Arkusz 01: Charakterystyki przekrojowe. Arkusz przeznaczony do ćwiczeń z przedmiotu „Podstawy wytrzymałości materiałów” na II roku dziennych
studiów Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH na kierunku „IMIM” w roku akademickim 2014/2015.
Notatki do ćwiczeń z przedmiotu „Podstawy wytrzymałości materiałów”
Notatki do ćwiczeń z przedmiotu „Podstawy wytrzymałości materiałów”
Arkusz 0
Arkusz 0
1: Charakterystyki przekrojowe
1: Charakterystyki przekrojowe
1. Definicje, twierdzenia, wzory
Podstawy teoretyczne związane z charakterystykami geometrycznymi należy opanować na podstawie pierwszych
ćwiczeń oraz dostępnej literatury. Zwracam uwagę na to, że w książkach oznaczenia i indeksy mogą być inne niż przyjęte
na ćwiczeniach. Na ćwiczeniach oś pozioma ma indeks y, zaś pionowa z.
• Pojęcia, które należy znać: moment statyczny, moment bezwładności, moment dewiacji, biegunowy
moment bezwładności, promień bezwładności.
• Obliczanie współrzędnych środka ciężkości figury.
• Własności osi symetrii figury.
• Twierdzenie Steinera.
• Wzory na momenty bezwładności i dewiacji dla prostych figur geometrycznych (prostokąt, trójkąt,
ćwiartka koła, koło) w osiach stycznych i centralnych.
Źródła: notatki z ćwiczeń, [1], [3].
2. Charakterystyki geometryczne przekrojów symetrycznych
Przykład stanowią zadania rozwiązane na ćwiczeniach.
Płynne obliczanie charakterystyk geometrycznych przekrojów symetrycznych złożonych z podstawowych
figur prostych. Zastosowanie w praktyce tw. Steinera.
Jako poszerzające wiedzę z ćwiczeń można rozwiązać zadania: 7.2 / str. 80 i 7.7 / str 82 z książki [2].
© Copyright: Anna Stręk. Autorem arkusza jest Anna Stręk. Arkusz stanowi przedmiot prawa autorskiego określonego w Ustawie o prawie
autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 1994 r. Nr 24 poz.83 z późn. zmianami). Autor nie wyraża zgody na inne wykorzystywanie arkusza niż
podane w jego przeznaczeniu.
1
Arkusz 01: Charakterystyki przekrojowe. Arkusz przeznaczony do ćwiczeń z przedmiotu „Podstawy wytrzymałości materiałów” na II roku dziennych
studiów Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH na kierunku „IMIM” w roku akademickim 2014/2015.
3. Charakterystyki geometryczne przekrojów niesymetrycznych
Zadanie 1
Dla zadanego kątownika obliczyć jego główne centralne momenty bezwładności
Przed przystąpieniem do obliczeń, wybrany zostaje podstawowy układ odniesienia yz. Następnie należy przyjąć podział
na figury proste: duży prostokąt o bokach 4 i 5 cm, oraz mały prostokąt o bokach 2,5 oraz 4 cm, który będzie
odejmowany od prostokąta dużego, w ten sposób uzyskując kształt kątownika.
(1) Moment statyczny
S
y
=
[
(
4
⋅5
)
⋅
(
1
2
⋅5
)
] [
(
2,5
⋅4
)
⋅
(
1
2
⋅4
)
]
= 50 20 = 30 cm
3
S
z
=
[
(
4
⋅5
)
⋅
(
1
2
⋅4
)
] [
(
2,5
⋅4
)
⋅
(
1
2
⋅2,5
)
]
= 50 20 = 30 cm
3
(2) Położenie środka ciężkości
y
c
=
S
z
4
⋅5 2,5⋅4
= 2,75 cm
z
c
=
S
y
4
⋅5 2,5⋅4
= 3cm
(3) Centralne momenty bezwładności
Aby obliczyć centralny moment bezwładności, należy zauważyć, że żaden z boków przyjętych figur nie jest styczny do
tych osi, ani też ich środki ciężkości nie leżą na osiach centralnych całego układu. W związku z tym, należy skorzystać z
twierdzenia Steinera. Można to zrobić na dwa sposoby. Albo „przenosić się” ze środka ciężkości każdej małej figury (tutaj:
dwóch prostokątów) osobno do punktu C (rozw. a); albo najpierw obliczyć moment bezwładności całej figury w osiach
zewnętrznych (tutaj: yz) i dopiero potem całość „przenieść” do C (rozw. b).
