background image


 

Przedmiot: Techniczne Bezpieczeostwo Pracy 

Temat: Budowle techniczne  

 

użytkowanie 

zgodne 

wymaganiami 

bezpieczeostwa 

i higieny pracy,  

 

działania zapobiegające zagrożeniom 
 

Użytkowanie zgodne z wymaganiami bezpieczeostwa i higieny pracy 

Jednym z głównych źródeł czynników niebezpiecznych powodujących wypadki przy pracy jest 
sprzęt  roboczy,  w  szczególności  maszyny  i  inne  urządzenia  techniczne.  Według  danych 
Głównego  Urzędu  Statystycznego,  wśród  czynności,  przy  których  dochodzi  do  wypadków, 
prace związane z różnego rodzaju maszynami stanowią aż 40%. Wypadki te najczęściej mają 
miejsce  w  czasie  obsługi  produkcyjnej  stacjonarnych  maszyn  i  urządzeo,  przy  użytkowaniu 
sprzętu  do  pracy  na  wysokości,  maszyn  i  urządzeo  mobilnych  oraz  wyposażenia  do 
podnoszenia  ładunków.  Podobne  zjawiska  występują  również  w  innych  paostwach 
członkowskich Unii Europejskiej. 

Poprawa  bezpieczeostwa  i  higieny  pracy  przy  użytkowaniu  maszyn  i  innych  urządzeo 
technicznych  jest  w  Polsce  jednym  z  priorytetów  w  dziedzinie  ochrony  zdrowia  i  życia 
ludzkiego  w  procesie  pracy.  Zakres  zadao  związanych  z  tym  przedsięwzięciem  wyznacza  tu 
dyrektywa  2009/104/WE,  dotycząca  minimalnych  wymagao  w  dziedzinie  bezpieczeostwa  
i  ochrony  zdrowia  przy  użytkowaniu  przez  pracowników  sprzętu  roboczego  podczas  pracy.  
W  dyrektywie  tej  scalono  wszystkie  dotychczasowe  zmiany  (od  czasu  wprowadzenia 
dyrektywy  89/655/EWG),  bez  zobowiązywania  paostw  członkowskich  do  wprowadzenia 
zmian w prawie krajowym, wdrażającym dyrektywy 89/655/EWG, 95/63/WE i 2001/45/WE. 
Postanowienia  te  zostały  przeniesione  do  polskiego  prawa  w  rozporządzeniu  Ministra 
Gospodarki  z  dnia  30  października  2002  r.  w  sprawie  minimalnych  wymagao  dotyczących 
bezpieczeostwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas 
pracy (Dz.U. Nr 191, poz. 1596, zm. Dz.U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1745). 

Polscy  pracodawcy  mieli  obowiązek  dostosowania  sprzętu  roboczego,  przekazanego 
pracownikom  do  użytkowania  przed  dniem  1  stycznia  2003  r.,  do  wymagao  określonych  
w  wymienionych  aktach  prawnych  do  dnia  31  grudnia  2005  r.  Należy  podkreślid,  że 
wymagania te nie były w naszym kraju czymś zupełnie nowym. Większośd z nich wynikała już 
z  wcześniej  obowiązujących  przepisów  prawa  pracy  –  Kodeksu  pracy  i  szczegółowych 
przepisów  bhp  przy  wykonywaniu  określonych  prac  bądź  ustanowionych  do  stosowania  
w poszczególnych branżach. 

background image


 

W  wielu  przypadkach  działania  pracodawców  sprowadzały  się  do  przeglądu  sprzętu  
i  uzupełnienia  urządzeo  ochronnych,  a  w  ostatecznym  przypadku  do  jego  wymiany, 
zwłaszcza wyeksploatowanych maszyn mobilnych i maszyn do podnoszenia ładunków. 

OKREŚLENIA 

•  Maszyna  –  wszelkie  maszyny  i  inne  urządzenia  techniczne,  narzędzia  oraz  instalacje 
użytkowane  podczas  pracy,  a  także  sprzęt  do  tymczasowej  pracy  na  wysokości,  
w szczególności drabiny i rusztowania. 

