
ekonomicznej i finansowej, poprawa dostępu do rynku dla najbiedniejszych krajów w celu
redukcji biedy, ubóstwa i wykluczenia społecznego.
Jednym z najbardziej rozwojowych obszarów współpracy jest sfera ochrony środowiska i
współpraca w obszarze rozwiązywania powaŜnych problemów społecznych, z których do
najwaŜniejszych naleŜy zmniejszenie skali biedy.
Dla poprawy warunków dla rozwoju handlu i inwestycji planowana jest współpraca
związana z reformą ONZ, kooperacja z WTO, zwłaszcza w obszarach związanych z ochroną
47
ś
rodowiska. Niezbędna jest równieŜ współdziałanie w dziedzinach ukierunkowanych na
sprostanie innym wyzwaniom globalizacji, takich jak terroryzm, rozwiązywanie konfliktów,
walka z AIDS i współdziałanie w dziedzinie tworzenia lepszych regulacji prawnych.
Strategiczne Partnerstwo obejmuje wszystkie regiony Azji: Azję Południową, Południowo-
Wschodnią, Północno-Wschodnią oraz Australazję oraz naleŜące do tych regionów kraje.
Na poziomie instytucjonalnym współpraca UE z Azją jest stosunkowo dobrze
rozwinięta. Pierwszy Szczyt dwustronny miał miejsce w roku 1991 wraz z udziałem Japonii.
Podobne spotkania miały miejsce z udziałem Chin i Indii jak równieŜ Azji Wschodniej jako
całości jako proces ASEM (ASIA-EUROPE MEETING). Kontynuowane i bardzo
zaawansowane są równieŜ rozmowy na temat współpracy w ramach dialogu UE ze
Stowarzyszeniem Narodów Południowo-Wschodniej Azji (ASEAN) z jednej strony i z
Australią i Nową Zelandią z drugiej strony .
7
WNIOSKI
I
REKOMENDACJE
DLA
ZAGRANICZNEJ
POLITYKI
EKONOMICZNEJ WOBEC REGIONU AZJI I PACYFIKU
•
Region Azji i Pacyfiku w największym stopniu zwiększył w ostatniej dekadzie swój
udział w światowym produkcie brutto i w światowym handlu.
•
Azja naleŜy równieŜ do bardzo interesujących regionów handlowych świata ze
względu na jej wysoką i rosnącą w ostatnich latach dynamikę popytu na import oraz
wysoką dynamikę eksportu. Dynamika ta jest w ostatnich latach dwucyfrowa, na
poziomie od 11-16%, a w takich krajach jak Chiny –kształtuje się na poziomie
przekraczającym 20%, zarówno w odniesieniu do handlu towarowego jak handlu
usługami handlowymi Drugim krajem o bardzo wysokiej rocznej dynamice eksportu i
importu (ok. 13%) w badanym regionie są Indie. W innych krajach regionu choć
7
Enhancing Asia Strategy, Communication from the Commission to the Council of 4 September 2001. Europe
and Asia: A Strategic Framework for Enhanced Partnerships [COM(2001)469; Last updated: 24.06.2005
48
przyrosty popytu są nieco mniejsze, to jednak są one na ogół wyŜsze niŜ w innych
regionach świata.
