WSPÓŁPRACA PRZEDSZKOLA 

Z DOMEM RODZINNYM 

   

 

 

 

 

 

 

 

Opracowała Edyta Kowacz 

 
Pozytywne wyniki całokształtu pracy wychowawczo-dydaktycznej 

przedszkola zależą w 

znacznie mierze od właściwie potraktowanej 

współpracy ze środowiskiem rodzinnym każdego wychowanka. 

 
Ważne jest dążenie do ujednolicenia oddziaływań wychowawczych 

domu i przedszkola. Okres przedszkolny- „poranek w życiu człowieka”, ma 
decydujący wpływ na kształtowanie się charakteru, wytycza dalszą drogę 
życia. Niezmiernie ważną rzeczą jest więc, aby ułożył się jak 
najkorzystniej dla dziecka. 

 
Dobre wychowanie dziecka w tym okresie warunkują w jednakowy 

sposób dwa podstawowe środowiska wychowawcze - rodzina 
i przedszkole.  Odpowiedzialność za rozwój i wychowanie dziecka ponoszą 
w pierwszym rzędzie rodzice. Współczesna rodzina nie spełnia jednak tej 
funkcji w wystarczającym stopniu. Dzieje się tak, jak twierdzi Rozalia 
Brańska: nie tylko z przyczyn ekonomicznych (większość matek pracuje 
zawodowo, wielu ojców ma różne dodatkowe zajęcia), lecz również dlatego, 
że znaczna część rodziców jest przeświadczona, iż w stawiającym na coraz 
większą specjalizację  świecie wystarczy, jeśli sprawami wychowawczymi 
zajmują się inne instytucje - przedszkole, szkoła, organizacje 
młodzieżowe. 

 
Oddając dziecko do przedszkola rodzice czują się jak gdyby zwolnieni 

od funkcji wychowawczej, nie zdają sobie sprawy, że przedszkole ma 
jedynie przyjść im z pomocą w wypełnianiu tej jakże ważnej roli. Bo 
wychowawczej roli rodziców i rodziny nie zastąpi żadna instytucja. 

 
Przed przedszkolem, jako placówką wychowawczo-dydaktyczną stoją 

również bardzo ważne zadania, których nie spełni bez pomocy ze strony 
rodziców i rodziny. Dlatego jednym z warunków osiągnięcia dobrych 
wyników w pracy wychowawczej jest ujednolicenie systemu wychowania 
dziecka w przedszkolu i w domu. Wymaga to od nas, nauczycieli, 
systematycznej współpracy z rodzicami. Jak twierdzi Danuta 
Dziatełowska: ścisła i głęboko pojęta współpraca przedszkola z domem 
może dać wielki pożytek w dziele racjonalnego wychowania dziecka. 
Punktem wyjścia w dążeniu do ujednolicenia systemu wychowania 
powinno być opracowanie planu w zakresie informowania i uświadamiania 
rodziców o systemie wychowania ich własnych dzieci w przedszkolu, 
uzgodnienie planu postępowania domu i przedszkola. 

 
 

W przedszkolu i w domu dzieci powinny się zetknąć z podobnymi 

wymaganiami i metodami postępowania. Jak twierdzi K. Giecenicu: 
utrwalenie wzajemnych osiągnięć, uzupełnianie w przedszkolu tych 
zadań wychowawczych, którym nie może sprostać rodzina, a w rodzinie 
komponowanie niedociągnięć przedszkola, które wynikają z warunków ich 
pracy - to główne ogniwa współdziałania domu i przedszkola. 

 
Podstawą dobrze zaplanowanej współpracy przedszkola z domem 

rodzinnym dziecka w celu ujednolicenia oddziaływań wychowawczych jest 
gruntowne poznanie każdego dziecka, przebiegu jego dotychczasowego 
rozwoju, poziomu różnych sfer osobowości, jak również  środowiska, 
w którym ono żyje. 

