ZESPÓŁ MÓŻDZKOWY
1. W. Jakimowicz „Neurologia kliniczna“
2. R. Mazur i wsp. „Podstawy neurologii klinicznej“
3. A. Prusiński „Neurologia praktyczna“
ETIOLOGIA:
•
guzy móżdżku
•
zanik móżdżku
•
SM
•
zaburzenia naczyniowe
PATOGENEZA:
ANATOMIA I FIZJOLOGIA:
•
funkcje móżdżku :
-
za pośrednictwem mózdzku powstają czynności automatyczne, które są potrzebne do
przezwyciężenia przyciągania ziemskiego i sił bezwładności
-
aby ruchy celowe były wykonywane prawidłowo musi być czynny mechanizm
przeciwdziałający sile bezładności
-
prawidłowość ruchu celowego zależy nie tylko od pobudzeń, które przewodzą włókna
korowo – rdzeniowe, ale też od mechanizmów mózdżkowych , które wprowadzają niezbędną
poprawkę polegająca na usunieciu zbędnego ruchu ,wynikającego z bezwładności przez skurcz
antagonistycznych mięśni
-
robak czuwa nad zachowaniem równowagi (postawy)
-
półkule zarzadzają ruchami automatycznymi , potrzebnymi do przezwyciężenia sił
bezwładności (motoryka celu)
•
podział filogenetyczny :
-
neocerebellum :
→
pólkule móżdzku i środkowa część robaka (płat śodkowy)
→
jądro zębate (n. dentatus)
→
łączy się z korą mózgu (za pośrednictwem jąder mostu) i jądrami oliwki
→
odpowiada za koordynację ruchów dowolnych
→
uszkodzenie : przewaga ataksji kończyn
-
paleocerebellum (móżdzek stary) :
→
płat przedni i tylny
→
jądro czopiaste i kulkowate
→
łaczy się z rdzeniem kregowym
→
związane z napięciem mięśniowym
→
uzkodzenie : zaburzenia chodu i ataksja tułowia
-
archicerebellum (pramóżdżek) :
1
→
nodulus i flocculus
→
jądro wierzchu (n. fastigi)
→
łączy się z jądrami przedsionka
→
uszkodzenie : zaburzenia równowagi i oczopląs
•
połączenia móżdżku :
-
konary dolne (łączą móżdzek z rdzeniem przedłużonym) :
→
droga rdzeniowo – móżdżkowa grzbietowa
→
obukierunkowe drogi łączące z jądrami przedsionka
→
drogi z jąder oliwki i jąder n. V
-
konary środkowe (łączą móżdżek z mostem) :
→
włókna z jąder mostu przeciwległej połowy (końcowy odcinek dróg
korowo – mostowo - móżdżkowych)
-
konary górne (łączą móżdżek ze wzgórkami pokrywy śródmózgowia) :
→
droga rdzeniowo – móżdzkowa brzuszna
→
droga móżdżkowo – wzgórzowa
→
droga móżdżkowo – czerwienna (impulsy do rdzenia kręgowego)
→
włókna konarów górnych krzyżują się na poziomie colliculi inferiores
(skrzyżowanie konarów górnych)
•
zaburzenia móżdzkowe mogą być wynikiem uszkodzenia :
-
móżdżku :
→
objawy po tej samej stronie, bo droga móżdżkowo – rdzeniowa jest
podwójnie skrzyżowana
-
płata czołowego, lub skroniowego, lub dróg korowo – móżdżkowych :
→
objawy po stronie przeciwnej do uszkodzenia, bo drogi korowo – mostowo
– móżdżkowe są skrzyżowane
OBRAZ KLINICZNY:
-
zaburzenia móżdżkowe określa się jako niezborność, bezład, lub ataksję
-
uszkodzenie może dotyczyć zarówno robaka jak i pólkul
-
pomięzy tymi częściami istnieje ścisłe powiązanie czynnościowe, dlatego
uszkodzenie robaka może dawać objawy uszkodzenia półkul i odwrotnie
OBJAWY USZKODZENIA PÓŁKUL :
-
wypadnięcie funkcji jednej półkuli zwłaszcza powolnie postępujące może ulec
kompensacji przez drugą pólkulę
-
obustronne uszkodzenie móżdżku daje objawy daleko bardziej posunięte
•
zaburzenia koordynacji ruchów (incoordinatio):
-
ruchy chorego pozbawione są należytej miary (dysmetria) :
→
zasięg ruchu jest albo zbyt duzy (hypermetria), albo zbyt mały
(hypometria)
→
kierunek ruchu również nie jest prawidłowy
-
równocześnie mogą wystąpić nieprawidłowości ruchu w czasie :
2
→
poszczególne fragmenty ruchu wykonywane są z niejednakową szybkością