a)
I
y
C
=
[
4
⋅5
3
12
+
(
4
⋅5
)
⋅
(
1
2
⋅5 3
)
2
] [
2,5
⋅4
3
12
+
(
2,5
⋅4
)
⋅
(
1
2
⋅4 3
)
2
]
= 23,34 cm
4
I
z
C
=
[
5
⋅4
3
12
+
(
4
⋅5
)
⋅
(
1
2
⋅4 2,75
)
2
] [
4
⋅2,5
3
12
+
(
2,5
⋅4
)
⋅
(
1
2
⋅2,5 2,75
)
2
]
= 10,21 cm
4
I
y
C
z
C
=
[
0
+
(
4
⋅5
)
⋅
(
1
2
⋅5 3
)
⋅
(
1
2
⋅4 2,75
)
] [
0
+
(
2,5
⋅4
)
⋅
(
1
2
⋅4 3
)
⋅
(
1
2
⋅2,5 2,75
)
]
= 7,5 cm
4
b)
I
y
=
[
4
⋅5
3
3
] [
2,5
⋅4
3
3
]
= 113,34 cm
4
stąd:
I
y
C
= I
y
A
⋅z
C
2
= 113,34 10⋅3
2
= 23,34cm
4
I
z
=
[
5
⋅4
3
3
] [
4
⋅2,5
3
3
]
= 85,84cm
4
stąd:
I
z
C
= I
z
A
⋅y
C
2
= 85,84 10⋅2,75
2
= 10,21cm
4
I
yz
=
[
4
2
⋅5
2
4
] [
2,5
2
⋅4
2
4
]
= 75,00 cm
4
stąd:
I
y
C
z
C
= I
yz
A
⋅y
C
⋅z
C
= 75 10⋅2,75⋅3
2
= 7,5 cm
4
(4) Główne centralne momenty i osie bezwładności
I
1
=
I
y
C
+ I
z
C
2
+
√
(
I
y
C
I
z
C
2
)
2
+ I
y
C
z
C
2
= 26,75 cm
4
oraz
I
2
=
I
y
C
+ I
z
C
2
√
(
I
y
C
I
z
C
2
)
2
+ I
y
C
z
C
2
= 6,81 cm
4
Kierunki głównych centralnych osi bezwładności:
φ
1
= arctan
(
I
y
C
I
1
I
y
C
z
C
)
= 24 deg
φ
2
= φ
1
+ 90 deg = 114 deg
© Copyright: Anna Stręk. Autorem arkusza jest Anna Stręk. Arkusz stanowi przedmiot prawa autorskiego określonego w Ustawie o prawie
autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 1994 r. Nr 24 poz.83 z późn. zmianami). Autor nie wyraża zgody na inne wykorzystywanie arkusza niż
podane w jego przeznaczeniu.
2
Arkusz 01: Charakterystyki przekrojowe. Arkusz przeznaczony do ćwiczeń z przedmiotu „Podstawy wytrzymałości materiałów” na II roku dziennych
studiów Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH na kierunku „IMIM” w roku akademickim 2014/2015.
Płynne obliczanie charakterystyk geometrycznych przekrojów niesymetrycznych złożonych z podstawowych
figur prostych. Zastosowanie w praktyce tw. Steinera. Obliczanie położenia głównych centralnych osi
bezwładności.
Jako poszerzające wiedzę można rozwiązać zadania: 7.11 / str. 84 i 7.12 / str 86 z książki [2] oraz zadanie
2.3.1 / str. 17 z książki [1].
4. Charakterystyki geometryczne przekrojów z kształtowników
W pracy projektowej często używa się przekrojów stalowych typowych. Przekroje takie, wykonywane przez huty jako
wyroby o stypizowanych wymiarach, mają stablicowane wielkości charakterystyk geometrycznych (np. [4]).
Zadanie 2
Zadanie, które należy przygotować na ćwiczenia to zadanie: 2.3.2 / str. 19 z książki [1]
• Płynne obliczanie charakterystyk geometrycznych przekrojów z kształtowników.
• Umiejętność korzystania z tablic.
5. Literatura
[1] Bodnar A. „Wytrzymałość materiałów. Podręcznik dla studentów wyższych szkół technicznych”, wydanie drugie
poszerzone i poprawione, Kraków 2004
[2] Niezgodziński M., Niezgodziński T. "Zadania z wytrzymałości materiałów", Wydawnictwo WNT, Warszawa 2012
[3] Bąk R., Burczyński T. "Wytrzymałość materiałów z elementami ujęcia komputerowego", Wydawnictwo WNT,
Warszawa 2001
[4] Bogucki W., Żyburtowicz M. „Tablice do projektowania konstrukcji metalowych”, wyd. Arkady
[5] Programy komputerowe do obliczania charakterystyk geometrycznych przekrojów.
© Copyright: Anna Stręk. Autorem arkusza jest Anna Stręk. Arkusz stanowi przedmiot prawa autorskiego określonego w Ustawie o prawie
autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 1994 r. Nr 24 poz.83 z późn. zmianami). Autor nie wyraża zgody na inne wykorzystywanie arkusza niż
podane w jego przeznaczeniu.
3