EDYCJA TEKSTU
Wyliczenia
I.
Przedpolski system wokaliczny
II. Przegłos lechicki a przegłos prasłowiański
i apofonia praindoeuropejska
A. Przegłos lechicki
1. Istota procesu
2. Zjawiska anomalii i wyrównań analo-
gicznych
a. Brak przegłosu
b. Pozorny brak przegłosu
c. Zanik form z przegłosem
d. Formy oboczne
3. Chronologia przegłosu
a. Chronologia bezwzględna
b. Chronologia względna
B. Przegłos prasłowiański
C. Apofonia praindoeuropejska
III. Ewolucja jerów
LUB
1. Przedpolski system wokaliczny
2. Przegłos lechicki a przegłos prasłowiański i apo-
fonia praindoeuropejska
2.1. Przegłos lechicki
2.1.1. Istota procesu
2.1.2. Zjawiska anomalii i wyrównań analo-
gicznych
2.1.2.1. Brak przegłosu
2.1.2.2. Pozorny brak przegłosu
2.1.2.3. Zanik form z przegłosem
2.1.2.4. Formy oboczne
2.1.3. Chronologia przegłosu
2.1.3.1. Chronologia bezwzględna
2.1.3.2. Chronologia względna
2.2. Przegłos prasłowiański
2.3. Apofonia praindoeuropejska
3. Ewolucja jerów
Wyróżnienia w tekście
W podobnym celu – wyrażenia sądu, nacechowania – Pietkiewicz używa
[…]
neosemantyzmów (powtórny –
‘osoba wstępująca po raz drugi w związek małżeński’, wstrząsacz – ‘mężczyzna potrząsający małym dzieckiem,
które go denerwuje’) oraz żargonu (bi – ‘osoba o skłonnościach biseksualnych’, pozytywny lub plusowy – ‘osoba
zarażona wirusem HIV’).
System skrótów
Zob. (V.), Por. (Cf.), Tamże (Ibidem, Ibid., Ib. lub Loc. cit, L.c.), tenże (idem, id.), taż (eadem, ead.), tegoż, tejże,
passim (‘w różnych miejscach’), dz. cyt. (op. cit.);
red. (pod red.), red. nauk., oprac., tłum. (przeł., przekł.);
wyd. 2 zm. i rozszerz. (popr., uzup.), t., cz., R., z., nr, s., i nast. lub i nn., [b.w.] ([s.n.]), [b.m.] ([s.l.]), [b.r.] ([s.a.])
Z. Baj ka , Rynek medialny w Polsce, [w:] Dziennikarstwo i świat mediów. Nowa edycja, red. Z. Bauer, E. Chu-
dziński, wyd. 4 zm., uzup., rozszerz., Universitas, Kraków 2008, s. 183–206.
Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, red. J. Bartmiński, t. 2, Współczesny język polski, Wrocław 1993.
Tabele, schematy, wykresy, rysunki, zdjęcia
Wyk. 1. Stopa bezrobocia oraz wskaźnik zatrudnienia w latach 1992–2009
Źródło: Aktywność ekonomiczna ludności Polski, 1992–2004, GUS, Warszawa 2005 Aktywność ekonomiczna ludności Polski, 2005–2009,
GUS, zasoby strony internetowej http://www.stat.gov.pl.
Tab. 10. Wyniki z dyktanda w poszczególnych grupach – dane statystyczne
Symbol
grupy
Dane
liczbowe
i procentowe*
Poziom dyktanda – dane liczbowe i procentowe
liczba
osób
%
wysoki
ponad-
przeciętny
przeciętny
niski
bardzo niski
DM
207
30
7
1%
20
3%
32
5%
45
7%
103
15%
MM
362
53
13
2%
54
8%
65
9%
77
11%
153
22%
W
115
17
8
1%
17
3%
22
3%
22
3%
47
7%
Razem
684
100
28
4%
91
14% 119 17% 143 21% 303 44%
* Dane procentowe wskazują na odsetek ogółu badanych i nie są odbiciem wyników osiągniętych
w poszczególnych grupach.
Źródło: badania własne.
