51

Klucz odpowiedzi do sprawdzianu z działu

Zróżnicowanie gleb i biosfery na Ziemi

Zakres podstawowy. Grupa A

Nr 

zad.

Przewidywana odpowiedź

Kryteria zaliczenia

Maks. 

liczba 

punktów

1.

świat organiczny, skała macierzysta

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 1 p.

1

2.

Sawanna, np.:

jest to formacja trawiasta

 

–

mogą występować pojedyncze drzewa

 

–

występuje w klimacie podrównikowym 

 

–

suchym
tworzy się na podłożu gleby czerwono-

 

–

burej i czarnej ziemi tropikalnej

Tajga, np.:

jest to formacja drzew iglastych

 

–

mogą występować nieliczne domieszki 

 

–

drzew liściastych
występuje w klimacie umiarkowanym 

 

–

chłodnym
tworzy się na podłożu gleby bielicowej

 

–

za wpisanie 2–3 cech . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 p.
za wpisanie 4 cech. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 p.

2

3.

1. gleba cynamonowa
2. czerwonoziemy i żółtoziemy
3. gleba ferralitowa

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 1 p.
za 3 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 2 p.

2

4.

np. wysokie temperatury w ciągu dnia, 
chłodne noce, brak opadów, burze piasko-
we

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

5.

B, D, E

za 3 prawidłowe nazwy . . . . . . . . . . . . . . . . 1 p.

1

6.

lasy liściaste

za prawidłową odpowiedź . . . . . . . . . . . . . . 1 p.

1

7.

para wodna, freon, dwutlenek węgla, 
metan, tlenki azotu

za wypisanie nazw 2 gazów . . . . . . . . . . . . . 1 p.

1

8.

gleba ferralitowa 

za prawidłową odpowiedź . . . . . . . . . . . . . . 1 p.

1

9.

np.:

liście najwyższych pięter drzew lasu rów-

 

–

nikowego są błyszczące, aby odbijać 
promieniowanie słoneczne
występują liany i epifity – rośliny, które 

 

–

walczą o światło
liście drzew posiadają rynienkę, którą 

 

–

odprowadzana jest zbyt duża ilość wody 
z deszczu
z powodu grząskiego podłoża spowodo-

 

–

wanego opadami, większość zwierząt 
żyje w warstwie koron

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

52

10.

np.:

bardzo niskie temperatury zimą

 

–

długo zalegająca pokrywa śnieżna

 

–

występowanie wieloletniej zmarzliny

 

–

gęsty las borealny

 

–

długie noce polarne

 

–

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 1 p.
za 3 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 2 p.

2

11.

a) campos
b) czarnoziem
c) epifity

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 1 p.
za 3 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 2 p.

2

12.

np.: piętra roślinności są na innych wysoko-
ściach (w Himalajach wyżej); w Tatrach 
przed piętrem lasów liściastych znajduje się 
tylko piętro pogórza, zaś w Himalajach 
dwa piętra; inne rośliny występują na 
podobnych piętrach, np. roślinność krze-
wiasta w Tatrach to kosodrzewina, zaś 
w Himalajach – różaneczniki; brak w Hima-
lajach piętra turni

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

13.

np.:

zmienić strukturę produkcji energii 

 

–

elektrycznej i zrezygnować ze spalania 
węgli na rzecz innych źródeł
wprowadzić ulgi podatkowe dla produ-

 

–

centów biopaliw, aby benzyna z biopali-
wami była tańsza
instalować filtry na kominach fabryk

 

–

sadzić lasy

 

–

wprowadzać do produkcji nowoczesne 

 

–

rozwiązania technologiczne uwzględnia-
jące ochronę środowiska
wprowadzić obowiązkowe katalizatory 

 

–

dla samochodów

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

14.

2 – 6 – 1 – 4 – 5 – 3

za przyporządkowanie 3 elementów  . . . . . . 1 p.
za przyporządkowanie 4–5 elementów  . . . . 2 p.

