Badanie

Cel badania

Celem badania jest sprawdzenie osiągnięć edukacyjnych uczniów oraz określenie stopnia

opanowania umiejętności potrzebnych do kontynuacji nauki w klasie trzeciej szkoły podstawo-
wej. Proponowany test sprawdza jak uczniowie klasy III szkoły podstawowej opanowali umiejęt-
ności kształtowane na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Jego wyniki pomogą nauczycielowi za-
planować działania dydaktyczno-wychowawcze tak, by w kolejnym roku edukacji szkolnej do-
skonalić te umiejętności, które są badane na sprawdzianie w klasie szóstej.

Przy konstruowaniu testu brano pod uwagę Podstawę Programową oraz standardy wy-

magań do sprawdzianu w klasie szóstej szkoły podstawowej, czyli:

  czytanie,
  pisanie,
  rozumowanie,
  korzystanie z informacji,
  wykorzystywanie wiedzy w praktyce.

Dzięki uwzględnieniu w proponowanych testach powyższych umiejętności, możliwe jest

monitorowanie przebiegu przygotowania uczniów do sprawdzianu w klasie szóstej począw-
szy od pierwszego poziomu edukacji.

Do przeprowadzenia badań na rozpoczęcie klasy trzeciej przygotowano dwa testy, jeden

badający umiejętności o charakterze humanistycznym ( część I), drugi badający umiejętności
o charakterze matematyczno-przyrodniczym (część II).

Celem badania jest zdiagnozowanie osiągnięć edukacyjnych uczniów rozpoczynających

naukę w klasie trzeciej oraz sprawdzenie stopnia opanowania umiejętności o charakterze ma-
tematyczno - przyrodniczym.

Test sprawdza umiejętności o charakterze matematyczno – przyrodniczym z trzech obsza-

rów standardów wymagań do sprawdzianu w klasie szóstej:

  rozumowanie,
  korzystanie z informacji,
  wykorzystywanie wiedzy w praktyce.

Charakterystyka narzędzia pomiaru

Test U babci składa się z 15 zadań, z których 10 jest zamkniętych i 5 otwartych. Wiążą

się one tematycznie z tekstem zawartym w teście humanistycznym o tym samym tytule, czyli
pobytu chłopca u swojej babci, mieszkającej w Krakowie. Jednak test został tak skonstruowany,
że może stanowić samodzielne narzędzie pomiaru. Uczniowie rozwiązują zadania, badające za-
równo umiejętności matematyczne, jak i przyrodnicze.

Za prawidłowe wykonanie dwóch zadań zamkniętych typu prawda/fałsz (P–F) uczeń

może otrzymać 3 oraz 2 punkty, a za zadania zamknięte wielokrotnego wyboru (WW) i na do-
bieranie (D) po 1 punkcie. W zadaniach (P–F) sprawdzane są umiejętności przyrodnicze. Uczeń
dokonuje  analizy  prawdziwości  zdań  dotyczących  charakterystycznych  cech  budowy  ptaków
oraz  mapy,  czyli  przede  wszystkim  kierunków  świata,  położenia  miast  względem  Wisły,  ich
wielkości. W zadaniach (D) uczeń musi wykazać się umiejętnością rozpoznawania charaktery-
stycznych  cech  i  własności  liczb  oraz  figur  geometrycznych.  W  zadaniach  (WW)  uczniowie
wybierają  prawidłową  odpowiedź  spośród  trzech  zaproponowanych.  W zadaniach  otwartych
samodzielnie dochodzą do rozwiązania zadania, za co otrzymują po 1, 2, a także 3 punkty. Zada-

nia otwarte to w większości zadania wymagające udzielenia krótkiej odpowiedzi (KO). Polegają
na zapisaniu cyfry rzymskiej, obliczeniu podanych działań i odczytaniu wskazań termometru.
Zadaniem (RO) jest zadanie tekstowe. Wśród zadań tego typu jest też takie, które bada umiejęt-
ności przyrodnicze. Uczeń rozpoznaje i nazywa drzewa, z których pochodzą dane liście.
Łącznie za poprawne wykonanie wszystkich zadań testu U babci uczeń może zdobyć
25 punktów.

Rozumowanie sprawdzane jest 8 zadaniami, w tym 3 zamkniętymi (P–F, D) i 5 otwar-

tymi (KO, RO). W zadaniu rozszerzonej odpowiedzi badanych jest kilka umiejętności, dlate-
go za prawidłowe rozwiązanie uczeń otrzymuje 3 punkty.

