10-534

ZESZYTY PROBLEMOWE POSTĘPÓW NAUK ROLNICZYCH 2009 z. 534: 83-94

WPŁYW RÓśNYCH WĘGLOWODANÓW NA WZROST

I ROZWÓJ LILIOWCA in vitro

Ludwika

Kawa-Miszczak

ElŜbieta

Węgrzynowicz-Lesiak

Eleonora

Gabryszewska

, Justyna

Góraj

, Marian

Saniewski

Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana PieniąŜka w Skierniewicach

Wstęp

W kulturach tkankowych węglowodany dodawane do poŜywek są niezbędnym

czynnikiem odŜywczym dla rosnących i róŜnicujących się tkanek. Ponadto działają jako
induktory bądź represory genów i tym samym regulują wzrost i rozwój tkanek oraz
zachodzące w nich procesy metaboliczne

OCH

1996].

Odgrywają waŜną rolę w

przekazywaniu sygnałów indukujących morfogenezę, wzrost komórek i odpowiedź na
stres

i in. 2001].

Cukry, a zwłaszcza alkohole cukrowe (sorbitol, mannitol),

oddziałują na procesy wzrostu i rozwoju tkanek równieŜ poprzez wpływ na
osmolarność poŜywki

ETO

TONI

2003; S

TAIKIDOU

i in. 2005]

. Poszczególne

węglowodany mogą mieć róŜny wpływ na morfogenezę in vitro. Na przykład glukoza i
sacharoza są najlepszymi źródłami węgla w rozmnaŜaniu odmian i klonów Vaccinium

EBNATH

2005]

, glukoza dla roślin z rodzaju Prunus

ORKOWSKA

ZCZERBA

1991]

sorbitol dla gatunków z rodzaju Rosaceae

OFFIN

i in. 1976]

, a maltoza w indukcji

somatycznej embriogenezy i androgenezy

EANNIN

i in. 1995]

. JednakŜe najczęściej

stosowanym w poŜywkach węglowodanem jest sacharoza, która pod wpływem
inwertazy wydzielanej przez tkanki do poŜywki, jest rozkładana do glukozy i fruktozy

EDA

i in. 1974; T

REMBLAY

1995]

. Z tego względu eksplantaty rosnące na

poŜywce  mają  moŜliwość  korzystania  z mieszaniny  róŜnych  cukrów:  sacharozy,
glukozy  i fruktozy.  W  wielu  przypadkach  dla  optymalnego  wzrostu  i  rozwoju  roślin
danego  gatunku  czy  odmiany  w warunkach  in  vitro  niezwykle  istotny  jest  nie  tylko
rodzaj, ale i stęŜenie uŜytego cukru.

Celem badań było poznanie wpływu róŜnych cukrów na wzrost i rozwój liliowca

in vitro oraz na akumulację chlorofilu i węglowodanów w pędach.

Materiał i metody

Badania były finansowane przez MNiI, Grant Nr 2 P06R 034 29.

Materiał roślinny stanowiły pędy przybyszowe wybranego klonu hodowlanego

Hemerocallis

hybrida, pochodzące z rozmnaŜania in vitro. Eksplantaty umieszczano

na poŜywce podstawowej MS

URASHIGE

KOOG

1962]

zestalonej agarem, o pH 5,6

ustalonym przed sterylizacją. PoŜywkę uzupełniano regulatorami wzrostu: 6-
benzyloaminopuryną (BAP) – 2 mg

⋅

-3

, kinetyną – 2 mg

⋅

-3

, 2-izopentyloadeniną

(2iP) – 2 mg

⋅

-3

, tidiazuronem (TDZ) – 0,03 mg

⋅

-3

EMAŃSKA

ABRYSZEWSKA

2000]

. Do poŜywki dodawano sacharozę, glukozę, fruktozę, maltozę i alkoholowe

L. Kawa-Miszczak i inni

pochodne cukrów – sorbitol i mannitol. Sacharozę i glukozę stosowano w stęŜeniach
10, 30 i 60 g