Jako  przykłady  maszyn  można  wymienid:  obrabiarki  (np.  do  drewna  i  metali),  piece 
przemysłowe,  spawarki,  narzędzia  ręczne  o  napędzie  elektrycznym  i  bez  napędu,  wózki 
jezdniowe z napędem silnikowym, maszyny rolnicze, maszyny do podnoszenia ładunków. 

•  Użytkowanie  maszyny  –  wykonywanie  wszelkich  czynności  związanych  z  maszyną,  
w  szczególności  jej  uruchomienie  i  zatrzymanie,  posługiwanie  się  nią,  transportowanie, 
naprawianie, modernizowanie, konserwowanie i obsługa, w tym także czyszczenie. 

•  Operator  maszyny  –  pracownik,  który  wykonuje  czynności  związane  z  użytkowaniem 
maszyny, np. posługuje się nią podczas produkcji, dokonuje jej naprawy, obsługi technicznej. 

•  Strefa  niebezpieczna –  strefa  w  obrębie  oraz wokół  maszyny,  w  której  występuje  ryzyko 
dla zdrowia lub bezpieczeostwa pracownika. 

• Pracownik narażony – pracownik znajdujący się w strefie niebezpiecznej. 

 

WYKAZ WAŻNIEJSZYCH PRZEPISÓW PRAWNYCH I NORM 

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (jednolity tekst Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 
94 z późn. zmianami), 

• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych 
wymagao dotyczących bezpieczeostwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez 
pracowników podczas pracy (Dz.U. Nr 191, poz. 1596, zm. Dz.U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1745), 

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie 
ogólnych  przepisów  bezpieczeostwa  i  higieny pracy  (jednolity tekst  Dz.U.  z  2003  r.  Nr  169, 
poz. 1650 z późn. zmianami), 

•  Rozporządzenie  Ministra  Gospodarki  z  dnia  23  lipca  2009  r.  w  sprawie  bezpieczeostwa  
i higieny pracy przy procesach galwanotechnicznych (Dz.U. Nr 126, poz.1043), 

• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 14 kwietnia 2000 r. w sprawie bezpieczeostwa  
i higieny pracy przy obsłudze obrabiarek do drewna (Dz.U. Nr 36, poz. 409), 

background image


 

•  Rozporządzenie  Ministra  Gospodarki  z  dnia  10  maja  2002  r.  w  sprawie  bezpieczeostwa  
i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. Nr 70, 
poz. 650 z późn. zmianami), 

• Rozporządzenie Ministrów Pracy i Opieki Społecznej oraz Zdrowia z dnia 19 marca 1954 r.  
w sprawie bhp przy obsłudze przenośników (Dz.U. Nr 13, poz. 51), 

• Rozporządzenie Ministrów Pracy i Opieki Społecznej oraz Zdrowia z dnia 20 marca 1954 r.  
w sprawie bhp przy obsłudze żurawi (Dz.U. Nr 15, poz. 58), 

•  PN-EN  ISO  12100:2011  Bezpieczeostwo  maszyn.  Ogólne  zasady  projektowania.  Ocena 
ryzyka  
i  zmniejszanie  ryzyka,  •  PN-EN  953+A1:2009  Bezpieczeostwo  maszyn.  Osłony.  Ogólne 
wymagania dotyczące projektowania i budowy osłon stałych i ruchomych, 

•  PN-EN  ISO  13849-1:2008  Bezpieczeostwo  maszyn.  Elementy  systemów  sterowania 
związane  
z bezpieczeostwem. Częśd 1 Ogólne zasady projektowania, 

• PN-EN ISO 13855:2010 Bezpieczeostwo maszyn. Umiejscowienie wyposażenia ochronnego 
ze względu na prędkości zbliżania części ciała człowieka, 

•  PN-EN  60204-1:2010  Bezpieczeostwo  maszyn.  Wyposażenie  elektryczne  maszyn.  Częśd  
1: Wymagania ogólne, 

• PN-EN 60529:2003 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP). 

załączniku 

MINIMALNE 

WYMAGANIA 

DZIAŁANIA 

DOSTOSOWAWCZE 

OBIEKTÓW 

TECHNICZNYCH, 

zestawione w formie tabelarycznej

 

 

 

 

 

Działania zapobiegające zagrożeniom 

Zapobieganie zagrożeniom mechanicznym 

Zagrożenia  mechaniczne,  należy  eliminować  lub  ograniczać,  jak  dalece  jest  to  możliwe, 
poprzez (fol.16) , (fol.17):

 

background image


 

 

 

fol. nr 16

 

 

 

 

fol. nr 17

 

 

eliminowanie zagrożeń lub ograniczanie ich aktywności 

background image


 

 

ograniczanie ekspozycji osób na czas zagrożenia, których nie udało się 
wyeliminować. 