-
chory często wykonuje ruch w nieodpowiednią siła : albo zbyt małą, albo zbyt dużą
-
nieprawidłowe współdziałanie poszczególnych odcinków ciała podczas wykonywania
ruchu (asynergia) :
→
zamiast ruchu prawidłowego, który stanowi jednolitą całość obserwuje się
dekompozycję ruchu
→
chory jakby rozkłada ruch na izolowane fragmenty : poszczególne
fragmenty ruchu złożonego wykonuje kolejno zamiast równocześnie
-
zaburzenia koordynacji można stwierdzić podczas wykonywania codziennych
czynności np. rozpinanie i zapinanie guzików
-
np. próba palec – nos :
→
chory często zbyt wysoko unosi wyprostowaną w łokciu kończynę górną,
następnie dopiero dokonuje zgięcia w stawie łokciowym (dekompozycja ruchu)
→
palec chorego zazwyczaj nie osiąga celu : zbacza ku górze, lub ku dołowi,
najczęściej zaś na zewnątrz (dysmetria)
-
próba zbaczania :
→
przy wyciągnięciu obu kończyn górnych do przodu jedna zbacza w
kierunku uszkodzonej półkuli móżdżku
•
adiadochokineza (dysdiadochokineza) :
-
niemożnosć, lub ograniczenie wykonywania szybkich naprzemiennych ruchów np.
odwracania i nawracania ręki
•
drżenie (tremor) zamiarowe :
-
zjawia się w czasie wykonywani ruchów dowolnych, gdy kończyna zaczyna dosięgać
celu
-
w spoczynku nie występuje
-
jest grubofaliste i niesytmiczne
•
oczopląs (nystagmus) :
-
nasila się przy patrzeniu w stronę półkuli uszkodzonej (faza szybka w kierunku
półkuli uszkodzonej)
-
poziomy, grubofalisty
-
zależy najprawdopodobniej od uszkodzenia połaczeń móżdżku z pnien mózgu
(jądrami przedsionka)
•
zaburzenia mowy :
-
mowa jest powolna i zamazana, niekiedy wybuchowa, czasem wyraźnie skandowana
-
przypomina deklamowanie łacińskich wierszy
-
akcentowanie słów jest nieprawidłowe, uwidacznia się zwłaszcza podczas mówienia
długich słów
•
↓
napięcia mięśniowego :
-
odruchy mogą ulec osłabieniu
-
niekiedy wahadłowy odruch kolanowy
•
zaburzenia równowagi :
- z padaniem na stronę chorą
3
OBJAWY USZKODZENIA ROBAKA :
-
głównie zaburzenia postawy, które objawiają się podczas stania, chodzenia i siedzenia
chorego
•
trudności w utrzymaniu równowagi ciała :
-
najsilniejsze zaburzenia w przypadku uszkodzenia obu półkul i robaka
→
wówczas chory nie może nawet siedzieć bez pomoc
•
zaburzenia chodu :
-
chód jest niepewny
-
na szerokiej podstawie (marynarski) :
→
chory rozstawia szeroko stopy, aby ułatwić sobie utrzymanie równowagi
-
kroki są nierównej długości, chód traci prawidłowy rytm
-
występuje skłonność do zbaczania i padania
-
chory pada przeważnie do tyłu
-
chód jest podobny do chodu człowieka pijanego
•
asynergia tułowia :
-
chory podczas chodzenia na skutek zaburzenia koordynacji tułowia i konczyn
dolnych pozostawia tułów w tyle
ROZPOZNANIE:
•
vide
badanie neurologiczne
:
-
próba palec – nos
-
próba pięta – kolano
-
próba mijania
-
próba zbaczania
-
diadochokineza (klawiatura, nawracanie, odwracanie)
-
próba Romberga
-
próba Babińskiego :
→
w stojącej postawie nachylamy choremu do tyłu głowę i tułów
→
chory wówczas pada ku tyłowi wskutek braku zgięcia konczyn dolnych
→
u ludzi zdrowych następuje lekkie zgięcie w stawie biodrowym i kolanowym
(synergia)
-
jeśli choremu z uszkodzoną półkulą, lub błędnikiem polecimy chodzić w miejscu z
zamkniętymi oczami to wówczas obraca się w stronę uszkodzoną (próba Unterberga, chód
kompasowy)
RÓŻNICOWANIE:
•
ataksja tylnosznurowa :
-
objawy nasilają się po zamknięciu oczu
-
zaburzone czucie ułożenia i ruchu
-
nie ma oczopląsu, zaburzeń postawy ciała i zaburzeń mowy
4
5
Document Outline