Korzystanie z informacji sprawdzane jest 1 zadaniem zamkniętym (WW).
Wykorzystywanie wiedzy w praktyce sprawdzane jest w 9 zadaniach. 6 z nich to zada-

nia zamknięte (WW, P–F, D), a 3 są zadaniami otwartymi (KO, RO).

Umiejętności badane w teście

W zakresie rozumowania bada umiejętności:

  budowania wyrażeń arytmetycznych opisujących sytuacje z zadania,
  sprawdzania otrzymanych wyników,
  formułowania odpowiedzi do zadań,
  rozpoznawania charakterystycznych cech i własności figur,
  rozpoznawania charakterystycznych cech i własności liczb,
  rozpoznawania charakterystycznych cech i własności elementów środowiska.

W zakresie korzystania z informacji bada umiejętności:

 wskazywania źródła informacji.

W zakresie wykorzystywania wiedzy w praktyce bada umiejętności:

  wykonywania obliczeń na liczbach naturalnych,
  rozpoznawania figur geometrycznych,
  wykorzystywania w sytuacjach praktycznych własności liczb,
  posługiwania się poznanymi terminami do opisania elementów środowiska,
  odpowiadania na pytania dotyczące przebiegu pomiaru,
  wykonywania obliczeń kalendarzowych oraz dotyczących czasu.

Zadania umieszczone w teście badają umiejętności opisane w Podstawie Programowej

Kształcenia Ogólnego dla szkół podstawowych i gimnazjów z dnia 23 sierpnia 2007 roku.

Treści z Podstawy Programowej

dotyczące umiejętności o charakterze matematycznym

Numer

zadania

różne źródła informacji i technologii informacyjnej, w tym korzystanie z czytelni i biblioteki
szkolnej,

12.

liczenie (przeliczanie przedmiotów, niezależność liczby przedmiotów od sposobów ich przeli-
czania, porównywanie liczebności zbiorów), zapisywanie liczb w zakresie 1000, stopniowe
rozszerzanie zakresu do 10 000,

6., 15.

działania na liczbach:
a) dodawanie i odejmowanie pamięciowe w zakresie 100, mnożenie i dzielenie liczb w zakresie
tabliczki mnożenia,
b) sprawdzanie wyniku odejmowania za pomocą dodawania i wyniku dzielenia za pomocą
mnożenia,

5., 9.

ważenie przedmiotów i odmierzanie płynów z użyciem jednostek: dekagram, kilogram (użycie
pojęcia: pół kilograma), odmierzanie płynów za pomocą szklanki, butelki, garnka (użycie po-
jęć: pół i ćwierć litra),

kalendarz:
a) nazywanie dni tygodnia i miesięcy oraz znajomość ich kolejności,
b) odczytywanie i zapisywanie czasu w systemie 12- i 24-godzinnym,
c) stosowanie pojęć: minuta, godzina, pół godziny,
d) zapisywanie i porządkowanie chronologiczne dat (dni i miesiące),
e) odczytywanie i zapisywanie liczb rzymskich od I do XII,
f) wykonywanie prostych obliczeń kalendarzowych (w zakresie pełnych miesięcy) i zegaro-
wych (w zakresie pełnych godzin),

2., 3., 13.

mierzenie temperatury, odczytywanie wskazań termometru bez posługiwania się liczbami
ujemnymi,

rozwiązywanie łatwych równań jednodziałaniowych z niewiadomą w postaci okienka (bez
przenoszenia na drugą stronę),

11.

rozwiązywanie zadań tekstowych wymagających wykonania jednego działania (w tym zadań
na porównywanie różnicowe i zadań dotyczących ilości, ceny i wartości),

figury geometryczne:
a) mierzenie długości odcinków i rysowanie z pomocą linijki odcinków o danej długości,
b) rozpoznawanie i nazywanie trójkątów, kwadratów, prostokątów i kół,
c) mierzenie długości boków (w pełnych centymetrach) i obliczanie obwodu trójkąta, kwadra-
tu, prostokąta,

10.

obserwowanie zjawisk i procesów przyrodniczych, mówienie o nich.

1., 8.,14.

Plan testu

Obszar

standardów wymagań

Liczba punk-

tów

Waga

Numery zadań

Rozumowanie

40 %

1., 3., 7.II, 8., 9.I, 9.III, 10., 15.

Korzystanie z informacji

4 %

12.

Wykorzystywanie wiedzy w praktyce

56 %

2., 4., 5., 6., 7.I, 9.II., 11., 13., 14.

Razem:

100 %

Kartoteka testu

zad.

Obszar standardów

wymagań

egzaminacyjnych

Sprawdzana umiejętność

(z numerem standardu);

Uczeń:

Sprawdzana czynność

Uczeń:

Liczba

pkt.

