Makroekonomia 1 

 

Wykład 2. 

Rachunek dochodu narodowego  

i pomiar sytuacji na rynku pracy 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Plan wykładu 2. 



Rachunek dochodu narodowego w 

gospodarce zamkniętej i otwartej (SNA) 



Tożsamość oszczędności i inwestycji 



Rynek pracy 



Podstawowe definicje 



Pomiar sytuacji na rynku pracy 

 

Rachunek dochodu narodowego 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Model ruchu okrężnego (gospodarka 

otwarta z udziałem rządu 

Gospodarstwa domowe 

Przedsiębiorstwa 

 
 

Konsumpcja 

Wynagrodzenie za usługi 

czynników produkcji 

Oszczędności (S) 

Sektor finansowy 

Inwestycje 

Sprzedaż dóbr 

pośrednich  

(między firmami) 

Rząd 

Wydatki rządu 

(G) 

Podatki  

pośrednie 

CIT 

PIT 

Transfery 

ZAGRANICA 

Eksport (X) 

Import 

(Imp) 

Dochody (netto) z 

zagranicy 

Transfery (netto) z 

zagranicy 

Z czego wynika wahliwość PKB? Przykład USA i 

Polski: stopy wzrostu poszczególnych wielkości 

•

Względna stabilność konsumpcji prywatnej 

•

Kontrcykliczność wydatków rządowych 

•

Ogromne wahania inwestycji 

•

Produkcja dóbr i usług konsumpcyjnych stanowi ok. 80% 

PKB o i odpowiada za ok. 20% wahań PKB 

•

Produkcja dóbr i usług inwestycyjnych stanowi ok. 20% 

PKB o i odpowiada za ok. 80% wahań PKB 

 

5 

USA 

Polska 

Źródło: WEI, IMF 

-15.0   

-10.0   

-5.0   

0.0   

5.0   

10.0   

15.0   

20.0   

25.0   

PKB 
Inwestycje 
Konsumpcja prywatna 
Konsumpcja publiczna 

-15.0   

-10.0   

-5.0   

0.0   

5.0   

10.0   

15.0   

20.0   

25.0   

PKB 
Inwestycje 
Konsumpcja prywatna 
Konsumpcja publiczna 

Amortyzacja 



 Z punktu widzenia celu makroekonomii 

(wyjaśnianie zmian/ różnic  dobrobytu) 

interesuje nas nie tyle wartość całkowitej 

produkcji, ile wartość nowych dóbr i usług (bez 

produkcji mającej na celu jedynie odtworzenie 

istniejącego już wcześniej majątku): 



PKN (produkt narodowy netto) to produkt 

narodowy brutto pomniejszony o amortyzację: 

PNN = PNB – Amortyzacja = 

= C + I netto + G + X – Imp + F 

 

6 

Rachunek dochodu narodowego 



PKB

 = C + I + G + X – Imp = C + I + G 

+ NX 



PNB

 = PKB + dochody netto z tytułu 

własności za granica 



PNN

 = PNB – Amortyzacja 



PNN w cenach czynników produkcji, czyli 

Dochód narodowy

 = PNN – podatki 

pośrednie (T

VAT

) + dotacje rządowe dla 

firm (TR

b

) 

 
 
 

7 

Podział dochodu narodowego 



Co dzieje się z dochodem narodowym? 



Część zostaje w firmach w postaci 

nierozdzielonych zysków 



Reszta trafia do wypłaty tym, którzy 

przyczynili się do wytworzenia tego zysku 

(pracownikom, właścicielom 

oszczędności, dzięki którym firma istnieje 

itd.) 



Ale po drodze…. 

8 

Co trafia do gospodarstwa 

domowego? 

Dochód osobisty 

=  

Dochód narodowy  
    – nierozdzielone zyski (S

b

) 

    – podatek od zysków (T

CIT

) 

    – składki na ubezpieczenie społeczne (SS) 
       + transfery z zagranicy (TR

f

)  

    + odsetki od długu publicznego (PD) 
    + transfery socjalne (TR

s

) 

 

9 

Dochód dyspozycyjny 



Dyspozycyjny dochód osobisty 

= 

dochód osobisty - podatki bezpośrednie 



Co dzieje się z dyspozycyjnych dochodem 

osobistym: 



Jest przeznaczany na: 



Konsumpcję (C) lub 



Oszczędności (S) 



DOMKNIĘCIE RUCHU OKRĘŻNEGO 

1

0 

Produkt Narodowy  

Netto PNN 

Przepływ dochodów i wydatków 

Saldo handlu NX 

Inwestycje I 

Konsumpcja C 

Zakupy rządu G 

Produkt Krajowy Brutto 

PKB 

Produkt Narodowy 

Brutto PNB 

Suma zysków i płac 

przed przekazaniem do 

gospodarstw 

domowych 

Dochody dyspozycyjne 

DD 

Dochody osobiste DO 

Podatki pośrednie 

T

VAT 

Dochód narodowy 

DN 

Amortyzacja

 

Dochody czynników 

produkcji z zagranicy F 

Podatki od biznesu 

T

CIT 

Dotacje do biznesu 

TR

b 

Odsetki od długu 

publicznego N

 

Podatki osobiste 

T

PIT 

Zyski niepodzielone 

S

b 

Transfery socjalne 

TR

s 

Składki na ubezp. 

społeczne SS

 

Oszczędności 

osobiste S

o 

Transfery z zagranicy 

TR

F 

Oszczędności rządu 

S

g 

Oszczędności 

Zagranicy S

f 

Rachunek dochodu 

narodowego: 

podsumowanie 

- sumowanie 

wartości dodanej 

- PKB od strony 

wydatkowej 

- PKB od strony 

dochodów 

czynników 

produkcji 

1

2 

Od wydatków do dochodu rozporządzalnego w 

gospodarce zamkniętej 



PKB = C + I + G  



PNB = PKB  



PNN = PNB – Amort. 