Cytaty
Cytat złożony „w ciągu”
Należy jednak pamiętać, że – jak słusznie zauważa Jarosław Płuciennik, jakkolwiek czyni to w kontekście
tekstu literackiego – jeśli „[…] chcemy mówić o emocjach i języku, możemy i powinniśmy traktować je jako re-
prezentacyjne”
1
. Będziemy mieli wówczas do czynienia z symulacją, tj. mentalną i automatyczną reakcją, polega-
jącą na postawieniu się na miejscu drugiego człowieka
2
.
1
J . P ł uc i e n n i k , Literackie identyfikacje i oddźwięki. Poetyka a empatia, Łódź 2002, s. 11; zob. też s. 59.
2
Tamże, s. 35.
40%
43%
46%
49%
52%
55%
5%
10%
15%
20%
25%
maj 1992 maj 1994 maj 1996 maj 1998 II kwartał
2000
II kwartał
2002
II kwartał
2004
II kwartał
2006
II kwartał
2008
stopa bezrobocia
wskaźnik zatrudnienia
Cytat wyodrębniony
Lektura tekstów Barbary Pietkiewicz skłania do przyjrzenia się im w kontekście pojęcia „retoryki empatii”,
jednak w nieco innym rozumieniu niż przyjął Michał Głowiński, diagnozując przejawy nienawiści we współcze-
snym dyskursie publicystycznym
3
. Pisał on:
[…] empatyczność retoryki polega przede wszystkim na tym, że mówca, publicysta, komentator jest w stanie
choćby w stopniu minimalnym zrozumieć racje tego, z którym polemizuje lub którego oskarża. […] W retoryce,
niewykluczającej choćby minimalnego udziału empatii, ten, z którym podmiot polemizuje, przeciw któremu kie-
ruje swą wypowiedź, traktowany jest jednak nie jako wróg, ale przeciwnik
4
.
Celem analizowanych publikacji nie jest oczywiście słowna walka, spór czy udowadnianie własnych racji. Z oskar-
żeniem czy – ściślej – sprzeciwem mamy do czynienia tylko pośrednio: gdy publicystka relacjonuje zdarzenia,
jakie w ogóle nie powinny mieć miejsca, przeciwko którym buntowałby się każdy rozsądnie myślący człowiek.
Cytat w cytacie
Niewątpliwie tę różnicę miał na myśli Tomasz Piekot, gdy porównał wiadomości dziennikarskie i news:
„Mimo ich bliskości, nie są one tożsame. News można zdefiniować jako »najbardziej prototypową wiadomość«,
czyli taką wiadomość, która ukazała się na pierwszej stronie (z racji dużej wartości). Tym samym newsami nie są
wiadomości, które nie pojawiają się na czołówkach gazet”
5
.
Przypisy
Bibliograficzne
Uściślając przyjęte tu rozumienie, należy dodać, że chodzi o tzw. empatię afektywną, czyli według Martina
Hoffmana „[…] zaangażowanie procesów psychicznych sprawiających, że dana osoba odczuwa emocje, które bar-
dziej pasują do sytuacji innej osoby niż do jej własnej”
6
.
Rzeczowe objaśniające
Interesujące jest, że w narracji reporterskiej rzadko pojawiają się określenia sugerujące stan emocjonalny
bohaterów za pośrednictwem jego fizycznych objawów
7
.
Rzeczowe komentujące
Autorką analizowanych poniżej tekstów
8
jest Barbara Pietkiewicz, wieloletnia redaktorka tygodnika „Poli-
tyka”, specjalizująca się w problematyce społeczno-obyczajowej, laureatka nagrody Grand Press w kategorii publi-
cystyka (2000 r. za tekst Wyklęte słowo eutanazja) i wyróżnienia honorowego Stowarzyszenia Dziennikarzy Pol-
skich za cykl artykułów Zamknijmy domy dziecka! (1999)
9
.
3
Por. M . G ł o wi ń s ki , Retoryka nienawiści, http://www.portalwiedzy.pan.pl/images/stories/pliki/publikacje/ na-
uka/2007/02/N_207_02_Glowinski.pdf [dostęp: 28.08.2009].
4
Tamże.