Typ

zadania

Rozumowanie

rozpoznaje charakterystyczne
cechy i własności elementów
środowiska (3.6)

wybiera cechy charakterystyczne
ptaków.

P-F

Wykorzystywanie wie-
dzy w praktyce

wykonuje obliczenia kalenda-
rzowe (5.5)

określa, który miesiąc jest pierw-
szym miesiącem jesieni.

Rozumowanie

rozpoznaje charakterystyczne
cechy i własności liczb (3.6)

zapisuje podaną liczbę cyfrą
rzymską.

Wykorzystywanie wie-
dzy w praktyce

posługuje się poznanymi
terminami do opisania zja-
wisk i sytuacji spotykanych w
środowisku (5.1)

wybiera prawidłową jednostkę
wagi.

Wykorzystywanie wie-
dzy w praktyce

wykorzystuje w sytuacjach
praktycznych własności liczb
(5.5)

prawidłowo oblicza działania.

Wykorzystywanie wie-
dzy w praktyce

wykorzystuje w sytuacjach
praktycznych własności liczb
(5.5)

wybiera spośród kilku liczb te,
które są nieparzyste.

Wykorzystywanie wie-
dzy w praktyce

I. wybiera przyrządy służące
do obserwacji i pomiaru,
odpowiada na pytania doty-
czące przebiegu zjawisk (5.2)

odczytuje temperaturę zaznaczoną
na termometrach.

Rozumowanie

II. rozpoznaje charaktery-
styczne cechy i własności
liczb oraz porządkuje je (3.6)

wybiera termometr wskazujący
najcieplejszą temperaturę wody.

8. 3. Rozumowanie

rozpoznaje charakterystyczne
cechy i własności obiektów
przyrodniczych (3.6)

rozpoznaje i nazywa drzewa, z
których pochodzą dane liście.

Rozumowanie

I. opisuje sytuację przedsta-
wioną w zadaniu za pomocą
wyrażenia arytmetycznego
(3.5)

zapisuje działanie do zadania z
treścią.

Wykorzystywanie wie-
dzy w praktyce

II. wykorzystuje w sytuacjach
praktycznych własności liczb
(5.5)

oblicza ile lat ma babcia.

3. Rozumowanie

III. analizuje otrzymane wy-
niki i ocenia ich sensowność
(3.9

zapisuje odpowiedź.

10. Rozumowanie

rozpoznaje charakterystyczne
cechy i własności figur (3.6)

wskazuje spośród innych figur –
kwadrat.

11.

Wykorzystywanie wie-
dzy w praktyce

wykorzystuje w sytuacjach
praktycznych własności liczb
(5.5)

oblicza niewiadomą i podkreśla
właściwy wynik.

12.

Korzystanie
z informacji

wskazuje źródła informacji,
posługuje się nimi (4.1)

wybiera odpowiedni tytuł książki.

13.

Wykorzystywanie wie-
dzy w praktyce

wykonuje obliczenia dotyczą-
ce czasu (5.3)

oblicza czas trwania podróży i
zaznacza odpowiedni wynik.

14.

Wykorzystywanie wie-
dzy w praktyce

wykorzystuje w sytuacjach
praktycznych własności ele-
mentów środowiska (3.6)

patrząc na mapę Polski dokonuje
analizy prawdziwości zdań i od-
rzuca fałszywe – kierunki świata,
stolica, położenie miast względem
Wisły.

P-F

15. Rozumowanie

rozpoznaje charakterystyczne
cechy i własności liczb (3.6)

z podanych liczb wybiera tę, która
ma 5 dziesiątek.

Klucz odpowiedzi i schemat punktowania zadań

Numer

zadania

Poprawna odpowiedź

Punktacja

Określanie prawdziwości podanych zdań.

Mają pióra

TAK

Po urodzeniu ssą mleko matki.

NIE

Mają dwie nogi.

TAK

Są jajorodne.

TAK

Mają sierść

NIE

  Prawidłowe zaznaczenie 5 zdań – 2 punkty.
  Prawidłowe zaznaczenie 4–3 zdań – 1 punkt.
  Prawidłowe zaznaczenie 2–1 zdania – 0 punktów.

0–2

0–1

Zapisanie cyfry arabskiej, a następnie zamiana jej na rzymską.

9 – IX

0–1

Wykonywanie obliczeń.

  0 błędów – 3 punkty.
  1 błąd – 2 punkty.
  2 błędy – 1 punkt.
  3–4 błędy – 0 punktów.

0–3

Bezbłędne zapisanie liczb nieparzystych.