⋅

-3

, a pozostałe cukry w stęŜeniach 10 i 30 g

⋅

-3

. Po 6 tygodniach

prowadzenia kultur w fitotronie w temperaturze 20

C i przy 16-godzinnym oświetleniu,

mierzono liczbę i długość nowych pędów, liczbę liści, świeŜą masę pędów i kalusa oraz
analizowano  zawartość  węglowodanów  i chlorofilu  w pędach.  W  kaŜdej  kombinacji
było  po  5 powtórzeń,  powtórzeniem  był  słoik  z  5  eksplantatami.  Pędy  z  1  słoika
przeznaczono  do  oznaczania  zawartości  chlorofilu  w  świeŜym  materiale,  a pozostałe
pędy  liofilizowano  (po  uprzednim  odcięciu  kalusa).  Zawartość  glukozy,  fruktozy,
sacharozy  i  skrobi  w  liofilizowanym  materiale  oznaczano  metodami  enzymatycznymi,
stosując  zestawy  testów  (Boehringer  Mannheim  GmbH  Biochemicals,  Niemcy).
Zawartość chlorofilu oznaczano metodą Bruinsma

RUINSMA

1963].

Analizy wykonano

w 4 powtórzeniach. Wyniki doświadczenia opracowano statystycznie metodą analizy
wariancji. Do oceny istotności róŜnic pomiędzy średnimi zastosowano test t-Duncana
przy poziomie istotności 5%.

Wyniki i dyskusja

Wzrost i namnaŜanie pędów liliowca in vitro było uzaleŜnione nie tylko od

rodzaju, ale równieŜ od stęŜenia cukru dodanego do poŜywki. Najwięcej nowych pędów
formowało się na poŜywce zawierającej sacharozę (rys. 1A i 2, fot. 1). Przy czym na
poŜywce z 30 g

⋅

-3

sacharozy formowało się więcej nowych pędów, z większą liczbą

liści, niŜ na poŜywce z 10 i 60 g

⋅

-3

sacharozy. W traktowaniu tym, większa była

równieŜ świeŜa masa pędów (rys. 3A). Natomiast masa kalusa (rys. 3B) i sucha masa
pędów (dane nieprzedstawione) była wyŜsza przy 60 g

⋅

-3

sacharozy. Wszystkie

badane cukry zastosowane w stęŜeniu 30 g

⋅

-3

w większym stopniu oddziaływały na

wzrost i namnaŜanie się pędów liliowca, niŜ w pozostałych stęŜeniach. JednakŜe na
poŜywkach zawierających glukozę, fruktozę czy maltozę w stęŜeniu 30 g

⋅

-3

formowało się mniej pędów, z mniejszą liczbą liści i o niŜszej świeŜej masie, niŜ przy
30 g

⋅

-3

sacharozy, ale długość pojedynczych pędów była podobna (rys. 1, 2 i 3).

Natomiast dodanie sorbitolu do poŜywki w mniejszym stopniu wpływało na wzrost
pędów, a na poŜywce zawierającej mannitol obserwowano brak wzrostu pędów liliowca
(rys. 1, 2 i 3).

Wpływ stęŜenia sacharozy w poŜywce na wzrost roślin in vitro wykazano

w prowadzonych wcześniej doświadczeniach nad namnaŜaniem pędów Clematis
pitcheri. Stwierdzono, Ŝe zastosowanie niskiego stęŜenia sacharozy (10 g

⋅

-3

)

zwiększało  współczynnik  namnaŜania  oraz  stymulowało  wzrost  wydłuŜeniowy  pędów
powojnika,  przy  czym  wpływ  stęŜenia  sacharozy  był  uzaleŜniony  od  temperatury
prowadzenia  kultur.  WyŜsze  stęŜenie  sacharozy  w  poŜywce  (30  g

⋅

-3

) ograniczało

powstawanie i wzrost elongacyjny pędów bocznych, w mniejszym stopniu wpływając
na wzrost pędu głównego

ABRYSZEWSKA

i in. 2008].