5
T . P i e ko t , Dyskurs polskich wiadomości prasowych, Kraków 2006, s. 94.
6
M . H o f f ma n , Empatia i rozwój moralny, przeł. O. Waśkiewicz, Gdańsk 2006, s. 38.
7
J. Płuciennik nazwał fizyczne i językowe symptomy emocji postaci literackich emotikonami (zob. tenże, Literackie
identyfikacje…, dz. cyt., s. 37 i nast.).
8
Analiza obejmuje 52 teksty opublikowane w „Polityce” w latach 2005–2009 (dokładna bibliografia pozycji cytowa-
nych podana jest na końcu artykułu). Pominięto ówczesne teksty współautorskie oraz wywiady przeprowadzone przez B. Piet-
kiewicz.
9
Zainteresowanie B. Pietkiewicz losem dzieci niechcianych i porzuconych zaowocowało również licznymi publika-
cjami o adopcji. Autorka, choć pozostaje jej zwolenniczką, przyznała również, że ten sposób ratowania najmłodszych nie zaw-
sze kończy się szczęśliwie: „Rodzicom powinno się mówić o niebezpieczeństwie takiej decyzji. Przyjdzie im walczyć nie tylko
z chorobą sierocą, lecz także, co się zwykle w rozmowach z nimi pomija, ze złym bagażem, które mogą wnieść do ich domu
przyjmowane dzieci, bo one, na Boga, nie są białą i czystą sierocą kartą do zapisu działań ratunkowych, na końcu których jest
sukces. Urodziły się już jakieś. W rodzinach, gdzie od pokoleń przemoc, zbrodnia i wódka są jak powietrze. Oni muszą o tym
Słownikowe
Arapin występuje zamiennie ze zmejem, chałą i polowym
10
.
Przykłady przypisów tradycyjnych (u dołu strony)
M. Woj t ak, Gatunki prasowe, Lublin 2004, s. 123–124.
M. Głowiński, O intertekstualności, [w:] tegoż, Poetyka i okolice, Warszawa 1992, s. 33.
A. Kożuchowski, Legendarny starszy Pan, „Tygodnik Powszechny” 2006, nr 48, s. 10.
E. S zkudl ar e k, Zakłócenia funkcjonalności tekstów prasowych, [w:] Tekst w mediach, red. K. Michalewski,
Łódź 2002, s. 340–341. Lub: E. Szkudlarek, Zakłócenia funkcjonalności tekstów prasowych, [w:] K. Michalew-
ski (red.), Tekst w mediach, Łódź 2002, s. 340–341.
Tekst i zdanie. Zbiór studiów, red. T. Dobrzyńska, E. Janus, Wrocław 1983, s. 133. Lub: T. Dobrzyńska, E.
J anus (red.), Tekst i zdanie. Zbiór studiów, Wrocław 1983, s. 133.
J. Piątek, Kowalski w świecie prasy, http://wiadomosci.polska.pl/specdlapolski/article,Kowalski _w_swiecie_
prasy,id,215556.htm [dostęp: 1.05.2008].
J . Par nes , Gazeta Wyborcza alternatywą dla prasy lokalnej i regionalnej?, s. 12 (pdf).
W. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, [CD-ROM], wersja 1.0.3.16, Łódź 1998,
aktualizacja 25.11.1998.
Przykłady przypisów skróconych (w tekście)
[Wojtak 2004: 123–124] analogicznie: Głowiński, Kożuchowski, Szkudlarek
[Dobrzyńska, Janus (red.), 1983: 133]
[Piątek]
[Parnes: 12]
[Kopaliński 1998]
Pod względem językowym tabloidy wyróżniają się dosadnością sformułowań, etyczną i emocjonalną wyrazistością
ocen, która może przekraczać granice stosowności wypowiedzi publicznej [por.: Brukowiec 2003: 28; Tabloid].
