(Microsoft PowerPoint - \217R\323D\243A MY\214LI FILOZOFICZNEJ)

Podstawowe pytania filozoficzne

Co istnieje?

Jak byty istnieją?

Co można poznać?

Jakie są ograniczenia poznania?

Co należy czynić? (jak żyć?)

Co to jest piękno?

Podstawowe pytania filozoficzne

Co istnieje?

Jak byty istnieją?

Co można poznać?

Jakie są ograniczenia poznania?

ONTOLOGIA

EPISTEMO-

LOGIA

Jakie są ograniczenia poznania?

Co należy czynić? (jak żyć?)

Co to jest piękno?

LOGIA

ETYKA

ESTETKA

Koncepcje przedfilozoficzne

Przed pojawieniem się filozofii, na pytania filozoficzne
odpowiadały religie.

W swoich odpowiedziach odwoływały się do istnienia
bytów nadprzyrodzonych.

bytów nadprzyrodzonych.

Żeby uznać odpowiedzi religijne, konieczna była wiara
w ich słuszność.

Tales z Miletu

Pytanie o arche

Arche – zasada, początek, źródło, praprzyczyna

Według Talesa arche była woda.

TALES Z MILETU

624-536 pne.

Pierwsza odpowiedź, która nie odwoływała się do
objawienia lub wiedzy religijnej, ale była wynikiem
obserwacji świata i rozumowania.

Krytyka koncepcji
Talesa z Miletu

ANAKSYMANDER – woda nie może być arche. Jest
postrzegalna zmysłowo.

Właściwym arche jest apeiron (bezkres).

ANAKSYMANDER

610-546 pne.

ANAKSYMENES

585-525 pne.

ANAKSYMENES – apeiron nie jest poza światem,
istnieje w świecie. Należy go utożsamić z powietrzem.

Heraklit z Efezu

Arche wszystkich rzeczy jest ogień.

Wszystko powstaje i ginie – ogień jest wiecznym ruchem.

Nie można wejść dwa razy do tej samej rzeki – zmianie
ulega i rzeka i wchodzący.

HERAKLIT Z EFEZU

540-480 pne.

ulega i rzeka i wchodzący.

Pantha rhei! – wszystko płynie.

Zmiana jako zasada wszechrzeczy.

Świat jest wieczny – wciąż powstaje i ginie. Nie został
stworzony przez żadnego boga.

Cechy myślenia filozoficznego

Myślenie oparte na rozumowaniu.

Krytyczne nastawienie w stosunku do zastanej wiedzy.

Poszukiwanie istoty rzeczy.

Racjonalne wyjaśnienie sensu świata i człowieka.

Istota myślenia filozoficznego

Oświeceniem nazywamy wyjście człowieka z
niepełnoletności, w którą popadł z własnej
winy.

Niepełnoletniość

niezdolność

człowieka

posługiwania

się

swym

IMMANUEL KANT

1724-1804

człowieka

posługiwania

się

swym

rozumem, bez obcego kierownictwa. Zawinioną
jest ta niepełnoletniość wtedy, kiedy przyczyną
jej jest nie brak rozumu, lecz decyzji i odwagi
posługiwania się nimi bez obcego kierownictwa.
Sapere aude! Miej odwagę posługiwać się
swym własnym rozumem – tak oto brzmi hasło
Oświecenia”

(I. Kant Co to jest Oświecenie?)

Sapere aude!

Nic „na wiarę” – należy weryfikować przyjmowane
treści

‘Krytyczne’ nastawienie

IMMANUEL KANT

1724-1804

‘Krytyczne’ nastawienie

Samodzielność myślenia – odejście od gotowych
systemów

Odwaga – rezygnacja z powszechnie
przyjmowanych przekonań

Zasady myślenia samodzielnego

Prawa logiki jako zasady rozumowania:

Precyzyjne definicje

Wnioski wynikające z przesłanek

Możliwość weryfikacji przedstawianych tez

Siła argumentacyjna

Otwarte przedstawianie założeń

Umiejętności retoryczne

Przyczyny różnic w filozofii

Krytyczne nastawienie – poszukiwanie błędów w
argumentacji poprzedników.

Samodzielność myślenia – brak akceptacji
stworzonych systemów

stworzonych systemów

Różne zestawy przyjętych założeń.

Elementy critical thinking

Critical thinking – myślenie precyzyjne

Metoda myślenia filozoficznego

Główne cechy:

Sztuka stawiania pytań

Umiejętność konstruowania poprawnych argumentacji

Umiejętność wyszukiwania „słabych punktów”

Umiejętności retoryczne

Definicje

Definicja klasyczna

per genus proximum et differentia specifica
(przez rodzaj wyższy i różnicę gatunkową)

Składniki definicji:

Arystoteles

384-322 pne

Składniki definicji:

Definiendum – to co jest definiowane

Definiens – to co definiuje

Przykład:

Definicja to wypowiedź, za pomocą której określa się znaczenie danego
wyrażenia językowego.