RównieŜ w przypadku Nicotiana

plumbaginifolia wysokie stęŜenia heksoz hamowały proces regeneracji pędów

ABOCHE

1987].

Natomiast u kilku odmian Vaccinium corymbosum obserwowano, Ŝe wzrost

stęŜenia sacharozy w poŜywce silnie stymulował powstawanie pędów bocznych, jednak
optymalne stęŜenie było róŜne dla poszczególnych odmian

i in. 2003].

WPŁYW RÓśNYCH WĘGLOWODANÓW NA WZROST ...

Rys. 2. Wpływ rodzaju i stęŜenia cukru w poŜywce MS na liczbę liści/eksplantat liliowca; średnie

oznaczone tą samą literą nie róŜnią się istotnie według testu t-Duncana przy p=0,05

Fig. 2.

Effect  of  the  type  and  concentration  of  sugar  in  the  MS  medium  on  the  number  of
leaves/explant  of  Hemerocallis;  means  with  the  same  letters  are  not  different
according to t-Duncan’s test at p=0.05

Porównując zawartość węglowodanów w pędach Clematis pitcheri rosnących in

vitro na poŜywce z 10 i 30 g

⋅

-3

sacharozy stwierdzono, Ŝe pędy akumulowały więcej

glukozy, fruktozy i skrobi na poŜywce z wyŜszym stęŜeniem sacharozy, nie
stwierdzono natomiast obecności sacharozy w pędach

AWA

-M

ISZCZAK

i in. 2008].

Podobne  zaleŜności  obserwowano  w  prezentowanych  badaniach.  NiezaleŜnie  od
rodzaju  cukru  w  poŜywce,  pędy  liliowca  nie  zawierały  sacharozy.  W  kulturach  pro-
wadzonych  na  poŜywce  z  sacharozą,  akumulacja  glukozy,  fruktozy  i  skrobi  w pędach
była  tym  wyŜsza,  im  wyŜsze  było  stęŜenie  sacharozy  w  poŜywce,  a  pędy  zawierały
więcej  glukozy  i  fruktozy  niŜ  skrobi  (rys.  4).  W  przypadku  kultur  Clematis  pitcheri,
zwłaszcza  rosnących  na  poŜywce  z  30  g

⋅

-3

sacharozy, najwyŜsza była w pędach

zawartość skrobi

AWA

-M

ISZCZAK

i in. 2008].

RównieŜ w pędach Clematis ‘The

President’ rosnących in vitro wykazano wysoki poziom skrobi

EES

i in. 1991].

Skrobia

była takŜe głównym węglowodanem w pędach piwonii zielnej ‘Jadwiga’ w fazie
namnaŜania

ABRYSZEWSKA

AWA

-M

ISZCZAK

2006].

W prezentowanych badaniach

stwierdzono, Ŝe zwiększenie stęŜenia maltozy w poŜywce z 10 do 30 g

⋅

-3

znacznie

nasilało  akumulację  węglowodanów  w pędach  (rys.  4).  Natomiast  wzrost  stęŜenia
glukozy  czy  fruktozy  w  poŜywce  nie  wpływał  na  zawartość  skrobi  w  pędach,
stymulując  równocześnie  akumulację  glukozy  i  fruktozy.  Najwięcej  skrobi
akumulowały  pędy  rosnące  na  poŜywce  z sorbitolem,  przy  czym  pędy  te  zawierały
ś

ladowe ilości glukozy i fruktozy. Odwrotnie w przypadku pędów rosnących na

poŜywce z mannitolem. Przy wyŜszym stęŜeniu mannitolu (30 g

⋅

-3

) pędy

akumulowały glukozę i fruktozę, a nie zawierały skrobi (rys. 4).

WPŁYW RÓśNYCH WĘGLOWODANÓW NA WZROST ...