Dlatego  też  przedsięwzięcia  podejmowane  w  celu  wyeliminowania  lub  ograniczenia 
aktywności niebezpiecznych czynników mechanicznych powinny dotyczyć: 

 

normalnego funkcjonowania maszyny lub innego przedmiotu pracy 

 

sytuacji  anormalnych,  wynikających  z  nieprawidłowego  użytkowania 
maszyn dającego się przewidzieć w rozsądny sposób. 

Przedsięwzięcia  z  zakresu  pierwszej  grupy,  są  ukierunkowane  bezpośrednio  na  ochronę 
człowieka  oraz  mienia.  Przedsięwzięcia  z  drugiej  grupy  zapewniają  ochronę  w  sposób 
pośredni,  bowiem  bezpośrednio  są  one  ukierunkowane  na  zapobieganie  zakłóceniom  
w normalnym funkcjonowaniu maszyn i innych przedmiotów pracy. 

Zapobieganie  nieprawidłowemu  użytkowaniu  maszyn  lub  awariom  maszyn  pośrednio 
eliminuje  lub  zmniejsza  zagrożenia,  gdyż  nie  powoduje  powstawania  zagrożeń  zwykle 
towarzyszących  takim  stanom  oraz  zmniejsza  częstotliwość  interwencji  związanych  
z  usuwaniem  przyczyn  tych  stanów,  a  więc  także  zmniejsza  narażenie  na  towarzyszące  im  
z reguły zagrożenia mechaniczne. 

Eliminowanie lub ograniczanie czynników mechanicznych 

Eliminowanie  zagrożeń  mechanicznych  lub  ograniczanie  ich  aktywności,  mogącej  stwarzać 
zagrożenia  podczas  normalnego  (ustalonego  przez  projektanta)  funkcjonowania  maszyn  lub 
przedmiotów pracy, powinno następować w drodze rozwiązań konstrukcyjnych bezpiecznych 
samych w sobie, ponieważ te techniczne środki ochronne będące integralną częścią maszyny 
prawdopodobnie  pozostaną  skuteczne,  a  informacja  dotycząca  użytkowania  może  być 
nieprzestrzegana.  (fol.18)  .  Dlatego  zaleca  się  stosowanie  w  projektowaniu  wymagań 
technicznych (zawartych np. w przepisach, normach itp.) w odniesieniu do: 

 

 

fol. nr 18

 

background image


 

a)  obciążeń mechanicznych, np.: 

-  ograniczenie  obciążenia  przez  stosowanie  właściwych  metod  obliczeń,  budowy  

łączenia 

podzespołów, 

np. 

metodą 

skręcania 

spawania; 

-  ograniczenie  obciążenia  przez  zapobieganie  przeciążeniu  (np.  bezpieczniki 
"zniszczalne",  zawory  ograniczające  ciśnienie,  miejsca  pękania,  ograniczniki 
momentu obrotowego); 
-  unikanie  zmęczenia  elementów  poddawanych  obciążeniom  zmiennym  (zwłaszcza 
obciążeniom cyklicznym); 
- wyważanie statyczne i dynamiczne elementów wirujących; 

b) materiałów i ich własności, np.: 

odporność 

na 

korozję, 

starzenie, 

ścieranie 

zużycie; 

- twardość, ciągliwość, kruchość; 

- jednorodność; 

- toksyczność; 

- palność; 

c) wartość emisj: 

Jeśli niezawodność danych części  lub  zespołów jest  czynnikiem  krytycznym  ze względu na 
bezpieczeństwo (np. w przypadku lin, łańcuchów, wyposażenia do podnoszenia ładunków lub 
ludzi), wartość obciążenia należy pomnożyć przez odpowiedni współczynnik. 