DN = PNN - T

VAT 



DDO = DN + B – T

PIT 



DDO = C + S 



Czyli C + I + G – Amort. – T

VAT

 + B – T

PIT

 = C + S 



I = S + (T

VAT

 + T

PIT

- B – G) + Amort.  



Inwestycje = Oszczędności prywatne + Oszczędności 

rządu + Amortyzacja 



Inwestycje = Oszczędności prywatne + Saldo 

budżetu państwa + Amortyzacja 



Inwestycje netto = Oszczędności prywatne + Saldo 

budżetu państwa 

 

Od wydatków do dochodu rozporządzalnego w 

gospodarce otwartej 



PKB = C + I + G 

+ NX 



PNB = PKB 

+ dochody netto z własności za granicą (R) 



PNN = PNB – Amort. 



DN = PNN 

+ transfery jednostronne z zagranicy (TR)

– T

VAT 



DDO = DN + B – T

PIT 



DDO = C + S 



Czyli C + I + G 

+ NX+ R 

– Amort. 

+ TR

 – T

VAT

 + B – T

PIT

 = C + S 



I = S + (T

VAT

 + T

PIT

- B – G) - (

NX + R + TR

) + Amort.  



Inwestycje = Oszczędności prywatne + Oszczędności rządu 

+ 

Oszczędności zagranicy 

+ Amortyzacja 



Inwestycje = Oszczędności prywatne + Saldo budżetu państwa 

– 

Saldo rachunku obrotów bieżących 

+ Amortyzacja 



Inwestycje netto = Oszczędności prywatne + Saldo budżetu 

państwa 

– Saldo rachunku obrotów bieżących 

I = S – deficyt budżetu – CA 

 

Tożsamość oszczędności i inwestycji: 

ilustracja 

1

5 

-2

0

2

4

6

C

A 

(%

 PKB)

20

25

30

35

S,

 I

 (%

 PKB)

1980

1985

1990

1995

2000

2005

I

S

CA

Japonia

-6

-4

-2

0

C

A 

(%

 PKB)

14

16

18

20

22

S,

 I

 (%

 PKB)

1980

1985

1990

1995

2000

2005

I

S

CA

USA

Źródło: WEI, IMF 

Rachunek obrotów bieżących a 

kryzys finansowy 

1

6 

Deficyty bliźniacze? 

1

7 

-10

-5

0

5

%

 PKB

1980

1985

1990

1995

2000

2005

T-G

CA

Japonia

-6

-4

-2

0

2

%

 PKB

1980

1985

1990

1995

2000

2005

T-G

CA

USA

Źródło: WEI, IMF 

Podstawowe kategorie rynku pracy 

PKB a zatrudnienie 

1

9 

Źródło: Employment in Europe 2010 

Podstawowe kategorie na 

rynku pracy 

2

0 

Populacja w wieku 

produkcyjnym 

POP 

Zasoby pracy 

(osoby, chcące i 

mogące pracować): 

aktywni zawodowo 

LF 

Nieaktywni 

(bierni) zawodowo  

N 

Pracujący: 

samozatrudnieni i 

zatrudnieni najemnie   

E 

Bezrobotni U 

Wiek produkcyjny 

2

1 

Jak się określa?  

Górna granica: 

(1) Uzyskania uprawnień emerytalnych w 
powszechnym systemie ubezpieczeń 

(2) Brak 

Dolna granica: 

(1) Koniec obowiązku szkolnego 

(2) Zezwolenie na pracę 

Definicja bezrobotnego 

2

2 

Definicja 

ekonomiczna 

Definicja 

administracyjna 

•Jest w wieku produkcyjnym 

•Nie pracuje 

•Chce podjąć pracę 

•Może w krótkim czasie podjąć pracę 

• Jw. + określone sposoby weryfikacji 

•Ograniczenie możliwości posiadania dochodów  

•Czasem warunek uprzedniego zatrudnienia i/lub 
ubezpieczenia 

Rozbieżności i ich przyczyny 

Wielkość poszczególnych populacji na 

polskim rynku pracy,  

III kwartał 2012 

2

3 

POP  

(15 lat i więcej) 

31 039 tys. 

LF 

17 440 tys. 

N 

13 599 tys. 

E 

15 722 tys. 

U 

 1 718 tys. 

Zmiany podstawowych wskaźników 

rynku pracy w przebiegu transformacji 

2

4 

Źródło: Publikowane wyniki BAEL 

0 

5 

10 

15 

20 

25 

40 

45 

50 

55 

60 

65 

1992

 

1993

 

1994

 

1995

 

1996

 

1997

 

1998

 

1999

 

2000

 

2001

 

2002

 

2003

 

2004

 

2005

 

2006

 

2007

 

2008

 

2009

 

Aktywność 

Zatrudnienie 

Bezrobocie (prawa oś) 

Podstawowe mierniki stanu na rynku pracy  

(wykorzystania zasobów pracy); dane za III kwartał 2012 



Stopa bezrobocia 

 

 



Stopa aktywności zawodowej 
 
 



Stopa zatrudnienia 
 



Bezrobocie długookresowe 

%

9

,

9





LF

U

u

%

2

,

56





POP

LF

a

%

7

,

50





POP

E

e

 
 

Koniec wykładu 2. 

  

Dziękuję i zapraszam za tydzień !