Chlorophyll content (

⋅

100 mg

-1

fresh weight) in Hemerocallis shoots depending

on the type and concentration of sugar in the MS medium

Cukier; Sugar

StęŜenie cukru

Sugar concentration (g

⋅

-3

)

Chlorofil a; Chlorophyll a

Sacharoza; Sucrose

16,5 f

9,7 c

8,0 b

Glukoza; Glucose

12,8 e

10,3 cd

12,3 e

Fruktoza; Fructose

11,4 de

15,4 f

Maltoza; Maltose

9,3 bc

18,8 g

Sorbitol; Sorbitol

18,4 g

21,2 h

Mannitol; Mannitol

5,4 a

5,6 a

Chlorofil b; Chlorophyll b

Sacharoza; Sucrose

5,7 f

4,3 de

2,7 a

Glukoza; Glucose

5,2 f

4,1 c-e

4,5 e

Fruktoza; Fructose

4,1 c-e

5,4 f

Maltoza; Maltose

3,5 bc

7,2 g

Sorbitol; Sorbitol

7,0 g

7,2 g

Mannitol; Mannitol

3,8 b-d

3,2 ab

Chlorofil a+b; Chlorophyll a+b

Sacharoza; Sucrose

21,6 f

13,4 bc

10,3 a

Glukoza; Glucose

17,4 e

13,9 bc

16,4 de

Fruktoza; Fructose

15,1 cd

20,0 f

Maltoza; Maltose

12,5 b

25,3 g

Sorbitol; Sorbitol

24,8 g

27,4 h

Mannitol; Mannitol

8,9 a

8,4 a

rednie oznaczone tą samą literą nie róŜnią się istotnie według testu t-Duncana przy p=0,05, oddzielnie dla

chlorofilu a, b i a+b; means with the same letters are not different according to t-Duncan’s test at p=0.05,
separately for chlorophyll a, b and a+b

WPŁYW RÓśNYCH WĘGLOWODANÓW NA WZROST ...

Rys. 4. Zawartość węglowodanów (w 100 g suchej masy), glukozy (A), fruktozy (B) i skrobi (C),

w pędach liliowca w zaleŜności od rodzaju i stęŜenia cukru w poŜywce MS; średnie
oznaczone tą samą literą nie róŜnią się istotnie według testu t-Duncana przy p=0,05,
oddzielnie dla A, B i C

Fig. 4.

The level of carbohydrates (in 100 g of dry matter), glucose (A), fructose (B) and
starch (C), in Hemerocallis shoots after theit growth on the MS medium with dif-
ferent types and concentrations of sugar; means with the same letters are not different
according to t-Duncan’s test at p=0.05, separately for A, B and C

Analizując zawartość chlorofilu w pędach liliowca stwierdzono, Ŝe w przeli-

czeniu na jednostkę świeŜej masy poziom chlorofilu był najwyŜszy w pędach rosnących
na  poŜywce  zawierającej  sorbitol,  a  najniŜszy  na  poŜywce  z mannitolem  (tab.  1).
Wysoką  zawartością  chlorofilu  charakteryzowały  się  równieŜ  pędy  rosnące  na
poŜywkach  z  maltozą  i  fruktozą,  przy  wyŜszych  stęŜeniach  tych  cukrów  (30  g

⋅

-3

StęŜenie glukozy w poŜywce w niewielkim stopniu wpływało na zawartość chlorofilu w
pędach. Natomiast w przypadku pędów rosnących na poŜywce z sacharozą, przy 10
g

⋅

-3

zawartość chlorofilu była najwyŜsza i obniŜała się wraz ze wzrostem stęŜenia

tego cukru w poŜywce (tab. 1). Inne wyniki uzyskano w badaniach dotyczących
wpływu stęŜenia sacharozy i soli azotowych w poŜywce oraz temperatury prowadzenia
kultur na zawartość chlorofilu w pędach Clematis pitcheri

AWA

-M

ISZCZAK

i in. 2009].

Zawartość chlorofilu była najwyŜsza w pędach rosnących w 20

C, niŜsza w 25

a najniŜsza w 15

C. ObniŜenie poziomu związków azotowych w poŜywce do 50%

normalnego składu poŜywki MS stymulowało akumulację chlorofilu w pędach
Clematis, natomiast wpływ stęŜenia sacharozy w poŜywce był niewielki

AWA

ISZCZAK

i in. 2009].