Rozwiązania  konstrukcyjne  ograniczające  zagrożenia  mechaniczne  sprowadzają  się 
zazwyczaj do eliminowania zagrożenia mechanicznego poprzez: 

-unikanie stosowania ostrych krawędzi, naroży i wystających części, które mogą powodować 
urazy, jak również otworów, które mogłyby być "pułapkami" dla części ciała lub dla odzieży. 
W szczególności krawędzie blach powinny być stępione, zawinięte lub wyrównane, otwarte 
końce rur, które mogą być pułapkami, powinny zostać zamknięte; 

-  stosowanie  odpowiednich  kształtów  i  wzajemne  rozmieszczenie  mechanicznych  części 
składowych, tak aby nie było możliwości pochwycenia, wciągnięcia; 

-ograniczanie  sił  stosowanych  w  poszczególnych  elementach  maszyn  mogących  stykać  się  
z pracownikiem; 

-ograniczanie masy lub prędkości elementów ruchomych; 

-ograniczanie obciążenia przez zapobieganie przeciążeniom (zawory ograniczające ciśnienie, 
itp.); 

-stosowanie właściwych materiałów (ich właściwości, korozja, starzenie, toksyczność). 

Rozwiązania  konstrukcyjne  ograniczające  aktywność  zagrożeń  mechanicznych  sprowadzają 
się  w  głównej  mierze  do  wyeliminowania  zagrożenia  lub  utrudniania  możliwości 

background image


 

powstawania sytuacji zagrożenia poprzez dobór kształtów, wymiarów, gładkości powierzchni, 
parametrów  ruchu  elementów  oraz  stworzenia  możliwości  uwolnien

ia 

się  człowieka  

z sytuacji zagrożenia bądź zmniejszenia skutków takich sytuacji. 

Należy  pamiętać,  że  jednolite  konstrukcje,  gładkie  powierzchnie,  mniejsze  wymiary  
i  mniejsze  prędkości  elementów  obrotowych  zmniejszają  zagrożenie  pochwyceniem  części 
ciała  lub  odzieży.  Z  tych  względów  należy  np.  preferować  jednolite  koła  przed  kołami  ze 
szprychami. 

Uderzenia,  powodowane  np.  przez  ruchome  osłony,  istotnie  łagodzi  ograniczenie  do 
bezpiecznego  minimum  ich  energii  kinetycznej  i  wynikającej  stąd  siły  działającej  na  części 
ciała.  Dlatego  też  w  projekcie  normy  PN-EN  953  określającej  wymagania  dla  osłon 
przyjmuje się, że: 

-energia kinetyczna elementów ruchomych osłon nie powinna przekraczać 4 J 

-siła działająca na części ciała podczas ewentualnego uderzenia nie powinna być większa od 
75 N, a nacisk nie większy niż 50 N/cm

2

Siły oddziaływania można zmniejszyć używając takich urządzeń, jak sprężyny, przeciwwagi 
lub poduszki gazowe. 

Rozwiązania  konstrukcyjne  powinny  także  zapobiegać  powstawaniu  sytuacji  anormalnych 
powodujących  zakłócenia  lub  wynikających  z  zakłóceń  w  funkcjonowaniu  maszyny  lub 
innego przedmiotu pracy spowodowanych np. niezamierzonym uruchomieniem, nadmiernym 
wzrostem obciążenia, ciśnienia, obrotów lub włączeniem kolizyjnych ruchów. Bezpośrednim 
następstwem  tych  zakłóceń  mogą  być  pęknięcia,  złamania,  nadmierne  odkształcenia, 
obluzowania i inne naruszenia konstrukcji elementów i zespołów maszyn lub innych środków 
pracy doprowadzające do ich awarii. Następstwa te mogą być przyczyną powstawania często 
trudnych  do  zidentyfikowania  czynników  mechanicznych  zagrażających  operatorowi  
i  otoczeniu,  np.  przeciążenie  żurawia  może  doprowadzić  do  zerwania  liny  lub  złamania 
wysięgnika bądź nawet wywrócenia całego żurawia. 