•
Wśród czołówki światowych eksporterów towarów o wysokim stopniu przetworzenia
i udziale wysokiej techniki i technologii wiodące pozycje zajmują kraje wysoko-
rozwinięte, wśród których w krajach Azji i Pacyfiku wiodąca pozycja przypada
Japonii. Jednak równieŜ wśród krajów naleŜących do 10-tki wiodących
eksporterów -reprezentantów krajów rozwijających się dominują głównie kraje
Azji takie jak:
•
Chiny, Tajlandia, Korea Południowa, Singapur, Indie, Turcja i Malezja (spalinowe
silniki tłokowe i ich części),
•
Chiny, Chiny, Hongkong, Singapur, Tajlandia, Korea Południowa, Chiny, Tajwan,
Indie i Indonezja (urządzenia elektryczne wirujące),
•
Singapur, Korea Południowa, Chiny, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Chiny
Hongkong, Indonezja, Tajlandia (maszyny i urządzenia budownictwa wodnego i
lądowego),
•
Chiny, Malezja, Singapur, Chiny Hongkong, Tajlandia, Korea Południowa, Filipiny,
Chiny
Tajwan,
Indonezja
(maszyny
i
urządzenia
do
automatycznego
przetwarzania danych);
•
Chiny Hongkong, Singapur, Chiny Tajwan, Malezja, Korea Południowa, Filipiny,
Tajlandia, Indonezja (części, akcesoria maszyn biurowych i automatycznego
przetwarzania danych);
•
Chiny, Korea Południowa, Chiny Tajwan, Turcja, Tajlandia, Malezja, Chiny
Hongkong, Singapur, Indonezja (odbiorniki telewizyjne);
•
Chiny, Chiny Hongkong, Malezja, Singapur, Indonezja, Korea Południowa, Tajlandia,
Chiny Tajwan, Zjednoczone Emiraty Arabskie (
urz
ą
dzenia do rejestracji lub
odtwarzania d
ź
wi
ę
ku i obrazu);
•
Chiny, Korea Południowa, Chiny Hongkong, Singapur, Meksyk, Chiny Tajwan,
Malezja, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Tajlandia (
sprz
ę
t telekomunikacyjny);
•
Chiny, Chiny Hongkong, Chiny Tajwan, Korea Południowa, Singapur, Tajlandia,
Indie, Malezja, Indonezja (
urz
ą
dzenia energetyczne oraz ich cz
ęś
ci);
•
Chiny, Chiny Hongkong, Chiny Tajwan, Singapur, Malezja, Korea Południowa,
Tajlandia, Filipiny, Indonezja (
aparatura elektryczna do zamykania i otwierania
obwodów elektrycznych);
49
•
Chiny, Chiny Hongkong, Korea Południowa, Chiny Tajwan, Filipiny, Tajlandia,
Malezja, Indonezja (
elektryczny sprz
ę
t przeka
ź
nikowy);
•
Singapur, Chiny Tajwan, Chiny Hongkong, Korea Południowa, Chiny, Malezja,
Filipiny, Tajlandia (
lampy elektronowe, przyrz
ą
dy półprzewodnikowe i ich cz
ęś
ci.
•
Kraje rozwijające się Azji i Pacyfiku posiadają równieŜ znaczący udział w
światowym handlu usługami w wysokości ponad 20% w roku 2007 oraz dodatni
bilans handlowy w wysokości ok. 235 mln. dol. Do głównych eksporterów usług
naleŜą w Azji Wschodniej: Chiny, Chiny Hongkong, Chiny Tajwan oraz Chiny
Makau, w Azji Południowej: Indie, w Azji Południowo-Wschodniej: Singapur,
Tajlandia, Malezja oraz Indonezja, w Azji Zachodniej: Turcja i Arabia Saudyjska, w
Oceanii największy lecz bardzo niewielki stosunkowo w wartościach absolutnych
eksport naleŜy do Wysp Salomona oraz FidŜi
•
Wyniki analizy struktury sektorowej handlu usługami w regionie Azji i Pacyfiku
pozwalają na stwierdzenie dotyczące wiodącej pozycji trzech sektorów usług w tym
regionie w całości obrotów usługowych. Na pierwszej pozycji plasuje się sektor
usług transportowych, na drugiej sektor usług związanych z podróŜami a na
trzeciej pozycji-sektor usług biznesowych, w tym handlowych, leasingowych,
profesjonalnych i technicznych. We wszystkich trzech kategoriach sektorów usług
wiodące pozycje
w imporcie usług zajmują Chiny, Singapur, Korea
Południowa, Indie oraz Tajlandia i Chiny, Hongkong.
•
Chiny, Chiny Tajwan, Chiny Hongkong, Korea Południowa, Singapur, Tajlandia<
Malezja, Filipiny, Indonezja (inna aparatura i urządzenia elektryczne).