Obiegowe opinie wyraźnie koncentrują się na krytyce prymitywnego sposobu widzenia rzeczywistości i niskich
gustach czytelników tabloidów, ale „winę” za ten stan rzeczy przypisuje się raczej twórcom niż odbiorcom: „[…]
tabloid, gazeta przykrojona do gustów i możliwości intelektualnych gorzej niż przeciętnego czytelnika. Artykuły
napisane są pełnym kolokwializmów potocznym językiem, a problemy w nich opisywane to często afery, plotki,
zbrodnie. Teksty te pozbawione są głębszego sensu, amputowano w nich czynnik opiniotwórczości – nie tworzą
bowiem opinii, nie analizują zjawisk. Podane informacje stają się rozrywką, ornamentem, który ma ubarwić nieco
szarą codzienność, zabić nudę lub zaspokoić potrzebę bycia gapiem” [Piątek; zob. też: Wódkowski 2005: 36;
Krzemiński 2006: 20].
wiedzieć”
(B.
P i e t ki e wi c z ,
Prawdziwa
twarz
Kopciuszka,
http://www.polityka.pl/archive/do/registry/secure/showArticle?id=3349705 [dostęp: 28.08.09]).
10
пъдар (bułg.) – ‘polowy’
Bibliografia
Bibliografia tradycyjna
Bibliografia podmiotowa
Wydawnictwa zwarte (lub np. Powieści i opowiadania)
Autoportret z kobietą, Poznań 1995.
Gra z ogniem, Poznań 2001.
Artykuły
Człowiek z pustaków, „Wprost” 1998, nr 30, s. 80–81.
Dlaczego jestem na tej liście, „Gazeta Wyborcza” 1989, nr 209, s. 10–11.
Inne (np. Słuchowiska)
Gwiazda, reż. H. Kajzar, 1974, Polskie Radio Program I.
Bibliografia przedmiotowa
Wydawnictwa zwarte
Bereś W., Czwarta władza. Najważniejsze wydarzenia medialne III RP, Warszawa 2000.
Dobrzyńska T., Metafory wartościujące w publicystyce i wypowiedziach polityków, [w:] Kreowanie świata
w tekstach, red. A. M. Lewicki, R. Tokarski, Lublin 1995, s. 201–214.
Słowniki i encyklopedie
Encyklopedia wiedzy o prasie, red. J. Maślanka, Wrocław 1976.
Artykuły
Bieńkowska E., Sztuka eseju, „Znak” 1976, nr 1, s. 101–107.
Inne (np. wywiady, programy telewizyjne)
Errata do biografii – Andrzej Szczypiorski, reż. G. Braun, 25 min, Polska 2007.
Netografia
Andrzej Szczypiorski, http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/518288.
Masłoń K., Pisarz stanu rzeczy, http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/wspomnienia_000517/ 17.05.2000.
Bibliografia skrócona
Bibliografia podmiotowa
Wydawnictwa zwarte (lub np. Powieści i opowiadania)
Autoportret z kobietą, 1995, Poznań.
Gra z ogniem, 2001, Poznań.
Artykuły
Człowiek z pustaków, 1989, „Wprost”, nr 30, s. 80–81.
Dlaczego jestem na tej liście, 1989, „Gazeta Wyborcza”, nr 209, s. 10–11.
Inne (np. Słuchowiska)
Gwiazda, 1974, reż. H. Kajzar, Polskie Radio Program I.
Bibliografia przedmiotowa
Wydawnictwa zwarte
Bereś W., 2000, Czwarta władza. Najważniejsze wydarzenia medialne III RP, Warszawa.
Dobrzyńska T., 1995, Metafory wartościujące w publicystyce i wypowiedziach polityków, [w:] red. A. M. Le-
wicki, R. Tokarski, Kreowanie świata w tekstach, Lublin, s. 201–214.
Słowniki i encyklopedie
Maślanka J., (red.), 1976, Encyklopedia wiedzy o prasie, Wrocław.
Artykuły
Bieńkowska E., 1976, Sztuka eseju, „Znak”, nr 1, s. 101–107.
Inne (np. wywiady, programy telewizyjne)
Errata do biografii – Andrzej Szczypiorski, 2007, reż. G. Braun, 25 min, Polska.
Netografia
Andrzej Szczypiorski, http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/518288.
Masłoń K., 2000, Pisarz stanu rzeczy, http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/wspomnienia_000517/, 17.05.