 
Dokładne poznanie środowiska rodzinnego dziecka i jego potrzeb 

jest warunkiem osiągnięcia pozytywnych wyników wychowawczych w 
pracy z dziećmi, pomocy wychowankom w przezwyciężaniu braków 
wychowania rodzinnego, daje możliwość zaplanowania i podejmowania 
różnych efektywnych form współpracy i oddziaływania pedagogicznego na 
rodziców. Rodzice są pierwszymi wychowawcami i nauczycielami 
zarazem i do tej funkcji trzeba się przygotować. Pedagogizacja 
wprowadza rodziców w rozumienie mechanizmu procesu wychowawczego 
i kształtowanie prawidłowo osobowości dziecka. Rodziców trzeba 
nauczyć od czego zależy wychowanie dziecka, na 

czym polega 

uspołecznienie dziecka. Muszą zrozumieć, a to im da pedagogizacja, 
że atmosfera życia rodzinnego ma duży wpływ na prawidłowy rozwój. 

 
Jeżeli rodzice nie znają podstawowych elementów wiedzy pedagogicznej 

popełniają w procesie wychowawczym swoich dzieci szereg błędów, które 
niejednokrotnie są przyczyną powstania różnych trudności wycho-
wawczych. 

 
Aby współpraca przedszkola z domem rodzinnym dziecka przyniosła 

oczekiwane rezultaty przebiegać musi w atmosferze dobrej woli 
i zaufania. 

 
Stosunki nauczycielki z rodzicami powinny być oparte na szacunku 

wobec nich jako rodziców, oraz rozumieniu, że przedszkole i wychowaw-
czyni mogą nauczyć się o każdym dziecku od ojca i matki tyle, ile same 
potrafią ich nauczyć w ogóle. 

 
Nie mogą opierać się jedynie na udzielaniu wskazówek 

dydaktycznych, pouczeń i 

wymagań. Rodzice chcą widzieć 

w nauczycielu i wychowawcy swoich dzieci prawdziwych sojuszników. 
Przez takie postępowanie możliwym staje się zaangażowanie rodziców 
we współpracę i wyrobienie przeświadczenia o słuszności stanowiska 
przedszkola, którego głównym celem jest dobro dziecka oraz możliwie 
wszechstronny i pełny rozwój jego osobowości. 

 

Właściwie zorganizowana współpraca z rodzicami jest jednym 

z 

istotnych czynników osiągnięcia przez przedszkole pozytywnych 

i możliwie pełnych wyników w pracy wychowawczo-dydaktycznej. Sposób 
organizowania tych kontaktów, ich charakter oraz udział rodziców w 
życiu przedszkola, zależeć powinien od środowiska w jakim znajduje się 
placówka.  Środowisko i jego potrzeby wyznaczać powinny nauczycielom 
kierunki działania najbardziej korzystne dla dzieci, placówki 
przedszkolnej i rodziców. Pomaga w tym trudnym zadaniu literatura, 
ukazując różnorodne formy służące do wypracowania jak najściślejszego 
zbiorowego porozumienia pomiędzy wszystkimi rodzicami a przedszkolem. 
Karol Kotłowski wymienia następujące formy pracy z rodzicami: zebrania 
ogólne rodziców, zebrania klasowe, kontakty indywidualne, organizacje 
rodzicielskie: komitety rodzicielskie, trójki klasowe, kluby książki 
i prasy pedagogicznej, uniwersytety pedagogiczne dla rodziców. 

 
Inaczej ujętymi w literaturze formami współpracy przedszkola 

z domem rodzinnym są: kontakty indywidualne, zebranie grupowe, zajęcia 
otwarte, ekspozycja literatury, kącik informacji dla rodziców. 
M. 

Dmochowska i M. Dunin-Wąsowicz ukazują formy pedagogicznego 

oddziaływania na rodziców w nieco innych słowach: regulamin 
przedszkolny, zebrania ogólne i grupowe, gazetka przedszkolna, wystawy 
twórczości dziecięcej, dni otwarte. 

 
Analizując dokładnie poszczególne formy pedagogicznego kształcenia 

rodziców ukazane w literaturze stwierdzić można,  że wszystkie one 
zawierają te same treści, choć różnie czasami brzmi ich nazwa. Zagadnienie 
współpracy z rodzicami dzieci w wieku przedszkolnym najobszerniej 
przedstawia Antonina Sawicka. Proponuje kilka sposobów pracy z rodzicami 
wychowanków przedszkola: 

 

1.  Indywidualna praca z rodzicami: rozmowy indywidualne, 

oddziaływanie przez „kącik dla rodziców", odwiedzanie dzieci 
w domu, zajęcia otwarte. 