Rodzaj i stęŜenie cukru oraz soli azotowych dodanych do poŜywki

mogą wpływać nie tylko na wzrost i rozwój roślin w warunkach in vitro, w tym na
zawartość chlorofilu i intensywność fotosyntezy, ale równieŜ na aklimatyzację roślin w
warunkach ex vitro

EES

i in. 1991; G

UIDI

i in. 1998; J

AIN

i in. 1999; S

OTIROPOULOS

i in.

2005].

Wnioski

L. Kawa-Miszczak i inni

Wzrost i rozwój liliowca in vitro zaleŜał od rodzaju i stęŜenia cukru w poŜywce.

Wszystkie badane cukry dodane do poŜywki w stęŜeniu 30 g

⋅

-3

wpływały

korzystniej na wzrost pędów niŜ w pozostałych zastosowanych stęŜeniach.

Sacharoza w stęŜeniu 30 g

⋅

-3

w największym stopniu zwiększała współczynnik

namnaŜania, liczbę liści i świeŜą masę pędów.

Rodzaj i stęŜenie cukru w poŜywce wpływało na zawartość węglowodanów w
pędach.

Dodanie do poŜywki alkoholi cukrowych, bez dodatkowego źródła węgla, nie
wpływało korzystnie na wzrost liliowca, ale pędy rosnące na poŜywce
z sorbitolem zawierały najwięcej chlorofilu.

Literatura

ORKOWSKA

B.,

ZCZERBA

1991.

Influence of different carbon sources on invertase

activity and growth of sour cherry (Prunus cerasus L.) shoot cultures. J. Exp. Bot. 42:
911-915.

RUINSMA

1963.

The quantitative analysis of chlorophyll a and b in plant extracts.

Phytochem. Phytobiol. (Chlor. Metabol. Symp.) 2: 241-249.

ABOCHE

1987.

Nitrogen, carbohydrate and zinc requirements for the efficient in-

duction of shoot morphogenesis from protoplast-derived colonies of Nicotiana plum-
baginifoli. Plant Cell Tiss. Org. Cult. 8: 197-206.

X.,

ORDHAM

I.,

OUGLASS

L.,

AMMERSCHLAG

F. 2003.

Sucrose level influences

micropropagation and gene delivery into leaves from in vitro propagated highbush
blueberry shoots. Plant Cell Tiss. Org. Cult. 75: 255-259.

OFFIN

R.,

APER

C.D.,

HONG

1976.

Sorbitol and sucrose as carbon source for callus

culture of some species of Rosaceae. Can. J. Bot. 54: 547-551.

EBNATH

S.C.

2005.

Effects of carbon source and concentration on development of

lingonberry (Vaccinium vitis-idaea L.) shoots cultivated in vitro from nodal explants. In
Vitro Cell. Dev. Biol. – Plant 41: 145-150.

ABRYSZEWSKA

E.,

AWA

-M

ISZCZAK

2006.

Zawartość węglowodanów w kulturach

piwonii zielnej w fazie namnaŜania. XI Ogólnopolska Konferencja Kultur in vitro
i Biotechnologii Roślin „Kultury in vitro podstawą biotechnologii roślin”, Między-
zdroje, 6-9 września 2006, PRINT GROUP Daniel Krzanowski, Szczecin, Streszczenia:
36.

ABRYSZEWSKA

E.,

AWA

-M

ISZCZAK

L.,

ĘGRZYNOWICZ

-L

ESIAK

E.,

ANIEWSKI

M. 2008.

Wpływ temperatury oraz zróŜnicowanego poziomu węgla i azotu w poŜywce na wzrost i
rozwój Clematis pitcheri in vitro. Zesz. Probl. Post. Nauk Rol. 524: 73-81.

UIDI

L.,

OREFICE

G.,

ARDOSSI

A.,

ALORGIO

F.,

OGNONI

F.,

OLDATINI

G.F.