Naruszeniom konstrukcji lub innym przyczynom anormalnego funkcjonowania przedmiotów 
pracy należy zapobiegać przede wszystkim przez: 

-nieprzekraczanie  dopuszczalnych  naprężeń  odkształceń;  należy  dobierać  wytrzymałość 
elementów  (z  zachowaniem  współczynników  bezpieczeństwa)  do  charakteru  i  wielkości 
występujących  obciążeń  z  uwzględnieniem  wpływu  warunków  eksploatacji.  Dla  elementów 
decydujących  o  bezpieczeństwie,  takich  jak  np.  zawiesia,  liny,  kabiny  i  inne  konstrukcje 
chroniące operatora w razie przewrócenia się maszyny lub przed spadającymi przedmiotami, 
obliczenia wytrzymałościowe powinny być obowiązkowo poparte wynikami badań 

-stosowanie urządzeń ochronnych przed naruszeniem normalnych warunków funkcjonowania 
maszyn  lub  innych  przedmiotów  pracy,  takich  jak  zawory  bezpieczeństwa,  ograniczniki 
udźwigu, ograniczniki zakresu jazdy lub podnoszenia itp. 

 

 

background image


 

Ograniczenie  narażenia  człowieka  na  nie  wyeliminowane  zagrożenia 
mechaniczne:
 

Narażenie  (ekspozycję)  na  nie  wyeliminowane  zagrożenia  mechaniczne  należy  ograniczać 
przez: 

-eliminowanie  lub  ograniczanie  związanych  z  procesem  pracy  ingerencji  człowieka  
w strefach niebezpiecznych 

-zapobieganie niezamierzonemu kontaktowi człowieka z przedmiotem niebezpiecznym. 

Działania te powinny być realizowane głównie w fazie projektowania (fol.19) . 

 

 

fol. nr 19

 

Eliminowaniu  lub  ograniczaniu  związanych  z  procesem  pracy  ingerencji  człowieka  
w strefach niebezpiecznych służy przede wszystkim: 

-mechanizacja i automatyzacja 

-stosowanie systemów diagnozowania niesprawności 

-wydłużanie  okresów  między  wymaganymi  regulacjami,  smarowaniami  i  innymi 
czynnościami związanymi z obsługą techniczną 

-wydłużanie okresów międzynaprawczych. 

background image


 

Wyszczególnione  powyżej  przedsięwzięcia  zmniejszają  liczbę  i  czas  trwania  ingerencji,  nie 
zapobiegają  jednak  niezamierzonemu  kontaktowi  człowieka  z  zagrożeniem.  Konieczne  jest 
więc  podejmowanie  przedsięwzięć  lub  środków,  głównie  w  fazie  projektowania, 
uniemożliwiających wtargnięcie do stref zagrożenia lub  wyłączających działanie zagrożenia 
mechanicznego. 

Eliminowaniu  lub  ograniczaniu  ekspozycji  na  zagrożenia  mechaniczne  przez  ograniczenie 
kontaktu służy zatem: 

-rozdzielenie w przestrzeni i/lub czasie człowieka oraz maszyny lub innego przedmiotu pracy 
tak, aby granice ich naturalnego oddziaływania nie zachodziły na siebie 

-przegrodzenie  zasięgu  granic  naturalnego  oddziaływania  człowieka  oraz  maszyny  lub 
przedmiotu pracy. 

Rozdzielanie  granic  powinno  być  realizowane  dla  niczym  nie  ograniczanych  naturalnych 
ruchów człowieka, natomiast przegradzanie z zasady powoduje ograniczenie tych ruchów. 

Rozdzielenie granic oddziaływania zapewnia automatyzacja lub mechanizacja. 

Jakkolwiek  automatyczne  urządzenia  podające  i  odbierające  przyczyniają  się  bardzo  do 
zapobiegania  wypadkom  przy  pracy  operatorów  maszyny,  mogą  one  stwarzać  zagrożenia 
podczas usuwania defektów. Należy uważać, żeby stosowanie tych urządzeń nie powodowało 
dalszych  zagrożeń  (np.  pochwyceniem,  zgnieceniem)  między  urządzeniami  a  częściami 
maszyny lub obrabianymi przedmiotami/materiałami. 

Automatyczne urządzenia podające i odbierające z własnymi systemami sterowania powinny 
być  sprzężone  z  systemem  sterowania  maszyny  po  gruntownym  zbadaniu  przebiegu 
wszystkich 

funkcji 

bezpieczeństwa 

we 

wszystkich 

sposobach 

sterowania  

i rodzajach pracy całego urządzenia. 