2.  Komitet Rodzicielski. 
3.  Praca z zespołem rodziców: zebrania z ogółem rodziców, zebrania 

grupowe. 

4.  Uroczystości przedszkolne. 
5.  Świadczenia materialne rodziców na rzecz przedszkola. 

Pierwszą okazją do kontaktu z rodzicami jest rozmowa przy zapisie 

dziecka do przedszkola. Wydając matce czy ojcu kartę zgłoszenia 
dziecka do przedszkola, można już poznać rodziców i zdobyć informację o 
warunkach życia przyszłego wychowanka, o atmosferze wychowawczej w 
jakiej wzrasta dziecko. Od charakteru pierwszego kontaktu dyrektorki 
placówki, czy też nauczycielki zależeć będzie w dużym stopniu współpraca 
w przyszłości. Inną formą jest rozmowa z rodzicami przy okazji 
przyprowadzania i odbierania dziecka z przedszkola. Charakter jej jest 
uzależniony od organizacji pracy placówki. 

Najlepszym rozwiązaniem organizacyjnym jest takie zorganizowanie 

pracy, aby rano i po południu w szatni była na dyżurce nauczycielka 
i woźna, by zarówno nauczycielka jak i rodzice mogli kontaktować się 
w sprawach bardzo pilnych, nie cierpiących zwłoki. Niejednokrotnie takie 
dorywcze rozmowy poranne i popołudniowe nie wystarczają i w stosunku 
do niektórych wychowanków istnieje potrzeba rozmów dłuższych. Do 
wszystkich rozmów z rodzicami nauczycielka musi być przygotowana. 
Osobista kultura nauczycielki, jej rzetelna wiedza i troska o dobro 
dziecka ułatwiają kontakty nawet z tymi rodzicami, którzy nie zawsze 
mają na nie ochotę. 

Antonina Sawicka stwierdza dalej, że kącik dla rodziców to „umownie 

przyjęta nazwa miejsca w przedszkolu, w którym opiekunowie dziecka 
mogą zatrzymać się, poczekać gdy trzeba, a przy okazji poczytać 
i popatrzeć". O tym, czy będzie on skuteczną formą oddziaływania na 
rodziców w dużym stopniu decydować  będzie jego usytuowanie 
i urządzenie. Tematyka i zakres znajdujących się w nim pozycji mogą 
być bardzo bogate. Najczęściej umieszczony jest tam regulamin 
przedszkola, rozkład dnia w przedszkolu, zamierzenia wychowawcze dla 
poszczególnych grup, wzbogacone często tekstami wierszy i piosenek do 
nauki, doraźne aktualne komunikaty i propozycje dotyczące potrzeb dzieci, 
prawidłowego zbierania, zdrowia dzieci, zabiegów lekarskich, codziennego 
jadłospisu, służącego rodzicom jako przykład właściwego planowania 
posiłków dla małego dziecka. Bardzo często w kąciku dla rodziców 
organizowane są wystawki twórczości dziecięcej, które reprezentować 
powinny wszystkie grupy i różnorodne rodzaje twórczości. Kącik dla 
rodziców musi być  „żywy", ze zmieniającymi się, interesującymi 
ekspozycjami. 

Zajęcia otwarte odbywają się najczęściej w ustalone z góry dni 

i godziny, na ogół raz w miesiącu. Aby nie dezorganizować zwyczajnego 
trybu dnia w przedszkolu, jednorazowo powinno w nich uczestniczyć do 
czterech osób. Celem zajęć jest zapoznanie rodziców z treściami, 
formami i metodami pracy wychowawczej przedszkola, ukazanie 
zachowania się poszczególnych dzieci na tle grupy, a także ukazanie 
wartości dziecka na tle grupy często przecenionego przez rodziców oraz za-
chęcenia do współpracy i pomocy. 

Komitet rodzicielski jest płaszczyzną współdziałania rodziców 

i nauczycieli, które służy wzajemnemu oddziaływaniu rodziny i szkoły 
w procesie nauczania, opieki i właściwego wychowania dzieci i młodzieży. 
Współdziałanie to powinno sprzyjać podnoszeniu kultury pedagogicznej 
rodziców i prawidłowemu realizowaniu funkcji wychowawczej rodziny. 
Komitet Rodzicielski jest symbolem jedności wszystkich rodziców 
i podstawową platformą ich współpracy z przedszkolem. 