Liczby nieparzyste to: 31, 57, 85, 99.

0–1

I. Odczytanie i zapisanie temperatury wskazanej na termometrach.

  0 błędów w zapisie temperatury – 2 punkty.
  1 błąd w zapisie temperatury – 1 punkt.
  2 i więcej błędów – 0 punktów.

Uwaga: Uznaje się zapis bez znaku (

0–2

0–3

II. Zaznaczenie termometru wskazującego najwyższą temperaturę.

Uwaga:
Jeśli uczeń źle odczytał temperaturę – punkt przyznajemy, gdy zaznaczył naj-
wyższą temperaturę zgodnie z jego odczytem.

0–1

Nazywanie drzew, z których pochodzą dane liście.

kasztanowiec                         dąb                                   klon

  0 błędów – 2 punkty.
  1 błąd – 1 punkt.
  2 błędy – 0 punktów.
Uwaga: Nie uznaje się podpisu „kasztan”.

0–2

I. Ustalenie sposobu rozwiązania zadania.
Zapisanie działania odpowiadającego sytuacji z zadania; 7 ∙ 8 =

Uwaga: Uznaje się też działanie 8 ∙ 7 =

0–1

0–3

II. Wykonanie obliczeń.

Obliczenie, ile lat ma babcia.

7 ∙ 8 = 56

0–1

III. Sformułowanie odpowiedzi.

Uczeń formułuje odpowiedź zgodną z uzyskanym wynikiem.

0–1

Uwaga: Jeżeli uczeń otrzyma 0 punktów za I kryterium, to w pozostałych kryteriach też otrzymu-
je 0 punktów.

0–1

Określanie prawdziwości podanych zdań.

Gdańsk znajduje się na północy Polski.

TAK

Kraków, Warszawa i Gdańsk leżą na Wisłą.

TAK

Gdańsk to największe polskie miasto.

NIE

Jadąc z Gdańska do Krakowa poruszasz się w kierunku południowym. TAK
Warszawa jest drugą stolicą Polski.

NIE

  Prawidłowe zaznaczenie 5 zdań – 3 punkty.
  Prawidłowe zaznaczenie 4 zdań – 2 punkty.
  Prawidłowe zaznaczenie 3–2 zdań – 1 punkt.
  Prawidłowe zaznaczenie 1 zdania – 0 punktów.

0–3

Bezbłędne uzupełnienie zdania liczbą 51 .

Krzyś ma miejsce numer 51.

0–1

Ocenianie zadań otwartych

Zadanie 3. (KO)

Zadanie bada umiejętność zapisywania cyfr rzymskich. Za poprawne jego wykonanie

uczeń otrzymuje 1 punkt. Rozwiązanie całkowicie poprawne jest wtedy, gdy uczeń zapisze
najpierw cyfrę arabską, a następnie zamieni ją na rzymską. Może się zdarzyć, że uczeń nie
zapisze liczby cyfrą arabską, tylko od razu zamieni ją na rzymską. Jeżeli cyfra jest prawidło-
wo zapisana – przyznaje się 1 punkt. Zadanie ocenione na 0 punktów jest wtedy, gdy uczeń
zapisze tylko cyfrę arabską pomijając rzymską. Jeżeli uczeń popełni błąd w zapisie cyfry
rzymskiej również otrzymuje 0 punktów.

Zadanie 5. (KO)

W zadaniu uczeń ma wykazać się umiejętnością wykonywania działań w zakresie dodawania,
odejmowania, mnożenia i dzielenia do 100. Jeżeli prawidłowo obliczy wszystkie cztery przy-
kłady – otrzymuje 3 punkty.

O jeden punkt mniej, czyli 2 punkty uzyska uczeń, który w obliczeniach popełni jeden

błąd lub wykona tylko trzy przykłady. Kolejny punkt traci uczeń, który prawidłowo obliczy
tylko dwa przykłady. W tej sytuacji otrzymuje 1 punkt.

Zadanie wykonane na 0 punktów zawiera trzy lub cztery błędy rachunkowe. Może się

zdarzyć, że uczeń wykona tylko jeden przykład, nie podejmując prób wykonania pozostałych.
W tej sytuacji też przyznaje mu się 0 punktów.