•
Region Azji i Pacyfiku zajmuje liczącą się pozycję na tle mapy gospodarczej
współczesnego świata zarówno pod względem liczby ludności, która w roku 2007
osiągnęła poziom 3,661 mld jak i pod względem średniego PKB per capita,
wynoszącego 3526 dol. według kursu walutowego i 5684 dol. według parytetu siły
nabywczej –PPP. ZróŜnicowanie PKB per capita wyraŜonego w USD liczonego
według oficjalnego kursu walutowego i według PPP jest dla rozwijających się krajów
Azji i Pacyfiku średnio ponad dwukrotne, bowiem średni PKB per capita obliczony
według pierwszej metody wyniósł w roku 2007 2133 dol., natomiast według drugiej
metody przekroczył on poziom 4460 dol.
•
Wśród krajów rozwijających się tego regionu do najzamoŜniejszych naleŜą kraje
Azji Wschodniej, wśród których na szczególną uwagę zasługują : Chiny Hongkong z
50
dochodem per capita w wysokości 29,6 tys dol. oraz Chiny Makau z dochodem
odpowiednio 27,1 tys dol., Korea Południowa, w której PKB per capita osiągnęło w
roku 2007 poziom 19,8 tys. dol. oraz Tajwan, w którym PKB per capita wynosi 16,8
tys. dol. Biedniejszym krajem tego regionu jest Mongolia, chociaŜ notuje się w niej
równieŜ w ostatnim okresie bardzo wysoką dynamikę rozwoju gospodarczego.
•
W Azji Południowej połoŜone są kraje znacznie mniej zamoŜne, takie jak Afganistan,
Bangladesz, Bhutan, Indie, Malediwy, Nepal, Pakistan, i Sri Lanka. PKB per capita w
tych krajach wynosi od 2874 dol. w Malediwach jako kraju najzamoŜniejszym tego
regionu, do 326 dol. i 333 dol. odpowiednio w Afganistanie i w Nepalu, jako krajach
najbiedniejszych. Do krajów słabo rozwiniętych o najniŜszych dochodach per capita
naleŜą równieŜ Myanmar z dochodem 286 dol i Timor Wschodni z dochodem 423 dol.
KambodŜa- odpowiednio 615 dol. Kaos- 618 dol. w Laosie i Wietnam -821 dol.
•
Kraje Azji i Pacyfiku cechują się równieŜ wysokim zróŜnicowaniem dynamiki
wzrostu gospodarczego, która w ostatnim badanym roku 2007 w stosunku do roku
poprzedniego kształtowała się na najwyŜszym dwucyfrowym poziomie w takich
krajach jak: Bhutan (22,4%), Timor Wschodni (19,8%), Chiny-Makau (16,6%) Chiny
(11,9%), KambodŜa (10,1). Wysoką dynamikę wzrostu PKB zanotowano równieŜ w
Indiach (9%) oraz w Mongolii (9,9). NajniŜszy wzrost gospodarczy miał miejsce w
takich rozwijających się krajach Oceanii jak FidŜi (0,1%), Kiribati (0,3%) i
Mikronezja (0,4%).
•
Wyniki analizy etapów rozwoju gospodarczego wybranych krajów Azji i
Pacyfiku wskazują, Ŝe cechują się one pod tym względem bardzo wysokim
zróŜnicowaniem.
•
W badanych latach Japonia (choć przy tendencji lekko spadkowej) oraz Korea
Południowa, Tajwan oraz Hongkong-Chiny posiadały wyraźną wiodącą pozycję
wśród krajów badanego regionu jako liderzy w eksporcie towarów opartych na
technologiach oraz innowacjach, czyli znajdowały się na etapie sterowanym
innowacjami i technologią.
•
Z kolei Chiny cechują się w ostatnim okresie wysokimi udziałami w eksporcie
towarów bazujących zarówno na inwestycjach jak i na innowacjach i technologiach
zwłaszcza pozwalających na imitowanie zagranicznych produktów i modeli, natomiast
moŜna obserwować niewielki spadek grup towarów bazujących na taniej pracy.
51
•
W Tajlandii występuje stosunkowo duŜy udział towarów bazujących zarówno na
taniej pracy, choć ma on tendencję spadkową, jak i wyraźnie rosnący trend eksportu
towarów bazujących na inwestycjach. Kraj ten notuje równieŜ jeden z najwyŜszych
udziałów w eksporcie towarów bazujących na technologiach i innowacjach zarówno
łatwych jak i trudnych do imitowania.