Skład ukonstytuowany jest zazwyczaj z 

przedstawicieli każdego 

oddziału (rodzice i nauczycielka), dyrektorki placówki oraz zaproszonych 
gości, działaczy współpracujących, organizacji społecznych oraz 

reprezentantów 

środowiska. „W działalności każdego komitetu 

rodzicielskiego można w zasadzie wyróżnić trzy podstawowe formy: 

•  zabezpieczenie właściwych warunków sprzyjających 

indywidualnym kontaktom rodziców z wychowawcami ich dzieci, 

•  patronowanie wszelkim formom zbiorowej współ pracy 

przedszkola z zespołem rodziców, 

•  podejmowanie   konkretnych   zadań na rzecz podniesienia  

warunków  pracy wychowawczej przedszkola, przy czym 
podstawą materialną jest fundusz komitetu, powstały 
z zebranych dobrowolnych składek, ustalonych na zebraniach 
ogólnych z udziałem wszystkich rodziców”. 

Podstawą pracy komitetu rodzicielskiego jest roczny plan współpracy 

z rodzicami, który powinien być szczegółowo opracowany, a zamierzenia 
konkretne i jasno sprecyzowane. 

Zebrania z rodzicami umożliwiają nauczycielom wpływ na 

kształtowanie postawy rodziców, podnoszą one ogólną kulturę 
pedagogiczną rodziców, wskazują skuteczne metody oddziaływania. 
Zebrania mogą się odbywać z ogółem rodziców dzieci danej jednostki, 
noszą wtedy miano zebrań ogólnych, lub w formie zebrań grupowych, 
przewidzianych dla rodziców dzieci uczęszczających do tego samego 
oddziału. 

Zebrania ogólne odbywają się przeważnie w każdym przedszkolu na 

początku roku szkolnego, na którym dyrekcja udziela wyjaśnień 
dotyczących regulaminu, przeprowadza wybory komitetu rodzicielskiego. 
Celem następnych zebrań mogą być doraźne sprawy organizacyjne, 
związane z określonymi wydarzeniami z życia przedszkola lub też 
poszerzanie i pogłębianie wiedzy pedagogicznej rodziców. Bardziej 
wartościową i efektywną rolę spełniają zebrania grupowe. Skupiające 
mniejsze grono rodziców pozwalają na bardziej szczegółowe omawianie 
zagadnień dotyczących tylko danej grupy dzieci, pozostającej pod 
opieką tego samego wychowawcy. Możliwa jest tu bezpośrednia 
wymiana zdań, dotycząca aktualnych zamierzeń wychowawczych 
realizowanych w danej grupie, osiągnięć i trudności, szukania środków 
zaradczych. 

Jedną z powszechnie stosowanych form pracy przedszkola są 

uroczystości. Odbywają się one z udziałem zaproszonych gości - 
rodziców, władz gminnych i 

oświatowych, inne mają charakter 

wewnętrzny i organizowane są wyłącznie dla dzieci. Mogą też być 
uroczystości związane z tradycją danej placówki. Bardzo istotne stają 
się przygotowania do uroczystości. Powinny one odbywać się w 
nastroju miłego oczekiwania, wolnego od napięć i pośpiechu 
stwarzając przy tym wiele korzystnych sytuacji do nawiązania 
serdecznych kontaktów z rodzicami. 

Aby zapewnić dzieciom odpowiednie warunki wychowania 

w 

przedszkolu, istnieje potrzeba stałych nakładów materialnych. 

Częściowo mogą być one zaspokajane funduszami objętymi budżetem 
komitetu rodzicielskiego. Ale to nie wystarcza. Konieczny jest również 
jak największy udział rodziców w pracach społeczno-użytecznych na 
rzecz przedszkola. 

Efektem właściwej współpracy przedszkola ze środowiskiem rodzinnym 

dziecka jest prawidłowy jego rozwój wynikający z jednolitego 
oddziaływania rodziców i nauczycieli w 

sprzyjającym  środowisku 

przedszkolnym i domowym.