Jeśli  nie  można  ich  zastosować,  to  rozdzielenie  tych  granic  może  być  osiągnięte  
w aspekcie przestrzeni lub czasu. W przestrzeni osiąga się je przez usytuowanie przedmiotu 
pracy  tak,  aby  człowiek,  przy  pełnej  swobodzie  ruchów,  nie  mógł  dosięgnąć  do  strefy 
zagrożenia, a w przypadku zagrożenia zgnieceniem, zagrożenia nie dosięgało człowieka. 

Podstawę  do  ustalania  odległości  uniemożliwiających  dosięgnięcie  do  strefy  zagrożenia, 
nazywanych odległościami 

bezpieczeństwa

stanowią 

wymiary 

antropometryczne  

i  możliwości  ruchowe  (np.  tułowia,  kończyn)  ustalone  w  wyniku  badań  populacji 
użytkowników.  Podstawowe  wymiary  antropometryczne  i  zasięgi  kończyn  reprezentatywne 
dla  dorosłej  ludności  Polski  są  określone  w Atlasie  antropometrycznym,  natomiast  niektóre 
wymiary zawiera również PN-EN 547-3: 2000. 

Uniemożliwieniu dosięgnięcia strefy niebezpiecznej służy ustalenie jej granicy na wysokości 
określonej 

maksymalnym 

zasięgiem 

kończyny 

górnej 

najwyższego 

osobnika  

z populacji użytkowników (odpowiadającego co najmniej 95 centylowi), nawet stojącego na 
palcach  w  obuwiu  roboczym,  z  uwzględnieniem  zapasu  (naddatku)  dla  zapewnienia 
bezpieczeństwa. Według tego kryterium w normie PN-EN ISO 13857 określono, że odległość 
bezpieczeństwa  przy  sięganiu  do  góry  powinna  wynosić  2500  mm  -  przy  małym  ryzyku 
urazu, i 2700 mm - przy dużym ryzyku urazu (fol.20) . W związku z powyższym, odległość 

background image

10 
 

bezpieczeństwa zależy od tego, czy podczas wykonywania pracy przewiduje się ryzyko małe 
(możliwość 

dotknięcia, 

obtarcia), 

czy 

duże 

(możliwość 

pochwycenia  

i zranienia). 

 

 

fol. nr 20

 

 

Wymiary  antropometryczne  populacji  użytkowników  stanowią  także  podstawę  do  ustalania 
odstępów, których zachowanie zapobiega zgnieceniu poszczególnych części ciała przez dwie 
zbliżające  się  do  siebie  części.  Minimalne  odstępy  zapobiegające  zgnieceniu  ustalone  dla 
populacji  europejskiej,  są  podane  w  normie  PN-EN  (+A1)  349:2008 (tabl.3:  (fol.23)  i 
(fol.24).  

 

background image

11 
 

 

fol. nr 23

 

 

 

 

fol. nr 24

 

Przy  ustalaniu  tych  odstępów  uwzględniono  tylko  odzież  roboczą.  Nie  uwzględniano  ani 
odzieży  i  obuwia  specjalnego,  ani  środków  ochrony  indywidualnej,  ani  też  dodatkowego 
wyposażenia, np. narzędzi. 

Jeżeli w strefie zgniatania może znaleźć się kilka części ciała (np. kończyna górna i głowa), to 
wówczas należy wybrać wartość przewidzianą dla największej z nich (w podanym wcześniej 
przykładzie wartość przewidzianą dla głowy, tj. 300 mm). 

Ponadto przy ustalaniu odstępów zapobiegających zgnieceniu należy rozpatrzyć: 

-czy  w  miejscach  zgniatania  mogą  występować  inne  niż  przedstawiono  w  tablicy  3  
(fol.23) , (fol.24) położenia części ciała  

-czy należy uwzględnić grube albo obszerne ubranie lub trzymane narzędzia 

-czy  osoby  będą  używały  obuwia  na  grubych  podeszwach,  powiększających  faktyczny 
rozmiar stopy 

-czy  wśród  potencjalnie  zagrożonych  zgnieceniem  osób  znajdują  się  również  dzieci;  jeżeli 
tak, należy uwzględnić zarówno wymiary ich ciała, jak i trudne do przewidzenia zachowanie 
dzieci. 

background image

12 
 

Jeżeli  nie  można  konstrukcyjnie  zapewnić  zachowania  minimalnych  odstępów,  to  należy 
uniemożliwić sięganie do strefy zgniatania. 