•
W Malezji wysokie udziały w eksporcie mają równieŜ towary oparte na innowacjach i
technologiach, choć przy tendencji spadkowej ich udziału, natomiast rosnący trend
jest obserwowany dla towarów bazujących na udziale taniej pracy oraz na
inwestycjach.
•
Indonezja jest krajem bazującym w swym eksporcie głównie na surowcach (przy
tendencji wzrostowej ich udziału) oraz na taniej pracy (przy tendencji lekko
spadkowej udziału towarów pracochłonnych).
•
Wietnam równieŜ moŜna zakwalifikować do grupy krajów bazujących w swym etapie
rozwoju głównie na surowcach oraz na taniej sile roboczej, bowiem udział
pozostałych czynników wytwórczych w jego strukturze eksportu jest raczej śladowy.
•
Struktura przyrostów popytu importowego w krajach regionu Azji i Pacyfiku jest
zróŜnicowana w zaleŜności od poziomu rozwoju gospodarczego badanych krajów. We
wszystkich badanych krajach obserwować moŜna w ostatnich latach dynamiczny
wzrost obrotów handlowych, w tym importu.
•
W krajach o najwyŜszym poziomie rozwoju takich jak : Japonia, Australia,
Nowa Zelandia dominują wyraźnie towary o wysokim stopniu przetworzenia i
wysokim udziale wysokiej i średniej techniki i technologii. DuŜe znaczenie mają
równieŜ surowce paliwowe i wyroby bazujące na surowcach.
•
W krajach stosunkowo zamoŜnych takich jak Hongkong Chiny, Korea Południowa,
Singapur, Tajwan i Malezja notuje się równieŜ wysoki udział towarów o
wysokim stopniu przetworzenia w strukturze wysokich przyrostów popytu
importowego, obok których duŜy udział mają równieŜ surowce i towary oparte
na ich przetwarzaniu.
•
Zdecydowanie niŜszy poziom wyrobów o wysokim stopniu przetworzenia w
strukturze wysokich i rosnących przyrostów popytu importowego wystąpił w krajach
o niŜszych dochodach, takim jak np. Wietnam, gdzie znaczący udział w strukturze
przyrostów popytu importowego mają surowce i np. tekstylia umoŜliwiające
52
produkcję opartą na
wykorzystaniu taniej siły roboczej, takie jak tkaniny, przędza
włókiennicza.
•
Pozytywną cechą eksportu Polski do krajów Azji i Pacyfiku jest jego dynamiczny
wzrost , który w latach 2005-2007 wyniósł powiększenie z 196 mln dol. w roku 2005
do 234 mln dol. w roku 2006 a następnie w roku 2007 osiągnął poziom w 300 mln
dol. Eksport ten w przeliczeniu na 1 mieszkańca Polski jest jednak stosunkowo
niewielki i świadczy o stosunkowo wciąŜ niskim zaangaŜowaniu firm w Polsce w
moŜliwości wykorzystania szans i okazji rynkowych, które dostarcza dynamicznie
rozwijający się region Azji i Pacyfiku.
•
Liderem w strukturze towarowej eksportu Polski do tego regionu była w ostatnich
latach miedź. Na drugim miejscu uplasowały się statki, łodzie i konstrukcje
pływające a na kolejnych w pierwszej dziesiątce liderów rankingu w roku 2007 -
części i akcesoria pojazdów, związki organiczno-nieorganiczne heterocykliczne,
kwasy nukleinowe i ich sole, maszyny i urządzenia specjalistyczne, broń i
amunicja, meble i ich części, mięso i jadalne podroby świeŜe, chłodzone lub
mroŜone (bez mięsa wołowego), związki z azotową grupą funkcyjną, sprzęt
telekomunikacyjny.
•
NaleŜy zwrócić uwagę, Ŝe wśród pierwszej dziesiątki w rankingu połowa –to
towary reprezentujące sektory średnio wysokiej lub średniej techniki, o
stosunkowo wysokim stopniu przetworzenia, co jest tendencją pozytywną, choć
obserwując strukturę największych przyrostów popytu importowego w krajach
Azji i Pacyfiku nie są to towary o dominującym udziale wysokiej techniki, dające
najwyŜsze korzyści z handlu przez korzystne kształtowanie się term sof trade.