1998.

Growth and photosynthesis of Lycopersicon esculentum (L.) plants as affected by
nitrogen deficiency. Biol. Plant. 40: 235-244.

S.L.,

HAO

Y.C.,

ONG

W.F.,

S.M.

2001.

Sugar coordinately and differentially

regulates growth- and stress-related gene expression via a complex signal transduction
network and multiple control mechanisms. Plant Physiol. 125: 877-890.

AIN

V.,

M.,

AKKINENI

K.C.,

BROL

Y.P.

1999.

Photosynthetic characteristics in two

wheat genotypes as affected by nitrogen nutrition. Biol. Plant. 42: 217-222.

EANNIN

G.,

RONNER

R.,

AHNE

1995.

Somatic embryogenesis and ogranogenesis

WPŁYW RÓśNYCH WĘGLOWODANÓW NA WZROST ...

induced on the immature zygotic embryo of sunflower (Helianthus annuus L.) cultivated
in vitro: role of the sugar. Plant Cell Rep. 15: 200-204.

AWA

-M

ISZCZAK

L.,

ABRYSZEWSKA

E.,

ĘGRZYNOWICZ

-L

ESIAK

E.,

ANIEWSKI

M. 2008.

Carbohydrate content in Clematis pitcher shoots cultured in vitro depending on tem-
perature and on the level of sucrose and nitrogen in the medium. Zesz. Probl. Post.
Nauk Rol. 524: 349-355.

AWA

-M

ISZCZAK

L.,

ĘGRZYNOWICZ

-L

ESIAK

E.,

ABRYSZEWSKA

E.,

ANIEWSKI

M. 2009.

Effect of sucrose and nitrogen level in the medium on chlorophyll and anthocyanin
content in Clematis pitcheri shoots cultured in vitro at different temperature. J. Fruit
Ornam. Plant Res. (w druku).

OCH

K.E.

1996.

Carbohydrate modulated gene expression in plants. Annu. Rev. Plant

Physiol. Plant Mol. Biol. 47: 509-540.

EES

R.P.,

VANS

E.H.,

ICHOLAS

J.R.

1991.

Photosynthesis in Clematis, ‘The President’,

during growth in vitro and subsequent in vivo acclimatization. J. Exp. Bot. 42: 605-610.

EMAŃSKA

U.,

ABRYSZEWSKA

E. 2000.

RozmnaŜanie liliowca in vitro. Zesz. Nauk. ISK

7: 291-296.

URASHIGE

T.,

KOOG

1962.

A revised medium for rapid growth and bio-assays with

tobacco tissue cultures. Physiol. Plant. 15: 473-497.

ETO

V.B.P.,

TONI

W.C.

2003.

Carbon sources and their osmotic potential in plant

tissue culture: does it matter? Sci. Hort. 97: 193-202.

OTIROPOULOS

T.E.,

OUHTARIDOU

G.N.,

HOMIDIS

T.,

SIRAKOGLOU

V.,

IMASSI

K.N.,

HERIOS

I.N.

2005.

Effects of different N-sources on growth, nutritional status, chlo-

rophyll content, and photosynthetic parameters of shoots of the apple rootstock MM 106
cultured in vitro. Biol. Plant. 49: 297-299.

TAIKIDOU

I.,

ATSON

S.,

ARVEY

B.M.R.,

ELBY

2005.

Narcissus bulblet formation in

vitro: effect of carbohydrate type and osmolarity of the culture medium. Plant Cell Tiss.
Org. Cult. 80: 313-320.

REMBLAY

L.,

REMBLAY

F.M.

1995.

Maturation of black spruce somatic embryos: su-

crose hydrolysis and resulting osmotic pressure of the medium. Plant Cell Tiss. Org.
Cult. 42: 39-46.

EDA

Y.,

SHAYAMA

H.,

UKUI

M.,

ISHI

1974.

Invertase in cultured Daucus carota

cells. Phytochemistry 13: 383-387.

