Ćwiczenie 4 i 5 Herba
Absinthii herba – ziele piołunu
Artemisia absinthium L. – Bylica piołun rodz. Asteraceae (Compositae) – Astrowate (Złożone)
FP IX: min 2ml olejku eter./kg (suchy surowiec); wskaźnik goryczy min. 10 000
•
goryczowe laktony seskwiterpenowe z grupy gwajanolidów o charakterze proazulenów: absyntyna, anabsyntyna
(podczas destylacji przechodzą w chamazulen i dihydrochamazulen);
•
olejek (0.2-0.6%): tujol, tujon, estry tujonu, felandren, bisabolen, kadinen;
Adonidis vernalis herba – Ziele miłka wiosennego FP VI
Adonis vernalis L. – Miłek wiosenny rodz. Ranunculaceae – Jaskrowate
FP IV: 8 j.g.; FP VI: monografia jest, brak normy;
•
glikozydy kardenolidowe (0.1-0.4%): monozydy (1 cząst. cukru) i biozydy genin: adonitoksygeniny,
adonitoksygenolu, strofantydyny i strofadogeniny, dominuje adonitoksyna (3-ramnozyd adonitoksygeniny)
i cymaryna (3-cymarozyd strofantydyny);
•
flawonoidy: luteolina i jej pochodne C-glikozydowe (orientyna i izoorientyna);
•
saponiny
Chelidonii herba – Ziele glistnika Syn.: Jaskółcze ziele
Chelidonium majus L. – Glistnik jaskółcze ziele rodz. Papaveraceae – Makowate
FP IX: min. 0.6% sumy alkaloidów izochinolinowych - chelidonina
•
alkaloidy pochodne izochinoliny (0.2-0.8%), jako sole z kwasem chelidonowym i mekonowym: chelidonina,
chelerytryna, sangwinaryna;
Centaurii herba – Ziele centurii Syn.: Ziele tysiącznika
Centaurium erythraea (Erythrea centaurium) – Centuria pospolita
oraz C.majus i C.suffruticosum rodz. Gentianaceae – Goryczkowate
FP IX: wskaźnik goryczy min. 2000
•
sekoirydoidy (0.3%): gencjopikrozyd, erytauryna, swercjamaryna, swerozyd, amarogentyna;
Convallariae herba – Ziele konwalii FP VI
Convallaria majalis L. – Konwalia majowa rodz. Convallariaceae – Konwaliowate
FP IV: 12,5 j.g.; FP VI: monografia jest, brak normy;
•
glikozydy kardenolidowe (0,3%): pochodne strofantydyny, strofantydolu, peryplogeniny, bipindogeniny
główny glikozyd: konwalatoksyna (3-ramnozyd strofantydyny);
•
saponiny sterydowe.
Echinaceae purpureae herba – ziele jeżówki purpurowej
Echinacea purpurea (L.)Moench. – jeżówka purpurowa rodz. Asteraceae (Compositae) – Astrowate (Złożone)
FP IX: min. 0.1% sumy kwasu kaftarowego i cykoriowego.
alkiloamidy;
estry kwasu kawowego – kwas cykoriowy;
flawonoidy pochodne kemferolu i kwercetyny;
polisacharydy o charakterze kwaśnym.
Wygląd rośliny macierzystej: Bylina, 60-150cm, rzadko do 180cm wysoka. Łodyga jest zielona do czerwonej,
wzniesiona, nieznacznie rozgałęziona. Liście są naprzemianległe, jajowate do lancetowato-jajowatych, nieregularnie
ząbkowane, pomarszczone z obu stron, ciemnozielone z wyraźnymi jasnozielonymi nerwami; blaszka liściowa gruba i
błyszcząca. Listki okrywy dużego koszyczka są ustawione w 2 lub 3 rzędach. Pełny osadnik kwiatostanowy jest lekko
wypukły. Każdy z zewnętrznych, fioletowych, języczkowatych kwiatów (4-6 cm) i wewnętrznych fioletoworóżowych
kwiatów rurkowatych, jest przyrośnięty do czerwonawego, zaostrzonego i sztywnego przykwiatka, który wystaje
ponad kwiaty rurkowate. Kielich jest zredukowany do bardzo małego wyrostka, każda z działek ma do 1 mm długości.
Działanie: immunostymulator, pobudza działanie układu odpornościowego, pobudza leukocyty do wydzielania
substancji przeciwwirusowych (interferonów).
Equiseti herba – Ziele skrzypu
Equisetum arvense L. – Skrzyp polny rodz. Equisetaceae – Skrzypowate
FP IX: min. 0.3% flawonoidów – izokwercytryna
•
flawonoidy: glikozydy kwercetyny [izokwercytryna (3-glukozyd kwercetyny)], kemferolu, luteoliny i apigeniny;
•
związki krzemu (do 10%): do 2% krzemu związanego org., rozpuszczalnego w wodzie i łatwo przyswajalnego
przez organizm ludzki;
•
saponiny sterydowe: ekwizetyna;
Herniariae herba – Ziele połonicznika FP IV
Herniaria glabra L. – Połonicznik nagi Herniaria hirsuta L. – Połonicznik kosmaty
rodz. Caryophyllaceae – Goździkowate
•
saponiny triterpenowe (3-11%): kwaśne i obojętne, hemolizujące (wskaźnik hemolityczny większy od 1000),
pochodne kwasu medykagenowego (glabroidy A, B, C);
•
flawonoidy: glikozydy kwercetyny i izoramnetyny (hiperozyd, narcyzyna);
•
hydroksykumaryny: herniaryna, umbeliferon, skopoletyna;
Hyperici herba – Ziele dziurawca
Hypericum perforatum L. – Dziurawiec zwyczajny
rodz. Guttiferae (Clusiaceae) – Dziurawcowate (Okrętnicowate)
FP IX: min 0.08% sumy związków diantronowych (hiperycyn) w przelicz. na hiperycynę
•
flawonoidy (do 4%): glikozydy poch. kwercetyny (hiperozyd, rutozyd, izokwercytryna);
•
olejek eteryczny:
-pinen;
•
antrazwiązki (do 0.2%): hiperycyna i jej pochodne (czerwonofioletowe barwniki o właściwościach fotosensybili-
zujących);
•
pochodne floroglucyny: hiperforyna;
•
garbniki katechinowe.