2

15.

np.: obie są formacjami trawiastymi, 
występują w klimacie suchym, na obu 
występuje krótki okres z deszczem

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

16.

a) 5
b) 4
c) 2

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 1 p.
za 3 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 2 p.

2

53

Klucz odpowiedzi do sprawdzianu z działu

Zróżnicowanie gleb i biosfery na Ziemi

Zakres podstawowy. Grupa B

Nr 

zad.

Przewidywana odpowiedź

Kryteria zaliczenia

Maks. 

liczba 

punktów

1.

klimat, rzeźba terenu

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . . 1 p.

1

2.

Roślinność śródziemnomorska, np.:

jest to roślinność krzewiasta

 

–

występuje w klimacie podzwrotnikowym 

 

–

śródziemnomorskim
roślinność sucholubna

 

–

powstaje na podłożu gleb cynamono-

 

–

wych

Półpustynia i pustynia, np.:

roślinność odporna na długotrwałe susze

 

–

bardzo skąpa formacja roślinna

 

–

nie tworzy zwartej pokrywy roślinnej

 

–

sukulenty, efemery 

 

–

za wpisanie 2–3 cech . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 p.
za wpisanie 4 cech. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 p.

2

3.

gleba bielicowa

1. 

czarnoziemy

2. 

gleba inicjalna pustyń

3. 

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 1 p.
za 3 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 2 p.

2

4.

np. bardzo niskie temperatury zimą, skąpe 
pożywienie, długo zalega śnieg

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

5.

A, D, E

za 3 prawidłowe nazwy . . . . . . . . . . . . . . . . 1 p.

1

6.

makia

za prawidłową odpowiedź . . . . . . . . . . . . . . 1 p.

1

7.

freon, metan, tlenki azotu

za wypisanie nazw dwóch gazów . . . . . . . . . 1 p.

1

8.

czarnoziem 

za prawidłową odpowiedź . . . . . . . . . . . . . . 1 p.

1

9.

np. wysokie temperatury w ciągu dnia, 
chłodne noce, brak opadów, burze piasko-
we

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

10.

np.:

bardzo wysokie temperatury przez cały 

 

–

rok
bardzo duża wilgotność powietrza

 

–

bardzo gęsty las równikowy

 

–

grząskie podłoże z powodu dużych 

 

–

opadów
duża liczba dzikich zwierząt

 

–

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 1 p.
za 3 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 2 p.

2

11.

a) heban
b) bagienna
c) słoń

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 1 p.
za 3 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 2 p.

2

54

12.

np.: występują podobne piętra roślinności, 
podobna roślinność występuje w odpowia-
dających sobie piętrach, w piętrze hal 
występuje w obu miejscach roślinność 
trawiasta

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

13.

np.:

oszczędzać wodę w gospodarstwach 

 

–

domowych
budować zbiorniki retencyjne

 

–

budować oczyszczalnie ścieków

 

–

budować w fabrykach obieg zamknięty 

 

–

wody
wykorzystywać deszczówkę w gospodar-

 

–

stwach domowych

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

14.

4 – 1 – 3 – 6 – 2 – 5

za przyporządkowanie 3 elementów  . . . . . . 1 p.
za przyporządkowanie 4–5 elementów  . . . . 2 p.

2

15.

np.: 

na sawannie rosną pojedyncze drzewa, 

 

–

które nie występują na stepie
step występuje w klimacie umiarkowa-

 

–

nym, a sawanna w równikowym i zwrot-
nikowym
inne gleby tworzą się w podłożu

 

–

na stepie występuje pokrywa śnieżna, 

 

–

której nie ma na sawannie

za każdą prawidłową odpowiedź . . . . . . .po 1 p.

2

16.

5

a) 

2

b) 

3

c) 

za 2 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 1 p.
za 3 prawidłowe odpowiedzi . . . . . . . . . . . . 2 p.

2