Słowa kluczowe:

Hemerocallis, mikrorozmnaŜanie, akumulacja węglowodanów,
zawartość chlorofilu

Streszczenie

Badano wpływu róŜnych węglowodanów na wzrost i rozwój liliowca in vitro. Do

poŜywki  MS  dodawano  cytokininy  oraz  sacharozę,  glukozę,  fruktozę,  maltozę  i
alkoholowe  pochodne  cukrów,  sorbitol  i  mannitol.  Sacharozę  i  glukozę  stosowano  w
stęŜeniach  10,  30  i  60  g

⋅

-3

, a pozostałe cukry w stęŜeniach 10 i 30 g

⋅

-3

. Po 6

tygodniach wzrostu kultur w 20

C mierzono liczbę i długość pędów, liczbę liści, świeŜą

masę pędów i kalusa oraz zawartość węglowodanów i chlorofilu w pędach. Wszystkie
badane cukry dodane do poŜywki w stęŜeniu 30 g

⋅

-3

wpływały korzystniej na wzrost

pędów niŜ w pozostałych zastosowanych stęŜeniach. Najwięcej nowych pędów z
największą liczbą liści i o najwyŜszej świeŜej masie formowało się na eksplantatach
umieszczonych na poŜywce zawierającej 30 g

⋅

-3

sacharozy, ale zawartość chlorofilu

L. Kawa-Miszczak i inni

była wyŜsza w pędach rosnących na poŜywce z 10 g

⋅

-3

sacharozy. Im wyŜsze było

stęŜenie  sacharozy  w  poŜywce,  tym  pędy  akumulowały  więcej  węglowodanów.
NiezaleŜnie od rodzaju cukru w poŜywce, pędy liliowca nie zawierały sacharozy. Pędy
rosnące  na  poŜywce  z sorbitolem  akumulowały  najwięcej  skrobi  i  zawierały  najwięcej
chlorofilu, ale  wpływ sorbitolu na  wzrost pędów był  niewielki. Natomiast  na poŜywce
zawierającej mannitol obserwowano brak wzrostu pędów.

EFFECT OF VARIOUS SUGARS ON THE GROWTH

AND DEVELOPMENT OF Hemerocallis in vitro

Ludwika Kawa-Miszczak, ElŜbieta Węgrzynowicz-Lesiak, Eleonora Gabryszewska,

Justyna Góraj, Marian Saniewski

Research Institute of Pomology and Floriculture, Skierniewice

Key words:

Hemerocallis, micropropagation, carbohydrate accumulation, chlo-
rophyll content

Summary

The effect of carbohydrate type on the growth and development of Hemerocallis

in vitro was studied. MS medium supplemented with cytokinins and sucrose, glucose,
fructose, maltose, sorbitol and mannitol was used. Sucrose and glucose were provided at
10, 30 and 60 g

⋅

-3

and other sugars at 10 and 30 g

⋅

-3

. After 6 weeks of culture at

C the number and length of shoots, number of leaves, fresh weight of shoots and

callus were measured. The content of carbohydrate and chlorophyll in shoots was also
determined. All sugars added at 30 g

⋅

-3

had better effect on the shoot growth than at

other concentrations used. As compared to other sugar types and concentrations, on the
medium with 30 g

⋅

-3

of sucrose, the highest stimulation of plantlets growth and

development  occurred.  The  higher  concentration  of  sucrose  in  the  medium  the  lower
level of chlorophyll and the higher content of carbohydrates in plantlets. Regardless of
the  sugar  used  no  sucrose  was  found  in  shoots.  The  highest  accumulation  of  starch  in
shoots took place after the addition of sorbitol to the medium. Explants cultured on the
medium with sorbitol also accumulated the highest level of chlorophyll but sorbitol had
a  small  effect  on  shoots  growth.  No  shoots  growth  was  observed  on  the  medium  with
mannitol.

Dr Ludwika Kawa-Miszczak
Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana PieniąŜka
ul. Pomologiczna 18
96-100 SKIERNIEWICE
e-mail: Ludwika.Miszczak@insad.pl