Lobeliae herba – Ziele lobelii FP IV
Lobelia inflata L. – Lobelia (stroiczka) rozdęta rodz. Lobeliaceae – Lobeliowate (Stroiczkowate)
FP IV: min. 0.3% alkaloidów – lobelina;
•
alkaloidy (0.2-0.6%) pochodne pirydyny, piperydyny i N-metylopiperydyny: lobelina, lobinina, izolobinina,
lobelanina, lobelanidyna, izolobelanidyna;
Meliloti herba – Ziele nostrzyka
Melilotus officinalis (L.) Desr. – Nostrzyk żółty
rodz. Fabaceae – Bobowate
FP IX: min. 0.3% kumaryny
•
związki kumarynowe: kumaryna, melilotyna (3,4-dihydrokumaryna), dikumarol;
•
kwasy fenolowe: kwas kumarynowy (kwas cis-o-hydroksycynamonowy), kwas kumarowy (kwas trans-o-
hydroksycynamonowy), kwas melilotowy (kwas dihydrokumarowy);
•
alantoina, flawonoidy, garbniki.
Millefolii herba – Ziele krwawnika
Achillea millefolium L. – Krwawnik pospolity rodz. Asteraceae (Compositae) – Astrowate (Złożone)
FP IX: min. 2 ml/kg olejku eterycznego i 0.02% proazulenów - chamazulen
•
olejek eteryczny (do 0.5%): po destylacji olejek o zawartości do 40% chamazulenu oraz
-pinen, tujon, borneol,
kariofilen
•
laktony seskwiterpenowe pochodne gwajanu (gwajanolidy): achillicyna (8-acetoksyartabsyna) niegorzki
stereoizomer matrycyny
•
substancje gorzkie: germakranolidy;
•
flawonoidy (glikozydy apigeniny i luteoliny), garbniki.
Polygoni avicularis herba – Ziele rdestu ptasiego
Polygonum aviculare L. – Rdest ptasi rodz. Polygonaceae – Rdestowate
FP IX: min. 0.3% flawonoidów - hiperozyd
•
flawonoidy (0.5%): kwercetyna i jej glikozydy;
•
garbniki katechinowe (4%);
•
związki krzemu (1%): ok. 0.2% to związki krzemu w połączeniu organicznym, dobrze rozp. w wodzie, łatwo
przyswajalne;
Polygoni hydropiperis herba – Ziele rdestu ostrogorzkiego FP IV
Polygonum hydropiper L. – Rdest ostrogorzki rodz. Polygonaceae – Rdestowate
•
flawonoidy: pochodne kwercetyny, m.in. rutyna;
•
garbniki hydrolizujące i katechinowe;
•
kwasy fenolowe, olejek eteryczny (aldehydy seskwiterpenowe o ostrym smaku i zapachu).
Thymi herba – Ziele tymianku
Thymus vulgaris L. – Tymianek pospolity lub Thymus zygis L.
rodz. Lamiaceae (Labiatae) – Jasnotowate (Wargowe)
FP IX: min. 12 ml/kg (suchy surowiec), a w nim min. 40% tymolu i karwakrolu
•
olejek eteryczny (0.5-2.5%): tymol, karwakrol
ponadto: eter metylowy tymolu, p-cymol,
-pinen, linalol i jego octan, borneol i jego octan, cyneol;
•
flawonoidy (glikozydy apigeniny i luteoliny)
•
garbniki, saponiny.
Solidaginis virgaureae herba – Ziele nawłoci pospolitej Syn.: Virgaureae herba
Solidago virgaurea L. – Nawłoć pospolita
rodz. Asteraceae (Compositae) – Astrowate (Złożone)
FP IX: min. 0.5% i nie więcej niż 1.5% flawonoidów - hiperozyd
•
flawonoidy: glikozydy kwercetyny, kemferolu, izoramnetyny (rutyna);
•
saponiny triterpenowe: pochodne kwasu oleanolowego (kwaśne, hemolizujące, wskaźnik hemolityczny 250-1000);
•
związki fenolowe: fenolokwasy oraz ich połączenia estrowe i glikozydowe (lejokarpozyd – diglikozyd fenolowy);
•
garbniki katechinowe, olejek eteryczny, polisacharydy.
Violae herba cum flore – Ziele fiołka trójbarwnego
Viola tricolor L. – Fiołek trójbarwny Viola arvensis Murr. – Fiołek polny
rodz. Violaceae – Fiołkowate
FP IX: min. 1.5% flawonoidów – wiolantyna (6-C-glukozydo-8-C-ramnozyd apigeniny), wskaźnik pęcznienia min. 9
•
flawonoidy :, O-glikozydy kwercetyny (rutyna), C-glikozydy flawonowe: witeksyna (8-C-glukozyd apigeniny);
•
pochodne kwasu salicylowego: salicylan metylu, wiolutozyd (połączenie glikozydowe salicylanu metylu);
•
antocyjany: pochodne delfinidyny i peonidyny;
•
saponiny, garbniki, śluz.