Zadanie 7. (KO)

Zadanie bada umiejętność odczytywania temperatury zaznaczonej na termometrze oraz

wskazania wśród wyników dokonanego pomiaru, najwyższej temperatury. Za poprawnie wy-
konane zadanie otrzymuje się 3 punkty, przy czym 2 punkty za I kryterium, a 1 punkt za II.
Za prawidłowo wykonane zadanie uznaje się bezbłędne odczytanie wskazań wszystkich
trzech termometrów, prawidłowe ich zapisanie oraz zaznaczenie, która z temperatur jest naj-
wyższa. Również na 3 punkty oceniane jest zadanie, w którym uczeń wpisał odczytane tem-
peratury, ale pominął znak (

) lub zapisał go słownie. Zadanie ocenione na 2 punkty, to ta-

kie, w którym uczeń źle odczytał lub pominął wskazania jednego termometru, ale prawidłowo
zaznaczył najwyższą temperaturę spośród swoich odczytów. Może się zdarzyć, że uczeń do-
brze odczyta temperatury na wszystkich termometrach, ale nie zaznaczy, która z nich jest
najwyższa. Wtedy za zadanie otrzymuje 2 punkty, gdyż traci punkt za II kryterium. Jeżeli
uczeń źle odczytał temperaturę na dwóch termometrach, ale wśród swoich wyników wskazał
najwyższą temperaturę – przyznaje mu się za zadanie 1 punkt. Również jeden punkt zyskuje
uczeń, który zaznaczył termometr wskazujący najwyższą temperaturę i tylko na nim odczytał
wskazania. Zadanie ocenione jest na 0 punktów, jeżeli uczeń źle odczyta wskazania tempera-
tury i nie wskaże najwyższej temperatury lub odczyta temperaturę podając błędne jednostki.

Zadanie 8. (KO)

Uczeń ma rozpoznać nazwy drzew, z których pochodzą podane liście. Zadanie wykonane

bezbłędnie ocenia się na 2 punkty. Rozwiązanie całkowicie poprawnie wykonane jest wtedy,
gdy wszystkie trzy nazwy drzew, z których pochodzą liście, są poprawnie rozpoznane. Może
się zdarzyć, że uczeń dobrze rozpozna drzewa, ale w ich zapisie popełni błąd. Mimo to
otrzymuje 2 punkty, ponieważ w tym zadaniu nie sprawdza się poprawności ortograficznej.
Jeżeli uczeń wpisze poprawnie tylko dwa drzewa otrzymuje 1 punkt. W przypadku, gdy tyl-
ko jeden lub żaden z liści nie został prawidłowo podpisany, za zadanie przyznaje się 0 punk-
tów.

Zadanie 9. (RO)

Zadanie bada umiejętności rozwiązywania zadań tekstowych na porównywanie ilorazowe

oraz  wykonywania  działań  na  liczbach  z  zakresu  mnożenia  pamięciowego  do  100.  Za  po-
prawnie wykonane zadanie uczeń otrzymuje 3 punkty, po jednym punkcie za każde z trzech
kryteriów. Za całkowicie poprawne uznaje się te rozwiązania, w których uczeń zapisuje dzia-
łanie  odpowiadające  sytuacji  z  zadania,  prawidłowo  je  oblicza  i  formułuje  poprawną  odpo-
wiedź.

Ze względu na przemienność mnożenia uznaje się też zapis ze zmienioną kolejnością

czynników, więc w takim przypadku uczeń też otrzymuje za zadanie 3 punkty.

Za I kryterium uczeń otrzymuje 1 punkt, jeśli ułoży właściwe działanie. Jeżeli działanie

nie odpowiada sytuacji przedstawionej w zadaniu, uczeń w tym kryterium otrzymuje 0 punk-

tów. W przypadku, gdy uczeń otrzymał 0 punktów za I kryterium, to całe zadanie ocenia się
na 0 punktów, gdyż przy błędnej metodzie nie przyznaje się punktów w pozostałych kryte-
riach.

W II kryterium przyznaje się 1 punkt za poprawność rachunkową. W przypadku, gdy

uczeń wpisał błędny wynik, to w tym kryterium otrzymuje 0 punków.

Za III kryterium przyznaje się 1 punkt, jeżeli uczeń zapisze odpowiedź zgodną z obli-

czeniami. Uczeń, który pomylił się w obliczeniach, ale zapisał odpowiedź zgodną z tym wy-
nikiem, też uzyskuje 1 punkt. Może się zdarzyć, że uczeń zapisze prawidłowe działanie, ale
popełni błąd rachunkowy oraz sformułuje odpowiedź nieadekwatną do pytania. W tej sytuacji
uczeń  otrzymuje  0  punktów  za  II  i  III  kryterium,  a  więc  za  całe  zadanie  zyskuje  tylko
1 punkt.  Jeżeli  uczeń  zapisał  błędną  odpowiedź  lub  w  ogóle  jej  nie  zapisał,  otrzymuje
0 punktów w tym kryterium.