•
Unia Europejska w swej Strategii WZMOCNIENIA ROZWOJU STOSUNKÓW Z
AZJĄ
stawia na
wzmocnienie zaangaŜowania w Azji w obszarze politycznym i w
dziedzinie bezpieczeństwa; dalsze wzmocnienie rozwoju wzajemnego handlu i
inwestycji w regionie; wykazanie efektywności UE jako partnera, który moŜe
przyczynić się do redukcji biedy i ubóstwa w Azji; promowanie poszanowania praw
człowieka, demokracji, dobrego sprawowania władzy i zasad państwa prawa, budowa
społeczeństwa obywatelskiego; budowę globalnych aliansów z kluczowymi
partnerami azjatyckimi (adresowanemu sprostaniu globalnym wyzwaniom i
współpracy
z
organizacjami
międzynarodowymi);
wzmacnianie
wzajemnej
ś
wiadomości między Europą i Azją.
53
•
Polska jako kraj członkowski Unii Europejskiej powinien włączyć się aktywnie do
realizacji tej Strategii przez zwiększenie swej aktywności w Azji przez rozwój handlu,
inwestycji
bezpośrednich
stwarzających
moŜliwości
rozwoju
handlu
wewnątrzgałęziowego i handlu wewnątrz firm, dominującego dzisiaj we
współczesnym handlu międzynarodowym towarami przemysłowymi.
•
Obszarem potencjalnej współpracy moŜe być równieŜ zwiększenie aktywności w
sferze współpracy w dziedzinie ochrony środowiska i wdraŜania koncepcji
zrównowaŜonego rozwoju. Istnieje tu równieŜ duŜe pole dla rozwoju korzystnej dla
obu stron współpracy w dziedzinie handlu i kooperacji w produkcji towarów i usług
ś
rodowiskowych, które ze względu na duŜe zanieczyszczenie tego regionu i stopniowo
coraz większe zapotrzebowanie na czystsze nośniki energii, tworzą zapotrzebowanie
na technologie środowiskowe, zwłaszcza związane z recyklingiem, lepsze
gospodarowanie zasobami naturalnymi, wykorzystanie doświadczeń w zakresie
naprawy środowiska na terenach zurbanizowanych, promowanie technologii
energooszczędnych, tworzenie lepszych regulacji prawnych oraz instytucji
dotyczących ochrony środowiska. W tym zakresie Polska jako nowy kraj członkowski
UE ma juŜ szereg bardzo pozytywnych doświadczeń z okresu dostosowywania się do
wymogów Traktatu Akcesyjnego. Jest to potencjalnie bardzo rozwojowy obszar
współpracy równieŜ ze względu na otwierający się rynek usług towarów i usług
ś
rodowiskowych w perspektywie dobiegających końca negocjacji w ramach Rundy
negocjacyjnej DOHA, w ramach której ten temat jest jednym z wiodących w
kontekście wdraŜania koncepcji zrównowaŜonego rozwoju. Polskie firmy powinny się
do tego przygotować, zwłaszcza, Ŝe obserwuje się ostatnio wyraźny wzrost produkcji i
eksportu towarów i usług środowiskowych w naszym kraju.
•
Z punktu widzenia zagranicznej polityki ekonomicznej istnieje potrzeba nadania
regionowi Azji i Pacyfiku podejścia priorytetowego. Jest to bowiem potencjalnie
najbardziej rozwojowy region gospodarki światowej, który będzie cechował się
wysoką dynamiką wzrostu gospodarczego i przyrostów popytu na import, jak równieŜ
będzie zgłaszał zapotrzebowanie na te inicjatywy, które pozwolą mu się włączyć
bardziej aktywnie do współpracy z Europą. Te obszary współpracy to: poprawa
bezpieczeństwa; przyczynienie się do redukcji biedy i ubóstwa w Azji; promowanie
poszanowania praw człowieka, demokracji, dobrego sprawowania władzy i zasad
państwa prawa, budowa społeczeństwa obywatelskiego.