Użytkownik może ograniczyć ekspozycję głównie przez stosowanie bezpiecznych sposobów 
obsługi  zapewniających  bezpieczeństwo,  a  także  stosowanie,  w  koniecznych  przypadkach, 
środków  ochrony  indywidualnej.  Sprzyja  temu  również  kształtowanie  bezpiecznych 
zachowań  człowieka.  Specyficzne  warunki  użytkowania  (na  przykład  stosowanie 
wielkogabarytowych  maszyn  i  różnorodnego  wyposażenia  stanowisk  pracy)  wymagają  od 
użytkownika 

stosowania 

dodatkowych 

urządzeń 

ochronnych 

związanych  

z miejscem użytkowania. 

Utrzymywanie  maszyn  i  innego  wyposażenia  stanowisk  pracy  we  właściwym  stanie 
technicznym  zapobiega  powstawaniu  zakłóceń  w  normalnym  ich  funkcjonowaniu  
i związanych z tym zagrożeń czynnikami mechanicznymi. 

Należy  więc  przestrzegać  wszystkich  ustalonych  czynności  dotyczących  przeprowadzania 
regulacji, konserwacji, wymiany części, a także przewidzianych przeglądów technicznych. 

Konstruując  maszynę  należy  mieć  na  uwadze  następujące  czynniki  dotyczące  konserwacji  
i napraw: 

-łatwość  dostępu  z  uwzględnieniem  otoczenia  i  wymiarów  ciała  ludzkiego,  łącznie  
z wymiarami odzieży roboczej i używanych narzędzi; 

-łatwość przemieszczania z uwzględnieniem możliwości ludzkich; 

-ograniczenie liczby narzędzi specjalnych i wyposażenia specjalnego. 

Niezależnie  od  omówionych  wyżej  przedsięwzięć  należy  także  informować  użytkowników  
o  potencjalnych  zagrożeniach.  Informacje  te,  przekazywane  bezpośrednio  lub  pośrednio 
(poprzez  ich  umieszczanie  zarówno  bezpośrednio  na  maszynie  lub  stanowisku,  jak  
i w dokumentacji), stanowią podstawę do zastosowania środków bezpieczeństwa, takich jak: 
procedury  bezpieczeństwa  pracy,  środki  ochrony  indywidualnej,  specjalny  nadzór  
i dodatkowe szkolenia. 

Użytkownikowi  powinna  być  przekazana  informacja  o  użytkowaniu  maszyny  zgodnym  
z  przeznaczeniem,  z  uwzględnieniem,  w  szczególności,  jej  wszystkich  rodzajów  pracy. 
Powinna  ona  zawierać  wszystkie  wytyczne  wymagane  do  zapewnienia  poprawnego 
użytkowania maszyny z zachowaniem bezpieczeństwa. 

Informacja dotycząca użytkowania powinna wskazywać czy: 

-szkolenie jest wymagane; 

-środki ochrony indywidualnej są konieczne; 

-należy przewidzieć dodatkowe osłony i urządzenia ochronne 

W informacji dotyczącej użytkowania nie można wykluczyć żadnych sposobów użytkowania 
maszyny,  jakie  w  sposób  rozsądny  wynikałyby  z  przeznaczenia  i  opisu  maszyny; 

background image

13 
 

jednocześnie powinno się w niej ostrzec przed ryzykiem powodowanym przez użytkowanie 
maszyny  inne  niż  opisano  w  informacji,  z  uwzględnieniem  dającego  się  przewidzieć 
użytkowania nieprawidłowego. 

Informacja  dotycząca  użytkowania  powinna  obejmować  oddzielnie  lub  w  połączeniu: 
transport,  montaż  i  zainstalowanie,  przekazanie  do  eksploatacji,  użytkowanie  (nastawianie, 
uczenie/programowanie,  zmianę  procesu,  obsługę,  czyszczenie,  wykrywanie  defektów  i 
konserwację) 

maszyny 

oraz 

wycofanie 

eksploatacji, 

demontaż 

 i złomowanie – jeżeli jest to konieczne.